RV2020-149 Bijlage Woonvisie West Betuwe 2020-2030.pdf

36 | WOONVISIE WEST BETUWE

3. Beleidskeuzes We bouwen in elke kern, passend bij de aard van de vraag en de omvang van het dorp. We zorgen er voor dat we nu en in de toekomst ruimte bieden voor de vraag uit de eigen bevolking. Elk dorp behoudt zijn dorpse karakter, groene kwaliteit en sterke sociale cohesie. Tot 2030 voeren we een versnelling door in de ontwikkeling van De Plantage.

37 | WOONVISIE WEST BETUWE

In dit hoofdstuk vertalen we de leidende principes in beleidskeuzes. Die beleidskeuzes vormen het kader voor de acties die we op het gebied van wonen ondernemen. Daarnaast vormen ze de basis van de inbreng van “wonen” in de Omgevingsvisie. Per leidend principe werken we in dit hoofdstuk uit: - Korte toelichting op het principe - Beleidskeuzes die we maken om invulling te geven aan het leidend principe. De beleidskeuzes geven nadere invulling aan de “keuzes van West Betuwe” uit hoofdstuk 2. - Prioriteit voor de komende twee jaar.

Leidend principe 1: We beschermen de unieke landschappelijke kwaliteiten en het dorpse karakter van West Betuwe en haar 26 kernen Het unieke landschap en het dorpse karakter zijn van grote positieve invloed op de kwaliteit van leven in West Betuwe. Met het woonbeleid dragen we hier aan bij, bijvoorbeeld door bij het bouwen van nieuwe woningen te zorgen dat er voldoende ruimte en groen overblijft, dat het landschap niet wordt aangetast, dat dorpen niet “aan elkaar groeien”, en dat de levendigheid in de dorpen bewaard blijft doordat er voldoende doorstroom en instroom van bewoners mogelijk is. Veel beleidskeuzes met betrekking tot de leefbaarheid van dorpen hebben zijdelings met wonen te maken; vanuit “wonen” vragen we dan om flankerend beleid vanuit andere domeinen, zoals zorg en welzijn, mobiliteit of standplaatsenbeleid.

38 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 1.1 Bij nieuwbouw kiezen we een dorpse invulling: in meerderheid grondgebonden woningen of appartementen in laagbouw, een groene en ruime stedenbouwkundige planopzet, en voldoende parkeerruimte. Uitbreidingslocaties krijgen een dorpse invulling; tenminste tweederde grondgebonden woningen of laagbouwappartementen, veel groen en een ruime stedenbouwkundige opzet. Bij transformatie of inbreidingslocaties is het mogelijk om (iets) te verdichten, dat wil zeggen: het aantal woningen in een gebied te vergroten. Daarbij stellen we wel als voorwaarde dat het plan als geheel voldoende ruimte en groen behoud, en daarmee een dorps karakter. Voor veel inwoners is de auto belangrijk, niet alleen voor woonwerkverkeer maar ook om voorzieningen te bereiken. Voldoende parkeerruimte is daarom belangrijk. Waar mogelijk realiseren we parkeren op eigen terrein; in grotere plannen onderzoeken we of locaties die we moeten ontwikkelen om piekbelastingen van water op te vangen tegelijk ook als parkeerterrein kunnen dienen.

Prioriteit 2021-2022: Nieuwe plannen toetsen op een juiste “dorpse invulling”. Beleidskeuze 1.2 We voorkomen dat dorpskernen aan elkaar vastgroeien, beschermen het landschap én voorkomen dat dorpen “dichtgroeien”. We plannen geen inbreidingslocaties waar dit de dorpse ruimtelijkheid en sfeer aantast. Om deze reden sluiten we uitbreidingslocaties niet op voorhand uit. Uitbreidingslocaties zijn altijd maatwerk. In de omgevingsvisie wijzen we gebieden aan waar we wel, en waar we niet kunnen uitbreiden. Zowel binnen dorpskernen, waar we kenmerkende open ruimtes beschermen, als in het buitengebied, waar we zoekgebieden aanwijzen waar op korte termijn of in de toekomst woningbouw mogelijk is. Prioriteit 2021-2022: In omgevingsvisie per kern gebieden aanwijzen waar woningbouw of verdichting mogelijk is, en welke randvoorwaarden daarbij gelden.

39 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 1.3 In elke kern maken we woningbouw mogelijk, maar we accepteren dat woningbouw niet de sleutel is om voorzieningen te redden. We zetten ons in voor flankerende maatregelen om voorzieningen voor bewoners bereikbaar te houden. Vitale dorpen vragen om ontmoetingsplaatsen, bereikbaarheid en voldoende woningen voor de inwoners. Daarom maken we in elke kern passend bij de maat en schaal van de kern woningbouw mogelijk. Dit wordt verder uitgewerkt in beleidskeuze 4.3. Belangrijke flankerende maatregelen zijn; - Stimuleren gebruik internetdiensten (zorg, thuisbezorging boodschappen en maaltijden e.d.) door ouderen. In welzijnsbeleid inzetten op digi-vaardigheden, en bij (ver)bouw woningen zorgen voor goede internetaansluiting. - Bij provincie bepleiten dat openbaar vervoer in elke kern beschikbaar blijft. Als OV mocht wegvallen zetten we (nog meer) in op het faciliteren van vervoer-op-maat-diensten, zodat voorzieningen elders ook voor inwoners van kleine kernen bereikbaar blijven - Zorgen voor veilige fiets- en scootmobielverbindingen tussen kernen met voorzieningen en kernen zonder. - Stimuleren samenwerking tussen thuiszorg-organisaties om versnippering en daarmee verspilling van middelen te voorkomen; op die manier ook voor de toekomst een solide basis in stand houden voor thuiszorgdiensten.

- Wanneer in een kern winkels zijn verdwenen, met soepele en betaalbare vergunningen ambulante handel/standplaatsen voor de kern behouden of aantrekken - Lokale acties van winkeleigenaren om draagvlak van de winkel te vergroten, bijvoorbeeld door inzet gesubsidieerde medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, door het in

de winkel bieden van een ontmoetingsplek voor inwoners, door het assortiment aan te passen aan de (veranderende) lokale vraag en door bewustwordingsacties om dorpelingen aan te zetten tot het lokaal doen van inkopen. Prioriteit 2021-2022: - We stimuleren de samenwerking tussen inwoners, organisaties, bedrijven en de gemeente om flankerende maatregelen toe te passen en nieuwe flankerende activiteiten te onderzoeken, bijvoorbeeld in de kernagenda. - We koppelen flankerende maatregelen aan beleidsstukken en programma’s van andere beleidsvelden.

..

40 | WOONVISIE WEST BETUWE

Leidend principe 2: Voor elke inwoner is een passende woning haalbaar en betaalbaar Een passende woning betekent voor de ene inwoner iets heel anders dan voor de andere. Starters hebben andere woonwensen, en andere (financiële) mogelijkheden dan doorstromers; vitale senioren hebben andere behoeften dan jongeren die beschermd wonen. We streven naar een evenwichtige mix in het aanbod van woningen, bestaande zowel als nieuwbouw. Beleidskeuze 2.1 We willen een gebalanceerde woningvoorraad. Nieuwbouwplannen krijgen een goede mix van duur, middelduur en goedkoop (sociale huur en goedkope koop), zodat ook op lange termijn een evenwichtige woningvoorraad blijft bestaan. In onze woningprogrammering nemen we tenminste 30% woningen in de goedkope prijsklasse (sociale huur en goedkope koop) op in plannen waar nog geen grondexploitatie of verplichting met derden onder liggen. Afhankelijk van de economische ontwikkeling kunnen we in onze woningbouwprogrammering en in prestatieafspraken met de woningcorporaties op een groter aandeel sturen. Tenminste 15% van de nieuwbouwplannen in de kleinere keren betreft sociale huur; in de grotere kernen is dat 25%. De grotere kernen zijn: GeldermalsenMeteren-Deil; Asperen; Beesd; Haaften; Herwijnen; Heukelum; Vuren en Waardenburg.

We kiezen voor € 230.000,- als grens tussen “goedkope woningen” en “middensegment” woningen, ook al vallen woningen tussen € 190- en 230.000 eigenlijk onder de groep “middelduur / goedkoop”. In het regionale woningbehoefteonderzoek wordt 190.000 euro (geïndexeerd naar prijspeil 2020) als grens van goedkope woningen gehouden. In West Betuwe is echter zo goed als geen woning in die prijsklasse te vinden. Bestaande bouw wordt duurder aangeboden, en nieuwbouw is voor dat bedrag bijna niet te realiseren, zeker niet als het om grondgebonden woningen gaat. Evengoed willen we bij de verdere uitwerking van plannen in het goedkope segment sturen op de realisatie van zowel woningen tot 190.000 euro als de wat duurdere, tot 230.000 euro. Bij de planuitwerking is uitwisseling tussen goedkope koop en sociale huur mogelijk. 41 | WOONVISIE WEST BETUWE

We onderzoeken samen met corporaties en marktpartijen of er in West Betuwe mogelijkheden zijn om middenhuurwoningen te realiseren tegen redelijke prijzen, met name gericht op huishoudens met een inkomen tussen de € 40.000,- en € 50.000,-. Verder nemen we in onze plannen tenminste 30% woningen tussen de € 230.000,- en € 400.000,- op (prijspeil 2020). Bij krapte op de woningmarkt bestaat het risico dat een goedkope koopwoning snel wordt doorverkocht tegen een flink hogere prijs. Om te voorkomen dat “de eerste koper wordt gesubsidieerd” of woningen worden verkocht met het oogpunt deze snel door te verkopen voeren we voor goedkope koopwoningen een antispeculatiebeding en een zelfbewoningsplicht in. Prioriteit 2021-2022:  Bij aanpassen woningbouwprogrammering (zie hierna bij 4.3) en bij maken van nieuwe afspraken met ontwikkelaars, de hier vastgestelde normen in de plannen verwerken. Bij het herzien van bestaande plannen streven naar het vergroten van het aandeel sociaal, goedkoop en middelduur.  Verkennen mogelijkheden realisatie middenhuur  Onderzoeken of het invoeren van anti-speculatiebeding en zelfbewoningsplicht voor goedkope koopwoningen mogelijk is.

Beleidskeuze 2.2: In de sociale woningmarkt is er sprake van een transitieopgave. We bouwen sociale huurwoningen voor ouderen en kleine huishoudens. Door gebiedsgericht zoveel mogelijk opgaven en investeringen te combineren en door het toepassen van vernieuwende bouwmethoden sturen we op zo laag mogelijke kosten, en daarmee op de betaalbaarheid van de woningen.

Daarnaast zien we beperkte verkoop van bestaand bezit aan koopstarters zowel als mogelijkheid om de voorraad te vernieuwen, als een kans om koopstarters toegang de woningmarkt te bieden. We willen betaalbare sociale huur- en koopwoningen. We willen de ontwikkelkosten laag houden door in een vroeg stadium met alle partijen die bij de gebiedsontwikkeling betrokken zijn een goed stedenbouwkundig plan te maken, inclusief meervoudig ruimtegebruik (waarin we bijvoorbeeld kijken of locaties voor piekopvang hemelwater kunnen worden gecombineerd met parkeerruimte). Ook stimuleren we het toepassen van conceptbouw (standaard-woningen, prefab in fabriek, assembleren ter plekke). Beperkte verkoop van bestaand bezit, vooral in segmenten waar minder vraag naar komt, kan ruimte maken om elders sociale woningen toe te voegen in segmenten waar de vraag groeit. Daarnaast biedt deze beperkte verkoop mogelijkheden voor koopstarters om een eerste stap op de koopwoningmarkt te zetten. In de praktijk blijken veel van deze verkochte woningen naar lokale kopers te gaan. We vragen de corporaties bij hun verkoop mede aandacht te besteden aan (toekomstige) verduurzaming van de woning om te voorkomen dat koopstarters op korte termijn voor (te) zware opgaven komen te staan. De gemeente ondersteunt het vinden van bouwlocaties. In de grondprijzenbrief nemen we sociale grond- of kavelprijzen op.

Prioriteit 2021-2022: afspraken over de transitieopgave en verkoop bestaand bezit opnemen in de prestatieafspraken met de corporaties.

42 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 2.3: We stimuleren doorstroming van ouderen en faciliteren koopstarters bij het kopen van een goedkope bestaande woning. Doorstroming komt vaak moeilijk op gang. Bij huurwoningen door een huursprong “bij mutatie” (als mensen naar een andere woning verhuizen), bij koopwoningen door schaarste aan passende appartementen, waardoor de prijzen daarvoor hoog zijn. We zetten daarom in op het ontwikkelen van appartementen (met buitenruimte) in kernen met goede voorzieningen. Voor duurdere appartementen geldt daarbij, dat parkeren op eigen terrein of inpandig moet kunnen worden gerealiseerd. Voor ouderen hanteren we daarbij een lage parkeernorm. Nabij NS-stations ontwikkelen we goedkopere appartementen en onderzoeken we of dit met lagere parkeernormen kan. Om senioren goed te adviseren over doorstroommogelijkheden, eventuele stimuleringsregeling, huurbehoud (waarbij de corporatie de “oude huur” laat meeverhuizen) en comfortverhogende mogelijkheden, zetten we een seniorenadviseur in. Hierbij zoeken we de samenwerking met de corporaties en met het team sociaal. Starters helpen we met een starterslening, die helpt om het gat tussen een haalbare hypotheek en de prijs van een goedkope koopwoning te overbruggen.

nodigen projectontwikkelaars en corporaties uit deze instrumenten ook in West Betuwe in te zetten. Prioriteit 2021-2022:  Ontwikkelen appartementen met buitenruimte op centrale plekken met goede voorzieningen nabij; ontwikkelen van betaalbare appartementen nabij station  Inzet seniorenadviseur  Starterslening continueren  Ontwikkelaars en corporaties vragen koopstartersregelingen in te zetten

Beleidskeuze 2.4: We bieden ruimte voor huisvesting voor inwoners die structureel overlast veroorzaken. Binnen de gemeente bieden we op één locatie ruimte voor personen die door hun leefwijze structureel overlast veroorzaken in hun woonomgeving. Prioriteit 2021-2022: Realisatie van 2 wooneenheden op 1 locatie. Na 1 jaar evalueren en beoordelen of uitbreiding nodig is.

Sommige ontwikkelaars en woningcorporaties bieden starters de mogelijkheid om woningen te kopen met korting, en met de garantie op terugkoop. Wanneer de starter de woning in de toekomst doorverkoopt, betaalt de starter de korting terug en/of delen koper en ontwikkelaar de gerealiseerde overwaarde. We

43 | WOONVISIE WEST BETUWE

Leidend principe 3: Ieder kan gezond en veilig wonen Gezond en veilig wonen betekent: wonen op een manier dat je de zorg kunt krijgen die nodig is, en je daar ook zeker en veilig bij kan voelen. Het betekent: kunnen genieten van een oude dag. Het betekent: wonen in een gezonde omgeving. Het betekent: duurzaam wonen, zodat we bijdragen aan een gezond klimaat ook op lange termijn. Beleidskeuze 3.1: Ouderen kunnen zo lang mogelijk gezond thuis wonen Kwetsbare inwoners kunnen zo lang mogelijk in de eigen omgeving zelfredzaam zijn en participeren. We bieden inwoners de gelegenheid “mee te doen” door bijvoorbeeld het verbeteren van de mobiliteit of het bieden van dagbesteding. Ook zetten we in op een veilige leefomgeving en goede inrichting van de openbare ruimte. Voor wonen geldt dat we zorgen voor voldoende toegankelijke woningen. Hiertoe is het soms nodig de woning aan te passen, bijvoorbeeld door het plaatsen van een traplift of het uitbouwen van de benedenverdieping om daar een slaap/badkamer te plaatsen. Het doel van de woningaanpassing is dan om een normaal gebruik van de woning mogelijk te maken. Bij alle oplossingen geldt: De best passende en financieel meest voordelige voorziening wordt getroffen. Dat betekent dat niet altijd de wens van de inwoner wordt gevolgd, als er praktische, goedkopere oplossingen zijn.

Bij de ontwikkeling van nieuwe woningbouwplannen en plannen waar toegankelijkheid en doorgankelijkheid voor senioren en andere zorg-doelgroepen betrekken we medewerkers uit het sociaal domein vroegtijdig, zodat gerichte woningaanpassingen die eenvoudig bij de bouw kunnen worden meegenomen direct in beeld zijn. Daarmee voorkomen we hogere kosten voor woningaanpassingen later. Prioriteit 2021-2022: bij (nieuw)bouwplannen voor senioren en andere zorgdoelgroepen vroegtijdig de koppeling tussen wonen en sociaal domein leggen.

44 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 3.1a: Nieuwbouw van seniorenwoningen plannen we nabij winkels, eerstelijnszorg en openbaar vervoer. De woningen zijn zorggeschikt en passend voor een- en tweepersoonshuishoudens, en beschikken over buitenruimte. Hiermee hebben we twee doelen voor ogen: 1) goede woningen op de juiste locatie maken het mogelijk voor senioren om langer zelfstandig te wonen en 2) we bevorderen de doorstroming op de woningmarkt. Prioriteit 2021-2022: zowel in grote als kleinschalige woningbouwplannen op locaties nabij genoemde voorzieningen sturen op een goede mix met voldoende woningen voor senioren in verschillende prijsklassen.

Beleidskeuze 3.1b: We blijven de stimuleringsregeling toekomstbestendig wonen inzetten. Met de stimuleringsregeling toekomstbestendig wonen kan de overwaarde van een huis benut voor het vergroten van het wooncomfort en de veiligheid in de woning. De maandlasten blijven gelijk, omdat de rente niet hoeft te worden betaald maar bij de leningschuld wordt opgeteld. Bij verkoop na overlijden wordt de schuld afgelost. Naast de stimuleringsregeling toekomstbestendig wonen van de gemeente, bieden ook verschillende banken financieringsvormen aan om de overwaarde te benutten voor zorg- en andere aanpassingen aan de woning.

De stimuleringsregeling toekomstbestendig wonen kan ook worden ingezet om verduurzamingsmaatregelen aan de woning te financieren. In overleg met de welzijnsorganisatie, het consulententeam sociaal en ouderen- of achter-de-voordeuradviseurs van corporaties bespreken we hoe informatie over woon- en stimuleringsregelingen in de adviespraktijk van de verschillende adviseurs kan worden opgenomen. Prioriteit 2021-2022: We brengen de mogelijkheden van de stimuleringsregeling toekomstbestendig wonen en de commerciële mogelijkheden via adviseurs van gemeente, welzijnsorganisaties en corporaties nadrukkelijker onder de aandacht.

Beleidskeuze 3.2: We stimuleren meer “zorg nabij’ We willen meer mogelijkheden bieden voor zorg op maat en aan huis dan “alleen thuiszorg” of “opname in verpleeghuis”. Meer comfort voor senioren, betere mogelijkheden om zelfstandig te wonen als een van de twee intensievere zorg nodig heeft, dagbesteding nabij. Dit biedt aan de ene kant meer comfort voor ouderen, en aan de andere kant een efficiëntere organisatie van zorg, wonen en welzijn door clustering van diensten en nauwere samenwerking tussen verschillende woon-, welzijns- en zorgorganisaties. Bij een komende bijna-verdubbeling van de vergrijzing is dat nodig om ook op langere termijn de zorg betaalbaar te houden.

45 | WOONVISIE WEST BETUWE

Daarom stimuleren we initiatieven tot clustering van (verschillende zwaartes van) zorg, dagbesteding, intramuraal wonen, tijdelijke zorghotels en zelfstandig wonen, in huur en koop. Dit proberen we zoveel mogelijk nabij overige voorzieningen als winkels en openbaar vervoer te organiseren. Prioriteit 2021-2022: voor de kernen met woon-zorglocaties nagaan op welke termijn verschillende partijen grotere onderhouds-, renovatie- of nieuwbouwinvesteringen op de planning hebben staan en onderzoeken of samenwerking tussen de betrokken organisaties, projectontwikkelaars en gemeente mogelijk is. Op korte termijn in Haaften met betrokken partijen nagaan welke mogelijkheden de (al in gang gezette) centrumontwikkeling biedt om dit te realiseren.

Beleidskeuze 3.3: Grijs, groen en gelukkig. We stimuleren kleinschalige zorginitiatieven in een groene omgeving en in de kernen. Die initiatieven helpen om het fors groeiend aantal dementerenden, maar ook andere zorgvragers, comfortabele en betaalbare zorg te leveren. Kleinere zorgorganisaties met lage overhead en weinig managementkosten zijn in opkomst. De kleinschaligheid zorgt voor een persoonlijke aanpak en houdt de kosten beheersbaar. Dat is gegeven de groeiende zorgvraag belangrijk. In de praktijk blijkt het maken en realiseren van plannen hiervoor tijdrovend, en zijn de procedures lastig. Waar mogelijk helpen we initiatiefnemers met gemeentelijke procedures.

Prioriteit 2021-2022: in omgevingsvisie zoekgebieden voor kleinschalige zorginitiatieven opnemen.

Beleidskeuze 3.4: We maken de plaatsing van mantelzorgunits makkelijker. Ook staan we zorgunits toe. In praktijk hanteren we een strenge toetsing bij aanvragen voor mantelzorgunits. Aanvragers vragen ook vergunning als de mantelzorgvraag nog niet actueel is, maar pas in de toekomst wordt verwacht. Nu wijzen we die aanvragen af, omdat het doel meer lijkt om huisvesting voor de eigen kinderen te bieden, dan mantelzorg te organiseren. Het is goed om zorgvraag al te organiseren voordat deze acuut is. Daarom onderzoeken we of het versoepelen van criteria mogelijk is en letten we vooral op een goede ruimtelijke inpassing en het voorkomen van overlast voor de omgeving. Naast mantelzorgunits maken we het ook mogelijk zorgunits te plaatsen, voor mensen/leden van huishoudens die aangepaste woning nodig hebben om langer zelfstandig te kunnen wonen. Wanneer zorgunit doelmatiger is dan woningaanpassing dan staan we dit toe onder vergelijkbare voorwaarden als hierboven. Naast eigenaren en huurders kunnen ook woningcorporaties toestemming voor het plaatsen van een unit vragen. Prioriteit 2021-2022: onderzoeken of het versoepelen van het plaatsen van mantelzorg-, zorg- of meergeneratie-units mogelijk is.

46 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 3.5 Verduurzaming woningen: We stimuleren energiebesparing, isoleren en zonnepanelen op huizen om het energieverbruik terug te dringen en woningen zoveel mogelijk “aardgasvrij-gereed” te maken.

maar dan juist bovenproportioneel te maken krijgen met stijgende gasprijzen.

We stellen uiterlijk eind 2021 een warmtetransitievisie vast.

Voor sociale huurwoningen is het doel “gemiddeld label B in 2030” bereikt. Het volgende doel is een CO2-neutrale voorraad in 2050. Nieuwe sociale huurwoningen zijn aardgasvrij en hebben tenminste label A (of bij een nieuwe nationale classificatiemethode de opvolger daarvan).

We stimuleren bewonersinitiatieven en pilots om woningverduurzaming te versnellen. De meeste energie in huizen wordt gebruikt voor verwarming (en koeling). Vanaf 2030 koppelen we op grond van het Klimaatakkoord, de Energiewet en de Warmtewet 2.0 (die naar verwachting in 2021 wordt vastgesteld) wijken van het aardgas af, met als doel in 2050 volledig aardgasvrij te zijn. De warmtewet schrijft voor dat inwoners die worden afgekoppeld tenminste acht jaar van tevoren op de hoogte worden gesteld, zodat zij voldoende tijd hebben hun woning aan te passen. Daarvoor moet eind 2021 de warmtetransitievisie gereed zijn. We stimuleren initiatieven van bewoners en organisaties om woningverduurzaming te versnellen. We stellen duurzaamheidsleningen beschikbaar voor particuliere woningverduurzaming. In de regionale RES-samenwerking stimuleren we pilots waarin we verschillende vormen van woningverduurzaming onderzoeken. We richten de pilots niet alleen op woningeigenaren, maar stimuleren ook projecten waarin huurders kunnen deelnemen. We onderzoeken of er pilots mogelijk zijn die zich richten op de lagere inkomens. We willen energiearmoede voorkomen: armoede die ontstaat doordat lagere inkomens weinig of niet deelnemen in duurzaamheidsprojecten, en daardoor op termijn niet profiteren van de lagere energielasten,

We blijven de stimuleringsregeling toekomstbestendig wonen inzetten (zie 3.1b).

Beleidskeuze 3.6: We bouwen klimaatadaptief en duurzaam Beperking van wateroverlast, droogte en hitte nemen we als ontwerpuitgangspunt mee bij de (her)inrichting van onze kernen. Daarbij werken overheden, woningcorporaties en private partijen samen om de buitenruimte en gebouwen te transformeren tot groen, leefbare en klimaatbestendige kernen. We gaan er samen voor zorgen dat zo snel als mogelijk nieuwbouw en herontwikkeling klimaatbestendig is. Bij renovatie, beheer en onderhoud wordt klimaatadaptatie meegenomen.

47 | WOONVISIE WEST BETUWE

Leidend principe 4: Woningbouw is mogelijk in elke kern, passend bij de aard en schaal van de kern. Extra groei krijgt de ruimte in de A2corridor In elke kern is behoefte aan woningbouw, ten behoeve van doorstroming, vernieuwing van de woningvoorraad, huisvesting nieuwe inwoners en/of woonruimte voor starters. De aard en schaal van de nieuwbouw verschilt wel per kern. Voor elke kern maken we kleinschalige projecten, van 1 tot 10 woningen, mogelijk. De grotere projecten verdelen we over de verschillende dorpen, afhankelijk van de vraag naar woningen. We zorgen ook voor een eerlijke verdeling van projecten in de loop van de tijd.

Beleidskeuze 4.1: We kiezen voor het versnellingsscenario. West Betuwe kiest voor het versnellen van de woningproductie, met name op De Plantage. Daarmee sluiten we aan op de zichtbare tendens dat er steeds meer overloop vanuit de Randstad, met name Utrecht en omgeving, naar West Betuwe komt. We sluiten ook aan op de wens van het Rijk en de provincie om de woningbouw te versnellen en dit met name in de A2corridor te plaatsen. Door in te zetten op dit scenario is er kwantitatief voldoende ruimte om alle harde plannen4, inclusief al getekende contracten, daadwerkelijk doorgang te laten vinden. Wel gaan we met partijen in overleg om de kwalitatieve ontwikkeling meer in lijn met de behoefte te brengen. Dat wil zeggen: minder dure koop, meer bouwen voor het middensegment, en iets meer goedkope koop en sociale huur. Prioriteit 2021-2022: overeenstemming met provincie en regio bereiken over de keuze voor het versnellingsscenario.

4

Onder harde plannen verstaan we plannen waar een contractuele verplichting voor bestaat en plannen waar een door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitatie onder ligt. 48 | WOONVISIE WEST BETUWE

4.1a Flankerend beleid: we zetten ons in voor een intercitystatus voor station Geldermalsen en verbinden met snelfietsroutes Station Geldermalsen ligt op een knooppunt van spoorlijnen. De NS-sprinters stoppen hier met hoge frequentie. De aantrekkelijkheid van Geldermalsen en omgeving voor forensen wordt nog versterkt als ook de intercity naar Utrecht en Den Bosch hier stopt. Het station is uitstekend bereikbaar vanuit de verschillende wijken en ontwikkellocaties in de omgeving. We willen de bereikbaarheid voor de regio verder verbeteren door de aanleg van oost-west en noord-zuid snelfietsroutes.

woningen halen we naar voren, zodat in totaal in deze wijk nog bijna 1.200 woningen worden toegevoegd. Voor bestaande plannen zoeken we gezamenlijk met ontwikkelaars, corporaties en provincie naar mogelijkheden om meer sociale huurwoningen toe te voegen (zie ook paragraaf 2.2, pagina 31). Prioriteit 2021-2022: herzien planning De Plantage, naar voren halen van de programmering. Zorgen voor voldoende uitvoeringscapaciteit. Gezamenlijk met partijen zoeken naar mogelijkheden meer sociale huur aan bestaande plannen toe te voegen. Nagaan of provincie en/of Rijk een bijdrage kunnen leveren vanuit hun doelstelling woningbouw te versnellen en het aandeel sociale huur te vergroten.

Beleidskeuze 4.2 We versnellen de ontwikkeling van De Plantage. De wijk wordt niet in 2036, maar al voor 2030 geheel gerealiseerd. De Plantage is gunstig gelegen in de A2-corridor, nabij station Geldermalsen. In de oorspronkelijke plannen zijn vóór 2030 op De Plantage 665 woningen gepland, en erna nog eens 500. Die 500 49 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 4.3 Woningbouw in elke kern, passend bij de aard en schaal.

Figuur 3.1 Huidige, te herziene woningbouwplannen West Betuwe 2020-2030 Harde (groen) en zachte (grijs) plannen meer dan 250 woningen

Elke kern krijgt de ruimte om woningen toe te voegen (zie figuur 3.1 als indicatie). Om dit mogelijk te maken verdelen we het aantal woningen (exclusief de versnellings-woningen in De Plantage) evenredig in tijd en aantal over de kernen. De woningen die we zo ontwikkelen laten we aansluiten op het profiel van de huidige bewoners (naar woonwens, leeftijd en inkomen). In alle scenario’s is er een overschot aan zachte plannen. Alle zachte plannen worden beoordeeld aan de hand van deze woonvisie en de ruimtelijke inpasbaarheid. Plannen die niet passen worden geschrapt, net als plannen waarvoor vóór 2030 geen perspectief op realisatie is.

51-250 woningen

X

Asperen Asperen

X

Gellicum

Buurmalsen

Beesd

Acquoy Rhenoy

Tricht

Beesd

Rumpt

Enspijk

Deil

Tiel

Geldermalsen Meteren

Heukelum

Spijk Spijk

Est Est Ophemert

Gorinchem

Prioriteit 2021: herzien bestaande woningbouwprogrammering

21-50 woningen 6-20 woningen 0-5 woningen geen plannen

Waardenburg

Hellouw

Vuren

X

Tuil

Herwijnen

Vuren

Haaften

X

Opijnen

Neerijnen

Varik

Heesselt

Bron: woningbouwprogrammering gemeente West Betuwe

50 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 4.3a Beesd is aan de beurt. Uit de kaart in paragraaf 2.1 en de cijfers in tabel 1 van het bijlageboek blijkt dat van alle grotere dorpen de woningbouwontwikkeling in Beesd de laatste jaren het meest is achtergebleven. Beesd ligt centraal in de A2-corridor en is goed ontsloten via de snelweg en met een eigen treinstation. De ontwikkeling van ca. 150 woningen krijgt prioriteit. Prioriteit 2021-2022: Plan(door)ontwikkeling en besluitvorming nieuwbouw 150 woningen, waarbij inwoners Beesd vroegtijdig worden betrokken. Beleidskeuze 4.3b Dorpen aan zet: bij lokaal draagvlak in elke kern ruimte voor kleinschalige ontwikkeling In elke kern reserveren we capaciteit voor de ontwikkeling van 1 tot 10 woningen, op initiatief van bewoners. Wanneer in het dorp voldoende draagvlak voor dit initiatief aanwezig is, de door partijen in het dorp ontwikkelde plannen voldoen aan de bouwregelgeving en de kaders van deze woonvisie en inpasbaar zijn in het omgevingsplan, én er een gedegen financiële onderbouwing/haalbaarheidsstudie bij het plan wordt geleverd, werkt de gemeente mee aan de realisatie ervan. De lokale initiatiefnemers kunnen zowel inwoners(collectieven) als bedrijven zijn. Desgewenst krijgen ze procesbegeleiding vanuit de gemeente. De gemeente gaat in overleg met woningcorporaties en marktpartijen na of deze procesbegeleiding gezamenlijk kan worden opgezet en uitgevoerd.

Prioriteit 2021-2022: Uitwerken procesbegeleiding voor lokale initiatieven, in samenwerking met inwoners nader uitwerken wijze waarop deze aanpak wordt vormgegeven, en zorgen voor goede communicatie.

Beleidskeuze 4.3c We stimuleren collectieve wooninitiatieven. Hiermee is in verschillende kernen ervaring opgedaan. In 2021-’22 ontwikkelen we hier een beleidskader voor. Prioriteit 2021-2022: Opstellen beleidsnotitie CPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap). Beleidskeuze 4.3d We faciliteren tijdelijke flexibele woonvormen Woningbouwontwikkelaars en corporaties houden rekening met een mogelijke krimp van sommige dorpen op langere termijn, na 2035. Omdat woningen veel langer meegaan dan 15 jaar, kan dit een belemmering zijn om nieuwe woningen te bouwen en/of oude te vervangen. Er bestaan verschillende concept-woningen die voor een tijdelijke periode van 5 tot 20 jaar kunnen worden gebouwd, en die prima kunnen worden aangepast aan specifieke eisen van bijvoorbeeld senioren of starters. Andere flexibele woonvormen die we toestaan zijn de al eerder genoemde mantelzorg- of meergeneratie-units en zorgunits. Op voorwaarde van een goede ruimtelijke inpassing en een vastgelegde einddatum faciliteren we de kleinschalige ontwikkeling (1 tot 5 woningen per project) van kwalitatief goede flexibele woonvormen. Omdat het om tijdelijke woningen gaat, tellen deze niet als woning mee in onze woningbouwprogrammering.

Prioriteit 2021-2022: bij uitwerking omgevingsvisie en/of in een programma Wonen de ruimtelijke voorwaarden voor flexibele woonvormen uitwerken; in prestatie-afspraken met woningcorporaties nadere afspraken over flexibele woonvormen opnemen.

51 | WOONVISIE WEST BETUWE

Beleidskeuze 4.3e Verdeling woningen over projecten, kernen, grootte en prijsklassen

plannen aan sociale- en vrije sectorhuur en koop, en welke fasering we aan de verschillende plannen geven.

Bij de verdeling van de 2.200 woningen hanteren we de volgende uitgangspunten:  Waar mogelijk passen we in overleg met rechthebbenden bestaande harde plannen aan, zodat deze in lijn komen met de beleidskeuzes in deze woonvisie.  De kleinste kernen waar weinig tot geen harde plannen voor bestaan krijgen elk de mogelijkheid om kleinschalige plannen tot een totaal van max. 10 woningen te realiseren. Indien de lokale (ruimtelijke) situatie daar om vraagt, kunnen dat er ook enkele minder zijn, of kunnen enkele kleinere projecten worden gerealiseerd.  Bij meer dan 10 woningen toetsen we de plannen aan de ladder voor duurzame verstedelijking.  Wanneer voldoende ruimte in de programmering ontstaat worden grotere projecten evenwichtig verdeeld over de 8 kernen met het sterkste voorzieningenniveau.  Voor een- en tweepersoonshuishoudens bouwen we kleinere woningen, met name in de sociale huur en goedkope koop. Bij de verdeling over koop, huur, grootte en prijsklassen houden we de bandbreedtes uit tabel 2.4., 2.5 en 2.6.c aan.  We streven naar flexibele afspraken met ontwikkelaars van grotere projecten (>20 woningen) die het mogelijk maken om bij veranderende economische conjunctuur bij te sturen in het soort en de prijs van de te bouwen woningen.

Prioriteit 2021-2022: vaststellen herijkte, op de woonvisie gebaseerde woningbouwprogrammering.

Overige keuzes Een aantal onderwerpen is nog niet in deze woonvisie opgenomen, omdat deze op dit moment nog niet actueel zijn, omdat hierover gelijktijdig met de woonvisie beleid wordt ontwikkeld of omdat hierover voor 2021 nadere invulling voor is gepland. Waar nodig werken we de hieruit volgende acties nader uit in prestatieafspraken of nemen we het op in de woningbouwprogrammering. Het gaat dan om de volgende zaken: - Arbeidsmigranten. Beleid hiervoor is in ontwikkeling en wordt voorjaar 2021 verwacht. - Woonwagenlocaties. Hierover worden in regionaal verband afspraken gemaakt. - Verwarde personen, mensen met lichte verstandelijke en/of lichamelijke beperking, urgenten. We formuleren hier geen beleidsregels voor maar maken praktische afspraken over bijzondere toewijzingen (urgenten, uitstroom GGZ, beschermd wonen en statushouders) bij het maken van prestatieafspraken.

Dit leidt een eerste indicatieve verdeling 2020-2030; zie volgende pagina. Dit is nog geen woningbouwprogrammering. Voor we die vaststellen gaan we nog na welke harde en zachte plannen kunnen vervallen en/of waar bijsturing nog mogelijk is. In de woningbouwprogrammering werken we daarnaast ook uit, wat we

52 | WOONVISIE WEST BETUWE

Tabel 3.1 bestaande harde plannen en indicatieve toedeling vrije ruimte, 2020-2030, o.b.v. versnellingsscenario, afgerond op tientallen nieuwe vrije ruimte Kern Acquoy Asperen Beesd Buurmalsen Deil Enspijk Est Geldermalsen Gellicum – Rhenoy Haaften Heesselt – Varik Hellouw Herwijnen Heukelum Meteren Neerijnen Ophemert Opijnen Rumpt Spijk Tricht Tuil Vuren Waardenburg

Harde plannen, bestaand 0 50 10 20 10 20 0 150 10 100 40 0 100 30 670 0 80 10 30 10 0 60 50 50

kleinschalige bouw

Prioriteit Beesd

versnelling Plantage

tijdelijk flex*

10 150 10

10 10

10

10

10 20 10

10

500 10 10 10 10

10

nog te verdelen Totaal

1480

80

150

500

80

nog te verdelen

totaal excl. tijdel.flex

totaal incl. tijdel. Flex

10 20 160 20 20 20 10 150 20 100 40 10 100 30 1170 10 80 20 30 10 10 60 50 50

10 20 160 30 30 20 20 150 20 100 60 20 100 30 1170 10 80 20 30 20 20 60 50 50

20

20

2200

2280

* Tijdelijk flex telt niet mee bij de toedeling woningbehoefte. Omdat de woning voor bepaalde tijd wordt gebouwd en op naam staat/ niet verhandelbaar is, blijft deze buiten de tellingen. Wanneer er nog plannen worden ontwikkeld voor sloop/nieuwbouw worden ook de gesloopte woningen aan deze planning toegevoegd. “Nog te verdelen” is hier niet Ingevuld omdat nog niet duidelijk is of de herijking van bestaande plannen tot extra ruimte gaat leiden. Bron: woningbouwprogrammering gemeente West Betuwe. Zie bijlageboek tabel 36.

53 | WOONVISIE WEST BETUWE

54 | WOONVISIE WEST BETUWE

4. Inzet per kern Versnellen en meegroeien. Toekomstbestendig, duurzaam en vitaal. De kansen en opgaven verschillen per stadje of dorp. In dit hoofdstuk geven we voor elke kern de belangrijkste opgaven voor de komende jaren.

55 | WOONVISIE WEST BETUWE

In het bijlageboek is voor elke kern een overzichtsblad opgenomen. Hierin worden enkele kengetallen m.b.t. de bevolking en de woningen weergegeven, plus een typering van de kern, de belangrijkste opgaven en de nummer-1 prioriteit vanuit wonen voor de komende periode. Onderstaand overzicht geeft een samenvatting van deze opgaven en prioriteiten per kern. Over het algemeen geldt: nieuwbouw specifiek t.b.v. ouderen vindt plaats in de grotere kernen nabij supermarkt, toegang tot openbaar vervoer en huisarts/apotheek. Kern Belangrijkste opgaven Prioriteit 2021-2022 Acquoy Asperen Beesd

Buurmalsen Deil

Enspijk

Est Geldermalsen

Gellicum Haaften

Heesselt

     



Draagvlak verkennen voor kleinschalig woningbouwproject vanuit de inwoners



Herbestemming voormalige gemeentehuis



Planontwikkeling van ca 150 woningen.



Realiseren project “Mijn huis staat in Gelderland” in het kader van “Steengoed Benutten”



Mogelijkheden kleinschalig woningbouwproject onderzoeken



Draagvlak verkennen voor kleinschalig woningbouwproject vanuit de inwoners



Draagvlak verkennen voor kleinschalig woningbouwproject vanuit de inwoners



Verkennen mogelijkheden voor wonen in het centrum en toevoegen sociale woningbouw aan dorp



Draagvlak verkennen voor kleinschalig woningbouwproject vanuit de inwoners



  

Behoud van hoogwaardige omgevingskwaliteit Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Herinvulling/transformatie oude gemeentehuis Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Nieuwbouw in voldoende variatie Transformatielocatie door samenvoeging scholen benutten voor versterken seniorenhuisvesting Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouw mogelijk maken Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Behoud groene ruimte binnen de kern Kleinschalige woningbouw toevoegen Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouw Langer zelfstandig thuis wonen Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouwprojecten Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Aanpak leegstand centrum, versterken leefbaarheid Realisatie woningbouw nabij station en langs de Linge Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouw Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Benutten ontwikkellocaties i.c.m. opwaarderen centrum, vernieuwen sociale voorraad, vernieuwingsplannen zorgcentrum Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie

Overleg gemeente met ontwikkelaar, zorgcentrum en woningcorporatie om te verkennen of in de lopende projecten een gezamenlijke gebiedsontwikkeling centrum haalbaar is.

  

Kleinschalige woningbouw Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie



Realisatie woningen Donkerstraat

                

56 | WOONVISIE WEST BETUWE

Kern

Belangrijkste opgaven

Prioriteit 2021-2022

Hellouw

       

Kleinschalige woningbouw Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Afronden uitbreidingsplan-Oost en herontwikkeling De Strobbel Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Diversiteit woningaanbod vergroten Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie



Draagvlak verkennen voor kleinschalig woningbouwproject vanuit de inwoners



Afronden uitbreidingsplan-Oost en sociale woningbouw Nieuwe Steeg



Herontwikkeling Leyenburgplein





Versnellen De Plantage

        

Versnellen van realisatie van de Plantage; daarbij variatie in soort en prijsklasse woningen vergroten Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Onderzoek ontwikkelen RRT-terrein en landgoed Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouw Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie



Draagvlak verkennen voor kleinschalig seniorenwoningbouwproject vanuit de inwoners

  

Project Slingerbos Planvorming herontwikkeling supermarktlocatie Draagvlak verkennen voor kleinschalig woningbouwproject vanuit de inwoners

     

Realiseren (al geplande) 33 duurdere koopwoningen Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouw Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Kleinschalige woningbouw Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie



Ontwikkelen locatie achter Dorpshuis.



     

Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie Dijkversterking Waaldijk Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie

Transformatie sociale woningbouw Rodenburgstraat en Laan van Cravestein Verkennen mogelijkheden kleinschalige woningbouw Afronding Klingelenberg, met aandacht voor seniorenwoningen Afronden plan Molenblok

  

Woningbouwlocatie De Vergt Renovatie woonwagenlocatie Het Griendje Verduurzamen woningen, gereed maken voor warmtetransitie

Herwijnen

Heukelum Meteren

Neerijnen Ophemert Opijnen

Rhenoy Rumpt Spijk Tricht

Tuil Varik Vuren

Waardenburg

       

Heuffterrein natuurgebied met kleinschalige woningbouw als mede-kostendrager Woninbouw De Vergt Renovatie woningbouwlocatie Het Griendje Transformatie sociale woningbouw

57 | WOONVISIE WEST BETUWE

58 | WOONVISIE WEST BETUWE

5. Dichtbij en op maat We werken dichtbij, we werken op maat en bovenal: we werken samen. We nodigen iedereen uit goede plannen te ontwikkelen en we stimuleren de samenwerking tussen inwoners, bedrijven, organisaties, woningcorporaties en de gemeente. Daarbij werken we verder aan de externe gerichtheid van de gemeentelijke organisatie en willen we regels en procedures zo helder en eenvoudig mogelijk maken.

59 | WOONVISIE WEST BETUWE

Samen aan de slag   

Betere resultaten boeken. Snellere ontwikkeling van bouwprojecten. Integrale gebiedsontwikkeling, waarbij wonen, werken, zorg, duurzaamheid en leefomgeving elkaar versterken.

door:   

Meer en betere institutionele samenwerking. Keuzes van gemeente duidelijk communiceren. Werken vanuit vertrouwen.

Dát denken we te bereiken met een goede samenwerking, waarbij we als gemeente onze rol als betrouwbare partner met oog voor de belangen van onze inwoners, bedrijven en organisatie steeds beter waar willen maken. Daarbij willen we meer dan voorheen de kennis en kracht van onze inwoners en bedrijven betrekken.

Woonopgaven zijn steeds complexer, en vragen steeds meer samenwerking tussen gemeente, inwoners, woningcorporaties en andere partners. Mede daarom hebben we opgaven en onderwerpen voor de woonvisie geput uit het breed gedragen bidbook en opgehaald in nauwe samenspraak met partners en de gemeenteraad. Groeipad De woonvisie biedt een kader voor tien jaar, vanuit een doorkijk op langere termijn. Elke vier jaar, na de installatie van een nieuwe gemeenteraad, actualiseren we de visie.

Concrete opgaven en acties worden jaarlijks geformuleerd. Daarbij willen we de komende periode graag samenwerken met onze partners op het gebied van wonen: corporaties, ontwikkelaars, zorgpartijen, huurdersbelangenorganisaties, maatschappelijke instellingen en natuurlijk bewoners. De inzet van woningcorporaties en gemeente leggen wij vast in prestatieafspraken. In onderstaande tekst geven we aan wat de gemeente zélf wil gaan doen om de woonvisie tot 2030 te helpen realiseren. Wij zien dit ook voor onszelf als een groeipad, dat aansluit op de ontwikkelrichting die we sinds de herindeling met onze organisatie zijn ingezet en die we met het realiseren van de woonvisie verder vormgeven. Samenwerken  Coalitiekracht benutten. Onze gemeente kent veel bedrijven en inwoners mensen met kennis, ervaring en netwerken die zij inzetten voor hun eigen organisatie, maar die zij ook kunnen en willen benutten om West Betuwe mooier en sterker te maken. Meer dan voorheen gaan we op zoek naar samenwerking met deze personen en organisaties en verkennen we gezamenlijke doelen, belangen en samenwerkingsmogelijkheden.  “Ontwikkeling op uitnodiging”. We nodigen marktpartijen en corporaties uit om zelf, met elkaar en/of met ons plannen te ontwikkelen, op basis van onze visie. Bij grotere projecten vormen we aan de voorkant een uitvoeringscoalitie.  Ruimte voor bewonersinitiatieven.

We staan open voor collectief particulier opdrachtgeverschap, bijvoorbeeld om woonzorginitiatieven te realiseren.  We maken prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersverenigingen.  Integraal gebiedsgericht werken biedt veel kansen. Onze rol daarin is: kaders bieden, (ruimtelijke) ontwikkelingen in de 60 | WOONVISIE WEST BETUWE

gewenste richting sturen, informeren, verbinden van partijen en faciliteren van samenwerking. We zien voor marktpartijen een rol als ontwikkelaar, beheerder en exploitant. Woningcorporaties zijn verantwoordelijk voor ontwikkeling, beheer en exploitatie van sociale woningen voor hun doelgroepen, en voor de leefbaarheid in de directe woonomgeving van hun bezit; samen met de gemeente en andere partijen werken zij in de wijken samen aan de versterking van de leefbaarheid. Sturen, niet alleen reageren  Prioritaire locaties willen we actief oppakken. We gaan op zoek naar uitvoeringscoalities en nodigen marktpartijen, corporaties en bewoners uit om met voorstellen te komen.  Jaarlijks stellen we onze prioriteiten voor de komende twee jaar opnieuw vast, zodat deze woonvisie een “levend document” blijft. De visie zelf actualiseren we vierjaarlijks, tegelijk en in samenhang met de kernagenda’s.  Met het grondbeleid sturen we op de realisering van de in deze woonvisie opgenomen kwantitatieve en kwalitatieve doelen. Dat doen we ook via het omgevingsplan, convenanten en overeenkomsten. Bij nieuwe projecten en voorstellen gaan we in een vroeg stadium met de initiatiefnemers om tafel om onze kaders helder te maken en snel duidelijkheid te bieden over de haalbaarheid.

In onze woningbouwprogrammering werken we de kwantitatieve en kwalitatieve opgave uit in jaarschijven en concrete aantallen per prijsklasse, omvang, doelgroep en locatie.  Om de 30% sociale huur of goedkope koop te realiseren vragen we de woningcorporaties de sociale huurwoningen te realiseren, of de ontwikkelaar – waarna de corporatie de woningen overneemt van de ontwikkelaar. Bij afname zorgt de

ontwikkelaar voor realistische prijzen die sociale verhuur mogelijk maken. De gemeente stuurt hierop via samenwerkings- of anterieure overeenkomsten.  Als in (kleinere) plannen sociale woningbouw en goedkope koopwoningen niet mogelijk zijn, kan de ontwikkelaar de verplichting afkopen en een bijdrage storten in een daartoe op te richten fonds “goedkope woningbouw”. Uit dit fonds dragen we dan op andere locaties bij aan de realisatie van voldoende goedkope woningen. Versnelling ontwikkelprocessen  Ontslakken. We onderzoeken in 2021 of er regels, procedures of werkwijzes zijn die bouwprocessen vertragen. Daarbij vragen we feedback van onze partners. Waar nodig en mogelijk vereenvoudigen en versnellen we onze aanpak. We sluiten hiermee aan op een van de doelen van de Omgevingswet, die er op gericht is meer in maatwerk, meer gebiedsgericht en met minder regels en procedures te werken.  We nemen een realisatieplicht in onze contracten en vergunningen op, inclusief een uiterste realisatiedatum. Na het verstrijken daarvan vervallen de bouwrechten en kan de vrijkomende ruimte in de woningbouwprogrammering voor andere plannen worden aangewend.

61 | WOONVISIE WEST BETUWE

Lijst van figuren en tabellen Figuur 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15 2.16 2.17 2.18

Titel Woningen naar type, West Betuwe 2019 Woningen naar bouwjaar, West Betuwe 2019 Woningen naar eigendom, West Betuwe 2019 Woningen naar energielabel, West Betuwe 2019 Ontwikkeling WOZ-waarde Omvang van de kernen en groeitempo 2000-2019 Huishoudensontwikkeling Huishoudens naar leeftijdsklasse Huishoudenssamenstelling trendscenario Woningvoorraad naar prijsklasse, West Betuwe Inkomensverdeling huishoudens, West Betuwe Bereikbaarheid West Betuwe Verhuizingen West Betuwe naar herkomst Ontwikkeling transactieprijs woningen Woningtransacties Corporatiewoningen West Betuwe 20142018 Samenstelling sociale voorraad naar soort woning Samenstelling sociale voorraad naar type en prijs

pagina 14. 14. 15.

2.19 2.20 2.21

15. 3.1 15. 17. 19. 19. 20.

Tabel 2.1 2.2 2.3

21.

2.4

21.

2.5

23. 24.

2.6

25. 25. 26.

3.1

Bevolkingsontwikkeling West Betuwe in 3 scenario’s Planvoorraad (harde plannen) 2020 Inwoners West Betuwe 2000-2040, versnellingsscenario Huidige woningbouwplannen per kern, hard en zacht

29.

Titel Voorzieningen in kernen Bevolkingsgroei per kern, 2000-2019 Woningtoewijzing door woningcorporaties Woningbehoefte 2020-2030 naar type, grootte en huur/koop Woningbehoefte 2020-2030 naar huuren koopprijsklassen Verwachte ontwikkeling woningvoorraad vergeleken met planvoorraad, in drie scenario’s Bestaande harde plannen en indicatieve toedeling vrije ruimte

Pagina 16. 18. 25.

33. 35. 50.

31. 31. 34.

53.

26. 28.

62 | WOONVISIE WEST BETUWE

Ruimtevolk (2018), Kernenfoto’s West Betuwe, 26 kernen in Bronvermelding ABF Research/SYSWOV (2018) Basisadministratie Gemeenten (BAG 2020) Boelhouwer (2020), Daams (2020) en Hoes/NVM (2020): geciteerd in: AD (3 juni 2020) Zorgt Corona voor een abrupt einde van de leegloop op het platteland? BPD (Bouwfonds Property Development, augustus 2020), Middenhuur als smeerolie voor de woningmarkt CBS Statline; CBS/WSW Lokale Monitor Wonen; CBS/Kadasterdata Fries Sociaal Planbureau (2019), Leven in Fryslan Funda (maart 2020), te koop staande huizen in West Betuwe Gemeenten Neerijnen, Lingewaal en Geldermalsen (2018), Samen verder als één. Bidbook. Gemeente West Betuwe (2019), Samen Bouwen. Coalitieakkoord 2019-2021 Gemeente West Betuwe (2020), Samen verder bouwen. Coalitieakkoord 2020-2021 Gemeente West Betuwe (2020), concept Kerncanvassen Gemeente West Betuwe (2020), woningbouwprogrammering Giele, D. en E. Daalhuizen, in Grondzaken in de Praktijk (2017), Sociale woningbouw in faciliterend grondbeleid. Kadaster (20 juli 2020). Woningen buiten de stad steeds meer in trek. Provincie Gelderland (2020), Actieplan Wonen. Provincie Gelderland (2020), Wonen in balans.

Rebel (2019), bevolkingsprognoses kerncanvassen West Betuwe Rigo (2020) Dashboard woningbehoefteonderzoek Rivierenland (regionaal woningbehoefteonderzoek) Rigo (2020) Doorrekening woningbehoefteonderzoek West Betuwe en Woningmarktsimulatie

beeld Scoop Zeeuws instituut voor sociale en culturele ontwikkeling (2012), Sluit de basisschool: sluit het dorp? STEC (2019), Kwalitatief de- en herprogrammeren woningbouw Tordoir (2015), Ruimtelijke Samenhang Regio Rivierenland Vries, P. de, F. Harleman en L. Hans (9 september 2020), Corporaties verkopen minder woningen aan koopstarters. Woongaard (2020) data wachttijden uit systeem Kleurrijk Wonen en De Goede Woning/De Kernen

Gebruikte websites: Allecijfers.nl Atlasleefomgeving.nl Klimaatmonitor.nl Leefbaarometer.nl Mapitout.iamsterdam.com Nationaleenergieatlas.nl Pdok.nl / basisregistratie grootschalige topografie RVO/EP-online Statline Waarstaatjegemeente.nl Westbetuweincijfers.nl

63 | WOONVISIE WEST BETUWE

Fotoverantwoording Uiterlijk bij vaststelling woonvisie door gemeenteraad worden sommige foto’s nog vervangen en/of wordt nog met de makers contact opgenomen om de rechten af te kopen en een scherpere foto te krijgen om hier op te nemen. Sommige foto’s zijn overgenomen uit het bidbook.

De gemeente West Betuwe heeft haar best gedaan rechthebbenden op de gebruikte foto’s te achterhalen. Ziet u een foto van u maar hebben wij hierover geen contact met u gehad? Neem dan contact op met een van de projectleiders Woonvisie en we maken het alsnog in orde.

Foto(‘s) Titelblad hoofdstuk 1 Titelblad hoofdstuk 2 en foto bij beleidskeuze 3, pag. 40 supermarkt in Vuren Zicht op Linge, pag 14-15; Zicht op Tricht pag. 38; zicht op Buurmalsen, Vuren en Geldermalsen pag. 39; woongebouw Kleurrijk Wonen Geldermalsen pag. 41; foto De Plantage, pag. 48 Titelblad hoofdstuk 3 Zorglandgoed, pag. 43

Colofon Deze woonvisie is opgesteld door de Gemeente West Betuwe na consultatie van woningcorporaties, vertegenwoordigingen van huurders, Adviesraad Sociaal Domein, makelaars, inwoners, zorgen onderwijsinstellingen, bouwers, ontwikkelaars, regio Rivierenland en de provincie Gelderland.

Luchtfoto knooppunt Deil, pag. 48 Werkzaamheden station Geldermalsen, pag. 49 Titelblad hoofdstuk 4, Foto gracht Heukelum, pag .55 Titelblad hoofdstuk 5, eerste paal school Asperen, pag. 59

Maker Gemeente Internet, supermarkt Vuren

Rob Groen, Adare Publiek Professional

Projectleiders: Petra Murre en Mirjam Smits Procesbegeleiding en uitwerken woonvisie: Rob Groen, Adare Publiek Professional.

Meergezinswoningen

Website Plantage Website Zorglandgoed

Voor vragen of contact: bel 14 0345 of mail gemeente@westbetuwe.nl

Deze woonvisie is vastgesteld door de gemeenteraad van West Betuwe op 15 december 2020 20

Gemeente

64 | WOONVISIE WEST BETUWE

Grafiektitel 7 6 5 4 3

2 1

0 Categorie 1

Categorie 2 Reeks 1

Categorie 3 Reeks 2

Categorie 4

Reeks 3

2 | WOONVISIE WEST BETUWE