RV2021-093 Bijlage Kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid 2022-2026.pdf
Tekst van het document
“WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN” 4 AUGUSTUS 2021
KADERNOTA HARMONISATIE BEWEEG- EN SPORTBELEID 2022-2026
INHOUDSOPVAVE 1
SAMENVATTING
4
AANLEIDING
8
1.1
Opbouw van de nota
8
1.2
Het participatietraject
9
2
HISTORIE
11
3
HUIDIG BEELD
14
3.1
Data bewegen en sporten
14
3.2
Enquête bewegen en sporten
15
3.3
Huidig beeld bewegen en sporten
15
3.4
Beeld beweeg en sportaanbieders
16
4
5
6
7
GEVOERDE BELEID TOT 2021
32
4.1
West Betuwe
32
4.2
Geldermalsen
34
4.3
Lingewaal
37
4.4
Neerijnen
39
VISIE EN DOELSTELLINGEN
41
5.1
Visie bewegen en sporten
41
5.2
Zes doelstellingen
42
BEWEEG- EN SPORTBELEID 2022-2026
44
6.1
Voorstellen verhogen beweeg- en sportparticipatie
44
6.2
Voorstellen deelname maatschappelijke vraagstukken.
46
6.3
Voorstellen versterken beweeg- en sportinfrastructuur
48
6.3.1
De buitensport
48
6.3.2
De binnensport
50
6.3.3
Het zwembad
53
6.3.4
Duurzaamheid
54
6.4
Voorstellen bewegen en sporten in de openbare ruimte
54
6.5
Voorstellen stimuleren samenwerking en multifunctionaliteit.
55
6.6
Voorstellen bevorderen zelfredzaamheid van sportverenigingen.
57
HARMONISATIE BEWEEG- EN SPORTBELEID
59
7.1
Verhogen beweeg- en sportparticipatie
59
7.2
Deelname maatschappelijke vraagstukken
59
2 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
7.3
8
Versterken beweeg- en sportinfrastructuur
59
7.3.1
De binnensport
60
7.3.2
De buitensport
62
7.4
Bewegen en sporten in de openbare ruimte
66
7.5
Samenwerking en multifunctionaliteit
67
7.6
Versterken beweeg- en sportaanbieders
67
FINANCIEN
68
Extra middelen plusoptie
68
Dekking afschrijving sportterreinen
68
BIJLAGEN
70
I
Data sportparticpatie en gezondheid
71
II
Financiële gegevens
75
III
Motie sport en cultuur Perspectievennota 2022
79
IV
Gegevens sportverenigingen
81
V
Enquete bewegen en sporten in de gemeente West Betuwe
86
VI
Samenstelling Klanbordgroep bewegen en sporten
97
VII
Samenstelling kopgroep Voetbal
98
VIII
Geraadpleegde stukken
99
3 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
SAMENVATTING
4 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
1.
De Kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid 2022-2026 is met een uitvoerig participatietraject tot stand gekomen. Zie bladzijde 9 en 10.
2.
Er is met 155 beweeg- en sportaanbieders gesproken. Een uitgebreide weergave hiervan is in hoofdstuk 3, bladzijden 15-31, opgenomen.
3.
Er is een enquête onder inwoners van de gemeente West Betuwe gehouden. Zie hoofdstuk 3, bladzijde 15 en bijlage V.
4. In 2019-2021 heeft de gemeente West Betuwe een beweeg- en sportbeleid gevoerd dat niet in strijd was met het beleid van de drie voormalige gemeenten. De belangrijkste vastgestelde beleidsstukken zijn in hoofdstuk 4 beschreven. 5.
De visie op bewegen en sporten van de gemeente West Betuwe is kort samengevat: Fit en gezond blijven en worden; -
Vervullen van een sociale functie;
-
Inclusie, iedereen doet mee;
-
Kennis en leren door trainees (her)starters op de arbeidsmarkt;
-
Samenwerking, bewegen en sporten versterken.
Zie hoofdstuk 5, bladzijde 41. 6. De visie op bewegen en sport is vertaald in een zes doelstellingen. Verhogen van de beweeg- en sportparticipatie. Bewegen en sporten als middel om maatschappelijke vraagstukken mee te helpen oplossen. •
Versterken van de beweeg- en sportinfrastructuur.
•
Aandacht voor bewegen en sporten in de openbare ruimte.
•
Stimuleren van samenwerken en multifunctionaliteit.
•
Bevorderen van vitaliteit en zelfredzaamheid van beweeg- en sportaanbieders.
Zie hoofdstuk 5, bladzijden 42-43. 7.
Voorgesteld wordt om de komende jaren de beweeg en sportparticipatie in de gemeente West Betuwe te verhogen. Hiervoor is in de periode 2022-2026 per jaar € 25.000 beschikbaar gesteld. Zie hoofdstuk 6, bladzijden 44-45 en hoofdstuk 7, bladzijde 59.
8.
Bewegen en sporten dragen bij aan diverse maatschappelijke vraagstukken zoals onderwijs, inclusie, preventie, sociale binding, werk en zorg. Beweeg- en sportaanbieders of andere maatschappelijke organisaties kunnen hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Daartoe is in de periode 2022-2026 per jaar € 25.000 beschikbaar gesteld. Zie hoofdstuk 6, bladzijden 4647, en hoofdstuk 7, bladzijde 59.
5 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
9.
De gemeente heeft de gebruikerstarieven van enkele binnensportaccommodaties gelijkgetrokken. Zie tabel 4, bladzijde 60.
10. Voor binnensportverenigingen is een geharmoniseerde subsidie voorgesteld. Uitgangspunt is een bijdrage per lid. Om grote herverdelingseffecten te voorkomen is het hiervoor bestemde budget structureel met € 18.000 verhoogd. Bladzijde 61, tabel 6. 11. Om exploitatieproblemen van de sportstichting De Wiel te voorkomen wordt de bestaande exploitatiebijdrage met ingang van 2022 met € 8.500 structureel verhoogd. Zie hoofdstuk 6, bladzijde 52 en hoofdstuk 7, bladzijde 62. 12. Om financiële middelen effectief in te zetten zijn vraag en aanbod van met name voetbal bijeengebracht. Op basis hiervan zijn de toekomstige investeringen en de bijdrage in het beheer en onderhoud bepaald. Zie tabel 7, bladzijde 63. 13. De verantwoordelijkheid van de gemeente is het aanleggen en renoveren van sportbanen en sportvelden. De verenigingen zijn verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de banen en velden, de (nieuw)bouw van clubhuizen en kleedkamers en de overige terreininrichting. Zie hoofdstuk 6, bladzijden 48-50. 14. Daar waar het kan stelt de gemeente grond beschikbaar voor sportverenigingen. Hiervoor wordt in principe een symbolisch bedrag voor gevraagd. Indien hierom wordt verzocht kan de gemeente in samenwerking met het Waarborgfonds Sport garant staan voor leningen die verenigingen bij een bank aangaan. Zie hoofdstuk 6, bladzijden 48 en 49. 15.
Daar waar de gemeente eigenaar is van velden wordt een huurtarief vastgesteld dat ingaat per 1-1-2022 of op het tijdstip dat renovatie van kunstgrasvelden door de gemeente aan de orde is. Zie tabel 8, bladzijde 64. 16. Er is een Duurzaam Meerjaren Onderhouds Plan (DMOP) opgesteld op basis waarvan de gemeente en de verenigingen gezamenlijk, maar ieder met hun eigen verantwoordelijkheid, het beheer en onderhoud gaan voeren. Gemeente en verenigingen gaan een bruikleenovereenkomst opstellen welke per 1-1-2022 in werking treedt. Zie hoofdstuk 6, bladzijde 49-50 en bijlage IV, bladzijden 82-85. 17. Voor het beheer en onderhoud is een subsidievoorstel gedaan dat per 1-1-2022 in werking treedt. Dit is van toepassing voor Korfbal, Hockey, Fietscrossvereniging, Motorcross vereniging, Ruiterverenigingen en Voetbalverenigingen. Tennisverenigingen komen niet in aanmerking voor een bijdrage in beheer en onderhoud van de banen. Zie bijlage II, Tabel 19, bladzijde 77.
6 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
18. Voor voetbalverenigingen die nog geen kunstgrasveld hebben is de mogelijkheid daartoe opgenomen in het DMOP. Tabel 9, bladzijde 64. 19. Om de herverdeeleffecten van de harmonisatie te verzachten is voor de buitensportverenigingen structureel € 100.278 beschikbaar gesteld. Tabel 11, bladzijde 68. 20. Om meer beweeg- en sportactiviteiten in de openbare ruimte te realiseren is voor de periode 2022-2026 per jaar € 25.000 beschikbaar gesteld. Zie hoofdstuk 7, bladzijde 66. 21. Sporthal Randhorst en het zwembad Het Wiel zijn sterk verouderd. In 2022 zal een werkgroep starten die samen met Laco recreatie BV de mogelijkheden om tot nieuwe accommodatie te komen gaat onderzoeken. Om onderzoek te kunnen verrichten en/of advies in te winnen wordt een incidenteel budget van € 50.000 beschikbaar gesteld. Zie hoofdstuk 6, bladzijde 51-53 en hoofdstuk 7, bladzijde 67.. 22. Nagegaan zal worden of een sportcluster kan worden ontwikkeld. Een bundeling van beweeg- en sportaanbieders die samenwerken, zorgen voor een multifunctioneel aanbod en duurzame accommodaties hebben. De Randhorst en andere locatie kunnen onderzocht worden. Zie hoofdstuk 6, bladzijden 55-57. 23. Voor nieuwe en bestaande activiteiten en evenementen wordt extra geld, € 25.000 structureel, beschikbaar gesteld om deze verder te ontwikkelen. Hierbij kan gedacht worden een sport of spel dat de 26 kernen verbindt.
Dit naar analoog aan het 11 dorpenspel in voormalig Geldermalsen. Zie hoofdstuk 6, bladzijden 54-55 en hoofdstuk 7, bladzijde 67.
7 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
1.
AANLEIDING
1.1. De opbouw van de nota Per 1 januari 2019 zijn de gemeenten Geldermalsen, Lingewaal en Neerijnen opgegaan in de gemeente West Betuwe. Daarmee kregen 155 beweeg- en sportaanbieders een nieuwe gesprekspartner, de gemeente West Betuwe. In onderstaande figuur is de spreiding van deze 155 beweeg- en sportaanbieders over de 26 kernen weergegeven.
Figuur 1: Spreiding beweeg- en sportaanbieders
In 2022 zal er sprake zijn van een geharmoniseerd beweeg- en sportbeleid. De aanwezige verschillen betreffende afspraken, huren en subsidies tussen de beweeg- en sportaanbieders en de gemeente bestaan dan niet meer. De Kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid 20222026 kent een drietal doelen. Het eerste doel is het formuleren van een visie op het beweeg- en sportbeleid in de gemeente West Betuwe. Deze visie wordt concreter gemaakt in een zestal doelstellingen. In hoofdstuk 4 is dit verder uitgewerkt. In het coalitieakkoord 2020-2022 ‘Samen verder bouwen‘ staat dat sportvoorzieningen in de kernen zoveel mogelijk behouden blijven. Waarbij we investeren in verduurzaming en toegankelijkheid van accommodaties met multifunctioneel gebruik. Het tweede doel van deze Kadernota is om op basis van het geformuleerde beleid de harmonisatie van subsidies te doen laten plaatsvinden. Dat wil zeggen dat op basis van eenduidige doelen en maatstaven de beschikbare budgetten opnieuw verdeeld worden. Maatwerk is daarbij van belang. Eind 2021 zullen de voorstellen tot harmonisatie vertaald worden in subsidieregels. Daarna zal voor het bewegen en sporten een aparte procedure voor de aanvraag van subsidies worden gevolgd. Hiervan zijn de beweeg- en sportaanbieders op de hoogte gesteld.
8 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Het derde doel van de Kadernota is om een doorkijk te geven naar de periode 2022-2026 en verder. Besluitvorming van de raad in september 2021 dient te worden uitgevoerd en dat kost tijd. Er worden voorstellen gedaan die pas op de langere termijn gerealiseerd kunnen worden. De opbouw van de Kadernota Harmonisatie beweeg- en sportbeleid 2022-2026 is als volgt. Hoofdstuk 2 beschrijft beknopt de geschiedenis van de sport en stipt de huidige ontwikkelingen in het beweeg- en sportlandschap aan. Kort wordt stilgestaan bij de oudste sportaanbieders in de gemeente West Betuwe. In hoofdstuk 3 wordt een beeld geschetst van de huidige situatie en ontwikkelingen. Data over bewegen en sporten, de uitkomst van een gehouden enquête bewegen en sporten en informatie over de 155 beweeg- en sportaanbieders zijn in dit hoofdstuk opgenomen. Vervolgens is in hoofdstuk 4 kort het gevoerde beleid weergegeven van de drie voormalige gemeenten Geldermalsen, Lingewaal en Neerijnen. Dit geldt ook voor de gemeente West Betuwe in de periode 2019-2021. Hoofdstuk 5 omschrijft de definities, begrippen, visie, doelstellingen en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen; de gemeente en de bestuurders van de beweeg- en sportaanbieders. Hoofdstuk 6 gaat in op het beleid bewegen en sport over de periode 2022-2026. Aangegeven is welke vraagstukken op de langere termijn dienen te worden opgepakt.
Hoofdstuk 7 betreft de harmonisatievoorstellen. Voor de beweeg- en binnensport is het kader geschetst voor het subsidiebeleid vanaf 2022. Voor de buitensportverenigingen wordt met name ingegaan op hockey, korfbal, tennis en voetbal. In hoofdstuk 8 is een financieel overzicht gegeven van alle (harmonisatie) voorstellen. De nota start met een samenvatting van de voorstellen die worden gedaan. Zo wordt duidelijk wat met deze Kadernota Harmonisatie beweeg- en sportbeleid wordt beoogd. 1.2. Het participatietraject Om tot deze Kadernota te komen zijn de volgende stappen gezet. 1.
Zoals eerder gememoreerd is in het eerste kwartaal van 2021 met 155 beweeg- en sportaanbieders gesproken. De huidige situatie en de plannen voor de toekomst zijn aan de orde gesteld.
2.
Op 6 mei 2021 is een beeldvormende raad gewijd aan de harmonisatie van bewegen en sporten. Diverse beweeg- en sportaanbieders hebben aan de raad hun opvattingen kenbaar gemaakt.
3.
Er is een enquête bewegen en sporten onder de inwoners gehouden. Op 31 mei 2021 is met een aantal respondenten de uitkomst van de enquête besproken.
4. Er is een Klankbordgroep ingesteld waarin diverse beweeg- en sportaanbieders in vertegenwoordigd zijn. In een drietal bijeenkomsten is het toekomstige beweeg- en sportbeleid besproken. Zie bijlage VI. 5.
De 15 voetbalverenigingen hebben een kopgroep van 6 voetbalverenigingen ingesteld. Deze kopgroep heeft met de gemeente West Betuwe de harmonisatie van de buitensportaccommodaties besproken. Zie bijlage VII.
9 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
6.
Op 5 juli is gesproken met de 15 voetbalverenigingen, op 6 juli met de 8 tennisverenigingen, op 12 juli met de binnensportverenigingen, op 13 juli met de ruiterverenigingen en op 22 juli met hockey en korfbal.
7.
Op 8 juli 2021 heeft de raad een motie aangenomen om naast de nuloptie (begroting 2022) ook een plusoptie in de Kadernota op te nemen. Zie bijlage III.
8.
Op 30 en 31 augustus is door de wethouder sport het collegebesluit over de Kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid aan de beweeg- en sportverenigingen toegelicht.
Na besluitvorming in de raad van september 2021 zullen in overleg met de beweeg en sportaanbieders de volgende afspraken gemaakt worden. • De subsidie voor het jaar 2022. • Het opstellen van overeenkomsten waarin de harmonisatievoorstellen zijn vastgelegd. • Andere specifieke overeenkomsten betreffende de exploitatie van een sportaccommodatie, het gebruik van grond en dergelijke.
10 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
2.
DE HISTORIE VAN SPORT
Sport is van alle tijden. De Grieken, de Egyptenaren, de Romeinen en vele andere volkeren deden het al. Over de vraag wat nu de oudste beoefende sport is bestaat geen eenduidigheid. Worstelen wordt gezien als de oudste sport. Grotschilderingen in Lascaux, Frankrijk gaan zeer ver terug. Hardlopen is een universele menselijke uiting en is het meest toegankelijk. Hardlopen werd gedocumenteerd tijdens de eerste olympische spelen in 776 voor Chr. Speerwerpen maakte daar ook deel van uit. Polo werd gespeeld door keizers tijdens het Perzische Rijk in Centraal-Azië. Het moderne spel werd ontwikkeld in India tijdens het Britse Rijk. Hockey kan teruggevoerd worden tot het oude Griekenland. Afbeeldingen zijn er van 600 voor Chr. Ook deze sport heeft zijn verbreiding gevonden door het Britse Rijk. Friesland heeft de oudste sporttraditie van Nederland. Sinds 1854 wordt in Franeker het kaatstoernooi georganiseerd. Dat neemt niet weg dat in de eeuwen daarvoor ook al aan spel en sport werd gedaan. Het maliespel en riddertoernooien zijn enkele voorbeelden. Tot de eerste helft van de 19e eeuw was de meeste sportbeoefening vrijblijvend van aard. Rondom een kermis zetten kasteleins en herbergiers iets op touw om bezoekers te trekken. Harddraverij met paarden, schaatsen en zeilen/roeien waren bekende volksvermaken. Op 2 mei 1931 spreekt Jan van Mourik, voorzitter van zowel A.V.V.
Asperen als D.O.S. uit Heukelum het publiek toe bij de ingebruikname van het voetbalveld in Asperen.
11 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
In de tweede helft van de 19e eeuw verandert de kijk op sport. Een internationale ontwikkeling legde meer nadruk op een serieuze vorm van georganiseerde sport. Op kostscholen in Engeland werden sportwedstrijden populair. Dat ging in eerste instantie om rugby en cricket maar later ook voetbal en tennis. Sport bleek een middel om zowel discipline als sfeer te handhaven. Dit heeft grote invloed gehad op de Nederlandse sport. Denk hierbij alleen maar aan de nog reeds bestaande Engelse termen als corner, game, goal, matchpoint en penalty. Er is nog een bekende sport vanuit Engeland overgewaaid via speciale fietsscholen en niet via de public schools. De oudste fietsclub werd in 1871 te Deventer opgericht onder de naam ‘Immer Weiter’. De oudste fietsindustrie was ook in Deventer gehuisvest. In de laatste decennia van de 19e eeuw ontwikkelde het onderwijs zich verder. Leerlingen ontmoetten elkaar vaker en dat leidde tot het oprichten van sportverenigingen. Jongeren, vaak 14 tot 16 jaar, wilden zich los maken van de door volwassenen opgelegde mores. In 1952 besloot de “Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen’ zich te richten op de opvoeding van de lagere sociale klassen onder het mom van een gezonde geest in een gezond lichaam. Gymnastiek werd geïntroduceerd en dit idee was afkomstig uit Duitsland. Naast gymnastiek deed turnen haar intrede.
Daarnaast kwam er ook een Zweedse gymnastiek methode die was gericht op oefeningen in lichaamshouding en maakte gebruik van toestellen als het wandrek. De weerstand tegen de Engelse sport verdween rond de eeuwwisseling en de sport ging zich verder ontwikkelen buiten de scholen om. Normen en waarden tussen sport en onderwijs gingen meer samenvallen. Gedoeld werd op prestaties, volharding, vlijt, omgangsvormen en soberheid. Dit ideaal werd niet altijd
Op 25 november 1921 heeft de IJsclub “de Linge” de mededeling ontvangen dat het Provinciaal kampioenschap hardrijden lange baan in Geldermalsen zal worden gehouden. Bericht van 3 september 1932: de landelijke rijvereniging "Ons Genoegen"" heeft in Geldermalsen een goed concours hippique georganiseerd op een mooi gelegen gemeenteterrein.
bereikt. In 1890 werd er al geklaagd over het gebrek aan respect voor scheidsrechters die in plaatselijke kranten op hun beslissingen werden aangevallen. Heel herkenbaar in deze tijd. Na de wisseling 19/20e eeuw groeide het aantal sportbeoefenaren sterk. Uitbreiding van vervoersmogelijkheden, groei van de middenstand, integratie van de lagere sociale klasse en meer vrije tijd waren de belangrijkste oorzaken. Met name tijdens de eerste Wereld Oorlog, toen Nederland neutraal bleef, groeide de sport enorm en kwamen veel Belgen en Engelsen naar Nederland. Er is geen compleet overzicht wanneer welke vereniging in de gemeente West Betuwe is geboren. Voor zover bekend is IJsvereniging Servatius (een IJsheilige) te Vuren de oudste vereniging in de gemeente West Betuwe. Opgericht in 1903. IJsvereniging De Haar uit Enspijk is in 2020 honderd jaar oud geworden. In Haaften werd op 15 maart 1921 voetbalvereniging vv Haaften opgericht en vieren hun 100-jarig bestaan als de Corona pandemie voorbij is. De Hellouwse IJsclub is in 1923 opgericht, die bestaan dus ook bijna 100 jaar. Vv Tricht is eerder opgericht, namelijk op 8 juni 1919 maar ging in 1939 ter ziele om op 31 mei 1944 weer een doorstart te maken.
12 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Veel verenigingen werden voor de tweede Wereld Oorlog opgeheven en/of verboden. De verdere groei en ontwikkeling van sportverenigingen kwam na 1945 goed op gang, ook in de gemeente West Betuwe. Door de sterke bevolkingsgroei steeg het aantal en de omvang van sportverenigingen. Het aantal sporten nam toe, nieuwe sporten werden bedacht en leeftijdsgrenzen in relatie tot sportdeelname schoven op. Kortom sport voor jong en oud. Na de eeuwwisseling, 2000, veranderde het sportlandschap langzaam. Het aantal sportverenigingen nam af en doet dat tot op de dag van vandaag nog steeds. Een aantal Op eerste Kerstdag in 1899 werd er in Geldermalsen een voetbalwedstrijd gespeeld tussen Wilhelmina uit Den Bosch en een gecombineerd elftal van de Utrechtse Voetbal Bond. Dat was waarschijnlijk een promotiewedstrijd want er werd nog niet in clubverband in Geldermalsen gevoetbald. Er was dus wel een voetbalveld. Dat werd een paar jaar later anders want een krantenartikel in 1904 meldde dat het tweede elftal van Wilhelmina op 8 november 1904 in Geldermalsen een vriendschappelijke wedstrijd speelt tegen de daar gevestigde voetbalvereniging. De vereniging heette "Geldermalsen" en werd hier en daar ook wel gemakshalve GVV genoemd. Vreemd omdat GVV pas in 1930 officieel werd opgericht. Daarvoor werden nog de Batouwers en SNA (Sport Na Arbeid) opgericht.
De Batouwers gingen op in GVV en SNA verdween een paar jaar na de oprichting van GVV.
ontwikkelingen in het sportlandschap voltrok zich. Ten eerste het individu ging ongeorganiseerd bewegen en sporten en kon daardoor zelf bepalen wanneer er tijd was voor bewegen en sporten. Het gevolg, fitness is in aantal beoefenaars groter geworden dan de georganiseerde sport voetbal. Ten tweede de vermaatschappelijking van de sport. Sport wordt als middel gezien om mensen op de arbeidsmarkt een kans te geven, te zorgen voor sociale binding waardoor eenzaamheid en vervreemding wordt tegengegaan en speciale doelgroepen te betrekken bij de
sport. Ten derde bewegen en sport als bijdrage aan een fitte en gezonde mens. Talloze cursussen, activiteiten zijn er te volgen die hieraan vorm en inhoud geven. Welke richting de hierboven geschetste ontwikkelingen zullen inslaan zal de tijd ons leren.
13 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
3.
HUIDIG BEELD BEWEGEN EN SPORTEN IN WEST BETUWE
In dit hoofdstuk wordt het beweeg- en sportlandschap in de gemeente West Betuwe uiteengezet. De data zijn in het eerste kwartaal van 2021 verzameld. In paragraaf 3.1 worden enkele data omtrent het bewegen en sporten weergegeven. Meer cijfers zijn in bijlage I opgenomen. Onder de inwoners van de gemeente West Betuwe is een enquête over bewegen en sporten gehouden. In paragraaf 3.2 zijn de conclusies weergegeven. De resultaten van deze enquête zijn in bijlage III opgenomen. In het voorjaar van 2021 zijn meer dan 155 gesprekken gevoerd met beweeg- en sportaanbieders in de gemeente West Betuwe. Het overgrote deel van de gesprekken is vanwege Corona telefonisch gevoerd. In paragraaf 3.3 worden de belangrijkste kenmerken van het beweeg- en sportlandschap beschreven. In paragraaf 3.4 zijn de 155 beweeg- en sportaanbieders in beeld gebracht. Data en beelden van badminton, tennis, voetbal en vele andere beweeg- en sportaanbieders zijn weergegeven. 3.1 Data bewegen en sporten Om bewegen en sporten te meten is de Nederlandse Norm
Tabel 1. Bewegen en sporten in West Betuwe
Gezond Bewegen (NNGB)
Sporten minimaal 1 keer per week 19+ JAAR
vastgesteld. NNGB voor kinderen en jongeren ( 4 t/m 17 jaar): dagelijks minimaal één uur tenminste matig intensief bewegen, waarbij minimaal twee keer per week kracht-, lenigheid- en
West Betuwe
19 – 65 JAAR
65+ JAAR
48%
29%
44%
Body Mass Index boven de 30 (norm is 25) West Betuwe 15% Bron: GGD Rivierenland 2016. Gemiddelde Geldermalsen, Lingewaal, Neerijnen.
van
voormalig
Overgewicht over de schooljaren 2015-2019 (5-14-jarigen) West Betuwe
14%
Bron: GGD Rivierenland 2020
coördinatieoefeningen voor het verbeteren of handhaven van de lichamelijke fitheid. NNGB voor volwassenen (18 t/m 54 jaar): een half uur tenminste matig intensief bewegen op minimaal 5 dagen per week. NNGB voor ouderen (55 jaar en ouder): een half uur tenminste matig intensief bewegen op minimaal 5 dagen per week. Er zijn groepen die ver achterblijven op het Nederlands gemiddelde, denk aan 65-plussers, jongeren, mensen met een lichamelijke beperking en Nederlanders met een laag opleidingsniveau. In vergelijking met andere Europese landen zitten Nederlanders het meest. Op doordeweekse dagen bijna 10 uur per dag. Zie verder bijlage 1.
14 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
3.2 Enquête bewegen en sporten Eind april begin mei 2021 is onder de inwoners van de gemeente West Betuwe een enquête gehouden. Deze is uitgezet bij alle beweeg- en sportaanbieders en op Sociale media. De respons betrof 297. In bijlage III is het resultaat van de enquête opgenomen. De belangrijkste aspecten die naar voren kwamen zijn: 1.
Er is behoefte aan meer beweeg- en sportvoorzieningen zoals fiets-, fitness-, hardloop-, ruiter- en wandelpaden.
2.
Vernieuwing van sportaccommodaties is gewenst.
3.
Aandacht voor doelgroepen, zoals ouderen en rolstoelgebruikers. Binnensportaccommodaties zijn moeilijk toegankelijk voor minder validen.
4. Veiligheid en onderhoud van parken, accommodaties, paden. 5.
Bewegen en sporten wordt belangrijk gevonden voor gezondheid maar is voor sociale ontmoeting en binding cruciaal.
6.
De sportscholen worden als duur ervaren.
7.
De gemeente moet (financieel) klimaat scheppen zodat iedereen kan bewegen en sporten.
3.3 Huidig beeld bewegen en sport Het sportlandschap in de gemeente West Betuwe kenmerkt zich door de volgende punten. •
Een rijk en divers beweeg- en sportleven is het beeld dat bestaat in de gemeente West Betuwe. Sterk gericht op een eigen verantwoordelijkheid, sociale binding met een kern of kernen en aanwezig in dorpshuizen, gemeentelijke accommodaties of bij commerciële sportbedrijven. Beweeg- en sportaanbieders zijn meer gericht op sociale binding, ontspanning, gezondheid en minder op competitieve aspecten.
•
Het niet- of anders georganiseerd bewegen en sporten maakt een enorme groei door. Bewegen en sporten in de openbare ruimte en sportscholen zijn daar een uitdrukking van. Vrijwilligers en beroepskrachten spelen op deze markt in door diverse beweeg- en sportactiviteiten te organiseren.
•
Een inwoner van een kern kan in principe in die kern bewegen en sporten. Echter zijn voorkeur om te bewegen en sporten heeft tot gevolg dat meestal aan zijn wens in een andere kern wordt voldaan. Het grootste aantal beweeg- en sportaanbieders is voetbal met 15 verenigingen. Veel sporten kennen maar 1 aanbieder. Zoals dammen, duiksport, fietscross, golf, hockey, kanoën, korfbal en roeien. Bewegen en sporten in de gemeente West Betuwe heeft reizen tot gevolg.
•
Er wordt geen topsport bedreven, dat wil zeggen dat verenigingen alleen getalenteerde sporters verder opleiden. Golfclub The Dutch is daarop een uitzondering. Vanuit de breedtesport vinden getalenteerde sporters wel hun weg elders. Een sterke behoefte voor meer topsport is in de gesprekken niet naar voren gekomen. Sommige sportverenigingen, turnen, volleybal, zwemmen, willen wel meer competitief sporten en binnen de gegeven kaders een zo hoog mogelijk niveau bereiken.
•
Er zijn veel soorten sport die in de gemeente beoefend kunnen worden. Zie de volgende paragraaf. Inwoners noemen het gemis van een atletiekbaan, basketbal, honkbal, rugby en een turnhal.
15 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
•
Er zijn relatief veel kleine verenigingen, 8-50 leden, die in meer of mindere mate het hoofd boven water houden. Dat heeft met name te maken met feit dat aanwas van jeugdleden stagneert of achterwege blijft. De meeste grote verenigingen groeien in ledenaantal niet meer of kampen ook met een afname.
•
Het is voor veel sportverenigingen moeilijk om trainers te vinden. Ze zijn er niet of ze zijn te duur. Vooral de binnensporten hebben daar veel last van.
•
•
•
•
Bestuurders en vrijwilligers is een blijvend vraagstuk voor verenigingen. Bij sommigen gaat het goed maar bij veel sportverenigingen vallen er gaten. Een enkele vereniging staat op omvallen omdat er nog maar één bestuurslid is. Het besef om meer samen te werken lijkt groter te worden. Zowel met een zustervereniging als met een andere sportaanbieder. De cultuur van zowel de in het geding zijnde verenigingen als van de kernen, en de fysieke afstand vormen voor die samenwerking vaak een beletsel. Bij sommige verenigingen speelt ook mee dat ze net zo lang doorgaan als het kan. Als het niet meer gaat dan gewoonweg stoppen. Er bestaat onzekerheid over de situatie na het Corona tijdperk. Komen alle leden wel terug of gaan ze juist weg. Een uitzondering hierop is tennis die in het Corona-tijdperk juist meer leden hebben gekregen. Alle verenigingen moeten nog wennen aan de nieuwe bestuurlijke situatie. De gemeente West Betuwe lijkt verder weg en heeft de laatste tijd te weinig aandacht besteed aan de sport. Onderstreept wordt dat er zo snel mogelijk duidelijkheid moet komen over het nieuwe beweeg- en sportbeleid en dat er goede relaties tussen de gemeente en de beweeg- en sportaanbieders gaan ontstaan.
3.4. Beeld beweeg- en sportaanbieders In de gemeente West Betuwe is met 155 beweeg- en sportaanbieders gesproken. Dat wil niet zeggen dat dit beeld compleet is. Het kunnen er nog meer zijn. In het eerste kwartaal van 2021 zijn 155 beweeg- en sportaanbieders met 27.556 leden en deelnemers (evenementen) geteld. De Nationale Rode Kruis Bloesemtocht is buiten beschouwing gelaten omdat dit een sterk landelijk karakter kent. Badminton 162
Biljart 317
Dans 900
Denksport 475
Duiven/honden 210
Gymnastiek 872
Hockey 300
Korfbal 250
Martial Arts 200
Motor/fiets 450
Tafeltennis 68
Tennis 1755
Vissen 2564
Voetbal 3879
Evenementen 2810 Ruiter 1420
Volleybal 541
Fitness 4810
Schaatsen 3850
Wandelen 120
Golf 1000 Schieten/ gooien 108
Water 655
27.556
Figuur 2. Aantallen leden/deelnemers per sport
Per tak van bewegen en sporten is in deze paragraaf een beeld geschetst. Het ledenaantal, eigendom van de grond, velden, banen, terreinen en clubhuizen zijn zoveel als mogelijk was geïnventariseerd. In een beknopte beschrijving per tak van beweeg- en sportaanbod zijn de belangrijkste vraagstukken beschreven.
16 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
BADMINTON
Subsidie 2021 € 3.948
Leden totaal 162
-
Bedrag per jeugdlid Vast bedrag Subsidie op zaalhuur
Eigendom grond
7 Verenigingen
23 Speelvelden
Gemeente 7
BV Wammes - Asperen SV Beesd BV Geldermalsen BV PRO - Haaften BV Herwijnen BV t Shuttletje – Opijnen BV AGO – Ophemert
Dorpshuis EMM Klokhuis Randhorst De Burcht Gymzaal De Poort Keijsershof Huis Op Hemert
Eigendom Opstal Gemeente 5 Stichting 1 Bedrijf 1
HET BEELD Er zijn 7 badmintonverenigingen die over het algemeen klein zijn en waarbij het gezelligheidsaspect een belangrijke rol speelt. Als bij 3 tot 4 verenigingen enkele leden stoppen dan is het over en uit. In de Burcht is maar één veld beschikbaar. Verenigingen zijn niet bij de bond aangesloten en sommigen zelfs niet geregistreerd bij de KvK. Gevolg hiervan is dat ze niet in aanmerking komen voor subsidie. Er wordt door enkelen een beroep gedaan op gemeentelijke subsidie terwijl anderen zeggen het niet nodig te hebben. Van de Vervoorn stichting draagt ook bij. Enkele spelen intern recreatief en twee andere verenigingen spelen competitie in regionaal verband.
Binnensport
BILJARTEN
Subsidie 2021 Geen
Leden totaal 317
Eigendom grond
11 Verenigingen
20 Tafels
Gemeente 6 Stichting 5
Bv ABC - Acquoy Bv Bisde - Beesd Bv Het Klaverblad - Deil Bv Krijt op Tijd - Gellicum Bv Haaften Bv t Trefpunt - Herwijnen Bv De Pomerans - Heukelum Bv DPC - Opijnen Bv De Betuwe Poort - Rhenoy Bv Carambole - Rumpt Bv O&O - Spijk
De Schakel Eigen clubhuis Is gesloten Heerlijckheit De Burcht De Poort Krakeling Keijsershof Betuwe Poort Clubhuis De Lindehof
Eigendom Opstal Gemeente 3 Stichtingen 6 Café 2?
HET BEELD De biljartsport loopt in ledenaantal hard achteruit. Naast grotere biljartverenigingen zoals Carambole en Pomerans, bestaan kleine verenigingen ( 8-20 leden). Het ons kent ons gevoel en het gezelligheidsmotief speelt bij de kleine verenigingen een belangrijke rol. Het Klaverblad heeft op dit moment geen huisvesting meer en de kans bestaat dat deze vereniging stopt. Dat zou de derde biljartvereniging zijn in de afgelopen twee jaar. Het jaarlijks vervangen van het biljartlaken en het verder onderhouden van de biljarttafel is een grote uitgavepost. Zo moet De Betuwe Poort het biljart op wielen na gebruik steeds verplaatsen. Carambole organiseert grote toernooien en landelijke kampioenschappen. Naast de landelijke bond KNBB, zijn er ook regionale bonden. Veel biljartverenigingen zijn aangesloten bij De Twee Provinciën. Een enkele vereniging wil na het Corona tijdperk scholen gaan benaderen om kinderen kennis te laten maken met de biljartsport. Samengaan van verenigingen wordt niet voorgestaan omdat er dan geen onderlinge competitie meer gespeeld kan worden.
17 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
DANS
Geen
Leden totaal 900
Eigendom grond
4 Organisaties
Plaats
Gemeente Privé
Nikky’s Dance Dansschool Wildschut Scottisch country White Heather Dansstudio24
Akky Fit Beesd Eigen gebouw Geldermalsen Gymzaal-Geldermalsen Healthclub45 Meteren
Eigendom Opstal Gemeente Privé
HET BEELD Naast stijldansen wordt lesgegeven in latin, zumba en paaldansen. Een vereniging richt zich met name op Schots dansen. Danslessen worden ook in sportscholen gegeven. Vanaf de leeftijd 40-50 richt men zich meer op stijldansen. De jongeren meer op de andere dansvormen.
Binnensport
Subsidie 2021
DENKSPORT
€ 299
Leden totaal
-
475
Eigendom grond
Gemeente 1 Stichting/Vereniging 5 Kerk 2
Eigendom Opstal
Gemeente 1 Stichting/Vereniging 5 Kerk 2
9 Verenigingen
Bridge Tuil Bridge Geldermalsen Bridge Beesd Bridge Lingewaal - Asperen Kaartclub ’t Kladje - Vuren Kaartclub Kwiek - Beesd Schaakvereniging Acquoy Schaakvereniging Lingewaal-Tricht Damclub Amicitia
Locatie
Dorpshuis Zoekende Dorpskring Dorpshuis De Koels Klokhuis De Schakel Dorpshuis Tricht De Poort Herwijnen
HET BEELD Schaakvereniging Rivierenland is een fusie van Culemborg, Tiel en Geldermalsen. Eén team doet mee aan de landelijke competitie. De overige teams spelen regionaal. Organiseren jaarlijks het Burgerweeshuistoernooi voor basisscholen waar circa 100 scholieren aan mee doen. Toch heeft deze vereniging te kampen met vergrijzing en steeds minder jeugdleden. Schaakvereniging Acquoy is kleiner en organiseert het jaarlijkse Scheve Torentoernooi in Acquoy. De damclub is klein en speelt regionaal in Zuid-Holland zuid. Ontvang subsidie van de Vervoorn stichting. De vier bridgeclubs hebben te maken met het zoeken naar vereiste zaalruimte. Zo kan Tuil niet groeien omdat er in het dorpshuis niet meer ruimte is. Bridgeclub Geldermalsen zoekt naar grotere huisvesting. Asperen zoekt naar ruimte om een groot Toernooi te kunnen organiseren. Zo wordt de Bloesemroutetoernooi georganiseerd; fietsen en met pauzes waarin bridge wordt gespeeld. Asperen, Beesd en Geldermalsen overleggen over wat ze gezamenlijk kunnen doen. Er komen nogal wat leden van buiten de gemeente. De twee kaartclubs spelen klaverjassen, rikken en jokeren en dat doen ze in het Klokhuis en de Koels. Ledenbestand veroudert sterk. Gezelligheid en sociale binding spelen een belangrijke rol.
18 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Buitensport
Subsidie 2021
EVENEMENTEN
€ 913
Leden totaal
-
2810
Eigendom grond
7 Verenigingen
Plaats
NVT
St. Wielerronde St. Lingewaalloop Wielertourclub Lingerenners Krakelingenloop Triatlon Deil St. Triatlon Beesd St. Elf dorpenspel
Rhenoy Herwijnen Geldermalsen Heukelum Speeltuin Deil Beesd Meteren (2021)
Eigendom Opstal NVT
HET BEELD Het lopen van beide triatlons vergt een goede organisatie waar rond de 100 vrijwilligers aan meedoen. Veiligheid staat voorop. Het aanvragen van een vergunning kost veel tijd en energie. Een meer structurele vergunning met jaarlijks een toets zou wenselijk zijn. De Lingewaalloop en de Krakelingenloop maken onderdeel uit van 8 wedstrijden in de regio. Veel lopers komen daarom niet uit de gemeente. Dit geldt ook voor triatlons zodat gewerkt wordt met een beschermd aantal lopers uit de kern. Tot nu toe is altijd sprake van een over inschrijving. Wielerrondes bestaan uit recreatieve routes en uit wedstrijden. Wielerronde Rhenoy kent bijvoorbeeld een mountainbikerace, een fietstourtocht en een dikke bandenrace. Het elf dorpenspel, dat al ruim 40 jaar bestaat is een zeskamp tussen de kernen in de voormalige gemeente Geldermalsen. Meteren heeft het in 2020 niet kunnen organiseren en dat zal waarschijnlijk pas 2022 worden.
Buitensport
Subsidie 2021
GOLF
Geen
Leden 1000
Eigendom grond Privé
Eigendom Opstal Privé
1 Bedrijf The Dutch Spijk
1 Golfbaan Trainings- faciliteiten Toernooien Kampioenschappen
HET BEELD Golfbaan behoort tot de top-5 in Europa. Is voor recreatief, top en zakelijk golf. Men komt uit het hele land. Er is een academie voor golf; opleiding golfprofessionals. Eigenaar is trainer geweest van het Nederlands team. Joris Luiten is ook lid en traint hier. Er is een plan om een Challenge op te zetten: eerste divisie onder de eredivisie. Toptalenten verder opleiden en zien in de eredivisie te komen. Een plan voor een tweede golfbaan langs de A15 gaat niet door. Nu wordt gedacht aan een zonneweide. Met scholengemeenschap Dutch for kids opgezet; kinderen leren golven.
19 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
FIT-/MIND-/WELNESS
Geen
Leden totaal 4650
Eigendom grond
Sportscholen
Plaats
Privé
Health Center de Schildkamp Health Club45 Health Challenge Akky Fit Sport Fitness Topie van Morsen Sportmassage
Asperen Meteren Herwijnen Beesd Geldermalsen Haaften Asperen
Yoga By van Nature Ashtanga Yoga Rivierenland Yoga studio C Hatha Yoga Geldermalsen Yoga trainingscentrum
Hellouw Geldermalsen Neerijnen Geldermalsen Geldermalsen Geldermalsen Spijk
Eigendom Opstal Privé Stichting Gemeente
Yoga
HET BEELD
De sportscholen hebben een enorme groei doorgemaakt. Het is lang niet meer zo dat je zelf met toestellen aan de slag kunt. Er wordt een scala aan programma’s aangeboden zoals cross fit, bootkamp, spinnen, groepslessen voor ouderen, massages, kickboksen, judo en karate. Kinderopvang is soms ook aanwezig. De sportschool draagt nu steeds meer de naam van Health center met oog voor revalidatie, gezonde voeding en preventie. Yoga wordt door individuele docenten gegeven. In het dorpshuis of in een privéruimte.
20 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
GYMASTIEK/TURNEN
€ 14.806 ex Geldermalsen
Leden totaal
- GLM: € 1/1,50 per uur zaal - Neerijnen jeugdsubsidie
872
Eigendom grond
11 Verenigingen
Locatie
Gemeente 11
Gv WHV - Asperen SVB Beesd Gv Marjool - Deil Gv Wilskracht - Haaften Gv Kunst en Vliegwerk - Hellouw Gv Olympia - Herwijnen Gv AGO - Ophemert SV de Waal - Opijnen Gv OSO - Tricht Gv Silvia - Varik Gv ODI - Vuren
De Wiel Klokhuis Duifhuis De Burcht Biskamp De Poort Huis op H. Keijsershof Dorpshuis Toevershof De Koels
Eigendom Opstal Gemeente 5 Stichting 6
HET BEELD Het accent van de gymnastiekverenigingen ligt op de jeugd. Diverse activiteiten worden aangeboden. Het zijn vooral recreatieve activiteiten. Turnen wordt ook beoefend. Zo neemt Olympia deel aan een landelijke competitie. Het doel van WHV is om een selectiegroep turnen op te bouwen. Tot nu toe is dat te duur. Olympia en andere verenigingen gaan zich meer op ouderen richten. Deze doelgroep groeit en bewegen wordt steeds belangrijker gevonden. De meeste verenigingen kampen met een groot probleem en dat is het vinden van trainers. Die zijn niet te vinden of zijn niet te betalen. De trainers die er zijn vragen zich af wie hen opvolgt. Sommige verenigingen hebben ook te weinig bestuurders en vrijwilligers. Als dit aanhoudt dan stopt het een keer zeggen een paar verenigingen. Er wordt gepleit voor meer onderlinge samenwerking. Een bestuurslid merkt op dat ze niets snapt van de onderlinge vetes tussen de kernen. Een grote droom: een turnhal in de gemeente.
21 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Buitensport
Subsidie 2021
HENGELSPORT
Geen
Leden totaal 2564
Eigendom grond
9 Verenigingen
Voorzieningen
Gemeente, Waterschap, Rijkswaterstaat, Natuurfonds Staatsbosbeheer, Gelders Landschap, privé
Hs De Ruisvoorn - Acquoy Hs Asperen Hs Beesd Hs de Elft - Haaften Hs Herwijnen Hs Dobbervreugd - Heukelum HS De Put - Opijnen Hs De Poel - Vuren Hs De Killen - Waardenburg
Steiger Invalidensteiger/boten Steiger Clubgebouw Steiger
Eigendom Opstal Verenigingen 3
HET BEELD Om te kunnen vissen moet je beschikken over een vispas. Die kun je aanvragen bij Sportvisserij Nederland of de Federatie Sportvisserij. De jeugd onder de 14 jaar kan vissen met begeleiding. Voor nachtvissen dient ook een vergunning aangevraagd te worden. Er is haast geen relatie met de gemeente omdat viswater meestal in eigendom is van andere instanties. Een zorg die leeft is of voor de toekomst voldoende viswater beschikbaar blijft. De toegankelijkheid voor minder valide sportvissers heeft de aandacht. De aanleg van vissteigers is kostbaar en moet ook mogelijk (vergunningverlening) zijn. Onderlinge binding van leden is niet sterk. Bovendien zijn er vakantiegangers die in de gemeente verblijven en een hengel uitwerpen. Hengelsportverenigingen organiseren alleen of onderling voor jong en oud viswedstrijden. Hengelsportvereniging de Elft deelt met IJsvereniging de IJsvogels het clubgebouw dat regelmatig bij hoog water blank staat.
Buitensport
Subsidie 2021
HOCKEY
€ 4.000
Leden
Beheer en onderhoud
300
Eigendom grond
Vereniging
Velden
Gemeente
Hockeyclub Geldermalsen
2 kunstgras
Eigendom Opstal Vereniging
HET BEELD Het is de enige Hockeyclub in de gemeente. De twee kunstgrasvelden worden binnenkort vervangen door twee kunstgras watervelden. Ook wordt overgegaan naar LED verlichting. Daarmee wordt de achterstand ten opzichte van andere hockeyverenigingen ingelopen en hoopt men op meer leden. In het verleden zijn veel leden naar andere verenigingen gegaan vanwege het ontbreken van deze watervelden. Het sportpark kent een gebrek aan parkeerplaatsen waarvoor naar een oplossing wordt gezocht.
22 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Buitensport
DUIVEN/HONDENSPORT
Subsidie 2021 Geen
Leden totaal 210
Eigendom grond
3 Verenigingen
Plaats
Gemeente 1
Hv Duitse Herders - GLM HS Eva Frerichs – GLM Postduivenver. De Snelle Vogel
Grasveld aan Meersteeg Onbekend Asperen
Eigendom Opstal Vereniging 1
HET BEELD Er is sprake van een Duitse Herder vereniging en een hondenschool. De vereniging traint Duitse herders en gaan daarmee naar (inter) nationale toernooien. De hondenschool gaat meer over het aanleren en/of wijzigen van het gedrag van honden. Tevens staat een digitale bibliotheek ter beschikking voor de leden.
Binnen-/buitensport
Subsidie 2021
Leden
€ 2.385 Beheer en onderhoud
KORFBAL 250
Eigendom grond
1 Vereniging
5 Velden
Gemeente
KV Animo – Geldermalsen
3 kunstgras 2 mini kunstgras
Eigendom Opstal Vereniging
HET BEELD Enige korfbalclub in de gemeente. In de winterperiode spelen ze in sporthal De Randhorst. Deze sporthal is aan vernieuwing toe. Parkeren bij de diverse sportverenigingen is een probleem. Het clubhuis is alleen te voet en per fiets bereikbaar. De vereniging gaat twee extra kleedkamers bouwen. Daarover zijn met de gemeente afspraken gemaakt. LED- verlichting en zonnepanelen is een wens maar kan nu financieel niet. Ten noorden van de korfbalvelden wil de gemeente en het waterschap ruimte voor waterberging realiseren. Bezien wordt of deze functie met beweeg- en sportfuncties gecombineerd kan worden.
23 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
Leden totaal
-
MARTIAL ARTS
€ 671
200
Eigendom grond
Verenigingen
Plaats
Stichting 2 Privé 3
St. Koreaanse krijgskunsten Budoschool Zanshin
Toevershof Varik De Koels Vuren
Bushido karate Free Fight Beesd Adriaan Spee Esther Zwart
Sport Fit Eigen gebouw Eigen gebouw De Koeldert gymzaal
Eigendom Opstal Stichting 2 Privé 3
Sportscholen
HET BEELD In de Toevershof wordt Taekwondo en Hapkido gegeven. Hebben ook wel eens een bijdrage gekregen uit het Dr. Van Londonfonds. In De Koels kan men de sport Judo beoefenen. Zijn overwegend jeugdleden. Judolessen zijn zeer geschikt om op scholen te geven en dat wordt regelmatig gedaan. Er zijn drie sportscholen die met name gericht zijn op diverse vormen van Martial arts zoals Judo, Jiujitsu, Kickboksen en karate.
Buitensport
Subsidie 2021
MOTOR-/FIETSSPORT
€ 10.382
Leden totaal
Beheer en onderhoud
450
Eigendom grond
Verenigingen
Velden
Gemeente 3 Bedrijf 1
Fietscrossvereniging (BMX) MotorCrossClub (MCC) MotorCrossClub (MCC)
Geldermalsen Geldermalsen Neerijnen
Eigendom Opstal Vereniging 3
HET BEELD
De fietscrossvereniging heeft een eigen baan die helemaal door de vereniging zelf wordt onderhouden. Bij veel regen kan de baan niet gebruikt worden. Er worden veel wedstrijden georganiseerd. De parkeervoorziening op eigen terrein wordt bij wandeltochten ook door de wandelsportvereniging Prinses Marijke gebruikt. Zou de startbaan van het parcours graag een meter hoger willen maken. Tot nu toe is dat niet financieel haalbaar. De motorcrossclub Geldermalsen zit op grond van de gemeente en de AVRI. Doen alles met een stroomaggregaat omdat er geen elektriciteit is. Iedere rijder dient in bezit te zijn van een soort VOG die door de bonden wordt verstrekt. De motorcrossclub Neerijnen gehuisvest op een vuilnisbelt en mag 15 wedstrijden per jaar houden. Kampen ook met terugloop leden en vrijwilligers.
24 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnen-/buitensport
Subsidie 2021
RUITERSPORT
€ 685
Leden totaal 1420 (alleen verenigingen)
Eigendom grond
7 Verenigingen en 6 Maneges
10 Bakken
Gemeente 7 Staatsbosbeheer 1 Privé 1
Rv Waddensteinruiters - Asperen Rv Ons Genoegen - Beesd Rv Malsnaruiters - Buurmalsen Rv Bergakkers - Est Rv Tielerwaard-west - Herwijnen Rv De Waalruiters - Ophemert Rv Lingebos – Vuren Maneges: Pony en plezier - Spijk, De Paardensprong - Neerijnen Hartenhove – Deil Dressage Pro (online) –Acquoy De Kooihoeve - Rhenoy
Buitenbak 9 Binnenbak 1
Eigendom Opstal Verenigingen 5 Privé 2
HET BEELD Naast ruiterverenigingen bestaan er ook maneges. Leden van een ruitervereniging hebben zelf een paard of pony. Het ledenaantal van verenigingen varieert van 10 tot 180. Maneges hebben zelf paarden, alwaar je lessen kunt nemen of kunt rijden. Dressage Pro verzorgt zelfs rijlessen via de website zodat een bezoek aan de manege niet meer nodig is. Naast contributie moet ook voor het volgen van lessen worden betaald en dat maakt de ruitersport tot een dure sport. Naast de landelijke bond kent men kringen waarbinnen wedstrijden en toernooien worden georganiseerd, Zo kan het dat de vereniging de Tielerwaard niets met Asperen te maken heeft. Lingebos zit op grond van Staatsbosbeheer. Er is in samenwerking met Staatsbosbeheer een ruiterpad aangelegd. Het beheer daarvan staat nu ter discussie. Ook bij andere verenigingen is er behoefte aan een ruiterpad. Het bedrijf Kees verricht met mensen, die moeilijk op de reguliere arbeidsmarkt terecht kunnen, werkzaamheden bij de vereniging Lingebos. De uitbreiding en verbetering van (buiten)bakken is aan de orde. Malsnaruiters willen uitbreiden. Bergakkers zoekt naar een locatie voor huisvesting. Samenwerking tussen de verenigingen vindt wel plaats. Ons Genoegen, Bergakkers, Malsnaruiters hebben wel eens samenvoeging geopperd. Tot concrete voorstellen is het niet gekomen.
25 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
SCHAATSEN
€ 292
Leden totaal 3850
Eigendom grond/water
9 Verenigingen
Voorzieningen
Gemeente 6 Natuurfonds 1 Fonds 1 Vereniging 1
IJsv Asperen IJsv De Haar - Enspijk IJsv Meerweide - Est IJsv IJsvogels - Haaften IJsv DES - Hellouw IJsv D’n Ouwe Wiel Herwijnen IJsv De Volharding Heukelum IJsv Nooit Gedacht - Spijk IJsv Servatius - Vuren
Clubhuis, trapveldje Clubhuis Clubhuis Clubhuis Clubhuis, skeelerbaan, Jeu de B Clubhuis Clubhuis
Eigendom Opstal Verenigingen 7
HET BEELD Er zijn IJsverenigingen slapend als er geen ijs is en er zijn IJsverenigingen die andere activiteiten organiseren als de schaatsen niet ondergebonden worden. Die activiteiten zijn skeeleren, Jeu de Boules, trapveldje, bingoavonden, inzamelingsacties en onderzoek. IJsvereniging De Haar heeft met de Universiteit Wageningen onderzocht hoe je het snelste het water kunt laten bevriezen. In samenwerking met een school in Tiel leren scholieren presentaties geven. Het clubhuis van IJsvereniging Haaften, dat gedeeld wordt met Hengelsportvereniging De Elft, staat regelmatig onder water. Een andere locatie is gewenst. IJsvereniging DES kampt met problemen inzake de huur. IJsvereniging Meerweide heeft geen clubgebouw omdat is afgesproken dat dorpshuis Est daarvan geen concurrentie mag ondervinden. De leden betalen een kleine bijdrage per jaar en die bijdrage wordt door één vereniging aan de deur opgehaald. Er is wel sprake van een geringe daling van het ledenaantal.
Binnensport
Subsidie 2021
Leden totaal
-
SCHIET-WERPSPORT 106
Eigendom grond
3 Verenigingen
2 Zaal/1 veld
Gemeente 1 Vereniging 1 Privé 1
Sv t Trefpunt’71 - Buurmalsen De Lingeboog - Est Sv De Musketiers - Herwijnen Dartver. ‘t Geerke
Dorpshuis Ons Eigen Gebouw Boerderij Dorpshuis De Poort Buurthuis ‘t Geerke
Eigendom Opstal Vereniging 2 Privé 1
HET BEELD Schietverenigingen hebben te kampen met terugloop leden. Beide schietverenigingen zijn aangesloten bij de Gelderse Federatie. Lid worden van de bond, de KNSB is te duur en levert niets op. De sportbeoefening gebeurt met een luchtbuks. Voor de revolver is geen belangstelling meer. Handboogvereniging De Lingeboog zit op dit moment op twee locaties. Er wordt een privéterrein gehuurd en ze maken gebruik van het terrein van de motorcrossverening. Op dit moment wordt gesproken met de Wandelsportvereniging Prinses Marijke om aan de Meersteeg samen te gaan werken. De dartvereniging houdt met haar leden een interne competitie van september tot mei.
26 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
TAFELTENNIS
€ 240
Leden totaal 68
Eigendom grond
2 Verenigingen
16 tafels
Gemeente 1 Vereniging 1
TFV ASIO - Haaften TFV Batua - Tricht
Sportzaal de Burcht Gymzaal dorpshuis Tricht
Eigendom Opstal Burcht van Haaften – Gem. Dorpshuis Tricht - Vereniging
HET BEELD Het zijn twee kleine verenigingen die van diverse zaken last hebben. In Culemborg en Leerdam zitten grotere verenigingen die een trainer hebben en dat kunnen betalen. Men blijft daardoor afhankelijk van vrijwilligers. De beschikbare zaalruimte is er niet of kan vanwege het kleine ledenaantal niet worden betaald. Er wordt zowel recreatief als competitief gespeeld. Er wordt al 40 jaar een schooltoernooi georganiseerd. Samen met Welzijn West Betuwe wil men dat schooltoernooi voor de gehele gemeente gaan organiseren.
27 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Buitensport
TENNIS
Subsidie 2021 € 12.455
Leden totaal
. Jeugdlid (Neerijnen)
1755
. Beheer en onderhoud (GLM)
Eigendom grond
8 Verenigingen
38 Banen
Gemeente 5 Vereniging 2 Particulier 1
GLTC – Geldermalsen TV Haaften TV De Belt - Heukelum TV Ophemert TV Rhelico - Rumpt TV Varik&Heesselt - Heesselt TV de Waalrackets - Vuren TV Waardenburg
22 kunstgras 4 smashcourt 6 gravel 6 minibanen
Eigendom Opstal Verenigingen 8
HET BEELD De afgelopen periode is het ledenaantal teruggelopen. Dat vindt oorzaak in het afhaken van de jeugd. Tennis kan tot op zeer hoge leeftijd gespeeld worden en dat is ook een kans in een sterk vergrijzende gemeente. In Coronatijd zijn meer mensen gaan tennissen. Het is de vraag of deze mensen blijven als Corona voorbij is. Voor vervanging van tennisbanen gelden drie verschillende subsidieregimes. Bij diverse verenigingen is vervanging van banen de komende jaren aan de orde. Bij enkele tennisverenigingen is sprake van parkeerplaatsen die niet in goede staat verkeren. De verenigingen hebben de afgelopen periode fors in duurzaamheid geïnvesteerd (LED en zonnepanelen). Tennis is een dure sport als je naast de contributie tennisles neemt omdat lesgeld moet worden betaald. Dat maakt tennis tot een duurdere sport dan voetbal. Samenwerking tussen tennisverenigingen vindt hier en daar wel plaats. Bijvoorbeeld als door het slechte weer gravelbanen niet bespeeld kunnen worden. Er is voorgesteld om combi-lidmaatschappen, tussen tennis en voetbal te introduceren maar dat is niet gelukt. Enkele verenigingen denken na over Padel (combinatie van tennis en squash). De aanleg van twee banen vergt een forse investering. De West Betuwe Cup, onderling toernooi van de 8 verenigingen, kon vanwege Corona niet doorgaan maar zal weer georganiseerd worden.
De meeste verenigingen organiseren toernooien per seizoen die bij enkele verenigingen zeer gewild zijn (over inschrijving). Er zijn diverse sponsoren die de tennissport steunen. Het doctor van Londonfonds en het kledingbedrijf Only for Men zijn enkele voorbeelden. Als schoolklassen een middag tennisles willen hebben dan is het lastig om trainers te regelen. Welzijn West Betuwe zou die taak kunnen vervullen. Nu zit Welzijn West Betuwe meer in een adviserende rol in plaats van een uitvoerende rol. Fusie van verenigingen worden niet als oplossing gezien. Een intensievere samenwerking wel.
28 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Buitensport
Subsidie 2021
VOETBAL
€ 96.861
Leden totaal
Excl gemeentelijke uitgaven
3879
Eigendom grond
15 Verenigingen
Velden
Gemeente 15
Vv ASH - Hellouw Vv Asperen Vv Beesd Vv DSS’14 - Varik&Heesselt Vv GVV - Geldermalsen Vv Haaften Vv Herovina - Herwijnen Vv Heukelum Vv Meteren
43,5 speelvelden 20 trainingsvelden
Eigendom Opstal Verenigingen 15
15 Verenigingen
Vv Ophemert Vv Rhelico-Rumpt Vv SVS’65-Spijk Vv Tricht Vv Vuren Vv WCN-Waardenburg
HET BEELD Wat opvalt is dat vrijwel iedere vereniging constateert dat de relatie met de gemeente de afgelopen periode niet goed is geweest. Opmerkingen als afwezigheid en geen aandacht besteden aan vallen consequent. Een tweede algemene opmerking is dat de voetbalverenigingen duidelijkheid willen; gemeente geef aan wat jullie visie is en de vertaling daarvan naar financiële ondersteuning. Te lang weten voetbalverenigingen niet waar ze aan toe zijn. Diverse verenigingen zijn bezig met het opknappen van het clubhuis. Vv Beesd wil een nieuw paviljoen bouwen. Daarnaast wordt bij enkele verenigingen geconstateerd dat clubhuis en kleedgelegenheid aan het eind van hun latijn zijn omdat ze uit de jaren zestig dateren. De opvattingen over kunstgras, dat bij 8 van de 15 verenigingen ligt, lopen uiteen. Van goed dat het er is tot wij hebben er geen behoefte aan. Diverse verenigingen klagen over de staat van onderhoud van de grasvelden, zowel speelvelden als trainingsvelden. Afgelastingen door slechte weeromstandigheden komt regelmatig voor. Onmiskenbaar vervullen de voetbalverenigingen een maatschappelijke functie door diverse activiteiten te organiseren. Dat doet iedere vereniging op zijn eigen wijze. Bij diverse verenigingen is het ledenaantal teruggelopen. Jeugd haakt af of gaat veelal bij andere verenigingen buiten de gemeente voetballen.
Het voetballen met leeftijdgenoten en op een hoger niveau is daarvoor de drijfveer. Met betrekking tot het zelfstandig voortbestaan zijn er grof weg twee opvattingen. Het merendeel van de voetbalverenigingen vindt dat ze naast het voetbal een belangrijke functie vervullen in de kern of kernen. De onderlinge afstand speelt daarbij een grote rol. Andere verenigingen merken op dat op termijn het samengaan onafwendbaar is en dat de gemeente nu maar eens moet aangeven welke kant het op moet. Inzake de aanleg en vervanging, het periodiek en dagelijkse onderhoud van de velden zijn er na de herindeling grote verschillen binnen de gemeente West Betuwe ontstaan. Dat de voetbalverenigingen een grote eigen verantwoordelijkheid hebben met betrekking tot het beheer en onderhoud van hun velden wordt onderschreven. Alleen de verschillen tussen de voormalige gemeenten, de onduidelijkheid in de huidige situatie over wie nu wat doet, dat de ene vereniging het zelf moet doen en de andere vereniging hulp krijgt van de gemeente wordt niet begrepen.
29 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
VOLLEYBAL
€ 3.109
Leden totaal
Vast bedrag Subsidie zaalhuur
541
Eigendom grond
9 Verenigingen
13 velden
Gemeente 6 Stichting 2 Bedrijf 1
Vv WHV - Asperen SVB - Beesd Vv DVC68 - Deil Vv De Kwiek - Haaften Vv GO97 - Geldermalsen Vv Heukelum Sv De Waal - Opijnen Vv Serve68 - Vuren Vv de Waalkanters - Varik
De Wiel Het Klokhuis Het Duifhuis De Burcht De Randhorst School Keijsershof De Koels Toevershof
Eigendom Opstal Gemeente 3 Stichting 5 Bedrijf 1
HET BEELD Het beeld van de 9 volleybalverenigingen loopt uiteen. Bij kleine verenigingen, zo rond de 14 leden, is het de vraag of ze nog lang kunnen bestaan. Die spelen alleen recreatief volleybal. De grotere verenigingen spelen naast recreatief ook competitief volleybal. Vaak in regionaal verband (RecVo) en soms in landelijk verband (NeVoBo). Bij de landelijke bond wordt door diverse verenigingen niet aangesloten om kosten te besparen. Wat ze allemaal gemeen hebben is een sterk teruglopend ledenaantal. Geklaagd wordt over verouderde accommodaties of het ontbreken van ruimten. Trainers tegen betaling zijn moeilijk te vinden of kunnen niet betaald worden. Een trainer die bij meer verenigingen werkzaam is lijkt soms wel mogelijk. Go97-dames spelen in Buren. WHV beschikt over een beachvolleybalveld. Twee andere volleybalverenigingen hebben die wens ook. Er worden ook wel toernooien in de regio georganiseerd.
Binnensport
Huur/Subsidie 2021
WANDELSPORT
€ 3.300
Leden totaal
Subsidie € 200 (NR) Huur € 3.500 (GLM)
120
Eigendom grond
2 Verenigingen
Accommodatie
Gemeente 1
Wsv Prinses Marijke – GLM Wsv Varik&Heesselt
Clubhuis Geen
Eigendom Opstal Gemeente 1
HET BEELD Prinses Marijke is een grote wandelsportvereniging en huurt een accommodatie van de gemeente. De vereniging organiseert korte tot lange wandeltochten. De vereniging is in overleg met handboogvereniging de Lingeboog om samen te gaan werken. Wandelsportvereniging Varik&Heesselt heeft geen clubgebouw en organiseert zelf geen wandeltochten maar neemt wel aan andere wandeltochten deel. Ze zijn te klein om dat zelf te organiseren.
30 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
Binnensport
Subsidie 2021
WATERSPORT
€ 14.208
Leden totaal
Ligplaatsen
655
190 boten 30 roeiboten Campers
Eigendom grond
6 Verenigingen
Plaatsen
Gemeente 2 Laco 2 Waterschap 3
Duikver. Pirhaha Zwemver. Olympia Kanover. Driestromenland Sloeproeiver Recht Achteruit Watersportver. Achter ’t Veer Jachthaven de Wiel
Laco Geldermalsen Laco Geldermalsen Camping bij zandplas Rumpt Geldermalsen Heukelum
Eigendom Opstal LACO 2 Vereniging Stichting
HET BEELD De zwemvereniging Olympia en de duikverenging Pirhanha maken gebruik van het zwembad dat eigendom is van Laco. Laco verzorgt het schoolzwemmen. Incidenteel maken andere verenigingen gebruik van het zwembad zoals de kanovereniging Driestromenland (veiligheidsoefeningen). Recreatief is er een peuterbad, vrij zwemmen, stoombad en een sauna. In 2025 loopt het contract met Laco af. In overleg met Laco zal bezien worden wat er met het sterk verouderde zwembad dient te gebeuren. Beide roeiverenigingen hebben te kampen met terugloop van (jeugd)leden en vergrijzing. Doen mee aan tochten in het hele land. Voor de sloeproeivereniging is de wedstrijd Harlingen-Terschelling van belang. In een sloep heb je 6-8 roeiers nodig en die zijn er niet altijd. Er zijn twee pleziervaarthavens; in Heukelum en Geldermalsen. De 150 ligplaatsen in Geldermalsen zijn sterk opgeknapt. Er is ook plaats voor campers. In Heukelum is plaats voor 42 boten en voor 30 roeiboten. Met name steigers zijn aan opknapbeurt toe. Met recreatieschap aan de overkant zijn afspraken gemaakt over dagjesmensen.
31 | WEST BETUWE IN BEWEGING, VOOR IEDEREEN
4.
HET GEVOERDE BELEID
In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste rapporten en besluiten betreffende het beweeg- en sportbeleid opgenomen van de gemeente West Betuwe (2019 – heden) en de drie voormalige gemeenten (tot 2019) 4.1. West Betuwe 2021.3.2 Integraal Huisvestingsplan West Betuwe 2021-2032 Het Integraal Huisvestingsplan gaat in op adequate huisvesting voor het basisonderwijs in de periode 2021-2032. Vanuit bewegen en sport is de gymvoorziening, die vaak onderdeel uitmaakt van een basisschool, van belang. De basisscholen Jan Harmenshof en Oranje Nassau komen gezamenlijk in een nieuw gebouw met een sportvoorziening. Dit zal op termijn leiden tot sluiting van de huidige gymzaal in de Oranje Nassauschool. Voor de OBS Waerdenburcht te Waardenburg wordt renovatie of nieuwbouw voorzien. Voor de naastgelegen Eben Haezerschool wordt verduurzamen en/of renovatie onderzocht. In dit kader wordt de huidige gymzaal de Koeldert meegenomen. 2020 Besluit aanleg kunstgras watervelden Besloten is om bij de Hockeyclub Geldermalsen twee kunstgras watervelden aan te leggen. De hockeyclub betaald 25% van kosten. Begin juni 2021 is gestart met de aanleg van deze twee velden. 2020.5.26 Beleid Recreatie en Toerisme In deze beleidsnota zijn een aantal voorstellen gedaan die een nauwe relatie hebben met bewegen en sporten. Deze zijn: -
Het plaatsen van digitale informatiezuilen per kern. Naast alle informatie over recreatie, cultuurhistorie en evenementen kan daar ook bewegen en sport aan toegevoegd worden;
-
Iedere kern aan de Linge heeft een openbare steiger of vlonder. Met name vanuit de hengelsport, in het bijzonder de mindervalide hengelaar, bestaat hier eveneens grote behoefte aan. Eveneens aan zwemmen, kanoën en peddelsurfen.
-
Er is in 2019 een klompenpad in Herwijnen gerealiseerd. Er zijn plannen om vier klompenpaden aan te leggen. Hiervoor is een subsidie aangevraagd;