RV2021-093 Bijlage Kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid 2022-2026.pdf

-

De komende dijkverzwaring leidt tot aanpassing van het fietspad van de spoorwegovergang bij Waardenburg. De kaarten van het fietsknopennetwerk worden hierop aangepast;

-

Er wordt gekeken naar de mogelijkheden tot aanleg van een mountain bike- en een ruiterroute.

2020.Coalitieakkoord 2020-2022 ‘Samen verder bouwen’. Er komt een harmonisatie en herziening van het subsidiebeleid, die gericht is op de doelmatigheid van de subsidieontvanger: Hun activiteit moet bijdragen aan de leefbaarheid van

32 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

West Betuwe, gericht zijn op kwetsbare doelgroepen of bijdragen aan een energieneutraal West Betuwe in 2030. Sportvoorzieningen in de kernen blijven zoveel mogelijk behouden, waarbij we investeren in verduurzaming en toegankelijkheid van accommodaties met multifunctioneel gebruik. Verenigingen met vastgoed krijgen de mogelijkheid om een lening af te sluiten bij de gemeente om hun accommodatie te verduurzamen. We stimuleren dat alle (jonge) inwoners van West Betuwe een zwemdiploma hebben. Er is een gezamenlijke aanpak van het onderwijs en de welzijnsorganisatie om cultuur-, sport- en muziekonderwijs bereikbaar te maken voor jeugd en jongeren en daarin de verbinding te leggen met de verenigingen in de gemeente. Het Jeugdfonds Sport & Cultuur wordt gepromoot om dit onderwijs mogelijk te houden voor minima. 2020. Sportakkoord West Betuwe, Vitaal West Betuwe, 2020-2022. In navolging van het Nationaal Sportakkoord is binnen West Betuwe een lokaal akkoord gesloten waarmee sportaanbieders, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de gemeente West Betuwe sport en bewegen voor iedere inwoner aantrekkelijker en toegankelijker willen maken. Ook bedrijven in West Betuwe dragen met gezonde en fitte medewerkers bij aan deze ambitie. We willen inspelen op de veranderende behoeften en ontwikkelingen in onze samenleving. We zetten ons in om meer mensen in beweging te laten komen.

Deze gezamenlijke ambitie is verwoord in dit sportakkoord en uitgewerkt in projecten waar sportverenigingen en partners uit onderwijs, zorg, gezondheid, welzijn en het bedrijfsleven tot en met 2022 mee aan de slag gaan. 2019.1.1 Regeling Combinatiefuncties Vanaf begin 2019 geldt de Regeling voor combinatiefuncties. Er is meer budget beschikbaar gekomen waardoor het aantal buurtsport- en –cultuursportcoaches is uitgebreid. De gemeente West Betuwe telt 8,1 Fte buurtsport en –cultuursportcoaches waarvan 4,2 Fte sportcoaches. Het normbedrag van € 50.000 per Fte is een richtlijn waardoor er gekozen kan worden voor combinatie op Hbo-niveau in te zetten in plaats van op MBO-niveau. De gemeente betaalt 60% van het normbedrag en het Rijk 40% (cofinanciering). 2019.10.31 Verlenging OZB-compensatie De gemeente West Betuwe besluit om de OZB-compensatie voor de sportverenigingen in voormalig Lingewaal voor de jaren 2019 en 2020 te continueren. Vanwege het uitstel van harmonisatie van bewegen en sporten is besloten op 15 juni 2021 deze OZB-compensatie met een jaar te verlengen.

33 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

2019.10.10 Intentieovereenkomst Sport verenigt Nederland De gemeente West Betuwe en drie lokale sportaanbieders Het Klokhuis, De Lingeboog en Cata Nova Coaching, Training&Advies hebben deze overeenkomst ondertekend. Er wordt een budget van € 15.000 beschikbaar gesteld voor procesbegeleiders, de zogenaamde ‘sportformateur’. De raad van Geldermalsen neemt op 28 oktober 2019 een motie aan met gelijke strekking. 2018.11 Bidbook ‘Samen verder als één’. Het in stand houden van verenigingen zorgen voor saamhorigheid en verbinding. Ze zijn van onschatbare waarde voor het gemeenschapsgevoel binnen de dorpen. Door dalende ledenaantallen hebben verenigingen het moeilijk. Het besef groeit dat niet elke vereniging in ieder dorp nog bestaansrecht heeft. Zij zijn ook belangrijk voor de gezondheid van de inwoners van West Betuwe. Het belang van verbreding bij sportverenigingen is groot, bijvoorbeeld in de vorm van ‘walking football’. De uitdaging: In 2030 kunnen niet alle verenigingen in ieder dorp meer bestaan. We zien drie mogelijke richtingen: 1: De zwakke sterven uit (natuurlijk proces). 2: Fusie, al blijkt dit moeilijk bespreekbaar en alleen haalbaar door (financiële) dwang. 3: Sportverenigingen kunnen verbreden naar andere sporten. 4.2. Geldermalsen 2018.5.15 Overeenkomst Gelderse Sport Federatie Een coördinator Uniek sporten regio Rivierenland wordt aangesteld.

Voor de gemeente West Betuwe wordt de behoefte geïnventariseerd naar bewegen en sporten van inwoners met een beperking. Combinatiefunctionarissen en buurtsportcoaches dienen daarvoor geschoold te worden. Promotie van lokale activiteiten door een campagne Gelderland Sport Onbeperkt wordt gestart. 2017.12.19 Raadsbesluit voortgang JOGG In april 2016 heeft de gemeente Geldermalsen een overeenkomst gesloten met het bureau JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) voor een periode van drie jaar. Het bevorderen van een gezonde leefstijl maakt onderdeel uit van het gezondheidsbeleid van de gemeente Geldermalsen. Relevante uitgangspunten voor JOGG en het gemeentelijk beleid zijn het inzetten op sporten en bewegen met de jeugd als belangrijkste doelgroep. 2017.5.1 Bruikleenovereenkomsten kunstgras Voor de vier voetbalverenigingen, Beesd, GVV, MVV58 en Rhelico legt de gemeente kunstgrasvelden aan. De verenigingen dragen eenmalig bij voor 25% van de investeringssom. In een bruikleenovereenkomst wordt vastgelegd wat de taken en verantwoordelijkheden zijn van de gemeente en de vereniging.

34 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

2017.1.6 Advies Nederlandse stichting voor verenigingenrecht Op verzoek van vier voetbalverenigingen (Beesd, GVV, MVV58, en Rhelico) wordt advies uitgebracht door deze stichting over het meebetalen aan de investeringslasten aanleg kunstgrasvelden. Geconcludeerd wordt dat er sprake is van een bruikleenovereenkomst. De verenigingen zijn geen mede-eigenaar van de kunstgrasvelden. Voetbalvereniging Tricht, Hockeyclub Geldermalsen en Korfbalvereniging Animo hebben deze overeenkomst uiteindelijk niet ondertekend.

2016.11.1 Sportaccommodatiebeleid Geldermalsen (Drijver&Partners) In 1987 heeft privatisering zijn intrede gedaan binnen de gemeente. De buitensportverenigingen namen een aantal taken over van de gemeente. Per veld kon daarmee een bezuiniging worden gerealiseerd van dfl 3.300 (bijna € 1.500) per jaar. In 1990 is dit beleid verder doorgevoerd en kwam het reguliere onderhoud van de velden volledig bij de verenigingen te liggen. De jaarlijkse subsidie bedroeg destijds dfl 7.590 per veld (€ 3.444). De verenigingen hoefden sindsdien geen huur meer te betalen voor de velden. Op 22 februari 1994 stelt de raad het buitensportaccommodatiebeleid vast. De kleedkamers worden overgedragen aan de verenigingen. In de raadsvergadering van 30 juni 1996 wordt besloten om de kleedkamers te verkopen voor Fl. 5.000 per kleedkamer. In 2011 is een beleidskader vastgesteld ten aanzien van de subsidies, hierdoor zijn enkele wijzigingen ontstaan in het subsidiebeleid. De wijzigingen zijn: Tarief gebruik sporthal: € 1,-, € 2,-,

35 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

of € 3,- per uur voor gebruik van 1/3, 2/3 of hele sporthal. Tarief gymaccommodatie in dorpshuizen: € 1,25 per uur. Tarief zwembad: € 23,75 per uur. Tarief gemeentelijke gymzalen: € 1,25 per uur. Vast bedrag per sportveld: € 2.543 per jaar. De waarderingssubsidie van dfl 500,(beleidskader 1990) is vervallen. Verenigingen die een sportaccommodatie in erfpacht of tegen een symbolische huur in gebruik hebben betalen € 0,45 erfpacht. Het blijkt dat er diverse verenigingen zijn die meer, tot enkele honderden Euro’s, betalen. 2016.5.31 Raadsbesluit Activiteitenplan Sport en Bewegen 2016 - 2018 Geldermalsen vindt sport en bewegen essentieel om gezondheid, meedoen en welzijn te bevorderen. Daarom wordt ingezet op vergroten van de toegankelijkheid van beweeg- en sportvoorzieningen en het stimuleren van beweeg- en sportactiviteiten. Dit is vertaald in een negental doelstellingen. a.

Gezondheid, meedoen en welzijn worden gestimuleerd door bewegen en sporten.

b.

Samenwerking in de regio draagt bij aan de kwaliteit van bewegen en sporten in Geldermalsen.

c.

Accommodaties zijn multifunctioneel, duurzaam en toegankelijk en budgetten worden effectief en efficiënt ingezet.

d. Alle inwoners (incl. specifieke doelgroepen) kunnen deelnemen aan beweeg- en sportactiviteiten. Beweeg- en sportactiviteiten moeten voor alle inwoners van de gemeente toegankelijk zijn, met bijzondere aandacht voor inwoners waarvoor de deelname aan beweeg- en sportactiviteiten niet vanzelfsprekend of minder toegankelijk is. e.

Alle verenigingen dragen bij en worden aangesproken op de maatschappelijke functie die zij in de dorpen hebben.

f.

De gemeente vervult een verbindende, faciliterende en coördinerende rol op het gebied van bewegen en sporten.

g. Beweeg- en sportactiviteiten sluiten aan bij de identiteit en (indien aanwezig) dorpsplannen. h. Inwoners en partners zijn betrokken bij het ontwikkelen van beweeg- en sportactiviteiten. i.

Het kernteam gebruikt het sport- en beweegnetwerk om haar rol te kunnen uitoefenen. Hierbij moet gedacht worden aan inkomen, meedoen en gezondheid.

Het activiteitenplan 2016-2018 is als bijlage bijgevoegd.

36 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

2016.4.21 Samenwerkingsovereenkomst Gelderse Sport Federatie Afspraken worden gemaakt over ondersteuning van de nationale Sportweek in september 2016 in Geldermalsen. Georganiseerd door de Gelderse Sport Federatie. Een bijdrage van € 750.- wordt verleend. 2016.3.1 Raadsbesluit kunstgras De raad stelt een krediet beschikbaar voor de aanleg van vier kunstgrasvelden voetbal. De verenigingen dienen 25% van de investeringslasten en van een volgende renovatie zelf bij te dragen. De renovatie van alle tennisbanen evenals de kunstgrasvelden worden opgenomen in het beheerplan renovatie Sportvelden. 2015.10.27 Raadsbesluit Visie op sport en bewegen. Bewegen en sporten is essentieel om gezondheid, meedoen en welzijn te bevorderen. Daarom wordt ingezet op vergroten van de toegankelijkheid van beweeg- en sportvoorzieningen en het stimuleren daarvan. Deze Visie wordt uitgewerkt via, JOGG, kunstgrasbeleid, tarieven, inventarisatie sportaccommodaties en het subsidiebeleid voor vastgoed. 2015.8.15 Verlenging privatiseringsovereenkomst Laco De privatiseringsovereenkomst wordt met ingang van 1 september.2015 verlengd met 10 jaar. Het juridisch eigendom komt in handen van Laco en er wordt een exploitatievergoeding van € 113.445 per jaar vastgesteld.

1999.6.7 Wijzigingen privatiseringsovereenkomst Laco De raad van Geldermalsen besluit dat de gemeente voortaan een inspanningsverplichting heeft om het gymnastiekonderwijs in de sporthal De Randhorst te doen laten plaatsvinden. Tevens wordt een klokurenvergoeding vastgesteld. 1995.8.24 Privatiseringsovereenkomst zwembad Het Wiel en sporthal Randhorst Op grond van een intentieverklaring, d.d. 24.6.1994, hebben de gemeente Geldermalsen en Laco besloten het zwembad Het Wiel en de sporthal Randhorst te privatiseren. De overeenkomst geldt voor 20 jaar en Laco (Geldermalsen recreatie B.V.) krijgt een recht tot koop en is volledig verantwoordelijk voor de exploitatie van beide accommodaties. Het personeel treedt per 1 september 1995 in dienst van Laco. 4.3. Lingewaal 2017.7.13 OZB-compensatie Op 13 juli 2017 besloot de gemeenteraad van Lingewaal voor niet commerciële sportverenigingen de OZB te compenseren (kwijtschelden kon niet). Hiermee was een bedrag van € 23.000 geraamd. Deze regeling zou worden beëindigd per 31 december 2018. De verenigingen is gewezen op het feit dat deze regeling tijdelijk en eindig is. 2016.7.12 Gebruiksovereenkomsten voetbal In deze gebruiksovereenkomsten hebben de gemeente Lingewaal en de vijf voetbalverenigingen afspraken vastgelegd over het gebruik van de voetbalvelden. Het waren aanvullingen op de in

37 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

2012 gesloten overeenkomsten zoals het sportbesluit (BTW-vrijstelling) en de jaarlijks aan de gemeente te betalen huur. Voorts zijn gebruiksovereenkomsten gesloten voor kunstgras met de voetbalverenigingen vv Asperen en vv SVS’65. 2016.7.12 Dienstverleningsovereenkomsten voetbal. In overleg met de gemeente Lingewaal hebben de vijf voetbalverenigingen afspraken gemaakt over het beheer en onderhoud van de velden. Voor het verrichten van beheer en onderhoudswerkzaamheden ontvangen de voetbalverenigingen een vergoeding. 2016.4.11 Gebruiksovereenkomst sporthal Asperen De Stichting stelt de gemeente ten behoeve van de door haar aan te wijzen gebruikers onder de voorwaarden van deze gebruiksovereenkomst in de gelegenheid om sport te beoefenen in de Sporthal. Vastgelegd is welke dienstverlening de Stichting dient te verrichten. De ingangsdatum van deze overeenkomst is 1 augustus 2016 en eindigt derhalve op 1 augustus 2056. De gemeentelijke verschuldigde vergoeding bedraagt € 52.186. PM. 16.000 en OZB 2015.5.11 Overeenkomst accommodatie Asperen De gemeenteraad van Lingewaal heeft in zijn vergadering van 16 oktober 2014 besloten garant te staan voor een lening door de Stichting af te sluiten lening van € 2.684.000 met een looptijd van 40 jaar. De partijen zijn daartoe op 28 oktober 2014 een voorovereenkomst aangegaan.

Er wordt een stuurgroep ingesteld waarin beide partijen en de sportverenigingen zitting nemen. 2014.4.15 Intentieovereenkomst samenwerking multifunctionele organisatie Om een multifunctionele accommodatie in de kern van Asperen mogelijk te maken zijn de voetbalvereniging Asperen, Badminton vereniging Wammes, Volleybalvereniging "Wij Houden Vol", de Stichting Kinderopvang Centraal Nederland en café-cafetaria De Wiel een samenwerking aangegaan. Op 28 maart 2014 is een daartoe een stichting De Wiel opgericht welke tot doel heeft de sportaccommodatie te realiseren en te exploiteren. 2013.8.6 Visie op voetbal in Lingewaal Als gevolg van de structuurvisie, ook wel ‘het manifest van Lingewaal’ genoemd, is de Gelderse Sport Federatie de opdracht verstrekt om een visie in de gemeente Lingewaal te formuleren. In de structuurvisie wordt aangegeven dat in alle kernen van deze gemeente in 2030

38 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

beschikken over de noodzakelijke basisvoorzieningen. Voetbal is toen niet als een basisvoorziening benoemd. In het rapport zijn diverse aanbevelingen gedaan voor de toekomst. Enkele aanbevelingen worden hier genoemd omdat ze nog steeds actueel zijn. Multifunctioneel gebruik van voorzieningen werd onderstreept. Dit wordt gezien als een mogelijkheid om kosten te reduceren, de beschikbaarheid van vrijwilligers te laten toenemen en het maatschappelijk draagvlak voor sport te vergroten. Multifunctionele accommodaties kunnen ook een rol spelen waar het gaat om het bieden van aanbod in het kader van jeugdzorg, participatie en dagbesteding in het kader van de WMO. In het onderzoek is kenbaar gemaakt, dat het beheer van de speelvelden door de verenigingen voordelen kan bieden als een (gedeeltelijke) overdracht van de verantwoordelijkheden onder juiste condities plaatsvindt. Voor de vereniging betekent dit dat de invloed op de kwaliteit van de velden toeneemt en dat kosten gereduceerd kunnen worden door zelfwerkzaamheid en de mogelijkheid van gezamenlijk inkoop, wanneer op dit aspect samenwerking tussen verenigingen gaat ontstaan. 2010.1 “Het manifest van Lingewaal”, Structuurvisie plus 2030. Het doel van deze Structuurvisie Plus 2030 is een afwegingskader voor het toekomstige beleid ten aanzien van kernen en buitengebied.

De Structuurvisie Plus 2030 is een visie op ruimtelijke en economische ontwikkelingen maar ook op de leefbaarheid van de kernen en de gemeente als geheel. Binnen het geformuleerde sociale afwegingskader is gesteld dat er in iedere kern, de gemeenschap, een basisvoorziening moet zijn; het dorpshuis. 4.4. Neerijnen 2018.2.1 Beleidsregels subsidie verduurzamen sportaccommodaties Neerijnen, De raad heeft een budget van € 225.000 beschikbaar gesteld om investeringen te doen die bij tennis- en voetbalverenigingen de meeste energiebesparingen opleveren. Het doel is het verduurzamen van sportaccommodaties door het implementeren van energiebesparende-en opwekkende investeringen. Subsidie kan worden gevraagd voor investeringen met een terugverdientijd tussen de 3 en 15 jaar. De subsidie bedraagt maximaal 70% van de investeringskosten van de voorziening tot een maximum van € 50.000.- per aanvraag. 2016.12.15 Raadsbesluit uitstel subsidieverordening 2017 Als gevolg van de ophanden zijnde gemeentelijke herindeling wordt besloten om de uitvoering van de subsidieverordening en –regels 2017 uit te stellen. De subsidieverordening van 2010 wordt hernoemd en is per 1 januari 2017 weer van kracht.

2016.2.11 College besluit harmonisatie voetbal De structuur voor subsidieverlening ten behoeve van het beheer en onderhoud van voetbalvelden is niet rechtmatig vastgelegd en dient geharmoniseerd te worden. De oplossing

39 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

wordt gevonden in de beleidsregel: per veld wordt een subsidie verstrekt voor onderhoud waarbij een hoofdveld voor één en een oefenhoek voor een half veld meetelt. Op dat moment is € 12.695,76 beschikbaar dat wordt verdeeld over de 5 voetbalverenigingen. ASH ontvangt € 2.115,96, DSS’14 € 2.644,95, Haaften € 3.173,94, Ophemert € 2.115,96 en WNC € 3.173,94, 2015. Verenigingsscan Gelderse Sportfederatie De Gelderse Sport Federatie heeft een verenigingsscan verricht voor de voetbalverenigingen ASH, DSS’14, Haaften en Ophemert. WCN uit Waardenburg deed niet mee. Het onderzoek heeft zich gericht op de onderdelen Strategische planning & Marketing, Interne communicatie, Externe communicatie, Clubsfeer & Cultuur, Bestuur & Management & Structuur, Vrijwilligersbeleid, Accommodatie en Kantine. Per onderdeel zijn aanbevelingen gedaan aan de vier voetbalverenigingen. 2009. ‘Accommodatiebeleid Neerijnen 2009’ Tot op heden bestaat de gemeentelijke aandacht voor sport hoofdzakelijk uit het zorgdragen voor instandhouding van accommodaties, het door middel van subsidies betaalbaar houden van de sportdeelname in het bijzonder daarbij de sportstimulering van de jeugd door een subsidie per jeugdlid. De gemeente is verantwoordelijk voor de infrastructuur van de huidige sportbeoefening. Optimalisatie van de binnensportaccommodaties en verbetering van de bezetting hoort daarbij.

Het hierboven gestelde geldt ook voor de buitensportaccommodaties. IJsbanen, maneges en motorsportaccommodaties blijven buiten actief gemeentelijk beleid. Dames- en meisjesvoetbal wordt positief benaderd maar het moet wel aantoonbaar zijn dat deelname aan een competitie gedurende drie jaar realiseerbaar is. Voor voetbal is het volgende beleid vastgesteld. -

Drainage blijft voor 100% van de gemeente.

-

Een drie jaarlijkse (her)keuring door ISA-sport op kosten van de gemeente.

-

Het jaarlijkse onderhoud blijft voor de vereniging. De gemeente betaalt jaarlijks een onderhoudssubsidie, € 14.071,75 voor 6 voetbalverenigingen.

-

Kleedkamerrenovatie; 1 keer per 30 jaar 50% met een maximum van € 20.000 per kleedkameraccommodatie (2 kleedkamers).

Voor tennis is het volgende beleid vastgesteld. -

Toplaagrenovatie 1 keer per 12 jaar 50% met een maximum van € 5.000.- per baan.

-

Kleedkamerrenovatie 1 keer in de 30 jaar 50% met maximum van € 20.000 per kleedkameraccommodatie (2 kleedkamers).

40 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

5.

VISIE EN DOELSTELLINGEN

5.1 Visie bewegen en de sport In deze Kadernota worden de termen bewegen en sporten gebruikt. Van beide begrippen bestaat een veelvoud aan definities. Een sluitende definitie van beide begrippen bestaat dus niet. Beide begrippen worden als volgt gedefinieerd. Bewegen: licht inspannende lichamelijke activiteiten. Denk aan wandelen, fietsen, paardrijden of thuis of in een park lichaamsoefeningen doen. Sporten: een zwaardere lichamelijke activiteit die een inspanning vraagt. Denk aan fitness, hardlopen, voetbal en wielrennen.

De gemeente hanteert de volgende definities voor bewegen en sporten. 1.

Fit en gezond: Bewegen en sport houdt West Betuwenaars fit en gezond. Door de participatie in het bewegen en sporten te vergroten wordt hier sterker aan bijgedragen.

2.

Sociale functie: Bewegen en sport vervult een sterke sociale component omdat het de gelegenheid biedt elkaar te ontmoeten, persoonlijke verbintenissen aan te gaan en te onderhouden en gelegenheid biedt voor een verdere ontplooiing.

3.

Inclusie: Bewegen en sport biedt mogelijkheden om meer groepen uit de samenleving erbij te betrekken.

41 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

4. Kennis en leren: Beweeg- en sportaanbieders kunnen plaats bieden aan trainees en/of aan mensen die moeilijk een plaats op de arbeidsmarkt kunnen verwerven. Zo vervult sport ook een maatschappelijke functie. 5.

Samenwerking: Door samen te werken tussen beweeg- en sportaanbieders en met andere maatschappelijke organisaties kunnen de doelen van bewegen en sporten worden versterkt. Kortom het biedt kansen om nieuwe wegen in te slaan en de bestaanszekerheid van activiteiten daardoor te vergroten.

Bovenstaande visie is uitgewerkt in een zestal doelstellingen. 5.2.

Zes doelstellingen

1. De gemeente West Betuwe zet in op het verhogen van de beweeg- en sportparticipatie. Iedereen die dat wil moet kunnen bewegen en sporten ongeacht leeftijd, komaf, geslacht en beperking. De gemeente West Betuwe wil de beweeg- en sportparticipatie verhogen. Daartoe dienen bestaande activiteiten gecontinueerd te worden en initiatieven ontplooid te worden opdat het aanbod wordt vergroot. Beperkingen dienen zoveel mogelijk weggenomen te worden. Voor de gemeente betekent dit het initiëren van een veelzijdig beweeg- en sportaanbod.

2. De gemeente West Betuwe zet bewegen en sporten als middel in om maatschappelijke vraagstukken mee te helpen oplossen. Bewegen en sporten is een belangrijk bindmiddel op maatschappelijk en sociaal terrein. Het draagt bij aan fit en gezond blijven. Het kan mogelijkheden bieden om extra onderwijs te volgen in het clubhuis of stagiaires een plek te geven, het biedt de mogelijkheid om bepaalde doelgroepen (inclusie) bij de sport te betrekken en kan zelfs voor vervangende werkgelegenheid zorgen. Van belang is de mogelijkheden de komende periode verder te verkennen en uit te werken. De uitvoeringsagenda ‘Bouwen aan sociale kracht’ zet in op het gezonder leven en opgroeien in een gezonde leefomgeving. Een integrale benadering met bewegen en sport is belangrijk.

42 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

Bewustwording om meer te gaan bewegen en sporten én daardoor fitter en gezonder ter leven draagt bij aan minder zorg in de toekomst. 3. De gemeente West Betuwe versterkt de beweeg- en sportinfrastructuur. De fysieke omstandigheid die bewegen en sporten mogelijk maken, de sportaccommodaties, vragen aandacht. Voor de binnensport zijn dat zoal het zwembad en diverse gymzalen. Voor de buitensport zijn dat velden, banen en terreinen. In de openbare ruimte kunnen parken, speelruimten, land en water gelegenheid meer bieden om te bewegen en te sporten. Het vernieuwen en of vervangen van beweeg- en sportvoorzieningen is gewenst. 4. De gemeente West Betuwe geeft bewegen en sporten in de openbare ruimte aandacht Niet of anders georganiseerde sport heeft de afgelopen periode een enorme groei doorgemaakt. Mensen kiezen in toenemende mate zelf het tijdstip waarop ze willen bewegen of sporten. Het binden aan sportverenigingen past daar niet meer in. De verwachting is dat deze trend zich doorzet en daarmee een gegeven is. De vraag die dan gesteld kan worden: wat is de rol van de gemeente West Betuwe met betrekking tot deze niet en anders georganiseerde sport. Die rol is meer aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte ten behoeve van het bewegen en het sporten. 5. De gemeente West Betuwe stimuleert samenwerking en multifunctionaliteit in de sport.

Samenwerking in de sport wordt van groot belang geacht. Samenwerking tussen beweeg- en sportaanbieders en samenwerking met andere maatschappelijke organisaties

Bidbook gemeente West Betuwe (blz.76): De uitdaging: In 2030 kunnen niet alle

zoals scholen en het bedrijfsleven leidt tot versterking van

verenigingen in ieder dorp

het bewegen en het sporten. En dat heeft effect op de

meer bestaan. We zien drie

leefbaarheid en de sociale binding in de kernen van de gemeente. Zeker als kleine sportverenigingen door het wegvallen van de jeugd en vrijwilligers onder druk komen te staan.

mogelijke richtingen: 1: De zwakke sterven uit (natuurlijk proces). 2: Fusie, al blijkt dit moeilijk bespreekbaar en alleen haalbaar door (financiële)

6. De gemeente West Betuwe bevordert de vitaliteit en zelfredzaamheid van sportverenigingen.

dwang. 3: Sportverenigingen kunnen verbreden naar andere sporten.

De contributies, het vrijwilligerswerk, fondsverwerving en dergelijke zijn het gereedschap van sportverenigingen om middelen te verwerven en dragen bij aan het realiseren van bewegen en sport. Niet iedere beweeg- en sportaanbieder is hetzelfde dus maatwerk is van belang. Voor de (meeste) inwoners van de gemeente mag een verantwoorde financiële bijdrage worden verwacht om de sport in stand te houden. Voor wie dat niet mogelijk is dient met name het gemeentelijk minimabeleid en het sportfonds een hulpmiddel te zijn om inwoners in staat te stellen te bewegen en te sporten. Daar daarnaast zijn er nog diverse andere fondsen waar een beroep op gedaan kan worden.

43 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

6. BEWEEG- EN SPORTBELEID 2022-2026 Het in dit hoofdstuk voorgestelde beweeg- en sportbeleid sluit aan bij het landelijke en provinciale beleid. De maatschappelijke betekenis van bewegen en sporten wordt overal aangestipt. Bewegen en sporten houdt mensen fit en gezond en kan op de langere termijn kostenbesparend zijn als het om de zorg gaat. De overheid en maatschappelijke instellingen hebben hier uitgebreid aandacht voor. Inclusie, niemand uitsluiten, is een ander thema dat ruime aandacht verkrijgt. De sportvereniging staat nog steeds centraal in het sportlandschap maar de anders en niet-georganiseerde sport maakt een enorme groei door. Nieuwe beweeg- en sportaanbieders ontstaan. Het in dit hoofdstuk voorgestelde beweeg- en sportbeleid wijkt niet af beleidsontwikkelingen op diverse niveaus in het land. Het geeft wel een lokale, gekleurde, invulling aan het beleid en dat is maar goed ook. Bewegen en sport is het meest gebaat bij een integrale aanpak van beleid. Andere beleidssectoren zoals Cultuur, Dorpshuizen, Onderwijs, Recreatie&Toerisme, Sociaal, Speelruimten, zorg en het opstellen van Kernagenda’s kennen activiteiten op het terrein van bewegen en sporten. Alleen de invalshoek kan een andere zijn. De komende jaren zal een goede afstemming van uitvoeringsplannen dienen plaats te vinden. Het beweeg- en sportbeleid kan zo een extra impuls krijgen. 6.1.

Voorstellen verhogen beweeg- en sportparticipatie. Een 26 kernen event: Het gemeentelijk beleid is sterk gericht op de leefbaarheid en sociale binding in de 26 kernen. Bewegen en sport kan een verbindend element vormen om de 26 kernen met elkaar in contact te laten komen. Het elf dorpenspel vervulde die functie in de voormalige gemeente Geldermalsen maar is met de huidige formule niet uitvoerbaar in alle 26 kernen. Voorgesteld wordt om de mogelijkheden te onderzoeken of een jaarlijks 26 dorpenspel op een nieuwe leest of een ander beweeg- en sportmoment vanuit de kernen kan worden georganiseerd. Het draagt bij aan de samenhang en eigenheid van de gemeente West Betuwe. Inzet buurtsportcoaches: Buurtsportcoaches spelen een centrale rol om de doelgroepen waar dit beleid zich op toespitst meer aan het bewegen en sporten te krijgen. Daarvoor worden in overleg met de betrokken instanties, met name scholen en beweeg- en sportaanbieders activiteiten op touw gezet. Scholen en sportverenigingen hebben behoefte aan handen en voeten om sportactiviteiten te doen laten slagen. Buurtsportcoaches spelen daarin een belangrijke rol al kunnen zij onmogelijk de plaats van een vakleerkracht innemen. Het is van belang dat scholen en buurtsportcoaches jaarlijks afspraken maken over welke activiteiten buurtsportcoaches (mede) organiseren.

44 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

Een verdere professionalisering van buurtsportcoaches wordt voorgestaan. Middels het train de trainer principe dragen de Buurtsportcoaches hun kennis over aan bijvoorbeeld leerkrachten en trainers. Afstemming per kern met andere beleidssectoren om sport als middel (bijdrage aan gezondheid, welzijn, culturele en sociale aspecten) te kunnen inzetten is noodzakelijk. De gebiedsmakelaar vervult daarin een informatieve rol. Er wordt verkend of het team van Buurtsportcoaches kan worden uitgebreid met een continue pool/stroom van MBO en HBO studenten. Door deze extra capaciteit kunnen meer verenigingen worden ondersteund en kunnen meer activiteiten worden georganiseerd in de kern en op school.

Lokaal sportakkoord: Het gesloten lokale sportakkoord 2020-2022 wordt uitgevoerd. In de periode na 2022 wordt wederom een lokaal sportakkoord afgesloten. Kern van dit akkoord is het vergroten van sportaanbod en de sportparticipatie en het versterken van de sportaanbieders. Zoveel mogelijk partijen, bedrijven, gezondheidszorg, instellingen, onderwijs en sport dienen daarbij betrokken te worden. De betrokken partijen worden gestimuleerd om de onderlinge samenwerking te versterken en gezamenlijk nieuw aanbod te ontwikkelen. Beweeg- en sportevenementen: De gemeente wil huidige en nieuwe activiteiten en evenementen ondersteunen (vergunningverlening, communicatie, subsidie) die in de gemeente periodiek plaatsvinden mede om daarmee het bewegen en sporten te stimuleren. Te denken valt hierbij aan wandel- en fietstochten, hardloopwedstrijden zoals de Lingewaalloop, triatlon en dergelijke.

45 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

6.2.

Voorstellen deelname maatschappelijke vraagstukken.

Gezondheid: Overgewicht is een van de meeste ernstige bedreigingen van onze volksgezondheid. Landelijk heeft 13,5% van de Nederlandse kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 17 jaar overgewicht. In de gemeente West Betuwe heeft 14,6% van de kinderen in de leeftijd van 5-14 jaar overgewicht, dit is een op de zeven kinderen. Overgewicht wordt naast erfelijke factoren voornamelijk veroorzaakt door een combinatie van een te hoge energie inname via voeding en een tekort aan lichamelijke activiteit. Zie ook bijlage I, tabellen 14-16. Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) is in de voormalige gemeente Geldermalsen gestart en is in 2019 door de gemeente West Betuwe verlengd tot 1-4-2022. JOGG heeft als doel om een gezonder gewicht onder jongeren, 0-19 jaar, te bevorderen door in te zetten op gezonde voeding en voldoende beweging. Onder regie van een JOGG-regisseur wordt een actief netwerk van professionals opgebouwd. Gezamenlijk worden diverse projecten op school, in de kern, bij de beweeg- en sportaanbieders of bij de eerstelijnszorginstellingen uitgevoerd. Voor de uitvoering van beweeg- en voedingsactiviteiten op basisscholen spelen de buurtsportcoaches van Welzijn West Betuwe een belangrijke rol. Ook verbinden zij scholen en verenigingen met elkaar op het gebied van bewegen en voeding.

Behalve veel preventieve activiteiten en projecten worden er ook projecten opgestart om kinderen die reeds overgewicht hebben te helpen. Er wordt voorgesteld om het JOGG-project na 1-4-2022 te continueren en de regie te integreren in het takenpakket van de Buurt sport Coaches. Bewegen en sporten is een krachtig middel om de mentale weerbaarheid te versterken. Eenzame ouderen komen samen in beweging en doen meer en nieuwe sociale contacten op. Kinderen en jongeren krijgen zelfvertrouwen door onder begeleiding verschillende sport en beweegactiviteiten te doen. Om de integraliteit tussen de verschillende projecten en programma’s op het gebied van mentale en fysieke Gezondheid te verbeteren en de boodschap richting de inwoners van West Betuwe te verduidelijken, wordt een gemeentelijke campagne West Betuwe (Positief) Gezond gestart. Deze campagne geldt als paraplu voor alle projecten die bijdragen aan een positieve gezondheid. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Daarbij gaat het niet om gezondheid als een statisch gegeven of een te bereiken doel. Maar om de veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet.

Die meer dynamische benadering doet meer recht aan mensen en aan wat voor hen betekenisvol is.

46 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

Onder de brede noemer “West Betuwe (Positief) Gezond’ blijven betrokken instanties zoals scholen, sportverenigingen, eerstelijnszorginstellingen en GGD-aandacht besteden aan positieve gezondheid. Het gemeentelijk gezondheidsbeleid borduurt hierop verder. Onderwijs: Bewegingsonderwijs is een belangrijk instrument om kinderen vroeg aan het bewegen te krijgen. Het is niet ondenkbaar dat in de toekomst dit bewegingsonderwijs wordt uitgebreid. Kinderen laten kennismaken met sport kan op verschillende manieren gebeuren. Sportverenigingen organiseren dagdelen om kinderen kennis te laten maken met de desbetreffende sport. De Buurtsportcoaches ondersteunen verenigingen met het organiseren van kennismakingslessen voor de schooljeugd. Sportverenigingen kunnen ook de accommodatie beschikbaar stellen om kinderen extra(bij) les te geven. Kinderopvang op een sportaccommodatie is een belangrijke activiteit om voor verbinding te zorgen. Inclusie: Het leggen van de juiste verbindingen met zorg-, werk, welzijns- en jeugd-professionals is essentieel om doelgroepen richting passend beweeg- en sportaanbod te leiden zodat iedereen in de gemeente kan sporten of bewegen. Vanuit een integrale benadering, zoals het sociale beleid, het gezondheidsbeleid, het Werk en Inkomen beleid en het betrekken van nieuwkomers wordt kenbaarheid gegeven aan de financiële mogelijkheden voor deelname aan sport.

Denk hierbij aan het Participatiefonds 18+ en het minimabeleid. Ook voor inwoners met een fysieke beperking dient bewegen en sport mogelijk te zijn. Sportaccommodaties dienen toegankelijk te zijn door barrières weg te nemen en de gewenste aanpassingen te verrichten. Het geldt niet alleen voor sportaccommodaties maar ook voor speelruimten en parken. Kortom de openbare ruimte. Aandacht dient er ook te zijn voor inwoners met een sociale of een verstandelijke beperking. Sportverenigingen, indien mogelijk, dienen hiervoor open te staan. De gemeente kan met betrokken zorginstellingen de mogelijkheden inventariseren en ten uitvoer te brengen. Sociaal: Iedere bewoner moet kunnen bewegen en sporten als die bewoner het wil. De hoogte van de contributie mag daarvoor geen belemmering zijn. Is dat het wel dan kan een beroep worden gedaan op het minimabeleid van de gemeente. Economie: Bedrijven besteden steeds meer aandacht aan een gezond werkklimaat voor hun werknemers. Het bedrijfsleven is ook nauw betrokken bij de sportverenigingen en de sportevenementen in de gemeente. Met bedrijven kunnen de mogelijkheden verkend worden om die relatie met de sport verder uit te bouwen en meer samen te werken. Mogelijkheden waaraan gedacht kan worden: 1.

Sportdag, sportevenement, competitie voor bedrijven.

2.

Kennis aanbieden van bedrijven aan sportverenigingen.

3.

Sportverenigingen als leerervaringsplaats voor stagiaires.

4.

Te werkstelling mensen via werkplaats, dagbesteding, bij sportverenigingen.

47 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

6.3 Voorstellen versterken sportinfrastructuur 6.3.1 De buitensport Gebruik gemeentelijke grond: Buitensportverenigingen hebben altijd de accommodatie op gemeentelijke grond staan. Hiervoor is in het verleden erfpacht of Recht van opstal vastgelegd. De huidige tarieven variëren van de symbolische € 0,45 (Fl 1.) tot enkele honderden Euro’s per jaar. Het beleid is erop gericht om uiteindelijk iedere sportvereniging hetzelfde te laten betalen tenzij er bijzondere omstandigheden zijn die een ander tarief rechtvaardigen. Om erfpacht c.q. Recht van opstal vast te leggen is een gang naar de notaris noodzakelijk. Aanpassing van het erfrecht of recht van opstal heeft geen hoge prioriteit en zal op een geschikt moment ter hand worden genomen. Behoefte bepaling velden en banen: Van belang is dat de behoefte en de capaciteit van buitensportaccommodaties op elkaar afgestemd zijn. Daarbij wordt rekening gehouden met maatschappelijke ontwikkelingen en specifieke situaties per sportcomplex. Echter de gemeente blijft niet investeren in banen en velden die op de keper beschouwd niet nodig zijn. Voor voetbal heeft de KNVB met instemming van de voetbalverenigingen de behoefte aan speelen trainingsvelden in beeld gebracht. De conclusie van deze behoeftepeiling is dat er overcapaciteit bij voetbal is. Zie bijlage IV, tabel 21. Voor Korfbal en Hockey speelt dit vraagstuk op dit moment niet.

Zie bijlage IV, tabel 23. Voor tennis zal het aanbod en de behoefte nog nader in beeld gebracht worden.

Verantwoordelijkheid van gemeente en sportverenigingen Bij Korfbal, Hockey enVoetbal zijn de velden zijn in eigendom van de gemeente. •

De gemeente legt de velden aan en renoveert ze. De verenigingen betalen jaarlijks een huurbedrag voor het gebruik van de velden.

•

De gemeente laat het periodiek en dagelijks onderhoud van het gehele sportcomplex over aan de sportverenigingen. In voormalig Lingewaal was dit tot nu toe niet het geval maar vanaf 2022 is dit conform voormalig Geldermalsen en Neerijnen. Op basis van het beschikbare budget wordt een jaarlijkse vergoeding bepaald. Zie hoofdstuk 7.

Kunstgras voetbalvelden liggen bij 7 voetbalverenigingen. Bij WNC ligt een door de vereniging zelf aangelegd veld van 0,4 groot. De voetbalverenigingen die nog geen kunstgras hebben wordt de kans geboden een kunstgrasveld te realiseren. Hierbij zij nadrukkelijk vermeld dat de betreffende verenigingen het moeten willen. In hoofdstuk 7 wordt hier verder op ingegaan.

Tennis: Omdat de tennisbanen in eigendom zijn van de tennisverenigingen ligt de verantwoordelijkheid voor de aanleg en vervanging van tennisbanen bij de verenigingen zelf en niet bij de gemeente. Dit leidt dan ook tot een andere taakverdeling tussen de gemeente en de tennisverenigingen. •

Wanneer een tennisvereniging een baan renoveert conform het hierna te noemend DMOP zal de gemeente een bijdrage verlenen die gelijk is aan Korfbal, Hockey en Voetbal.

48 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

•

Voor het beheer en onderhoud van de tennisbanen is ook gelijkstelling zijn de tennisverenigingen in zijn geheel verantwoordelijk.

Ruiterverenigingen: Voor de ruiterverenigingen geldt ook dat die de verantwoordelijkheid blijven dragen voor de aanleg, beheer en onderhoud van de buitenbakken. In het kader van de harmonisatie zal aan de ruiterverenigingen een bijdrage worden verstrekt voor het beheer en onderhoud van de buitenbakken.

Overige buitensport: De fietscrossvereniging Geldermalsen blijft een bijdrage voor het beheer en onderhoud ontvangen en de motorcrossvereniging Geldermalsen ontvangt dat vanwege de te betalen huur aan de AVRI.

Clubgebouw en kleedkamers: De gemeente draagt geen verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van clubgebouwen en kleedkamers. De daarmee gepaard gaande lasten dienen de sportverenigingen zelf op te brengen. De gemeente kan in bepaalde situaties in samenwerking met de stichting Waarborgfonds Sport garant staan voor leningen die sportverenigingen bij een bank willen aangaan om hun clubgebouw te verbeteren. Wanneer sportverenigingen hun clubgebouw en kleedkamers willen renoveren of vernieuwen dan verleent de gemeente altijd medewerking (bestemmingsplan, vergunningen et cetera).

Tabel 2 Overzicht kosten sportbanen en -velden Renovatie baan en veld Kosten (incl. BTW) Renovatie kunstgras voetbal € 375.474 Onderhoud grasveld voetbal € 9.875 Renovatie grasveld voetbal € 27.018 Renovatie Hockey € 251.310 Renovatie Korfbal € 208.892 Renovatie tennis kunstgras € 19.498 Renovatie tennis gravel € 20.045 Renovatie tennis Smashcourt € 20.455

Onderhoud baan en veld

Kunstgras voetbal Gras voetbal Kunstgras Korfbal Kunstgras waterveld Hockey Tennisbanen

Kosten € 10.790 € 16.154 € 7.260 € 11.800 € 5.445 – € 9.075

Termijn vervanging 12 jaar 7 jaar 30 jaar 10 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar Termijn onderhoud Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks

Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMOP): Voor korfbal, hockey, tennis en voetbal is een DMOP opgesteld. Op basis daarvan is het kwaliteitsniveau van de sportbanen en –velden bepaald. In de periode 2022-2051 is per baan en veld aangegeven welke activiteit per jaar dient plaats te vinden. Door van het DMOP uit te gaan wordt ieder grasveld, gravelbaan, kunstgrasbaan en -veld en kunstgraswaterveld hetzelfde

49 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

behandeld. Vervolgens maakt het DMOP duidelijk wat diverse werkzaamheden kosten. Kosten die zijn bepaald op basis van ervaringscijfers. Zie ook bijlage IV, tabel 24 en 25. 2051 is ver weg, daarom is uitgegaan van de periode 2022-2033. Op basis van deze periode wordt het volgende bepaald. Zie tabel 2. -

Een jaarlijkse keuring van de velden en banen. Dit zorgt ervoor dat de kwaliteit van de banen en velden gewaarborgd blijft.

-

Het voldoen aan de zorgplicht, dat wil zeggen dat de infill (rubber, kurk et cetera) van de kunstgrasvelden niet buiten het veld terecht mag komen. Hierover worden met de verenigingen afspraken gemaakt.

-

Het voorkomen dat onkruidbestrijdingsmiddelen worden toegepast.

-

Het bepalen van welke werkzaamheden ieder jaar dienen te worden verricht. Een baan of veld kan, afhankelijk van de speelintensiteit, korter of langer meegaan.

-

Gemeente en betrokken verenigingen overleggen jaarlijks over de te nemen maatregelen op grond van het DMOP.

-

In de tabellen 2 en 8 zijn de termijnen en de kosten van de renovatie, de jaarlijkse onderhoudskosten en de jaarlijkse huurtarieven van de banen en velden aangegeven. Hierbij moet opgemerkt worden dat als verenigingen deze werkzaamheden (gedeeltelijk) zelf doen dit aanmerkelijk goedkoper kan. Immers in de genormeerde ramingen zitten posten zoals risico, onvoorzien en winst.

-

Vanwege de omvang van het DMOP-rapport is dit niet in de bijlage van deze Kadernota opgenomen maar is het los daarvan bij te voegen.

Overeenkomsten: Afspraken tussen de gemeente en diverse sportverenigingen betreffende beheer en onderhoud, medegebruik en vergoedingen zijn op verschillende wijze vastgelegd. Of zelfs in het geheel niet. In een bruikleenovereenkomst 2022 worden de uitkomsten van de harmonisatie tussen de gemeente en de sportverenigingen vastgelegd. Dit heeft tot gevolg dat er actuele bruikleenovereenkomsten zijn en voor alle partijen duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. 6.3.2. De binnensport Met betrekking tot de binnensportaccommodaties zijn er drie eigenaren en drie exploitanten. Zie tabel 3. 1.

De gemeente heeft twee sportzalen (het Klokhuis en de Burcht) en zes gymzalen (Leliestraat, Oranje Nassaustraat, de Rietput, de Koeldert, de Poort en de Keijsershof) in eigendom. Vier van de zes gymzalen exploiteert de gemeente zelf. De andere accommodaties door een stichting of vereniging.

2.

Stichtingen en verenigingen hebben een sporthal en zeven gymzalen in eigendom en exploiteren ze ook.

3.

Een bedrijf, Laco recreatie B.V. heeft een sporthal en een zwembad in eigendom en exploiteert beide accommodaties.

50 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

Tabel 3. Overzicht binnensportaccommodaties Sporthal Plaats Bouwjaar De Randhorst Geldermalsen 1989 De Wiel Asperen 2014

Eigenaar Exploitant LACO Stichting De Wiel

Opp/m2 1056 1080

Afmeting 44x24x7 45x24x7

Klokhuis Burcht Haeften

Beesd Haaften

2011 2013

Gemeente Gemeente

St.Klokhuis St.Burcht v.

616 448

28x22x7 28x16x7

‘t Duifhuis Tricht Leliestraat Oranje-Nassau Meteren Keijsershof Huis Op Hemert

Deil Tricht Geldermalsen Geldermalsen Meteren Opijnen Ophemert

1973 1976/2015 1980 1982 2013 2006 renov 2013

190 200 252 252 308 294

19x10x4 20x10x5,5 21x12x5,5 21x12x5,5 22x14x5,5 21x14x5,5

De Koeldert Toevershof Biskamp De Poort Rietput De Koels

Waardenburg Varik Hellouw Herwijnen Heukelum Vuren

1982 1968 1977 1991/ 2017

St. dorpshuis ‘t Duifhuis St. dorpshuis Tricht Gemeente Gemeente Gemeente Dorpshuis Gemeente Dorpshuis Gemeente St. Huis op Hemert Gemeente St. dorpshuis Toevershof St. Dorpshuis Hellouw Gemeente Exploitant Gemeente St. De koels

200 162 252 252 236 286

21x12x5,5 18x9x5 20x10x5 21x12x5,5 20x12x5,5 22x13x7

Sportzaal Gymzaal

1982/ 1997

Verbeteringen accommodaties: De binnensportaccommodaties zijn enerzijds de laatste jaren vernieuwd zoals De Wiel, Het Klokhuis, de gymzaal De Poort, de Burcht van Haeften, Huis Op Hemert en dorpshuis Meteren. Anderzijds zijn er ook sterk verouderde accommodaties zoals de sporthal Randhorst en het zwembad (Laco Recreatie B.V.) en de in gemeentelijke eigendom zijnde gymzalen in Geldermalsen en Waardenburg. De gymzalen die onderdeel zijn van dorpshuizen verschillen ook sterk qua functionaliteit en ouderdom. Hier ligt echter de verantwoordelijkheid voor de gymzalen bij de besturen van de stichtingen of verenigingen. Het voornemen is om een Integraal Kind Centrum (IKC) Jan Harmenshof Oranje Nassau te bouwen. Bij de realisatie van dit plan zal de gymzaal Oranje-Nassau plaatsmaken voor een nieuwe gymzaal in het IKC. Vanuit het perspectief van de sport is het moderniseren van sportaccommodaties wenselijk. Binnensportaccommodaties dienen aan de eisen des tijds te voldoen. Voor de (middel) lange termijn zal een integrale afweging dienen plaats te vinden waarbij naast sport dorpshuizen en onderwijs belanghebbenden zijn. De komende periode zal onderzocht worden op welke wijze het accommodatiebeleid vorm kan krijgen en dat recht doet aan de belangen van dorpshuizen, onderwijs en sport. Sporthal de Randhorst wordt over het algemeen goed gebruikt.

Deze sporthal is in de jaren tachtig gebouwd. Qua functionaliteit is de sporthal nog redelijk te noemen maar het gebouw

51 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

raakt gedateerd. De gemeente heeft een overeenkomst gesloten met Laco recreatie B.V. welke in 2025 afloopt. De behoefte aan een sporthal is groot omdat er veel structurele huurders (sport) gebruik van maken. Over de toekomst van de sporthal de Randhorst zullen afspraken met Laco gemaakt moeten worden. Zie ook paragraaf 6.3.3 in dit hoofdstuk. Verder speelt ook verduurzaming van gemeentelijke accommodaties een rol. Tarieven accommodaties: In hoofdstuk 7, tabel 4. zijn de huidige tarieven per uur gebruik binnensportaccommodaties aangegeven. Omdat de gemeente niet over de tarieven gaat van bedrijven, stichtingen en verenigingen kan een harmonisatie van de tarieven maar in beperkte mate plaatsvinden. De tarieven voor de gemeentelijke accommodaties lopen ook uit een. Zie bijvoorbeeld de gymzaal aan de Leliestraat en de Koeldert in Waardenburg. In tabel 4 is een voorstel voor een gedeeltelijke harmonisatie opgenomen. Subsidie gebruik Accommodaties: Sportverenigingen krijgen nu van de gemeente een subsidie. Er zijn echter verschillende subsidies. Een bedrag per jeugdlid of een bedrag per gebruikt uur. Voorgesteld wordt om de nieuwe subsidie binnensport op basis van het aantal leden verder in te richten. Dan is voor iedereen de grondslag van de subsidie helder en eenvoudig te hanteren. Zie de uitwerking hiervan in hoofdstuk 7.

De subsidieregels bepalen uiteindelijk wie wel en wie niet voor een binnensportsubsidie in aanmerking komt. Gekozen is voor de volgende sporten: Badminton, Duikvereniging, Gymnastiek/turnen, Martial Arts, Omniverenigingen, Tafeltennis en Volleybal. Het betekent dat alle gymnastiekverenigingen hetzelfde recht hebben op deze subsidie. Niet genoemde takken van binnensport zijn dus uitgesloten van deze subsidie. Verder wordt voorgesteld om een post incidentele binnensportsubsidies in te richten. Incidentele aanvragen door beweeg- en sportaanbieders kunnen uit deze pot een bijdrage ontvangen. Incidentele aanvragen kunnen uiteindelijk ook structurele subsidies worden. Sportstichting De Wiel: Door het wegvallen van de OZB-compensatie, voor sport alleen in de voormalige gemeente Lingewaal, gaat er een daadwerkelijk tekort in de exploitatieopzet ontstaan waardoor op termijn de continuïteit van de sportstichting in gevaar komt. Daarvoor worden diverse oorzaken genoemd: Tijdens de realisatiefase van de sportaccommodatie, bleek de beoogde 1 mln. Euro van de provincie niet haalbaar te zijn (uiteindelijk is nog 100.000 Euro ontvangen). -

Dit is opgelost door de beoogde inkomsten in de exploitatiebegroting met 13.000 te verhogen (extra sponsoring en extra verhuur) en de beoogde kosten met 12.000 euro te verlagen (minder schoonmaak- en onderhoudskosten).

-

In 2017 kwam de aanslag OZB die verrassend hoog was. Een degelijk bedrag (nu zo’n 8500 Euro) was niet geheel in de exploitatiebegroting voorzien. Daarmee ontstond een tekort in de exploitatiebegroting van enkele duizenden Euro’s.

-

Op 1 januari 2018 zegde SKCN (buitenschoolse opvang) de huur op; dit verhoogde het tekort met 5000 Euro per jaar.

-

Op 1 januari 2019 werd de BTW-regeling aangepast (sportbesluit). Dit verhoogde het tekort met 2500 Euro per jaar.

52 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

De sportstichting De Wiel wijst erop dat zonder de bijdrage van 8500 Euro er ook een daadwerkelijk tekort ontstaat.

6.3.3. Het zwembad De gemeente West Betuwe kent één binnenzwembad ‘Het Wiel’, gelegen in de kern van Geldermalsen. Eind jaren negentig van de vorige eeuw heeft de voormalige gemeente Geldermalsen besloten het zwembad te privatiseren. Laco Recreatie B.V. is sindsdien eigenaar van de grond, inclusief parkeerplaatsen, en de opstal, het zwembad. De gemeente en Laco hebben een overeenkomst gesloten die in 2025 afloopt. Het bad kent een zweminstructiebad, een 25m zwembassin met 5 banen, een kinderbadje, een whirlpool, een stoombad en een sauna. Het heeft een eigen kantine met bijbehorende voorzieningen. Er is een klein buitenterras nabij het kinderbad maar gescheiden van de kantine. Het zwembad dateert uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. Al hoewel het zwembad nog steeds functioneel is wordt de noodzaak tot een grondige renovatie zichtbaar. Het zwembad kent drie belangrijke functies. a.

Zwemles. Laco als exploitant verzorgt zelf het geven van zwemlessen.

b.

Gebruik verenigingen: Zwemvereniging Olympia is hoofdgebruiker en traint in het bad en organiseert zwemwedstrijden. Duikvereniging Piranha houdt er duikoefeningen, geeft snorkelles en organiseert onderwater hockey.

c.

Recreatief zwemmen: Dit varieert van baantjes trekken tot het gebruik maken van de sauna. Er is een stoeltjeslift zodat minder validen ook gebruik kunnen maken van het zwemwater.

Voor de gemeente is de centrale vraag of en hoe de afspraken na 2025 eruit komen te zien. Voorgesteld wordt het volgende. De gemeente West Betuwe en Laco Recreatie B.V. gaan in 2022 met elkaar in gesprek om te zoeken naar een goede en duurzame oplossing om te komen tot een continuering van de zwemmogelijkheden en deze te up graden naar de huidige eisen en wensen. Dat dit in combinatie gaat met de sporthal De Randhorst behoeft geen nadere toelichting.

53 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

6.3.4. Duurzaamheid Veel sportverenigingen, in het bezit van een eigen clubgebouw, hebben verduurzamingsmaatregelen getroffen. Zonnepanelen en LED verlichting zijn de meest getroffen maatregelen. Verdergaande maatregelingen blijken in de praktijk op meer weerstand te stuiten. De bouwkundige constructie, de complexiteit van apparatuur (warmte/luchtpomp), de aanwezigheid van asbest en het ontbreken van financiële middelen worden vaak gehoord. Maar de maatschappij heeft de komende jaren een grote duurzaamheidsopgave. Verder kijken dan individuele energiemaatregelen en zoeken naar een meer integrale, duurzame, circulaire, energie neutrale en klimaat adaptieve inrichting van de buienruimte blijft een uitdaging. De huidige sportcomplexen kunnen door hun veelal forse omvang een grote bijdrage leveren in deze duurzame leefomgeving. Door een groene inrichting dragen ze bij in het verkoelen van warmtegevoelige gebieden. Door gebruik te maken van de natuurlijk gradiënt kunnen (tijdelijke) waterbergingen bijdragen in het voorkomen van wateroverlast in naastgelegen meer stedelijke gebieden. Deze maatschappelijke opgave vragen een meer integrale kijk en samenhang tussen verschillende functies (objecten) en kwetsbare gebieden.

6.4 Voorstellen bewegen en sporten in de openbare ruimte Bewegen en sporten in de openbare ruimte: Bewegen en sporten is in. Het maakt je fit en gezond. Als je fit en gezond bent heeft dat een positieve invloed op diverse zaken in het leven. Bewegen en sporten kent een rijk scala van activiteiten. Gemakshalve wordt een onderscheid gemaakt tussen anders georganiseerde en niet georganiseerde bewegen en sporten. De anders georganiseerde sport kenmerkt zich enerzijds door commerciële bedrijven en personen. Fitness- of sportschool is daar een voorbeeld van. Daarnaast zijn er talloze personen, eenmansbedrijven (ZZP’ers) die bewegen en sport aanbieden. Denk aan de voetbalschool, aan yoga-en danslessen. Anderzijds vormen zich groepjes sporters die gezamenlijk sporten zoals hardlopen, fietsen of roeien. Niet gebonden, onderling worden afspraken gemaakt over wie wat doet. Vaststaat dat de anders georganiseerde sport een enorme groei heeft doorgemaakt.

54 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

De niet georganiseerde sport kenmerkt zich door een sterk individualistische, niet gebonden inslag. Wanneer de behoefte ontstaat om te bewegen en/of te sporten doet men dat. Wandelen, hardlopen, fietsen, roeien is het meest voorkomende. Maar een partijtje voetbal spelen in een park, of een trimparcours afwerken kan ook. De rol van de lokale overheid staat hier op een grotere afstand in vergelijking met de buiten- en de binnensport. Maar dat betekent niet dat de gemeente deze ontwikkelingen links laat liggen. De volgende voorstellen worden gedaan. 1.

Aansluiting bij de voorstellen uit de nota Recreatie en Toerisme ten aanzien van fietspaden (inclusief mountainbike), wandelpaden en ruiterpaden wordt voorgesteld. Kijken naar mogelijkheden voor verbeteren en/of creëren van nieuwe routes wordt voorgestaan.

2.

Onderzoeken waar de veiligheid kan worden verbeterd.

3.

Nagaan waar fitness route kan worden aangelegd. Al wandelend of hardlopend worden langs een route diverse mogelijkheden geboden om oefeningen te doen. “De fitstraat van West Betuwe”.

4.

Bezien of fitness voor ouderen gecombineerd kan worden met speelruimten. Ouders en kind kunnen dan gelijk activiteiten verrichten. Zie ook kadernota Speelruimtebeleid.

5.

Onderzoeken waar een steiger langs het water kan dienen voor vissen door minder validen.

6.

In overleg met het waterschap bezien of (betere) zwemmogelijkheden te creëren zijn langs de Linge.

7.

Stimuleren activiteiten en evenementen in de openbare ruimte.

Dit kan niet allemaal tegelijk. Voorgesteld wordt dan ook om ieder jaar, van 2022-2026, een project te realiseren zoals hierboven in de zes punten is genoemd. 6.5 Voorstellen stimuleren samenwerking en multifunctionaliteit. Samenwerking: Samenwerking tussen sportorganisaties en met andere maatschappelijke organisaties zoals scholen en het bedrijfsleven leidt tot versterking van de sport maar ook de leefbaarheid en sociale binding in de kernen van de gemeente. Zeker als kleine sportverenigingen door het wegvallen van de jeugd en vrijwilligers onder druk staan en de verwachting is dat dit de komende periode niet zal veranderen. Samenwerken behoeft niet alleen uit noodzaak plaats te vinden. Samenwerking kan ook zorgen voor ontmoeting en leren. Ervaringen kunnen worden uitgewisseld, kennis kan worden opgedaan. Waar mogelijk zal de gemeente meewerken om die samenwerking mogelijk te maken. Multifunctioneel gebruik: Sportaccommodaties en het inrichten van de openbare ruimte gaat vaak gepaard met grote financiële uitgaven. Door de geografische situatie van de gemeente West Betuwe zijn sportverenigingen verspreid en gesitueerd in de kernen. Het gevolg is een lage bezettingsgraad van de sportaccommodaties. Sport en bewegen steeds op (nieuwe) afzonderlijke plaatsen ontwikkelen bevordert de sociale integratie niet.

Anders gezegd het meervoudig gebruik van aanwezige sportvoorzieningen moet waar het mogelijk is worden bevorderd. Het multifunctionele gebruik kan worden gestimuleerd door:

55 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

-

dat sportverenigingen andere sporten zelf ontwikkelen op de sportaccommodatie. Denk daarbij aan Padel bij tennis en beachvolleybal bij volleybalverenigingen;

-

dat sportverenigingen andere activiteiten toelaten op tijdstippen dat ze zelf geen gebruik maken van de accommodatie;

-

dat speelruimten, parken, openbaar water, scholen, dorpshuizen daar waar het kan worden betrokken bij het vergroten van bewegen en sporten;

-

dat op termijn wordt bezien om diverse voorzieningen (cultuur, onderwijs, sociaal, sport) bijeen te brengen en een functie verkrijgen voor meerdere kernen.

Samenwerking en multifunctionaliteit sluit fusie van sportverenigingen niet uit. De toekomst zal uitwijzen of het samengaan van sportverenigingen leidt tot sterkere sportverenigingen die de gebruiker meer kunnen bieden maar in gevallen op grotere afstand van een kern gesitueerd zijn. De gemeente wil samenwerking en multifunctionaliteit ondersteunen, ook in financiële zin als dat de samenwerking c.q. multifunctionaliteit naderbij brengt. Sportcluster: Aan de Randweg in Geldermalsen bevinden zich veel sportaccommodaties. Zowel buiten- als binnensportverenigingen zijn daar gehuisvest. Onderzocht wordt of samenwerking en multifunctionaliteit op de deze locatie verder versterkt kan worden. Dat kan in de toekomst door uitbreiding, van een nieuw zwembad, nieuwbouw van de sporthal en andere maatschappelijke voorzieningen. Er zijn opties van het onderzoeken waard. Het kan ook door georganiseerde sport met niet georganiseerde sport met elkaar te verbinden.

Sportboulevard te Hardenberg

Enkele denkbare opties zijn:

56 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN

•

Nieuwbouw/renovatie van het zwembad en de sporthal op de Laco locatie Randweg;

•

Multifunctioneel gebruik van de grasstrook tussen KV Animo en de Tielerweg. Berging water, IJsbaan, fitness, skatebaan, voetbal en dergelijke;

•

Beachvolleybal naast het terrein van KV Animo;

•

Aandacht voor gezamenlijk gebruik van voorzieningen;

•

Aandacht voor duurzaamheid, een energie neutrale inrichting.

Het idee van een sportcluster zou eventueel ook op een andere locatie gerealiseerd kunnen worden. Genoemde locaties zijn Burgemeester Rooseveld van de Venlaan, Provinciale weg oost, Meersteeg, locatie bij de Veiling? Nadeel van deze mogelijke locaties is dat bestaande sportaccommodaties verplaats dienen te worden als een integraal sportconcept wordt nagestreefd. Voorgesteld wordt om in een werkgroep deze gedachte verder uit te werken in mogelijkheden en onmogelijkheden. 6.6 Voorstellen bevorderen zelfredzaamheid van sportverenigingen. Beweeg- en sportaanbieders en individuele sporters bepalen zelf op welke wijze zij inhoud willen geven aan het bedrijven van bewegen en/of sporten. Passende contributies en zelfredzaamheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Leden c.q. deelnemers van beweeg- en sportaanbieders zijn vaak ook actief als vrijwilliger. Daar waar mogelijk ondersteunt de gemeente het vrijwilligerswerk om sporten mogelijk te maken. Inkomsten kunnen vergroot worden door fondswerving, baractiviteiten als dat mogelijk is, subsidies aanvragen bij maatschappelijke organisaties en andere activiteiten. De lokale overheid wil en kan niet in de plaats treden van sportverenigingen en individuele sporters als het om organisatie, financiën en dergelijke gaat.

Door diverse maatschappelijke ontwikkelingen treden situaties op dat ondersteuning van de gemeente wenselijk en vereist is. Dat kan op diverse manieren. -

Kennisoverdracht.

-

Verlenen vergunningen, doorlopen ruimtelijke procedures,

-

Het beschikbaar stellen van grond.