RV2021-105 Bijlage t_NL.IMRO.1960.BpSpkSpkweldk66-ONT1.pdf

Toelichting bestemmingsplan ‘Spijk, Spijkse Kweldijk 66’

Toelichting bestemmingsplan ‘Spijk, Spijkse Kweldijk 66’

Opgesteld door: Van den Heuvel Ontwikkeling & Beheer B.V. Lekdijk 44 2967 GB Langerak In opdracht van: Bouwzaken+ Wester Hordijk 326 3079 DM Rotterdam Identificatiecode: NL.IMRO.1960.BpSpkSpkweldk66-ONT1 Datum: 04-06-2021 Status: Ontwerp Versie: 2.0

1

Inhoudsopgave 1 Inleiding ............................................................................................................................................... 4 1.1 Aanleiding ...................................................................................................................................... 4 1.2 Doel ............................................................................................................................................... 4 1.3 Ligging en begrenzing plangebied ................................................................................................ 4 1.4 Vigerend bestemmingsplan ........................................................................................................... 5 1.5 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 6 2 Bestaande situatie .............................................................................................................................. 7 2.1 Algemeen ...................................................................................................................................... 7 2.2 Ruimtelijke structuur ......................................................................................................................

7 2.2.1 Ontstaansgeschiedenis, bebouwingsstructuren en –typologieën .......................................... 7 2.2.2 Wegenstructuur ...................................................................................................................... 7 2.3 Functionele structuur ..................................................................................................................... 8 2.3.1 Huidig gebruik ......................................................................................................................... 8 3 Planbeschrijving ............................................................................................................................... 10 3.1 Plan.............................................................................................................................................. 10 3.2 Verkeer en parkeren .................................................................................................................... 11 3.3 Beeldkwaliteit ............................................................................................................................... 12 4 Beleidskader .....................................................................................................................................

13 4.1 Rijksbeleid ................................................................................................................................... 13 4.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte 2040 (SVIR) ........................................................... 13 4.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) .......................................................... 13 4.1.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) ......................................................................................... 14 4.2 Provinciaal beleid ........................................................................................................................ 15 4.2.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland ......................................................................................... 15 4.2.2 Omgevingsverordening Gelderland (geconsolideerd 19 dec. 2018) .................................... 16 4.3 Regionaal Beleid ......................................................................................................................... 21 4.3.1 Ambitiedocument 2016-2020 Regio Rivierenland ................................................................ 21 4.4 Gemeentelijk beleid .....................................................................................................................

22 4.4.1 StructuurvisiePlus 2030 ‘Het Manifest van Lingewaal’ ......................................................... 22 4.4.2 Visie Bouwen in de linten en buurtschappen ....................................................................... 24 4.4.3 Nota Ruimtelijke kwaliteit Lingewaal .................................................................................... 25 4.4.4 Wonen naar behoefte, woonvisie West Betuwe 2020 – 2030.............................................. 26 4.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 27 5 Milieuaspecten .................................................................................................................................. 28 5.1 Milieueffectrapportage (vormvrije m.e.r.)..................................................................................... 28 5.2 Geluid .......................................................................................................................................... 29 5.3 Bedrijven en milieuhinder ............................................................................................................ 30 5.4 Bodem .........................................................................................................................................

32 5.5 Archeologie en cultuurhistorie ..................................................................................................... 33 5.6 Waterparagraaf ............................................................................................................................ 36 5.7 Flora en fauna ............................................................................................................................. 41

2

5.7.1 Soortenbescherming ............................................................................................................ 41 5.7.2 Gebiedsbescherming ............................................................................................................ 42 5.7.3 Stikstofdepositieonderzoek .................................................................................................. 43 5.8 Luchtkwaliteit ............................................................................................................................... 44 5.9 Externe veiligheid ........................................................................................................................ 45 5.10 Technische infrastructuur (kabels en leidingen) ........................................................................ 47 6 Juridische planopzet ........................................................................................................................ 48 6.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 48 6.2 Systematiek van de regels ..........................................................................................................

48 6.3 Bestemmingen ............................................................................................................................. 48 6.4 Aanduidingen ............................................................................................................................... 48 7 Economische uitvoerbaarheid ........................................................................................................ 49 7.1 Exploitatie .................................................................................................................................... 49 8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................................................. 49 8.1 Vooroverleg ex. art. 3.1.1 ............................................................................................................ 49 8.2 Inspraak ....................................................................................................................................... 49 8.3 Zienswijzen .................................................................................................................................. 49

Bijlage 1 2 3 4 5 6

Omschrijving Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai Archeologisch onderzoek Digitale watertoets Ecologische Quickscan Bodemonderzoek incl. asbest en PFOA Stikstofdepositieonderzoek

Auteur Voortman Ingenieurs ADC ArcheoProjecten Waterschap Rivierenland Blom Ecologie

Referentie R-JVO/1362

Datum 29-11-2018

Rapport 4763

14-06-2019

20181016-9-19004

16-10-2018

BE/2018/558/r

19-06-2019

Linge Milieu

17-2121

06-12-2018

De Roever Omgevingsadvies

20191344.v03

19-08-2020

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Het perceel Spijkse Kweldijk 66 te Spijk betreft een voormalige agrarische bedrijfslocatie. Het plan is om de voormalige agrarische bedrijfsbebouwing, behoudens de bedrijfswoning, te slopen en de functie van het perceel te wijzigen naar wonen. In ruil voor de sloop van de voormalige agrarische bebouwing, het verwijderen van het agrarisch bouwvlak en het opruimen van de overtollige terreinverharding wordt aan de Spijkse Kweldijk een woongebouw (bestaande uit tenminste drie woningen) gerealiseerd. Op grond van de gemeentelijke visie ‘Bouwen in de linten en buurtschappen’ (maart 2009) wordt aan de Zuiderlingedijk een dijkwoning gerealiseerd. De functie van de huidige bedrijfswoning Spijkse Kweldijk 66 wordt gewijzigd naar een burgerwoning. Het plan is strijdig met het vigerende bestemmingsplan ‘Reparatieplan Bestemmingsplan Buitengebied 2014’. Op gronden met de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden’ is het realiseren van burgerwoningen niet toegestaan. Tevens is het niet toegestaan de huidige agrarische bedrijfswoning als burgerwoning te bewonen. Op 21 maart 2017 heeft het college van de voormalige gemeente Lingewaal besloten in principe medewerking te willen verlenen aan het plan. Per 1 januari 2019 is de gemeente Lingewaal gefuseerd met de gemeenten Geldermalsen en Neerijnen tot de gemeente West Betuwe.

De gemeente WestBetuwe heeft aangegeven nog altijd bereid te zijn medewerking te verlenen aan het plan. Om het plan juridisch-planologisch mogelijk te maken wordt een bestemmingsplanprocedure doorlopen.

1.2 Doel Het plan betreft de realisatie van een woongebouw aan de Spijkse Kweldijk, de nieuwbouw van een dijkwoning aan de Zuiderlingedijk en de functiewijziging van de huidige bedrijfswoning Spijkse Kweldijk 66 naar een burgerwoning. Het agrarische bouwvlak wordt verwijderd en de voormalige agrarische bedrijfsbebouwing en overtollige terreinverharding wordt gesaneerd.

1.3 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied betreft het perceel Spijkse Kweldijk 66 te Spijk. Het plangebied is gelegen in het buitengebied ten oosten van de kern Spijk. Het plangebied wordt aan de noordzijde begrensd door de perceelafscheiding van het perceel Zuiderlingedijk 125 en de Zuiderlingedijk. Aan de zuidzijde grenst het plangebied aan de Spijkse Kweldijk. Aan de oost- en westzijde wordt het plangebied begrensd door perceelsgrenzen met de naastgelegen percelen Zuiderlingedijk 125 en 127.

Afbeelding 1: Begrenzing plangebied

4

1.4 Vigerend bestemmingsplan Bestemmingsplan ‘Bestemmingsplan Buitengebied 2012’ Het plangebied is gelegen binnen de contouren van het bestemmingsplan ‘Bestemmingsplan Buitengebied 2012’ (vastgesteld op 9 oktober 2012). Het plangebied heeft de bestemming: • Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden; De dubbelbestemmingen: • Waarde – Archeologische waardevolle gebieden 1; • Waarde – Archeologische verwachting 1; • Waarde – Archeologische verwachting 3; • Waterschap – Waterkering. En de aanduidingen: • Bouwvlak; • Functieaanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch – nevenactiviteit’.

Afbeelding 2: Uitsnede bestemmingsplan ‘Bestemmingsplan Buitengebied 2012’

Bestemmingsplan ‘Reparatieplan Bestemmingsplan Buitengebied 2014’ Op 21 mei 2014 is het bestemmingsplan ‘Reparatieplan Bestemmingsplan Buitengebied 2014’ vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Lingewaal. Het Reparatieplan betreft een herziening van het bestemmingsplan ‘Buitengebied 2012’. In het reparatieplan zijn regels opgenomen en aangepast naar aanleiding van afwijkingen tussen de verschillende bestemmingsplannen, evenals omissies of nieuw beleid.

5

Het plan is strijdig met het vigerende bestemmingsplan ‘Reparatieplan Bestemmingsplan Buitengebied 2014’. Op gronden met de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden’ is het realiseren van burgerwoningen niet toegestaan. Tevens is het niet toegestaan de huidige agrarische bedrijfswoning als burgerwoning te bewonen. Bestemmingsplan ‘Buitengebied Parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie’ Het plangebied valt tevens binnen het bestemmingsplan ‘Buitengebied Parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie’ (vastgesteld op 10 december 2015). In dit bestemmingsplan zijn regels opgenomen ter bescherming van de (uitzonderlijke universele) waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ter plaatse van het plangebied is: • De dubbelbestemming ‘Waarde – Nieuwe Hollandse Waterlinie’ opgenomen; • De gebiedsaanduiding ‘overige zone – verdichtingsvelden’ opgenomen. Het plan voldoet de ontwerprichtlijnen als genoemd in het document ‘Kernkwaliteiten Nieuwe Hollandse Waterlinie’ (zie paragraaf 4.4.2). Ter bescherming van de cultuurhistorische waarden van het gebied is de dubbelbestemming ‘Waarde – Nieuwe Hollandse Waterlinie’ en de gebiedsaanduiding ‘overige zone – verdichtingsvelden’ overgenomen in dit bestemmingsplan.

Afbeelding 3: Uitsnede bestemmingsplan 'Buitengebied Parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie'

1.5 Leeswijzer Deze toelichting bestaat uit de volgende hoofdstukken, waarin de achtergronden van het plan zijn beschreven. • • • • • • •

Hoofdstuk 2: Bestaande situatie; Hoofdstuk 3: Planbeschrijving; Hoofdstuk 4: Beleidskaders; Hoofdstuk 5: Milieuaspecten; Hoofdstuk 6: Juridische planopzet; Hoofdstuk 7: Economische uitvoerbaarheid; Hoofdstuk 8: Maatschappelijke uitvoerbaarheid. 6

2 Bestaande situatie 2.1 Algemeen Spijk maakt deel uit van de gemeente West-Betuwe. De gemeente West Betuwe is op 1 januari 2019 ontstaan middels de fusie van de voormalige gemeenten Geldermalsen, Neerijnen en Lingewaal. Deze gemeente is gelegen in de provincie Gelderland. De gemeente bestaat uit een afwisseling van goed bewaard gebleven halfopen komgebieden, historische kernen op de oeverwallen en natuurgebieden langs de rivieren. Tevens vindt men sporen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, waaronder forten en oude dijkpatronen. De kern Spijk is gelegen aan de zuidelijke oever van de rivier de Linge. Spijk betreft een dijkdorp met ongeveer 900 inwoners.

2.2 Ruimtelijke structuur 2.2.1 Ontstaansgeschiedenis, bebouwingsstructuren en –typologieën Spijk was vroeger een heerlijkheid. Deze bestond in elk geval sinds de vijftiende eeuw uit twee delen. Het westelijke deel heette het Nedereind en het oostelijke deel het Overeind, genoemd naar hun respectievelijke ligging aan de Linge. De bezitters van beide delen hadden voor de Reformatie afwisselend het recht tot het voordragen van de nieuwe pastoor van Spijk. Pal ten noorden van de kerk bevond zich het Huis Spijk dat al in de vijftiende eeuw wordt vermeld en begin 19 e eeuw is gesloopt. In 1611 verkocht Gerard Arnoutsz van Rhenoy het Nedereind, dat een Hollands leen was, aan Cornelis van Aerssen. Twee jaar later verwierf hij door schenking het Overeind van prins Filips Willem van Nassau als een leengoed van het graafschap Leerdam. Sindsdien hadden de beide delen steeds dezelfde eigenaar. De heerlijkheid Spijk werd in het westen en noorden begrensd door de Linge, in het oosten scheidde de Spijkse Zeevang Spijk van de heerlijkheid Heukelum. De zuidgrens werd gevormd door de Spijkse Achterdijk die de scheiding vormde met de heerlijkheid Dalem. In 1812 werd Spijk samen met Arkel bij de gemeente Kedichem gevoegd. In 1817 werd Spijk een zelfstandige gemeente die onder de provincie Holland viel.

Het deel van Spijk dat ten zuiden van de Kweldijk en ten oosten van de Zuiderlingedijk lag, werd echter al snel bij de Gelderse gemeente Vuren gevoegd. Het resterende deel kwam in 1855 bij Heukelum. Het plangebied is gelegen in het cultuurhistorische lint. De Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk kenmerken zich beiden door lintbebouwing over de gehele lengte. Dit wordt ook wel een dubbellint genoemd. De lintbebouwing is niet aaneengesloten. Tussen de bebouwing is veelal sprake van landschappelijke doorzichten. Door de afwisseling van bebouwing met landschappelijke doorzichten is een ritme van open en gesloten delen ontstaan. De lintbebouwing langs de Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk kenmerkt zich door een afwisseling van (grote) historische (woon)boerderijen en vervangende vrijstaande nieuwbouwwoningen. De woningen, zowel historische bebouwing als vervangende nieuwbouw, zijn overwegend opgebouwd uit bakstenen (in sommige gevallen bedekt met potdekselwerk) met pannen of riet als dakbedekking en hebben daarmee een landelijke en traditionele uitstraling. De gebruikte kleuren voor onder andere gevelstenen, overstekken, kozijnen en deuren zijn over het algemeen ingetogen en in harmonie met het achterliggende landschap. In de cultuurhistorische lintbebouwing ziet met ingetogen architectonische detailleringen aan de gevels.

De aan-, uitbouwen en bijgebouwen zijn overwegend opgetrokken uit baksteen of potdekselwerk en hebben een ondergeschikte uitstraling in relatie tot de woning. 2.2.2 Wegenstructuur Het plangebied wordt thans ontsloten via de Spijkse Kweldijk. Via de Spijkse Kweldijk kan men in westelijke richting het dorp Spijk bereiken.

7

2.3 Functionele structuur 2.3.1 Huidig gebruik Het perceel Spijkse Kweldijk 66 te Spijk betreft een voormalige agrarische bedrijfslocatie. Op het perceel zijn een bedrijfswoning met een drietal agrarische bedrijfsgebouwen gelegen. De agrarische bedrijfsactiviteiten zijn inmiddels beëindigd. Sinds de bedrijfsbeëindiging hebben de agrarische bedrijfsgebouwen geen actieve functie meer. De woning Spijkse Kweldijk 66 is bewoond.

Bedrijfspand (3)

Bedrijfspand (2)

Bedrijfspand (1)

Bedrijfswoning Spijkse Kweldijk 66

Afbeelding 4: Luchtfoto bestaande situatie

Afbeelding 5: Impressie bestaande situatie (vanaf Spijkse Kweldijk)

8

Afbeelding 6: Bestaande situatie (vanuit oostelijke richting)

9

3 Planbeschrijving 3.1 Plan Het plangebied betreft een voormalige agrarische bedrijfslocatie. De agrarische bedrijfsactiviteiten zijn reeds beëindigd. Door de schaalvergroting in de landbouw is het exploiteren van een agrarisch bedrijf op deze locatie niet meer mogelijk. De bijbehorende grond is onvoldoende voor het opstarten van een nieuw agrarisch bedrijf. Om langdurige leegstand en verpaupering van de bedrijfsbebouwing en bijbehorend terrein te voorkomen is besloten de locatie een nieuwe invulling te geven welke passend is in het cultuurhistorische bebouwingslint in de vorm van woningbouw. Het plan is om de voormalige agrarische bedrijfsbebouwing (behoudens de bedrijfswoning), met een gezamenlijke oppervlakte van 1401 m2, te slopen, de overtollige terreinverharding op te ruimen en het agrarisch bouwvlak te verwijderen. De agrarische bestemming wordt gedeeltelijk omgezet naar een woonbestemming. Om het doorzicht over het oostelijke deel van het plangebied te behouden blijft daar de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden’ ongewijzigd (zonder bouwvlak).

Conform het gemeentelijk beleid voor ‘vrijkomende agrarische bebouwing’ (artikel 44 van het vigerende bestemmingsplan ‘Reparatieplan Bestemmingsplan Buitengebied 2014’) wordt in ruil voor de sloop van de voormalige agrarische bedrijfsbebouwing en het verwijderen van het agrarisch bouwvlak en de overtollige terreinverharding aan de Spijkse Kweldijk een woongebouw (met tenminste drie woningen) gerealiseerd. In de regels van het bestemmingsplan is vastgelegd dat de inhoud van het woongebouw maximaal 1320 m3 (1.200 m3 + de standaard 10%-regeling) mag bedragen. Op grond van de gemeentelijke visie ‘Bouwen in de linten en buurtschappen’ (zie paragraaf 4.4.2) wordt aan de Zuiderlingedijk een dijkwoning gerealiseerd. De functie van de huidige bedrijfswoning Spijkse Kweldijk 66 wordt gewijzigd naar een burgerwoning.

Afbeelding 7: Nieuwe situatie

10

3.2 Verkeer en parkeren Ontsluiting Het perceel Spijkse Kweldijk 66 te Spijk heeft in de huidige situatie een in- en uitrit op de Spijkse Kweldijk. Dit blijft in de nieuwe situatie ongewijzigd. Deze in- en uitrit zal in de nieuwe situatie ook worden gebruikt door de bewoners van het woongebouw. Voor de dijkwoning aan de Zuiderlingedijk wordt een nieuwe in- en uitrit gerealiseerd op de Zuiderlingedijk. Parkeren Paraplubestemmingsplan Parkeren 2019’ Voor het bepalen van de parkeerbehoefte dient gebruik te worden gemaakt van het ‘Paraplubestemmingsplan Parkeren 2019’ van de gemeente West-Betuwe. Het gemeentelijk parkeerbeleid is gebaseerd op de parkeernormen van het CROW-beleid (publicatie 381 Toekomstbestendig parkeren (2018)). Gebiedstype De landelijke gebieden van de gemeente West-Betuwe behoren tot het gebiedstype ‘buitengebied’. Stedelijkheidsgraad De parkeerkencijfers van het CROW maken onderscheid naar stedelijkheidsgraad. Op basis van de omgevingsadressendichtheid kan het plangebied wordt geschaard in de categorie ‘niet stedelijk’. Bandbreedte De parkeerkencijfers van het CROW geven een bandbreedte aan, minimaal en maximaal. De gemeente West Betuwe kiest ervoor om de maximale parkeernorm te gebruiken. Parkeernorm De bestaande woning Spijkse Kweldijk 66 en de dijkwoning aan de Zuiderlingedijk kunnen worden geschaard in de categorie ‘koop, huis, vrijstaand’.

Voor deze woningen geldt een parkeernorm van 2,8 parkeerplaatsen per woning. Het woongebouw aan Spijkse Kweldijk (min. 3 eenheden) kunnen worden geschaard in de categorie ‘koop, huis, twee-onder-een-kap. Voor deze woningen geldt een parkeernorm van 2,6 parkeerplaatsen per wooneenheid. De parkeerbehoefte wordt volledig op eigen terrein opgelost. Op ieder woonperceel wordt voldoende gecreëerd voor het parkeren van minimaal drie auto’s. Parkeerplaatsen in garages worden normaliter niet meegeteld, omdat lang niet zeker is dat deze ook als zodanig gebruikt wordt. Het plan voldoet daarmee aan het gemeentelijk parkeerbeleid.

11

3.3 Beeldkwaliteit Om de ruimtelijke kwaliteit te behouden dan wel te versterken is het bij nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied wenselijk zorg te dragen voor een passende vormgeving van de bebouwing en inrichting van het plangebied (beeldkwaliteit). Het doel van deze beeldkwaliteitsparagraaf is om ongewenste situaties te voorkomen. Daarnaast biedt het een handvat voor het bevoegd gezag om te komen tot een verantwoorde en gewenste invulling van het plangebied. Gebiedsomschrijving Het plangebied is gelegen in het cultuurhistorische lint tussen de Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk. De Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk kenmerken zich beiden door bebouwing over de gehele lengte. Dit wordt ook wel een dubbellint genoemd. Tussen de bebouwing is sprake van landschappelijke doorzichten. Door de afwisseling van de bebouwing met de landschappelijke doorzichten is een ritme van open en gesloten delen ontstaan. De ‘gesloten’ delen, de bebouwing, vormen het lint, terwijl de open delen zorgen voor uitzicht op het landschap en een gevoel van ruimte. De bijgebouwen/schuren zijn doorgaans achter de hoofdbebouwing gesitueerd. In het lint aan de Zuiderlingedijk is de meest historische bebouwing aanwezig. Dit is van oorsprong het oudste lint. Pas later, toen het achterland beter ontgonnen was, is ook bebouwing aan de Spijkse Kweldijk ontstaan.

Het lint aan de Spijkse Kweldijk is slechts op enkele plaatsen verdicht. De lintbebouwing langs de Spijkse Kweldijk kenmerkt zich door nieuwbouw rijwoningen dichter bij de kern Spijk, en grotere vrijstaande woningen en (voormalige agrarische) bedrijven verder van de kern. De woningen zijn overwegend opgebouwd uit bakstenen met pannen of riet als dakbedekking en hebben daarmee een landelijke en traditionele uitstraling. De gebruikte kleuren voor onder andere de gevelstenen, overstekken, kozijnen en deuren zijn over het algemeen ingetogen en in harmonie met het omliggende landschap. Ook de aan-, uitbouwen en bijgebouwen zijn overwegend opgetrokken uit bakstenen en hebben een ondergeschikte uitstraling in relatie tot het hoofdgebouw (woning). Beeldkwaliteit Bij de architectonisch uitwerking van het woongebouw en de dijkwoning dient aangesloten te worden bij de directe omgeving. De bijgebouwen worden achter of in het verlengde van de woningen) gebouwd. De eenheid in de voorgevelrooilijn is van belang om te zorgen voor de versterking van het lint. De dijkwoning dient in dezelfde voorgevelrooilijn als de bestaande dijkwoningen langs de Zuiderlingedijk te worden gerealiseerd. Wat betreft de bouwstijl, architectuur, kleur- en materiaalgebruik van de nieuwe woningen dient aangesloten te worden bij de bestaande cultuurhistorisch waardevolle bebouwing in de directe omgeving.

De woningen dienen overeenkomstig de omgeving een traditionele uitstraling te krijgen, waarbij het woongebouw een ondergeschikte landelijke uitstraling dient te krijgen ten opzichte van de woning Spijkse Kweldijk 66 te Spijk.

Afbeelding 8: Impressie woongebouw

12

4 Beleidskader 4.1 Rijksbeleid 4.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte 2040 (SVIR) Het Rijk streeft naar een Nederland dat concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig is. Dit wil zij doen met een krachtige aanpak, die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker vooropzet, investeringen scherp prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. Bij deze aanpak hanteert het Rijk een filosofie die uitgaat van vertrouwen, heldere verantwoordelijkheden, eenvoudige regels en een selectieve Rijksbetrokkenheid. Een actualisatie van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid is nodig om deze nieuwe aanpak vorm te geven. Daarnaast geven nieuwe politieke accenten, veranderende omstandigheden zoals een economische crisis, klimaatverandering en toenemende regionale verschillen aanleiding voor herziening van het Rijksbeleid. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte laat het Rijk de verantwoordelijkheid voor de afstemming tussen verstedelijking en groene ruimte op regionale schaal over aan provincies. Daarmee wordt bijvoorbeeld het aantal regimes in het landschaps- en natuurdomein fors ingeperkt. Daarnaast wordt (boven)lokale afstemming en uitvoering van verstedelijking overgelaten aan (samenwerkende) gemeenten binnen provinciale kaders.

Afspraken over percentages voor binnenstedelijk bouwen, Rijksbufferzones en doelstellingen voor herstructurering laat het Rijk los. Het Rijk geeft aan dat landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten identiteit geven aan een gebied en culturele voorzieningen en cultureel erfgoed bovendien van groeien belang zijn voor de concurrentiekracht van Nederland. In de nieuwe structuurvisie is aangegeven dat het Rijk verantwoordelijk blijft voor het cultureel en natuurlijke UNESCO Werelderfgoed (inclusief de voorlopige lijst), kenmerkende stads- en dorpsgezichten, Rijksmonumenten en het maritieme erfgoed. Het beleid ten aanzien van landschap is echter niet langer een Rijksverantwoordelijkheid en laat het Rijk over aan de provincies. Het plan is kleinschalig van aard en er worden geen Rijksbelangen geschaad. Het plangebied maakt onderdeel uit van de ‘Nieuwe Hollandse Waterlinie’ en staat daarmee op de voorlopige lijst voor UNESCO Werelderfgoed. Ter bescherming van de cultuurhistorische waarden van het gebied is de dubbelbestemming ‘Waarde – Nieuwe Hollandse Waterlinie’ overgenomen in dit bestemmingsplan. 4.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Kern van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) is dat alle overheden hun ruimtelijke belangen vooraf kenbaar maken en aangeven via welke weg zij die belangen denken te realiseren. Het Rijk geeft dit aan in de AMvB Ruimte.

De nieuwe AMvB Ruimte, het Barro (Besluit algemene regels ruimtelijke ordening) is gebaseerd op enkele hoofdstukken uit de voorgaande AMvB Ruimte en enkele nieuwe toevoegingen. Het Barro omvat alle ruimtelijke Rijksbelangen uit eerder uitgebrachte PKB’s (Planologische KernBeslissingen) die juridisch doorwerken op het niveau van bestemmingsplannen. Het gaat om kaders voor onder meer het bundelen van verstedelijking, de bufferzones, nationale landschappen, de ecologische hoofdstructuur, de kust, grote rivieren, militaire terreinen, mainportontwikkelingen van Rotterdam en de Waddenzee. Met het Barro maakt het Rijk proactief duidelijk waar provinciale verordeningen en gemeentelijke bestemmingsplannen aan moeten voldoen. Het plan is kleinschalig van aard en maakt geen onderdeel uit van genoemde ruimtelijke rijksbelangen in het Barro.

13

4.1.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de verplichting opgelegd aan gemeenten en provincies om in de toelichting op een ruimtelijk besluit, in het geval het plan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, gemaakt, een beschrijving op te nemen van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien het plan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, dient de toelichting, aanvullend op de beschrijving van de behoefte en het resultaat van het nodige overleg, een motivering te bevatten waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in de behoefte kan worden voorzien. Voordat een stedelijke ontwikkeling plaats kan vinden zal deze moeten worden getoetst aan de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’. Ladder voor duurzame verstedelijking Of toetsing van het plan aan de hand van de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ wettelijk verplicht is hangt af van het feit of er sprake is van een ‘stedelijke ontwikkeling’. Een in een bestemmingsplan voorziene ontwikkeling dient voldoende substantieel te zijn om als stedelijke ontwikkeling te kunnen worden aangemerkt.

In artikel 1.1.1, lid 1, onder i van het Bro is de volgende definitie van stedelijke ontwikkeling opgenomen: ‘Ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen’. Inmiddels biedt jurisprudentie een beoordelingskader van welke ontwikkelingen als nieuwe ‘stedelijke ontwikkeling’ worden aangemerkt: Wanneer een bestemmingsplan voorziet in niet meer dan 11 woningen die gelet op hun onderlinge afstand als één woningbouwlocatie als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van het Bro, kunnen worden aangemerkt, kan deze ontwikkeling in beginsel niet als een stedelijke ontwikkeling worden aangemerkt (ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL: RVS: 2017:1724, Uitspraak 201608869/1/R3).’ Toetsing ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ Middels dit bestemmingsplan worden per saldo vier wooneenheden toegevoegd. Op grond van bovenstaande jurisprudentie is geen sprake van een nieuwe ‘stedelijke ontwikkeling’ en is toetsing aan de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ niet noodzakelijk.

14

4.2 Provinciaal beleid 4.2.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Op 19 december 2018 is door de Provinciale Staten van de Provincie Gelderland de “Omgevingsvisie Gaaf Gelderland” vastgesteld (in werking sinds 1 maart 2019). De provincie Gelderland streeft naar een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Gezond en veilig. Een gezonde leefomgeving, schone en frisse lucht, een schoon milieu, een niet vervuilde bodem, voldoende schoon en veilig (drink)water, bescherming van onze flora en fauna. Een Gelderland dat voorbereid is op klimaatverandering, zoals hitte, droogte, bosbranden en overstromingen en aandacht heeft voor verkeersveiligheid en veilige bedrijvigheid. Schoon en welvarend. Een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt en dito kennis- en onderwijsinstellingen. Een Gelderland dat schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen tegengaat en investeert in nieuwe, alternatieve vormen van energie. Het centrale doel is vertaald in zeven ambities: 1. Energietransitie: van fossiel naar duurzaam: In 2050 is Gelderland klimaatneutraal. Dit bereiken we door grootschalige besparing en opwekking uit verschillende duurzame bronnen van energie, zoals wind, zon, waterkracht, biomassa en bodemenergie. De provincie stimuleert innovatie en rolt bewezen technieken uit.

Als tussendoel realiseert de provincie in 2030 55% broeikasgasreductie in Gelderland. 2. Klimaatadaptatie: omgaan met veranderend weer: In 2050 is Gelderland klimaatbestendig. De provincie is goed voorbereid en toegerust op de gevolgen van klimaatverandering: wateroverlast, droogte, hittestress en overstromingsgevaar. In 2020 heeft de provincie samen met partners de risico’s en kansen van het veranderend klimaat in beeld gebracht en strategieën opgesteld die leidraad zijn voor ons handelen. 3. Circulaire economie: sluiten van kringlopen: De provincie wil de eerste afvalloze provincie van Nederland zijn. Afval bestaat niet meer; er zijn alleen nog grondstoffen die blijvend hun waarde behouden in onze schone industrie. Om dit te bereiken is in 2030 het gebruik van primaire grondstoffen in Gelderland met 50% teruggebracht. 4. Biodiversiteit: werken met de natuur: In 2050 gaat het goed met de biodiversiteit in Gelderland. In Gelderland wordt natuurinclusief gewerkt. Biodiversiteit wordt overal waar mogelijk versterkt en ingepast, óók buiten de specifiek als natuur aangewezen gebieden. In 2030 is 75% van de Europese doelen van de vogel- en habitatrichtlijn behaald. 5. Bereikbaarheid: duurzaam verbonden: In 2050 is de groei van de mobiliteit op een slimme manier opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaat- neutraal.

Snel en veilig internet fungeert daarbij als alternatief voor fysieke verplaatsingen. In 2050 is het netwerk voor goederenvervoer in Gelderland toegankelijk, duurzaam en klimaatneutraal. In 2030 is al het busvervoer zonder uitstoot en is 35% van het totaal aantal verplaatsingen met de fiets. 6. Vestigingsklimaat: Een krachtige, duurzame topregio: De provincie wil de concurrerende positie binnen het internationale stedelijke netwerk van Amsterdam, Brussel en Keulen verder versterken. Om onderscheidend te blijven, haalt de provincie in 2050 maximaal profijt uit onze unieke combinatie van stedelijke en groene kwaliteiten. In 2050 zijn alle werklocaties in Gelderland duurzaam ingericht qua energie, klimaatbestendigheid en logistieke en productiestromen. De provincie is koploper in Nederland.

15

7. Woon- en leefomgeving: dynamisch, divers, duurzaam: De provincie gaat in gesprek met de Gelderse regio’s en maken regionale afspraken over een goede balans tussen de vraag en het aanbod van woningen. De provincie heeft specifieke aandacht voor de gemeentegrens overstijgende woonvraagstukken. De provincie stimuleert innovaties in woonwijken op het vlak van duurzaamheid en het omvormen van bestaande gebouwen tot woonruimte. Het plan draagt bij aan een dynamische, diverse en duurzame woon- en leefomgeving, waarbij de kwaliteit van de leefomgeving wordt verbeterd. Om Gelderland voor mensen en bedrijven aantrekkelijk te houden, is de kwaliteit van de leefomgeving van groot belang. De provincie Gelderland heeft op woongebied een bijzondere positie met uiteenlopende woonkwaliteiten, zowel stedelijke als landelijke. De Gelderse streken hebben ieder hun eigen aard, waar mensen zich thuis en verbonden met elkaar voelen. De provincie streeft naar een duurzaam en divers woon- en leefklimaat dat anticipeert op de ontwikkelingen. De kern Spijk maakt onderdeel uit van de regio Rivierenland. Rivierenland wordt gekenmerkt door een groen open gebied omzoomd door rivieren. In dit gebied is ruimte voor dynamiek en ontwikkeling. Hierbij dient een balans gezocht te worden tussen koesteren, vernieuwen en benutten.

Het plan betreft de sanering van een voormalige agrarische bedrijfslocatie in het cultuurhistorisch lint tussen de Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk. Dit lint bestaat hoofdzakelijk uit woonpercelen. In ruil voor de sloop van de voormalige agrarische bedrijfsbebouwing en het verwijderen van het agrarisch bouwvlak en de overtollige terreinverharding wordt aan de Spijkse Kweldijk een woongebouw(met tenminste drie woningen) gerealiseerd. Middels het verwijderen van het agrarisch bouwvlak worden agrarische bedrijfsactiviteiten uitgesloten. Dit is een positieve ontwikkeling voor het woon- en leefklimaat in de omgeving. De woningen worden op een in het cultuurhistorische lint passende wijze architectonisch vormgegeven (zie paragraaf 3.3). Middels het plan wordt langdurige leegstand en verpaupering van een voormalige agrarische bedrijfslocatie en daarmee aantasting van de cultuurhistorische waarden van het lint en het landschap uitgesloten. Er is sprake van een passende nieuwe invulling van het plangebied dat een bijdrage levert aan een vitaal platteland. In het kader van de duurzaamheid worden de nieuwe woningen gasloos opgeleverd en geïsoleerd conform de huidige bouweisen van het Bouwbesluit. Het plan is in overeenstemming met het provinciaal woningbouwbeleid. Het plan betreft de nieuwbouw van vier woningen.

Het plan betreft een organische ontwikkeling in de lintbebouwing welke kan worden gezien als een kwalitatieve toevoeging aan de woningvoorraad van de gemeente West-Betuwe. De woningen gelegen in de cultuurhistorische lintbebouwing betreffen woningen in het midden dan wel hogere prijssegment, waarmee doorstroming in de bestaande bouw wordt gestimuleerd. De woningen worden gasloos en geïsoleerd conform de huidige eisen van het Bouwbesluit. Wat betreft de architectonische uitstraling van de nieuwe woningen wordt aangesloten bij het landelijke dorpse karakter en de huidige bebouwing in de omgeving. De nieuwbouw wordt gasloos opgeleverd. Het plan is in overeenstemming met het provinciale woningbouwbeleid. 4.2.2 Omgevingsverordening Gelderland (geconsolideerd 19 dec. 2018) Naast één omgevingsvisie dient de provincie Gelderland vanuit de Omgevingswet ook één omgevingsverordening vast te stellen voor haar grondgebied. De provincie heeft als eerste stap de Omgevingsverordening Gelderland vastgesteld waarin de bestaande regels uit de verschillende verordeningen zijn samengevoegd. In de Omgevingsverordening Gelderland zijn instructieregels gesteld voor bestemmingsplannen.

Er zijn instructies voor woonlocaties en recreatiewoningen, werklocaties, glastuinbouw, veehouderij, Waterwingebieden, Grondwater-beschermingsgebieden, Intrekgebieden, Gelders natuurnetwerk, Groene ontwikkelingszone, waardevol open gebied, Nationaal landschap, Nieuwe Hollandse Waterlinie, Romeinse Limes, Beschermingszones natte landnatuur, windturbines Molenbiotoop en installaties voor biomassavergisting. Regionale woonagenda In paragraaf 2.1 en de artikelen 2.1 en 2.2 zijn instructieregels gesteld voor woningbouw. Een bestemmingsplan dat nieuwe woningen mogelijk maakt dient te voldoen aan de volgende criteria: a. Er wordt voldaan aan de eisen van de Ladder voor duurzame verstedelijking; b. De ontwikkeling past binnen het meest recente provinciale beleid; c. Er heeft aantoonbaar regionale afstemming plaatsgevonden over deze ontwikkeling. 16

Het plan betreft een kleinschalig woningbouwplan in het dorp Spijk. Op grond van jurisprudentie is geen sprake van een nieuwe ‘stedelijke ontwikkeling’ en is toetsing aan de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ niet noodzakelijk. Het plan past binnen het provinciaal woonbeleid. De nieuwe woningen zijn regionaal afgestemd. Gelders Natuurnetwerk (GNN) In artikel 2.6 van de Omgevingsverordening zijn regels opgenomen voor de bescherming van het Gelders Natuurnetwerk en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De provincie Gelderland heeft om haar biodiversiteit veilig te stellen het Gelders Natuurnetwerk (GNN) in haar beleid opgenomen. In hoofdstuk 5.7 Flora en Fauna en de ecologische quickscan (toegevoegd in de bijlage) staat beschreven dat het plan geen negatieve effecten heeft voor het Gelders Natuurnetwerk (GNN) Nieuwe Hollandse Waterlinie Het plangebied valt op de kaart behorende bij de Omgevingsverordening in de zone van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In paragraaf 2.6.7 en de artikelen 2.57 en 2.58 zijn instructieregels gesteld voor ontwikkelingen op gronden die onderdeel uitmaken van Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op deze gronden zijn geen activiteiten mogelijk die de kernkwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie aantasten. In de toelichting van het bestemmingsplan dient een beschrijving van de in het plangebied aanwezige cultuurhistorische waarde te worden gegeven.

Plangebied

Afbeelding 9: Nieuwe Hollandse Waterlinie

De algemene kernkwaliteiten van het Nationaal landschap de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn: a. Het unieke, in samenhang met het landschap ontworpen negentiende en twintigste-eeuwse hydrologische en militair verdedigingssysteem, bestaande uit: I. Inundatiegebieden; II. Zones met verdedigingswerken als forten, batterijen, lunetten, betonnen mitrailleurkazematten en groepsschuilplaatsen in hun samenhang met de omgeving; III. Voormalige schootsvelden (visueel open) en verboden kringen (merendeel onbebouwd gebied) rondom de forten; IV. Waterwerken als waterlichamen, sluizen, inlaten, duikers en dijken functionerend in samenhang met verdedigingswerken en inundatiegebieden; V. Overige elementen als beschutte wegen, (resten van) loopgraven en tankgrachten; de landschappelijke inpassing en camouflage van de voormalige militaire objecten; VI. De historische vestigingsstructuur van de vestingsteden Muiden, Weesp, Naarden, Nieuwersluis, Gorinchem en Woudrichem; b. De grote openheid; c. Het groene en overwegend rustige karakter.

17

De specifieke kernkwaliteiten van de Tielerwaard West en de ontwerp-richtlijnen voor nieuwe ontwikkelingen in dit gebied zijn beschreven in het document ‘Kernkwaliteiten Nieuwe Hollandse Waterlinie – DEEL I Nationaal Landschap en DEEL II inundatiekom Tielerwaard. Kernkwaliteiten Tielerwaard West Op regionale schaalniveau (Tielerwaard West) gelden de kernkwaliteiten: a. Opbouw rivierenlandschap uiterwaard-oeverwal-kom; b. Idylle Lingelandschap kleinschalig, historisch, pittoresk; c. Landelijkheid, rust, ruimte en duisternis rivierkom; d. Relatie tussen stroomruggen en boerderijplaatsen; e. Ontginningsgeschiedenis (strijd tegen het water); f. Structuur van dorpspolderkades en boezems; g. Nieuwe Zuiderlingedijk en Zuiderlingedijk als dwars- en leidijk en hoofdverdedigingslijn; h. Rationele verkavelingspatronen van de polders, met structuur van kaden, weteringen en wegbeplantingen; i. (Restanten van) eendenkooien en oude rivierkombeplantingen; j. Natuurwaarden uiterwaarden en natuurgebied Nieuwe Zuiderlingedijk (Natura 2000); k. Samenhang ensemble Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ontwerprichtlijnen regionaal a. Behoud en ontwikkel de karakteristieke ruimtelijke contrasten tussen de uiterwaarden, oeverwallen, stroomruggen en komgronden; b.

Hanteer de Waterlinie als ruimtelijk ordeningsprincipe met de hoofdverdedigingslijn als structuurdrager en grens tussen verdichtsveld en open veld/inundatiekom; c. Ontwikkel de hoofdverdedigingslijn tot een herkenbare landschapsstructuur en recreatieve verbinding, met bijzondere aandacht voor het verdwenen tracé door de polder en de kruising met de A15; d. Respecteer de natuurlijke ondergrond; e. Behoud en versterk de karakteristieke ruimtelijke hoofdopbouw van dorpskaden en -boezems, f. weteringen en wegbeplantingen; g. Stimuleer belevingsmogelijkheden landschap door verbetering van de recreatieve toegankelijkheid; h. Versterk de kwaliteit van stads- en dorpsranden; i. Stimuleer ontwikkeling beeldkwaliteit erven; j. Respecteer rust, ruimte en duisternis agrarische kom Kernkwaliteiten inundatiestelsel: a. Het samenhangend stelsel van inundatiewerken: - Inundatiesluizen bij Vuren, Dalem en Wapenplaats; - Samenhangende civiele werken, zoals de restanten van het gemaal ten oosten Fort bij Vuren; - Netwerk van weteringen; - Restanten van sluizen, dammen en coupures in kom; b. Samenhang tussen rivieren, inundatiewerken en -kom; c. Begrenzingen van de inundatiekom: Zuiderlingedijk, Nieuwe Zuiderlingedijk, Waaldijk, dorpspolderkaden en het natuurlijk reliëf van de oeverwal Waal en Linge; d. Natuurlijk reliëf als basis inundatiekom; e. Natte karakter ondergrond; f.

Grote openheid en groen, overwegend rustig karakter Ontwerprichtlijnen inundatiestelsel Bij ruimtelijke ingrepen in het inundatiestelsel is het van belang te streven naar behoud en herstel de inundatiewerken en de samenhangende civiele werken en waterlopen. Het is de opgave het complexe inundatiesysteem inzichtelijk te maken door het ontwikkelen van de recreatieve beleefbaarheid van de waterwerken en de begrenzingen van de inundatiekom, in samenhang met de landschappelijke context. De kernkwaliteit openheid en groen en rustig karakter is nauw verbonden met het voormalig inundatiestelsel; deze moet met respect behandeld worden.

18

Het plangebied is gelegen in het buitengebied (de polder) van Spijk. Polder bij Spijk Kernkwaliteiten van de polder bij Spijk zijn het Lingebos, het dijklint langs de Linge en de historische polderstructuur in de vorm van de lanen, kades, weteringen en kavelstructuren. Het Lingebos is in 1963-1969 aangelegd ter ere van het 150 jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden. Het is het eerste grootschalige recreatiegebied dat specifiek werd aangelegd voor mensen uit Rotterdam en Utrecht. Het aangeplante bos met zwemvijver, gelegen te midden van 13.000 hectare moderne landbouwgrond, moest op een topdag ruimte bieden aan 12.000 mensen. De bosaanleg is in samenhang met de ruilverkaveling Tielerwaard West en de aanleg van de A15. Ruggengraat van het plan was een oude verzande rivier dwars door het terrein. Daarvan is een weg gemaakt, waarlangs alle voorzieningen zijn aangelegd. Het Lingebos een grote landschapsarchitectonische waarde, exemplarisch voor het bosontwerp in de wederopbouwperiode van de grote ruilverkavelingen. Recent is in deze polder een golfbaan aangelegd en ook het nieuw landgoed Spica Staete. Dit is een grote transformatie van het landschap van monofunctionele open landbouwpolder naar een meer kleinschalig recreatief landschap met nieuwe woonvormen.

Aan de oostzijde van de golfbaan ligt nog een restant van de open agrarische polder met de kleinschalige verkaveling en nog enkele oude houten veldschuurtjes. Daarnaast ligt, tussen de Zuiderlingedijk en de entree van het Lingebos, de hoofdverdedigingslijn met enkele groepsschuilplaatsen. Het is een oude polderkade, in het landschap begeleid door broekbossen. Recent is op deze kade een fietspad aangelegd. Ten zuiden van het Lingebos is de kade ten tijde van de ruilverkaveling verdwenen. Enkel de betonnen schuilplaatsen herinneren aan de Waterlinie. Kernkwaliteiten polder Spijk • Historische polderstructuren van lanen, kades en weteringen en voormalige boezems; • Lingebos, typerend voor Wederopbouwperiode • Dijklint langs de Linge; • Natte karakter van de rivierkom; • Groepsschuilplaatsen herinneren aan de hoofdverdedigingslijn. Ontwikkelingsperspectief De polder bij Spijk maakt in het kader van het Waterliniebeleid onderdeel uit van de ‘veilige zijde’. Hier is het planologisch regime ‘verdichtingsveld’ van toepassing: een uitnodiging voor initiatieven welke bijdragen aan de ontwikkeling van een groen, kleinschalig parkachtig karakter, o.a. met landbouw, natuur, recreatie en nieuwe landgoederen. Bij gebiedsgerichte ontwikkelingen is het van belang dat de recreatieve toegankelijkheid van het buitengebied vergroot wordt.

In Spijk is deze ontwikkeling al enige tijd in gang gezet met de aanleg van de golfbaan en het nieuwe landgoed Spica Staete. Samen met het Lingebos is hier een recreatief cluster in het groen ontstaan. De hoofdverdedigingslijn is hier een duidelijke grenslijn in de ruimtelijke ordening geworden, in contrast met het grootschalig, open landbouwgebied ten oosten van deze lijn. Ontwerprichtlijnen polder Spijk Er verandert veel in het landschap bij Spijk; ontwikkeling van nieuwe landschappelijke kwaliteiten is aan de orde. Het is hierbij van belang de essenties van het landschap - de natte ondergrond en de hoofdlijnen van de ontginning - te respecteren en te benutten voor ontwikkeling. Recreatieve toegankelijkheid van het landschap dient gestimuleerd te worden, onder andere in verbinding met de Waterlinie. De openheid en zichtlijnen over de polder verdienen aandacht.

19

Het plan past binnen de ontwerprichtlijnen als genoemd in het document ‘Kernkwaliteiten Nieuwe Hollandse Waterlinie – DEEL I Nationaal Landschap en DEEL II inundatiekom Tielerwaard. Het plan is kleinschalig van aard. In het plangebied of de directe omgeving van het plangebied zijn geen verdedigingswerken, voormalige schootsvelden, waterwerken en/of overige elementen als beschutte wegen, (resten van) loopgraven en tankgrachten gelegen. Het plan zorgt voor een afname aan bebouwing en daarmee een positieve impuls voor de openheid en het groene en rustige karakter van het gebied. De historische polderstructuur blijft ongewijzigd. Bij de uitwerking van het plan is aandacht besteed aan openheid en zichtlijnen over de polder. Om het doorzicht over het oostelijke deel van het plangebied te behouden blijft op deze gronden de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden’ ongewijzigd (zonder bouwvlak). De woningen worden op een in het cultuurhistorische lint passende wijze architectonisch vormgegeven (zie paragraaf 3.3). Middels het plan wordt langdurige leegstand en verpaupering van een voormalige agrarische bedrijfslocatie en daarmee aantasting van de cultuurhistorische waarden van het lint en het landschap uitgesloten. Geconcludeerd kan worden dat er geen sprake is van aantasting van de kernkwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Ter bescherming van de cultuurhistorische waarden van het gebied is de dubbelbestemming ‘Waarde – Nieuwe Hollandse Waterlinie’ overgenomen in dit bestemmingsplan. Het document ‘Kernkwaliteiten Nieuwe Hollandse Waterlinie – DEEL I Nationaal Landschap en DEEL II inundatiekom Tielerwaard is aan deze regels gekoppeld.

20

4.3 Regionaal Beleid 4.3.1 Ambitiedocument 2016-2020 Regio Rivierenland De gemeente West-Betuwe maakt onderdeel uit van de regio Rivierenland. In het ambitiedocument 2016-2020 formuleert de regio Rivierenland de speerpunten om de regio te versterken, wat de ambities hiervan zijn en wat de regionale visie is om deze speerpunten en ambities waar te maken. De regio streeft drie speerpunten na om de economische ontwikkeling in de regio tot stand te brengen: 1. Agribusiness: onze tuinbouw wordt nóg meer toonaangevend in Europa; 2. Economie en Logistiek: wij komen in de top 3 van logistieke hotspots in Europa; 3. Recreatie en toerisme: wij bereiken een jaarlijkse omzetgroei van 5% Met deze speerpunten wil de regio Rivierenland: • De regionale kwaliteiten uitnutten; • Het sociaaleconomische profiel verbeteren; • Inspelen op vergrijzing en de achteruitgang van de leefbaarheid tegengaan; • Initiatieven vanuit de samenleving faciliteren; • Inspelen op ontwikkelingen. Het plan betreft een kleinschalige woningbouwontwikkeling ter plaatse van een voormalige agrarische bedrijfslocatie. Ten aanzien van de kwaliteit van de leefomgeving is langdurige leegstand en verpaupering van de voormalige agrarische bedrijfslocatie niet wenselijk.

Middels dit bestemmingsplan worden agrarische bedrijfsactiviteiten en aantasting van het woon- en leefklimaat (als gevolg van verpaupering van de locatie) uitgesloten. Het plan is in overeenstemming met het regionaal beleid.

21

4.4 Gemeentelijk beleid 4.4.1 StructuurvisiePlus 2030 ‘Het Manifest van Lingewaal’ Op 28 januari 2010 is de StructuurvisiePlus 2030 ‘Het Manifest van Lingewaal’ vastgesteld. Deze gemeentelijke structuurvisie geeft de sociale, ruimtelijke en economische visie op de toekomst van de gemeente Lingewaal tot 2030. Deze structuurvisie is een verdere uitwerking en actualisering van het structuurplan 2015. Ten opzichte van het structuurplan legt de structuurvisie nog meer de nadruk op de leefbaarheid en vitaliteit van de afzonderlijke dorpen. De kernpunten van de StructuurvisiePlus 2030 ‘Het Manifest van Lingewaal’ zijn: 1. In 2030 is Lingewaal een vitale en vooral groene gemeente waar ecologie, economie en samenleving in een goede balans met elkaar samengaan; 2. In 2030 vormen de vijf kernen van Lingewaal met ieder hun eigen karakteristiek en identiteit, tezamen met het Rivierenland en de open komgebieden een oase in een steeds ver verstedelijkend Nederland; 3. In 2030 is er in Lingewaal een balans tussen de belangen van de gemeente Lingewaal als geheel en de belangen van de verschillende kernen. Het gemeentebestuur van Lingewaal rekent het bewaren van deze balans tot zijn opdracht. Waar nodig zijn samenwerkingsverbanden aangegaan met steden en dorpen in de regio; 4.

In 2030 is de grootste kracht van Lingewaal gelegen in het feit dat Lingewaal er in 2010 voor heeft gekozen om het zelf organiserend vermogen van haar inwoners, ondernemers en organisaties te stimuleren en faciliteren. Beleidskeuzen worden grotendeels door en/of met de bewoners, ondernemers en organisaties van de kernen gemaakt; 5. In 2030 is de landbouw nog altijd een economische belangrijke sector voor Lingewaal en beeldbepalend voor het Lingewaalse landschap. In de komgebieden zijn de boeren werkzaam voor de (inter-)nationale markten. Rondom de kernen heeft de boer zich ontwikkeld tot plattelandsondernemer in brede zin; 6. In 2030 biedt Lingewaal, als poort tussen de Randstad en het rivierengebied graag, een gastvrij onthaal aan mensen die willen genieten van haar natuur, haar cultuurhistorisch waardevolle kernen en landschap, de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de rust en stilte die daarin nog zijn te vinden; 7. In 2030 hebben alle kernen hun basisvoorzieningen behouden. Er zijn voorzieningen voor jeugd tot 12 jaar, waar mogelijk in een brede school. Er is een ontmoetingsruimte en een zorgvoorziening passend bij de schaal van de kern. De inzet van de inwoners bepaalt het niveau van de overige voorzieningen. Er zijn slimme combinaties gemaakt in gezamenlijke accommodaties en multifunctionele gebouwen; 8.

In 2030 vormt goed, inventief en maatschappelijk ondernemerschap de basis voor een gezonde economische ontwikkeling en draagt bij aan de leefbaarheid en vitaliteit van kern en platteland. Op de structuurvisiekaart is te zien dat het plangebied is gelegen in de kern/ stedelijke functies (beperkte uitbreiding lintbebouwing). Binnen deze gebieden is vooral het behoud van het cultuurhistorische lint bepalend (beperkte uitbreiding toegestaan).

22

Plangebied

Afbeelding 10: Structuurvisiekaart

Gemeentelijke inzet De hoofdlijnen van het Manifest zijn nader uitgewerkt per kern. De gemeentelijke inzet in Spijk is met name gericht op: • Ruimte bieden voor doelgroepen van beleid (zoals jongeren en ouderen) • Clustering van zorg- en onderwijsvoorzieningen in combinatie met ontmoetingsfunctie; • Het mobiliseren en faciliteren van bewonersparticipatie. Daarnaast zal de gemeente particuliere initiatieven organiseren. Het gaat in Spijk met name om de volgende onderwerpen: • Het verkeer over de dijk; • Parkeren rondom de kerk en het voetbalveld; • De verplaatsing van de voetbalvelden; • Het levensloopbestendig wonen in Spijk; • Nieuwe omgangsvormen met de jeugd. Het plan zorgt met de sanering van de agrarische bedrijfslocatie, het verwijderen van de agrarische bestemming (incl. agrarisch bouwvlak), het opruimen van de overtollige verharding en de nieuwbouw van een woongebouw aan de Spijkse Kweldijk en een dijkwoning aan de Zuiderlingedijk, in een architectonische passende stijl, voor een kwalitatieve verbetering van het cultuurhistorische lint langs de Spijkse Kweldijk en de Zuiderlingedijk.

23

4.4.2 Visie Bouwen in de linten en buurtschappen De voormalige gemeente Lingewaal heeft in maart 2009 de visie ‘Bouwen in de linten en buurtschappen’ vastgesteld. Het doel van de visie is om een kader te stellen in welke gevallen de gemeente bereid is medewerking te verlenen aan een vrijstelling van het bestemmingsplan ten behoeve van de bouw van een nieuwe woning in één van de linten of buurtschappen in de gemeente. Het plangebied is gelegen tussen de linten aan de Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk. De Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk zijn in de visie opgenomen (lint 1). De visie voor deze linten is het versterken van het oorspronkelijke lint aan de Zuiderlingedijk. Dit kan door op de grotere open gebieden extra bebouwing toe te staan. Door aan de Spijkse Kweldijk enkel verdichting toe te staan, op het al reeds volgebouwde gedeelte bij Spijk, blijven de doorzichten op het landschap en op de dijk bestaan. Bij nieuwbouw wordt zowel gelet op de afstand tot de zijdelingse bebouwing als op de afstand tot de achterliggende bebouwing. Zo ontstaat er een ‘slank’ lint aan de dijk en geen verlenging van de kern Spijk. Binnen het lint moet de nadruk liggen op wonen.

Welstandscriteria voor de Zuiderlingedijk en Spijkse Kweldijk Bebouwing en omgeving: • Nieuwbouw binnendijks aan de dijk; • Aanwezige doorzichten op het landschap en de rivier zoveel mogelijk respecteren; • Voorgevel gericht op de dijk of het lint; • Bijgebouwen liggen bij voorkeur achterop het erf, maar in ieder geval achter de voorgevelrooilijn. Bebouwing op zich: • Gebouwen zijn vrijstaand; • Bouwmassa en gevelopbouw zijn klassiek opgebouwd en harmoniëren met de oorspronkelijke, historische dijkbebouwing; • Gebouwen hebben ten minste één naar de dijk of het lint gekeerde representatieve zijde; • Enkelvoudige bebouwingsmassa’s variërend van één en twee bouwlagen met een duidelijke kap; • Elke bouwmassa heeft zijn eigen individuele karakteristiek, maar zonder grote onderlinge verschillen; • Gevels zijn verticaal geleed en de voorgevel is bij voorkeur symmetrisch opgebouwd; • Aan- en uitbouwen, alsmede bijgebouwen zijn ondergeschikt en in afgeleide architectuur. Materiaal, detaillering en kleur: • Detaillering en kleurgebruik is eenvoudig maar zorgvuldig en aangepast aan de omliggende bebouwing; • Traditioneel kleurgebruik overheerst; • Gevels zijn in donkere baksteen; • Materiaal en kleurgebruik bijgebouwen sluiten aan bij hoofdgebouw; • Kozijnen zijn van hout; • Daken hebben een rieten- of pannendak.

Het plan zorgt voor een versterking van het oorspronkelijke lint langs de Zuiderlingedijk en de Spijkse Kweldijk. De bestaande landschappelijke doorzichten blijven behouden. De woningen zijn op zorgvuldige wijze in het lint gepositioneerd. Het plan sluit aan bij gemeentelijk beleid dat in het lint de nadruk ligt op wonen. Bij het ontwerp van de nieuwe woningen is aangesloten bij de bovenstaande welstandscriteria. Het voorliggende plan is voorgelegd aan de Welstandscommissie. De Welstandscommissie is in grote lijnen akkoord met het plan.

24

4.4.3 Nota Ruimtelijke kwaliteit Lingewaal De voormalige gemeente Lingewaal heeft in februari 2004 een welstandsnota vastgesteld, waarin staat beschreven aan welke eisen het uiterlijk van een bouwwerk moet voldoen. In 2015 heeft de gemeente het ruimtelijke kwaliteitsbeleid herzien. Met deze herziening wil de gemeente het ruimtelijke kwaliteitsbeleid actualiseren, waar mogelijk vereenvoudigen en meer afstemmen op de beleving van de burger. Doel van de Nota Ruimtelijke kwaliteit Lingewaal is het kwaliteitstoezicht helder onder woorden te brengen en op een effectieve en controleerbare wijze in te richten. Het kwaliteitsbeleid geeft de gemeente de mogelijkheid om cultuurhistorische, stedenbouwkundige en architectonische waarden een rol te geven bij de ontwikkeling en beoordeling van bouwplannen. De gemeenteraad heeft op 24 november 2020 het geharmoniseerde welstandsbeleid voor West Betuwe vastgesteld. Dit is een technische harmonisatie. Inhoudelijk is het beleid ten opzichte van het eerdere beleid van Lingewaal niet noemenswaardig gewijzigd. Het plangebied is gelegen in het criteriagebied ‘Buitengebied’ (Gebied 1). Bij het ontwerp van nieuwe bebouwing dient te worden aangesloten bij de specifieke gebiedsgerichte criteria van het criteriagebied ‘Buitengebied’. Het buitengebied is doorkruist met bebouwingslinten.