RV2021-045 Bijlage 1 Dijkversterking Tiel - Waardenburg_Bijlagen bij de toelichting.pdf
Tekst van het document
Dijkversterking Tiel - Waardenburg
Inhoudsopgave
Bijlagen bij de toelichting
3
Bijlage 1
4
Milieueffectrapportage
Dijkversterking Tiel - Waardenburg Pagina 2 van 407
Bijlagen bij de toelichting
Dijkversterking Tiel - Waardenburg Pagina 3 van 407
Bijlage 1 Milieueffectrapportage
Dijkversterking Tiel - Waardenburg Pagina 4 van 407
Milieueffectrapport Projectnummer: 363913 Referentienummer: SWNL0265919 Datum: 15-09-2020
Specifiek MER Dijkversterking Tiel-Waardenburg
Opdrachtgever: Waterschap Rivierenland De Blomboogerd 1 4003 BX TIEL
Sweco De Holle Bilt 22 3732 HM De Bilt Postbus 203 3730 AE De Bilt
T +31 88 811 66 00 www.sweco.nl
Sweco Nederland B.V. Omgevingsmanager Handelsregister 30129769 Statutair gevestigd te De Bilt
Jantine van Veldhuizen ing. MSc T +31 88 811 52 95 M +31 6 52 64 66 52
Verantwoording Titel
Specifiek MER
Subtitel
Dijkversterking Tiel-Waardenburg
Projectnummer
363913
Referentienummer
SWNL0265919
Revisie
Definitief D1.1
Datum
15-09-2020
Auteur
Diversen
E-mailadres
Jantine.vanVeldhuizen@sweco.nl en Ineke.wouda@sweco.nl
Gecontroleerd door
Ineke Wouda
Paraaf gecontroleerd
Goedgekeurd door
Stephan Laaper
2 (400)
Inhoudsopgave SAMENVATTING .................................................................................................................... 9 1
Inleiding ................................................................................................................ 30
1.1
Aanleiding project .................................................................................................. 30
1.2
M.e.r.-procedure Tiel-Waardenburg ...................................................................... 32
1.3
Inspreken en informatie ......................................................................................... 34
1.4
Coördinatie en overige besluiten ........................................................................... 35
1.5
Hoe verloopt de m.e.r.-procedure?........................................................................ 35
1.6
Leeswijzer .............................................................................................................. 37
2
Opgave en uitgangspunten ................................................................................ 38
2.1
Waterkering afgekeurd .......................................................................................... 38
2.2
Kader en uitgangspunten ...................................................................................... 38
2.3
Uitgangspunten technisch dijkontwerp: “werkhypothese” ..................................... 38
2.3.1
Begrenzing en opbouw van de primaire kering ...................................................................39
3
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ..................................................... 41
3.1
Huidige situatie ...................................................................................................... 41
3.1.1
Plangebied en studiegebied ................................................................................................41
3.1.2
Dijkvakken...........................................................................................................................41
3.1.3
Deelgebied 1 - Passewaaij..................................................................................................42
3.1.4
Deelgebied 2 - Zennewijnen ...............................................................................................43
3.1.5
Deelgebied 3 - Ophemert ....................................................................................................44
3.1.6
Deelgebied 4 - Varik ...........................................................................................................44
3.1.7
Deelgebied 5 - Kwelbos Varik .............................................................................................45
3.1.8
Deelgebied 6 - Heesselt ......................................................................................................45
3.1.9
Deelgebied 7 - Heesseltsche uiterwaarden.........................................................................46
3.1.10
Deelgebied 8 - Opijnen .......................................................................................................46
3.1.11
Deelgebied 9 – Rijswaard ...................................................................................................47
3.2
De omgeving.......................................................................................................... 47
3.3
Autonome ontwikkelingen ...................................................................................... 49
3.3.1
Gastvrije Waaldijk ...............................................................................................................51
4
Genomen en te nemen besluiten ....................................................................... 53
4.1
Algemeen ............................................................................................................... 53
4.2
Beleidskader .......................................................................................................... 53
4.3
Te nemen besluiten ............................................................................................... 59
5
Van Onderzoeksfase tot Planuitwerkingsfase.................................................. 61
5.1
Voorgeschiedenis .................................................................................................. 61
5.1.1
Dijkversterking om te voldoen aan nieuwe normering.........................................................61
3 (400)
5.1.2
Burgerparticipatie ................................................................................................................63
5.2
Voorkeursalternatief met een groot ruimtebeslag ................................................. 65
6
Vergunningenontwerp ........................................................................................ 68
6.1
Detailniveau vergunningenontwerp ....................................................................... 68
6.2
Dijkontwerp ............................................................................................................ 68
6.2.1
Vergunningenontwerp deelgebied 1 – Passewaaij .............................................................71
6.2.2
Vergunningenontwerp deelgebied 2 – Zennewijnen ...........................................................80
6.2.3
Vergunningenontwerp deelgebied 3 – Ophemert................................................................90
6.2.4
Vergunningenontwerp deelgebied 4 – Varik .......................................................................96
6.2.5
Vergunningenontwerp deelgebied 5 - Kwelbos Varik........................................................103
6.2.6
Vergunningenontwerp deelgebied 6 - Heesselt ................................................................110
6.2.7
Vergunningenontwerp deelgebied 7 – Heesseltsche uiterwaarden ..................................120
6.2.8
Vergunningenontwerp deelgebied 8 – Opijnen .................................................................131
6.2.9
Vergunningenontwerp deelgebied 9 – Rijswaard ..............................................................137
6.3
Aanpassingen waterhuishouding......................................................................... 148
6.4
Kabels en leidingen ............................................................................................. 148
6.5
Maatregelen ten aanzien van natuur, KRW, rivierkunde en archeologie ............ 148
6.5.1
Natura 2000 ......................................................................................................................148
6.5.2
Kader Richtlijn Water ........................................................................................................157
6.5.3
Rivierkunde .......................................................................................................................159
6.5.4
Archeologie .......................................................................................................................159
6.6
Uitwerking van de meekoppelkansen .................................................................. 159
7
Toetsingscriteria ................................................................................................ 161
7.1
Inleiding ............................................................................................................... 161
7.2
Wijze van beoordelen .......................................................................................... 162
7.3
Beoordelingstabel ................................................................................................ 163
8
Rivierkunde ........................................................................................................ 175
8.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 175
8.2
Effectbeschrijving................................................................................................. 175
8.2.1
Verandering maatgevende hoogwaterstand .....................................................................175
8.2.2
Afvoerverdeling Pannerdensche Kop ................................................................................177
8.2.3
Effecten op stroomsnelheden ...........................................................................................178
8.2.4
Morfologie .........................................................................................................................178
8.2.5
Dwarsstroming (hinder voor scheepvaart) ........................................................................179
8.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 180
8.4
Mitigerende en compenserende maatregelen ..................................................... 181
9
Water ................................................................................................................... 182
4 (400)
9.1
Grondwater en oppervlaktewater ........................................................................ 182
9.1.1
Algemeen ..........................................................................................................................182
9.1.2
Onderzoeksopzet ..............................................................................................................183
9.1.3
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................185
9.1.4
Maatregelen regionaal watersystem .................................................................................198
9.1.5
Effectbeschrijving ..............................................................................................................201
9.2
Kaderrichtlijn Water ............................................................................................. 224
9.2.1
Introductie en werkwijze ....................................................................................................224
9.2.2
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................226
9.2.3
Effectbeschrijving ..............................................................................................................231
9.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 237
9.4
Mitigerende en compenserende maatregelen ..................................................... 237
10
Ecologie .............................................................................................................. 238
10.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 238
10.1.1
Beschermde gebieden ......................................................................................................238
10.1.2
Beschermde soorten .........................................................................................................243
10.2
Effectbeschrijving en -beoordeling ...................................................................... 243
10.2.1
Natura 2000 ......................................................................................................................243
10.2.2
Beschermde soorten .........................................................................................................249
10.2.3
Gelders natuurnetwerk/Groene ontwikkelingszone ...........................................................251
10.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 252
10.4
Mitigerende en compenserende maatregelen ..................................................... 252
11
Bodem ................................................................................................................. 254
11.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 254
11.2.3
Aardkundige waarden .......................................................................................................262
11.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 263
11.4
Mitigerende maatregelen ..................................................................................... 263
12
Landschap .......................................................................................................... 264
12.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 264
12.2
Effectbeschrijving en -beoordeling ...................................................................... 268
12.3
Conclusie effectbeoordeling ................................................................................ 303
13
Cultuurhistorie ................................................................................................... 306
13.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 306
13.2
Effectbeschrijving................................................................................................. 317
13.3
Conclusie effectbeoordeling ................................................................................ 325
13.4
Mitigerende en compenserende maatregelen ..................................................... 326
14
Archeologie ........................................................................................................ 327
5 (400)
14.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 327
14.2
Effectbeschrijving................................................................................................. 331
14.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 346
14.4
Mitigerende of compenserende maatregelen ...................................................... 346
15
Ruimtegebruik .................................................................................................... 347
15.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 347
15.2
Effectbeschrijving................................................................................................. 350
15.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 352
15.4
Mitigerende maatregelen ..................................................................................... 352
16
Woon- en leefmilieu ........................................................................................... 353
16.1
Verkeer ................................................................................................................ 353
16.1.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................353
16.1.2
Effectbeschrijving ..............................................................................................................357
16.2
Geluid .................................................................................................................. 358
16.2.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................358
16.2.2
Effectbeschrijving ..............................................................................................................360
16.3
Luchtkwaliteit ....................................................................................................... 362
16.3.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................362
16.3.2
Effectbeschrijving ..............................................................................................................364
16.4
Aanleg-hinder ...................................................................................................... 365
16.4.1
Effectbeschrijving ..............................................................................................................365
16.5
Effectbeoordeling ................................................................................................. 366
16.6
Mitigerende maatregelen ..................................................................................... 367
17
Duurzaamheid en toekomstbestendigheid ..................................................... 368
17.1
Duurzaam GWW.................................................................................................. 368
17.1.1
Energie..............................................................................................................................369
17.1.2
Materiaalgebruik ...............................................................................................................370
17.1.3
Ecologie ............................................................................................................................371
17.1.4
Toekomstbestendigheid ....................................................................................................373
17.2
Effectbeoordeling ................................................................................................. 373
17.3
Mitigerende maatregelen ..................................................................................... 374
18
Beheer en onderhoud ....................................................................................... 375
18.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ......................................................... 375
18.2
Effectbeschrijving................................................................................................. 376
18.3
Effectbeoordeling ................................................................................................. 377
18.4
Mitigerende maatregelen ..................................................................................... 377
19
Overige aspecten ............................................................................................... 378
6 (400)
19.1
Externe veiligheid ................................................................................................ 378
19.1.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................378
19.1.2
Effectbeschrijving ..............................................................................................................379
19.2
Kabels en leidingen ............................................................................................. 380
19.2.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................380
19.2.2
Effectbeschrijving ..............................................................................................................382
19.3
Niet gesprongen explosieven .............................................................................. 383
19.3.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling .......................................................................383
19.3.2
Effectbeschrijving ..............................................................................................................385
19.4
Effectbeoordeling ................................................................................................. 386
19.5
Mitigerende maatregelen ..................................................................................... 386
20
Conclusies effectbeoordeling .......................................................................... 387
20.1
Algemeen ............................................................................................................. 387
20.2
Belangrijkste effecten .......................................................................................... 387
20.2.1
Hoofdwatersysteem ..........................................................................................................387
20.2.2
Regionaal watersysteem ...................................................................................................387
20.2.3
Natuur ...............................................................................................................................388
20.2.4
Landschappelijke waarden................................................................................................389
20.2.5
Medegebruik .....................................................................................................................389
20.2.6
Cultuurhistorie en archeologie ..........................................................................................389
20.2.7
Ruimtebeslag ....................................................................................................................390
20.2.8
Opstallen ...........................................................................................................................390
20.2.9
Beheer en onderhoud .......................................................................................................390
20.2.10
Infrastructuur .....................................................................................................................391
20.2.11
Kabels en leidingen ...........................................................................................................391
20.3
Beoordeling.......................................................................................................... 391
21
Leemten in kennis en evaluatie........................................................................ 395
21.1
Algemeen ............................................................................................................. 395
21.2
Leemten in kennis en informatie.......................................................................... 395
21.3
Evaluatieprogramma ........................................................................................... 395
Literatuurlijst ...................................................................................................................... 397 Begrippenlijst ..................................................................................................................... 399 Bijlagen 403 1. 2. 3. 4. 5.
Technische ontwerptekening Vergunningenontwerp Ontwerpnota’s per cluster Landschapsplannen per cluster Rivierkundig onderzoek Onderzoek Watersysteem
7 (400)
6. Kader Richtlijn Water 7. Natuurrapportages 8. Hotspots bodemverontreiniging 9. Cultuurhistorie en archeologie 10. Kabels en leidingen verleggingenplan 11. Niet-gesprongen explosieven 12. Nota Voorkeursalternatief
8 (400)
SAMENVATTING Aanleiding project De dijk tussen Tiel en Waardenburg voldoet niet aan de (nieuwe) veiligheidsnormering zoals opgenomen in de Waterwet (2017). Voor Nederland is sinds 1 januari 2017 een nieuwe veiligheidsbenadering van kracht die gebaseerd is op een risicobenadering. Daarmee wordt de beoordeling van de veiligheid van de primaire keringen gebaseerd op de overstromingskans. Daarbij wordt gekeken naar de overstromingskans bij hoogwater en de gevolgen daarvan. Voorheen werd alleen gekeken naar het optreden van een maatgevende waterstand.
Figuur S-1
Ligging van het dijkversterkingsproject Tiel – Waardenburg, de noordelijke Waaldijk, in zijn omgeving
9 (400)
M.e.r.-procedure Tiel-Waardenburg In 2016 is een m.e.r.-procedure voor dijkversterking Tiel-Waardenburg en rivierverruiming Varik-Heesselt gestart met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is aangegeven dat voor het project is gekozen voor een MER in twee delen: een PlanMER (voor dit project een Globaal MER genoemd) in de Verkenningsfase ten behoeve van de Voorkeursbeslissing en een ProjectMER (voor dit project een Specifiek MER genoemd) in de Planuitwerkingsfase bij de te nemen besluiten. Voor beide delen van het MER is in de NRD een beoordelingskader opgenomen. Onderhavig Specifiek MER en te nemen besluiten Het onderhavige Specifiek MER wordt opgesteld ten behoeve van het Goedkeuringsbesluit van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland ten aanzien van het Projectplan Waterwet en de besluiten van gemeenten West Betuwe en Tiel over de bestemmingsplannen. Naast het Projectplan Waterwet op grond van de Waterwet (WSRL, vaststelling; provincie Gelderland, goedkeuring) worden de volgende besluiten gelijktijdig in de coördinatie in procedure gebracht: Vergunning Projectplan Waterwet (incl. MER) Bestemmingsplan Tiel (incl. MER) Bestemmingsplan West Betuwe (incl.
MER) Omgevingsvergunning Monumenten Omgevingsvergunning Bouw Omgevingsvergunning Bomen Omgevingsvergunning strijdigheid Omgevingsvergunning Monumenten Omgevingsvergunning Bouw Ontheffing soorten Wet natuurbescherming Vergunning beschermde gebieden Wet natuurbescherming
Bevoegd gezag
Provincie Gelderland Gemeente Tiel Gemeente West Betuwe Gemeente West Betuwe Gemeente West Betuwe Gemeente West Betuwe Gemeente West Betuwe Gemeente Tiel Gemeente Tiel Provincie Gelderland Provincie Gelderland
Stappen in de tijd In 2017 is door Sweco in de Verkenningsfase voor het op orde brengen van de hoogwaterveiligheid (via dijkversterking met of zonder rivierverruiming) beschreven in de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO). Uit de oplossingsrichtingen uit het NKO zijn drie alternatieven c.q. 6 varianten overgebleven, die zijn beoordeeld in het Globaal MER (2018) dat voor de dijkversterking en rivierverruiming is opgesteld. Dit Globaal MER is voor advies aan de Commissie voor de m.e.r. (Cie-m.e.r.) voorgelegd. In mei 2018 heeft de Cie-m.e.r. haar toetsingsadvies gegeven. Ook zijn toen een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse en een Verkenningenrapport opgesteld. Deze stukken hebben destijds ter inzage gelegen. Vervolgens is in het najaar van 2018 de rapportage Effectenstudie voor de dijk opgesteld, die kan worden gezien als een tussenstap in de m.e.r.-procedure, waarin nader gefocust is op milieueffecten door een dijkversterking (een binnenwaartse of een buitenwaartse variant). Op basis van de Nota Voorkeursvariant (met de Effectenstudie als onderlegger) is een voorkeursalternatief voor de dijk gekozen door het Waterschap.
10 (400)
Het Voorkeursalternatief is daarna verder ontwikkeld via een Concept Vergunningen Ontwerp (CVO, najaar 2019) naar het Vergunningenontwerp zoals dat ook is opgenomen in het Projectplan Waterwet. In onderhavig Specifiek MER wordt het Vergunningenontwerp (VO) beoordeeld. Besluit m.e.r. D3.2 Op de voorgenomen dijkversterking is de Wet Milieubeheer van toepassing. In het Besluit milieueffectrapportage (m.e.r.) is aangegeven in welke gevallen een m.e.r.-procedure moet worden doorlopen. De dijkversterking Tiel-Waardenburg valt onder de volgend m.e.rcategorie: Categorie D3.2: de goedkeuring van een Projectplan Waterwet dat de activiteit aanleg, wijziging of uitbreiding van werken inzake kanalisering of ter beperking van overstromingen, met inbegrip van primaire waterkeringen en rivierdijken mogelijk maakt. Voor project dijkversterking Tiel-Waardenburg wordt een Project-m.e.r.-procedure in twee stappen doorlopen. Dit MER is het resultaat van de tweede stap. Passende beoordeling Aangezien negatieve effecten door ruimtebeslag en/of stikstofdepositie (aanlegfase) op Natura 2000-gebieden langs de dijk op voorhand niet zijn uit te sluiten, geldt de noodzaak tot het opstellen van een passende beoordeling in het kader van de Wet natuurbescherming (in het kader van het Specifiek MER). Besluit m.e.r.
D9 In de NRD en de Verkenningsfase van het project was nog sprake van een eventuele hoogwatergeul Varik-Heesselt (zie ook par. 1.1.). Omdat van een hoogwatergeul in het project nu geen sprake meer is, is categorie D9 ‘landinrichting’ als genoemd in het Besluit m.e.r. enkel nog van toepassing in de vorm van een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Ten gevolge van de dijkversterking is er namelijk maar een beperkte – minder dan 125 ha functiewijziging van water (verlegging watergangen langs de dijk), natuur en landbouw. Deze beoordeling is integraal meegenomen in onderhavig Specifiek MER. Huidige situatie Dijkvakken Het dijktraject is opgeknipt in negen deelgebieden. Elk deelgebied is weer opgeknipt in meerdere dijkvakken. Een dijkvak is een deel van de dijk met (min of meer) uniforme geotechnische, geometrische of landschappelijke kenmerken. Er zijn in totaal zijn 41 dijkvakken onderscheiden. In de volgende subparagrafen is er verder ingezoomd op de deelgebieden en zijn de deelgebieden kort beschreven.
11 (400)
Figuur S-2: Plangebied in deelgebieden opgedeeld
De omgeving De Waal De Waal onderscheidt zich door maat, schaal en dynamiek van de andere Nederlandse rivieren. Door de breedte van de rivier en de omvang en weidsheid van de uiterwaarden structureert de Waal het landschap op hoog niveau en met een lange, open, doorlopende baan door het laagland. De oorspronkelijke dynamiek van de rivier is bepalend geweest voor het landschap. De bewoning is geconcentreerd op de vele oude stroomruggen in het binnendijkse gebied. De oeverwal die opgeworpen is door de rivier is breed en eveneens bewoond. Op deze rijke ondergronden wordt onder meer fruit geteeld. De invloed van de rivier op het achterland is door de vroegere aanleg van bandijken al lang verdwenen. De dynamiek is beperkt tot overstroming van de uiterwaarden tussen de dijken. Het verloop van de Waal is vastgelegd met kribben en begrensd door de zomerdijken. De Waaldijk De huidige Waalbandijk heeft steile taluds, is hoog en markeert de grens van het binnendijkse en buitendijkse gebied. De dijk is vanwege de tweezijdigheid, de hoogte en de verbindende functie voor het gebied een zeer dominante ruimtelijke structuur. De dijk rijgt de dorpen Passewaaij, Zennewijnen, Opijnen, Varik, Heesselt, Ophemert en Neerijnen tussen Tiel en Waardenburg aaneen. De dijk is aangelegd op de oeverwal en volgt in hoofdlijnen het verloop van de Waal. Door rivierverleggingen ligt, vooral tussen Tiel en
12 (400)
Gorinchem, de dijk op een aantal plaatsen direct langs de rivier: een zogenaamde schaardijk. Het landschap van de dijk is rijk en gelaagd waarbij vrijwel alle elementen en dorpen een nauwe samenhang hebben met het verloop van de dijk door het landschap. Kenmerkend voor deze zogenoemde oeverwaldijk is dat het landschap doorloopt tot aan de dijkvoet. Afwisselend liggen weiland, fruitgaarden, bossen en tuinen tegen de binnenteen aan. Ook buitendijks is er een directe overgang van dijktalud naar de uiterwaarden. De route over de Waalbandijk tussen Tiel en Waardenburg wordt recreatief gebruikt en ook in de uiterwaarden liggen wandelroutes. In de zomermaanden vaart een voetveer tussen Varik en Heerewaarden. Wonen en werken Langs de gehele dijk liggen, naast de dorpen, afwisselend lintbebouwing en woningclusters. Op diverse plaatsen zijn bebouwing en dijk met elkaar vergroeid en lopen erven en tuinen door tot aan de dijkteen. Bouwwerken met een monumentale status staan voornamelijk langs de dijk. Verder van de dijk is (lint)bebouwing vooral op de oudere stroomruggen geconcentreerd. Daartussen staan vrij regelmatig verspreide agrarische bedrijven. Een groot deel van de bedrijvigheid betreft relatief kleinschalige landbouwkundige bedrijven. In het gebied is veel fruitteelt aanwezig. Daarnaast is sprake van veehouderij en in mindere mate akkerbouw.
Bij Zennewijnen is een steenfabriek in bedrijf, die klei wint in de Stiftsche Uiterwaarden bij Ophemert.
13 (400)
Het dijkontwerp
Figuur S-3: Vergunningenontwerp
14 (400)
Effectbeoordeling In de navolgende tekst en tabel is een overzicht opgenomen van alle effectbeoordelingen. Rivierkunde De effecten van de dijkversterking en de maatregelen in de uiterwaarden resulteren in een toename van de maatgevende hoogwaterstand van maximaal 2 mm (rode lijn). Dit is geïllustreerd in onderstaande modeluitvoer.
Figuur S-4. Hydraulisch effect van het VO (exclusief resp. inclusief surplus- en compensatiemaatregelen)
Deze toename geeft een beperkt negatief effect. De noodzakelijke rivierkundige compensatie wordt in samenhang met het project Dijkversterking Gorinchem-Waardenburg uitgevoerd in de Crobse Waard ten behoeve van het project Tiel Waardenburg. Hiermee wordt de opstuwing weggenomen (blauwe lijn). Afvoerverdeling Pannerdensche Kop Het waterstandseffect van de dijkversterking ligt met natuuraanleg en compensatiemaatregelen aan de onderzijde van de nullijn, maar is in de Pannerdense Kop eveneens geheel uitgewerkt. Hierdoor is er geen invloed op de afvoerverdeling te verwachten. Effecten op stroomsnelheden De effecten op de stroomsnelheden bevinden zich tussen -0,01 en 0,01 m/s, met uitzondering van de Waal bij de Rijswaard, waar de Crobsche Waard bij 16.000 m3/s een effect tussen 0,01 en 0,02 m/s tot gevolg heeft. In het zomerbed zijn de eerste effecten pas vanaf 6.000 m3/ te Lobith te zien en die zijn het gevolg van de Crobsche Waard en bevinden zich benedenstrooms van rkm 930. Bij 10.000 m3/s te Lobith is er een geringe stroomsnelheidsverlaging bij rkm 919 ten gevolge van een gestroomlijnde afrit. Het beeld bij het hoogste afvoerniveau (16.000 m3/s te Lobith) voor het Vergunningenontwerp inclusief natuuraanleg en compensatiemaatregelen is nauwelijks
15 (400)
anders dan in een verschilplot van het Vergunningenontwerp zonder natuuraanleg en compensatiemaatregelen, waaruit geconcludeerd kan worden dat de natuur- en compensatiemaatregelen de stroomsnelheden in het zomerbed vrijwel niet beïnvloeden. De grootste zichtbare invloed komt van de Crobsche Waard (benedenstrooms gelegen deelgebied in dijkversterking Gorinchem-Waardenburg). Voor de criteria morfologie en dwarsstroming telt het totale maatregelenpakket exclusief de maatregel Crobsche Waard. Deze ingreep blijft onderdeel van de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg en is voor deze criteria reeds binnen dat project beoordeeld1. Morfologie Morfologische effecten ontstaan wanneer de stroomsnelheid in de hoofdgeul bij middelhoge afvoeren substantieel beïnvloed wordt. Het gaat hierbij om het effect op de waterdiepte in de vaargeul ten behoeve van de scheepvaart. Hiertoe is het gehele afvoerspectrum met afvoerniveaus van 600 tot en met 16.000 m3/s (te Lobith) doorgerekend met een nieuw model, waar de Crobsche Waard geen deel van uitmaakt. Vervolgens is een nieuwe modelsimulatie uitgevoerd. Op basis van door WaqMorf gestelde criteria ten aanzien van het eerste afvoerniveau waarbij merkbare hydraulische effecten optreden, is 8.000 m3/s gekozen als meest representatieve hydraulische conditie om morfologische effecten te schatten.
Bij lagere afvoerniveaus zijn er geen substantiële hydraulische effecten op de stroomsnelheden (de verschillen zijn minder dan 4 mm/s in het zomerbed), bij hogere afvoerniveaus is de representativiteit (frequentie van voorkomen) te gering om enig gewicht in het jaargemiddelde te hebben. Geanalyseerd zijn de bodemveranderingen met een weergavedrempel van -1 en +1 mm, te beginnen met een jaargemiddeld effect. In het zomerbed van het projectgebied liggen de geschatte effecten tussen -4 en +3 mm. Bij rkm 919 is er een bodemverhoging tot maximaal 3 mm, die mogelijk verband houdt met een stroomlijning van een afrit op de uiterwaard, waardoor de uiterwaard beter doorstroomd raakt. Een vergelijkbaar geval ligt tussen rkm 922 en 923). Verder zien we fluctuaties tussen maximaal -2 en +2 mm, die met de profilering van het dijklichaam te maken kunnen hebben. Ook effecten na een lange periode van rust en effect dat verwacht mag worden na een hoogwaterperiode zijn geanalyseerd. Deze analyses laten geringe effecten zien. Hierop is een uitgebreidere GIS-analyse gemaakt waarin deze geringe effecten worden geconfronteerd met bestaande waterdieptebestanden van de Rijntakken. Dit zowel in de vorm van een bodemraster (1 x 1 m2) als in de vorm van hectometervakken (150 x 100 m2).
Het blijkt dat de locaties van sedimentatie (hoe gering ook) soms weliswaar samenvallen met de locaties van de waterdieptetekorten, maar het omgekeerde gebeurt ook en zelfs vaker. Er zijn locaties met bodemerosie in zones van waterdieptetekorten. De totale oppervlakte aan vaarweg met een vaarwegdieptetekort is hierdoor niet toegenomen (zelfs met 1% afgenomen van 118.714 naar 117.593 m2). Dit geldt ook voor het totale volume van te baggeren materiaal binnen de zones met vaarwegtekorten (afname van 2,5% van 32.192 naar 31.373 m3). Op basis van de analyse kan worden gesteld dat er geen nadelige morfologische effecten zijn als gevolg van de in het onderzoek gepresenteerde maatregelen.
1 Graaf Reinald Alliantie, 2020: Ontwerp Projectplan Waterwet, Herinrichting uiterwaarden, Crobsche
Waard, definitief: 27-03-2020, https://terinzage.gralliantie.nl/projectplan-waterwet/6-herinrichtinguiterwaarden/62-crobsche-waard/624-effectbeoordeling/effecten-op-de-rivier
16 (400)
Figuur S-5: Jaargemiddelde bodemverandering volgens schatting m.b.v. WaqMorf
Dwarsstroming (hinder voor scheepvaart) De effecten op de stroomsnelheden zijn gering tot nihil. In het zomerbed (tevens vaargeul) fluctueren de verschillen rond de nul. Op enkele locaties zijn er lokale stroomsnelheidsverhogingen door buitenwaartse dijkverleggingen. Deze effecten zijn bij alle beschouwde afvoerniveaus geanalyseerd. De beschouwde dwarsstroming is de stroomsnelheidscomponent dwars op de normaallijn. Hiervoor geldt een Rivierkundig Beoordelingskader-criterium van 0,15 m/s bij afvoeren boven 50 m3/s op de rand van de vaarweg. Bij lagere afvoeren is er sprake van een puntbelasting en is een stroomsnelheid van 0,30 m/s dwars op de vaarrichting acceptabel. Voor het gehele afvoerspectrum laat de dwars-component van de stroomsnelheid in de rechter (noordelijke) normaallijn van de Waal zien. Op veel locaties wordt al in de referentiesituatie niet aan de richtlijn voldaan. We zien hier dat dwarsstroming niet specifiek aan hoge rivierafvoeren gerelateerd is. Wel is het beeld bij hoge rivierafvoeren duidelijker te relateren aan meestromende uiterwaarden. Voor alle afvoerniveaus geldt dat de lijn van het VO inclusief natuuraanleg en compensatiemaatregelen bij benadering op die van de referentiesituatie ligt.
De effecten (verschillen tussen het VO en de referentie) staan in de grafiek additioneel weergegeven en liggen bij de bevaarbare Rijnafvoeren (tot 10.000 m3/s te Lobith) rond de nul met uitschieters tussen -18 en +10 mm/s.
17 (400)
Figuur S-6-: Dwarsstroming rechter normaallijn (8.000 m3/s te Lobith): referentiesituatie resp. VO met natuuraanleg en compensatiemaatregelen
Uit de effecten van de ingreep op dwarsstroming en morfologie blijkt volgens de analyse geen verslechtering ten opzichte van de referentiesituatie. Water Grondwater De effecten (voor alle situaties) op de grondwaterstanden aan de binnendijkse zijde concentreren zich sterk langs de dijk zelf. Verder landinwaarts treden geen effecten op. Het effect van de dijkversterking op de grondwaterstanden is beperkt. Doordat de damwanden niet erg diep reiken sluiten ze maar een beperkt deel van het watervoerend pakket af. Hierdoor hebben de damwanden nauwelijks tot geen invloed op de stijghoogten in het watervoerend pakket. In het MER zijn de maatregelen beoordeeld als een beperkt positief effect (0/+). Oppervlaktewater Door de getroffen compenserende maatregelen voor het verlies aan oppervlaktewater en lokale verbeteringen aan de oppervlaktewaterhuishouding is er positief effect. In het MER zijn de maatregelen beoordeeld als positief effect (+). KRW In het MER zijn de maatregelen beoordeeld als een beperkt positief effect (0/+) omdat bij de realisatie van de compensatie er ingezet wordt op een kwalitatieve verbetering en kwantitatief 1 op 1 gecompenseerd wordt. Ecologie Op enkele plekken overlapt het dijkontwerp de N2000 habitats. Dat is in de Rijswaard en de Heesseltsche uiterwaarden bij zachthoutooibos. Het betreft in totaal circa 1ha.
In de Rijswaard is zachthoutooibos aangeplant in het najaar van 2019. De oppervlakte is groter dan het aan te tasten gebied, namelijk ca 3,5 ha. Per saldo is er derhalve geen sprake van een significant effect. In de Heesseltsche uiterwaarden is er sprake van aantasting van het leefgebied van de N2000 soort Kamsalamander. In deze uiterwaard is de aanleg voorzien van nieuw
18 (400)
leefgebied in een groter omvang en van betere kwaliteit dan het aangetaste gebied. Hierdoor is er geen sprake van een significant effect. Daarnaast is er effect op via de Wnb beschermde soorten. Hiervoor is een soortenmanagement plan opgesteld waarin is aangegeven welke maatregelen worden getroffen om effecten te voorkomen. In het MER zijn de maatregelen beoordeeld als een neutraal effect (0). Bodem Indien bij de graafwerkzaamheden verontreinigd materiaal vrijkomt zal dat worden verwijderd en worden afgevoerd. Bij grondverzet voor de dijkversterking (af- en aanvoer) mag de bodemkwaliteit wettelijk niet verslechteren. Verontreinigde grond wordt afgevoerd en de kwaliteit van de aangevoerde grond zal moeten voldoen aan de ontvangende grondkwaliteit en de bijbehorende functie. Daarom is het effect in het MER per saldo als positief (+) beoordeeld. Om de dijk voldoende te kunnen versterken is veel grond nodig. Slechts een deel van de bij de aanleg vrijkomende grond kan worden hergebruikt. Omdat per saldo meer grond nodig is dan via hergebruik beschikbaar wordt dit per saldo in het MER als negatief (-) beoordeeld. Omdat binnendijks enkele aardkundige waardevolle gebieden worden aangetast is de beoordeling in het MER negatief (-).
Landschap, cultuurhistorie, archeologie en ruimtelijke kwaliteit Landschap Wat het effect op landschappelijke waarden betreft, zal er mogelijk een beperkte verslechtering zijn van structuren en waarden van de dijk en de dijkzone, uiterwaarden en binnendijks landschap. Wat het effect op de visuele kwaliteit betreft zullen er naar verwachting verwaarloosbare effecten optreden als gevolg van het planvoornemen. Deze algehele beoordeling wordt hieronder kort voor beide thema’s toegelicht. Conclusie landschappelijke waarden en structuren Bij de beoordeling op landschappelijke waarden en structuren is gekeken naar de ligging van de dijk zelf, de impact van het extra ruimtebeslag door de dijkversterking en de inpassingsmaatregelen. Effecten door wijziging dijk zelf: Bij de beoordeling van de effecten op de landschappelijke waarden is gekeken in welke mate er binnen een deelgebied afwisseling is tussen een binnenwaartse versterking met binnenberm, een buitenwaartse as-verschuiving of een ruimtebesparende oplossing. Hoe meer verschillende opties toegepast worden, hoe vaker er afgeweken wordt van het bestaande dijktracé om de overgang goed in te passen. Dit zorgt voor slingers in het dijktracé die er momenteel niet zijn en vanuit de historie ook niet voorkomen.
Effecten door extra ruimtebeslag binnendijks: In het kader van de dijkversterking worden op veel locaties binnendijks flauwere dijktaluds aangebracht met op de meeste plaatsen een binnenberm. Dit heeft een negatief effect op de landschappelijke waarde. De dijk wordt breder en de binnenberm neemt veel ruimte in waardoor het raakvlak van het (binnendijkse) landschap met de dijk door een tussenzone onderbroken wordt. Bij een versterking met binnenwaartse as-verschuiving wordt de as van de dijk richting het achterliggende land verschoven en is het binnendijkse ruimtebeslag nog groter.
19 (400)
Effecten door ruimtebeslag buitendijks: Bij een buitenwaartse as-verschuiving wordt de hele dijk verplaatst en het huidige dijklichaam wordt grotendeels vergraven, het verloop van de dijk wijzigt en de context en ligging in de omgeving verandert. Er is sprake van een verslechtering van landschappelijke structuren en waarden van de dijk, de dijkzone en de uiterwaarden. De dijk bij Ophemert, Heesseltsche Uiterwaarden en Opijnen wordt deels buitenwaarts versterkt. Inpassingsmaatregelen: Op grond van het landschapsplan is de dijkversterking zorgvuldig ingepast in het landschap. De dijk wordt eenduidig vormgegvein en ingericht, dit is momenteel niet het geval. Op meerdere locaties is een ’ruimtebesparende oplossing’ gekozen waardoor landschappelijke effecten worden geminimaliseerd. Hierdoor kunnen landschappelijke waarden zoals bijv. kromakkers, tuinen en waardevolle beplantingsstructuren behouden blijven. Ook wordt op veel plekken medegebruik op de berm mogelijk gemaakt voor bewoners. Er worden daarnaast binnen de deelgebieden herstel- en compensatiemaatregelen toegepast ten aanzien van overtuinen en afgetichelde laagtes.
Voor het project als geheel (totaal van alle deelgebieden) is sprake van negatieve effecten op landschappelijke waarden, waaronder de rechtlijnige structuur van de dijk, de landschappelijke structuren die aansluiting vinden op de dijk, en landschappelijke elementen zoals killen, afgetichelde laagtes en overtuinen. Deze effecten worden op veel locaties verzacht door inpassingsmaatregelen die onderdeel zijn van het voornemen. Het effect wordt daarom beoordeeld als beperkt negatief (0/-). Conclusie visuele kwaliteit Bij de beoordeling van de effecten op de visuele kwaliteit is gekeken naar de visuele beleving van de dijk (inclusief zichtrelaties), hoogte van en afstand tot de dijk en de getroffen inpassings- en inrichtingsmaatregelen. Visuele beleving van de dijk: Bij de dijkversterking is nadrukkelijk aandacht besteed aan de visuele relaties tussen dijk en landschap. Het bestaande verloop wordt zoveel mogelijk behouden en gebruikt bij de verschuivingen van de as. Belangrijke landschappelijke zichtlijnen zijn gerespecteerd of hersteld. Op enkele plaatsen wordt hoge beplanting weggehaald voor een betere beleving van de Waal vanaf de dijk. Op veel locaties bestaan er mogelijkheden om medegebruik in de binnenberm toe te staan. Door dit medegebruik wordt het aanliggende landgebruik vanaf het maaiveld tot aan de dijk doorgetrokken.
Visueel betekent dit dat de dijk smal blijft en het landschap direct vanaf de dijk te beleven is. Hoogte van en afstand tot de dijk: de hoogteopgave binnen de verschillende deelgebieden loopt sterk uiteen. Op enkele locaties leidt de verhoging van de dijk ertoe dat het uitzicht vanuit woningen op de Waal verdwijnt. Door de buitenwaartse as-verschuiving komt de dijk op sommige locaties verder van de woningen te liggen, wat een licht positief effect heeft op de visuele beleving van de dijk. Inpassing en inrichtingsmaatregelen: Bij de inpassing en inrichting van de dijk wordt aandacht besteed aan de beleving van het landschap door bewoners en bezoekers. De dijk wordt meer eenduidig vormgegeven en ingericht dan momenteel het geval is. In elk van de deelgebieden wordt de kruin van de dijk volgens de principes van de Gastvrije Waaldijk ingericht of een vergelijkbare eenduidige samenhangende dijk.
20 (400)
Voor het project als geheel (totaal van alle deelgebieden) is sprake van beperkte positieve effecten door verbetering van visuele relaties en beperkte negatieve effecten door plaatselijke kruinverhogingen. Per saldo wordt het effect beoordeeld als neutraal (0). Cultuurhistorie Cultuurhistorische waarden Op basis van de beoordeling op effecten op cultuurhistorische waarden per deelgebied kan er geconcludeerd worden dat de dijkversterking slechts op enkele plekken negatieve effecten kan veroorzaken. De effecten op historische geografie (inclusief de ensemblewaarde van cultuurhistorische waarden langs de dijk) wordt dan ook beoordeeld als beperkt negatief (0/-). Historische bouwkundige waarden (monumenten) De volgende tabel geeft een overzicht van de aanwezige monumenten (gemeentelijk en rijks) binnen 20 meter van de teen van de heringerichte dijk. Er zijn 33 monumenten die mogelijke effecten kunnen ondervinden als gevolg van de dijkversterking. Voor de monumenten die daadwerkelijk door het grondverzet geraakt zouden worden, zijn ruimtebesparende oplossingen ontwikkeld. Op deze manier kunnen alle aanwezige monumenten behouden blijven. Er worden op voorhand technische maatregelen genomen om te zorgen dat schade aan monumenten ten gevolge van trillingen en zettingen voorkomen worden. Er zijn enkele monumenten die deels binnen het ruimtebeslag van de nieuwe dijk liggen.
Dit zijn de Waalbandijk 8 te Varik, Waalbandijk 78 te Heesselt, Waalbandijk 32, 33 en 16 bij Neerijnen, en Gasthuisstraat 24 bij Waardenburg. Dit ruimtebeslag is niet groot en mogelijk overkomelijk met maatregelen die in een volgende fase door de aannemer genomen kunnen worden. Aangezien er slechts een beperkt negatieve beïnvloeding is van de cultuurhistorisch waardevolle monumenten wordt het effect op de historische bebouwing (monumenten) beoordeeld als beperkt negatief (0/-).
21 (400)
Tabel S-1: Monumenten binnen 20 m vanaf teen dijk Deelgebied
Rijksmonument
Gemeentelijk monument
Object MAB-lijst2
Passewaay
/
/
/
Zennewijnen
/
/
Zennewijnensestraat 23
Ophemert
Waalbandijk 87
Waalbandijk 83
Hermoesestraat 8 Waalbandijk 85
Varik
Waalbandijk 27 Akkersestraat 17
/
/
Kwelbos Varik – Donkerstraat
Waalbandijk 12 Waalbandijk 14
Achterstraat 44 Waalbandijk 8 Waalbandijk 10 Waalbandijk 24 Waalbandijk 26
/
Heesselt
/
Waalbandijk 78 Waalbandijk 7 Waalbandijk 5
/
Heesseltsche Uiterwaarden
/
/
/
Opijnen
Repelsestraat 9
Pastoriestraat 6 Waaldijk 20 Waaldijk 19 Waalbandijk 33 Waalbandijk 32
/
Rijswaard
Waalbandijk 16 Gasthuisstraat 24 Gasthuisstraat 23 Waalbandijk 12 Kerkstraat 23
Waalbandijk 19 Waalbandijk 17 Voorstraat 8 Gasthuisstraat 19 Dorpsstraat 27
/
Conclusie effectbeoordeling Cultuurhistorie Op basis van de beoordeling per deelgebied kan er geconcludeerd worden dat de dijkversterking slechts op enkele plekken negatieve effecten kan veroorzaken op aanwezige ensembles. De effecten op historische geografie (inclusief de ensemblewaarde van cultuurhistorische waarden langs de dijk) wordt dan ook beoordeeld als beperkt negatief (0/). Aangezien er slechts een beperkt negatieve beïnvloeding is van de cultuurhistorisch waardevolle monumenten wordt het effect op de historische bebouwing (monumenten) beoordeeld als beperkt negatief (0/-). Archeologie Effecten met betrekking tot archeologie doen zich voor wanneer er sprake is van grondroerende activiteiten ter plaatste van een archeologische vindplaats. Grondroerende activiteiten in het kader van de onderhavige planvorming kunnen bestaan uit graafwerkzaamheden, het drukken of trillen van damwanden en het aanbrengen van grondlichamen op zettinggevoelige bodemlagen. Er is alleen sprake van een positief effect in het kader van archeologie als de archeologische waarden (in situ) beschermd kunnen blijven én de waarden versterkt 2 Op de cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Tiel uit 2005, zijn naast beschermde
monumenten ook objecten uit de MAB-lijst opgenomen. Op deze lijst staan architectuurhistorisch waardevolle bouwwerken die in 1997 zijn geïnventariseerd door Monumenten Adviesbureau in aanvulling op de MIP-lijst en bestaande monumentenlijsten.
22 (400)
kunnen worden door ze zichtbaar te maken en te ontsluiten voor het publiek. In elk ander geval is er sprake van een neutraal of negatief effect op de archeologische waarden. Daar waar (verwachte) archeologische waarden worden bedreigd door de geplande ingrepen zal nader archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Met uitzondering van de locatie van het mogelijke grafveld bij Tiel-Passewaay is geadviseerd dit onderzoek ten behoeve van het aanbrengen van de steunbermen uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek direct voorafgaand aan de werkzaamheden. Indien uit het proefsleuvenonderzoek blijkt dat binnen een diepte van 30 à 40 cm -mv een archeologische vindplaats aanwezig is, zal het aan te brengen grondlichaam op het maaiveld worden aangebracht, zonder verwijdering van de bouwvoor. De vindplaats kan zodoende in situ worden behouden. Vanwege de mogelijke kwetsbare vondsten wordt de locatie van het mogelijke grafveld bij Tiel-Passewaay voorafgaand aan de werkzaamheden onderzocht. Indien hier een vindplaats aanwezig is, zal deze in zijn geheel moeten worden opgegraven, indien de locatie niet kan worden ontzien in de planvorming. Ten aanzien van de constructies (bunkers, synagoge) in de dijk is aanbevolen de buitendijkse asverschuiving hier onder archeologische begeleiding uit te voeren.
Er is geen sprake van een positief effect ten aanzien van de waarde archeologie, omdat geen archeologische waarden versterkt worden. Het aanbrengen van een constructie rondom de slotgracht van Huis Varik kan worden gezien als een mitigerend effect, maar de effecten van het ontgraven van het maaiveld en het aanbrengen van het dijklichaam op het overige deel van de archeologische vindplaats in hetzelfde dijkvak 16 maken de effectbeoordeling van dit dijkvak in zijn geheel alsnog negatief. Echter worden niet in alle dijkvakken (verwachte) archeologische waarden verstoord en is het op een aantal locaties mogelijk archeologische vindplaatsen in te passen, waardoor de mate van verstoring relatief minimaal is. Dit geldt voor de locaties waar slechts 0,3 m wordt afgegraven: wanneer hier een archeologische vindplaats wordt aangetoond, is het mogelijk ter plekke van deze vindplaatsen de ontgraving van de toplaag achterwege te laten. Om een vindplaats aan te tonen dient echter wel archeologisch onderzoek plaats te vinden, waardoor een beperkte verstoring van het bodemarchief plaatsvindt. Een uitzondering op bovengenoemde werkwijze betreft archeologische vindplaatsen waar kwetsbare vondstassemblages verwacht worden, zoals het mogelijke grafveld nabij TielPassewaaij (dijkvak 3-4).
Het uitgangspunt is dat zetting in principe niet tot weinig voorkomt op de relatief stevige bodems van de stroomgordels waarop de meeste vindplaatsen verwacht worden. Er is één archeologische vindplaats waar zetting een groot negatief effect heeft op de verwachte archeologie en dat is ter plekke van de gracht van Huis Varik (dijkvak 16). Dit effect wordt gemitigeerd door het aanbrengen van een constructie i.p.v. een grondlichaam langs de contouren van de voormalige binnengracht: hierdoor wordt het kasteelterrein duidelijker zichtbaar in het landschap en wordt de belevingswaarde van het terrein versterkt. Bij de voorbereiding van de dijkversterking zijn verschillende archeologisch onderzoeken uitgevoerd in het plangebied van de dijkversterking. In het plangebied komen gronden met een (hoge) archeologische verwachtingswaarde voor (aangeduid in de verbeelding van het bestemmingsplan met ‘Waarde – Archeologie 1-2-3-4’). Op grond van de uitgevoerde onderzoeken is een Programma van Eisen (zomer 2020) opgesteld ten aanzien van archeologie dat is goedgekeurd door de gemeenten. Bij de werkzaamheden voor de dijkversterking dient dit PvE te worden gevolgd. Het PvE bevat voorwaarden om er voor te zorgen dat de archeologische waarden tijdens de uitvoering van de dijkversterkingswerkzaamheden beschermd worden.
23 (400)
Ruimtegebruik Woningbouwprojecten Langs de waterkering worden er meerdere woningbouwprojecten gerealiseerd. Het uitgangspunt voor deze woningbouwprojecten is dat de dijkversterking robuust wordt uitgevoerd, zodat bij een volgende dijkversterking na 2075 de woningen behouden kunnen blijven op de huidige locatie. Hiertoe wordt de ophoging van het maaiveld voor de berm bij Molenblok en Slingerbos doorgetrokken, waarbij de woningen op het verhoogde maaiveld gerealiseerd kunnen worden. In onderstaande tabel staan de woningbouwprojecten voor de dijkversterking weergegeven. Tabel S-2: Woningbouwprojecten bij dijkversterking Tiel - Waardenburg Dijkvak Woningbouwproject Aantal woningen 3 Buitenplaatsen Kruisstraat 1 10 Slingerbos 15 - 20 10 Goossen-Janssenstraat 2 16 Molenblok 10 21 Donkerstraat / Heijmans 5
Daarnaast is bij Opijnen het woningbouwproject Blauwe Waal gerealiseerd. Hier wordt de berm aangebracht binnen het eigendom van WSRL. Opstallen In het vergunningenontwerp is sprake van aankoop van 7 woningen. Voor alle woningen loopt een minnelijk verwervingstraject, waarbij 6 woningen reeds aangekocht zijn. Er hoeven geen bedrijven/recreatie-ondernemingen aangekocht te worden. Tabel S-3: Aantal te slopen/verplaatsen bedrijven en woningen Onderdeel Aantal bedrijven die gesloopt/verplaatst moeten worden Aantal woningen die gesloopt/verplaatst moeten worden
VO (aantal) 0 6
Gronden In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van het ruimtebeslag per grondcultuur. Tabel S-4: ruimtebeslag per grondcultuur in het Vergunningenontwerp Grondcultuur ha Agrarisch 10,4 Boomkwekers-fruittelers 1,5 Bedrijf 0,3 Wonen 0,3 Natuur 9 Tuin 1,2 Infrastructuur 2,7 Overig 0,2 TOTAAL 25,6
Recreatiefuncties Recreatiefuncties worden door de dijkversterking niet geraakt. Zij kunnen hun functie behouden, met de kanttekening dat tijdens de uitvoeringsfase, net als voor alle ander functies aan de dijk, er tijdelijke beperkingen en/of overlast kan plaatsvinden. Na de dijkversterking zal de situatie gelijk of verbeterd zijn door wegaansluitingen die niet steiler
24 (400)
worden dan bestaan en door in het ontwerp rekeningen te houden met functies aan de dijk en het goed aantakken op wandelroutes. Effecten Omdat door de dijkversterking wel functies worden geraakt; woningen, gronden e.d. Worden verschillende aspecten (licht) negatief beoordeeld. Woon- en leefomgeving Verkeer - verkeersafwikkeling eindsituatie Per saldo zal voor de gehele dijk vanuit verkeersafwikkeling sprake zijn van een neutraal / geen significant effect. Verkeer - verkeersveiligheid eindsituatie Per saldo zal voor de gehele dijk vanuit verkeersveiligheid sprake zijn van een licht positief / gunstig effect. Verkeer - afwikkeling en verkeersveiligheid aanlegfase Per saldo zal vanuit verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid tijdens de aanlegfase sprake zijn van een negatief effect. Geluid De verschuiving van de weg naar woningen komt in principe overeen met een toename van de geluidbelasting ter plaatse van de woningen tussen de 0,01 dB tot maximaal 0,9 dB. Ook is gekeken naar de flexibiliteit die het bestemmingsplan ten aanzien van de ligging van de weg op de kruin van de dijk biedt (marge van 2 meter aan beide zijden) en daarmee wordt maximaal 1,9 dB berekend, waarbij de geluidbelasting nog ruim onder de 48 dB blijft (max. 46,8 dB). De Wet geluidhinder staat toenames toe tot maximaal 1,5 dB (dan is nog geen sprake van een reconstructie-effect).
Daarbij geldt tevens dat deze toenames pas gelden boven 48 dB. Door de uitvoering van dit project zijn deze effecten niet te verwachten en is vervolgonderzoek niet nodig, ook omdat de toegelaten snelheid niet wordt verhoogd en een vergelijkbaar of stiller type verharding terugkomt. Voor de meeste woningen ligt de geluidbelasting lager dan 48 dB, daar is sprake van een rustige omgeving. Alleen op het wegvak van Ophemert richting Tiel ligt de geluidbelasting rondom de 48 dB, maar ook daar zijn de toenames beperkt. Geluid Aanlegfase Tijdens de werkzaamheden aan de dijk wordt gebruik gemaakt van diverse geluidproducerend materieel zoals grondverzetmachines. Het uitgangspunt is om zo veel mogelijk voorkomen van bouw- en slooplawaai. Voor aanleg van infrastructuur wordt de circulaire bouwlawaai 2010 toegepast. Er vanuit gaande dat de werkzaamheden alleen in de dagperiode wordt uitgevoerd en daarbij het geringe aantal aanwezige geluidgevoelige bestemmingen (voornamelijk buitengebied met een enkele solitaire woning), zal het wat betreft bouwlawaai geen probleem moeten zijn om aan de circulaire te kunnen voldoen. Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit tijdens gebruik: Het dijkversterkingsproject Tiel-Waardenburg leidt niet tot extra verkeer over de dijk. Ook wordt de dijk niet of nauwelijks verlegd.