plan-van-aanpak-duurzame-warmte-enspijk-v1.2 (1).pdf

Plan van Aanpak voor een

Duurzame Warmtevoorziening voor

Enspijk

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 1 van 46

Opgesteld door de werkgroep Duurzame Warmte Enspijk

Voor de inwoners van Enspijk en andere belanghebbenden

Ondersteund door: Gemeente West Betuwe

Duurzaamheidsadviesbureau RINVER

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 2 van 46

Colofon Auteurs: Hijmen van Doornspeek Peter Janson Maarten Ouwehand Frans Pigeaud Anniek Russel-Veefkind Nina van Toulon Angelique Tukker Patrick Tukker Leo van Velzen Foto's: Angelique Tukker Begeleiding en redactie: Maurice Ramaker | RINVER Financiering: Gemeente West Betuwe (Rolf van Os) Periode: april 2022 t/m december 2022 Documentstatus: Definitief V1.1 Lijst met afkortingen: CapEx - Capital expenditures DWE - Duurzame Warmte Enspijk FMEA - Failure Mode and Effect Analysis GWB - Gemeente West Betuwe OPEX - Operational Expenditure TCO - Total cost of ownership TEO - Thermische Energie uit Oppervlaktewater WO - Warmte Opslag PvA - Plan van Aanpak VMDW - Voorbereidende Maatregelen op Duurzame Warmte

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 3 van 46

Voorwoord Wij zijn klaar voor de volgende fase om in de dorpskern van Enspijk een duurzame en betaalbare warmtevoorziening te realiseren. De werkgroep DWE bestaat uit een aantal inwoners uit Enspijk. Mede dankzij ondersteuning en aanmoediging van de gemeente West Betuwe, zijn wij in staat gesteld om een Plan van Aanpak uit te werken. Het vormt de basis voor de organisatie van de werkgroep en bevat een inventarisering van de te nemen stappen om te komen tot een duurzame warmtevoorziening voor de dorpskern van Enspijk. Er is veel tijd geïnvesteerd om te komen tot dit resultaat. Veel water is de Linge daarbij inmiddels gepasseerd en er moet nog veel meer water passeren voordat dit plan daadwerkelijk is gerealiseerd. De werkgroep is, in deze eerste fase, opgedeeld in een aantal sub-werkgroepen te weten: Techniek; Juridisch, Eigendomsorganisatie en Financieel; Duurzaamheid; Draagvlak en Communicatie; Risico; Organisatie. Elke sub-werkgroep heeft getracht een zo goed mogelijk beeld te vormen van de mogelijkheden en de uitdaging om tot een duurzame warmtevoorziening voor Enspijk te komen. Daarbij staat inclusiviteit hoog in het vaandel. Voor alle dorpsgenoten moet het mogelijk worden gemaakt om hun huis duurzaam te verwarmen. Met behulp van een risicoanalyse is geprobeerd de kans van slagen van dit plan te vergroten.

Omdat wij ook vinden dat deze voorziening voor en van het dorp is, wordt een coöperatie opgericht waarvan lokale leden eigenaar zijn. Het plan is, zoals gezegd, een aanzet. In deze turbulente tijd moeten er belangrijke keuzes worden gemaakt om onze footprint zo klein mogelijk te maken. Door deze turbulentie is het plan vanzelfsprekend aan verandering onderhevig en door voortschrijdend inzicht veranderlijk. Binnen de werkgroep worden stevige maar prettige discussies hierover gevoerd, maar deze hebben altijd als doel tot een duurzame warmtevoorziening te komen. Een belangrijk onderdeel van het werk de komende tijd, is het betrekken van de inwoners bij dit plan. We zullen hier veel tijd in investeren. Ook merken wij dat dit project gevolgd wordt in den lande. Er wordt op diverse vlakken overleg gevoerd met instanties en projecten die zich, zowel landelijk als regionaal met de ontwikkeling van aquathermie en duurzame warmte bezighouden. Dat levert veel leermomenten op. Met dit document presenteert de werkgroep DWE u het Plan van Aanpak voor een duurzame warmtevoorziening van Enspijk en hoopt daarbij dat u met zeer veel interesse de ontwikkeling naar een duurzame samenleving zult volgen en steunen. Werkgroep Duurzame Warmte Enspijk

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 4 van 46

Samenvatting In enkele vooronderzoeken is geconcludeerd dat aquathermie, warmtewinning uit de rivier de Linge, de voorkeur geniet voor de verduurzaming voor de warmtevoorziening van Enspijk. Daarbij kwam ook naar voren dat naast de reductie van CO2-uitstoot, financiële haalbaarheid voor alle inwoners (inclusiviteit) en bescherming van de ecologie in de Linge, randvoorwaarden zijn. Dit Plan van Aanpak dient als leidraad om het doel van dit initiatief, een duurzame warmtevoorziening voor Enspijk, gerealiseerd te krijgen. Om hiertoe te komen maken we onderscheid in vijf fasen, te weten: vooronderzoek, voorbereidende maatregelen op duurzame warmte, haalbaarheid, ontwikkeling & ontwerp en realisatie & beheer. We staan nu op de grens van het vooronderzoek en de voorbereidende maatregelen voor een duurzame warmtevoorziening. Dit is het moment om samen met de inwoners van Enspijk te gaan kijken naar de isolatie van de woningen; iets waar iedereen voordeel van heeft. Bovendien is dit buitengewoon duurzaam. Een bouwkundig onderzoek en advies is hiervoor opgenomen in onze plannen. Vervolgens zal met een haalbaarheidsonderzoek onderzocht worden of, en met welke configuratie, dit initiatief echt haalbaar is. Wanneer dit positief wordt beoordeeld zullen we starten worden met het ontwikkelen en ontwerpen van zowel de techniek als de financiële en juridische constructies.

Wanneer een volledige ontwerprapportage is opgeleverd en het draagvlak en de financiering voor de realisatie voldoende zijn, dan start de realisatie en beheer van de duurzame warmtevoorziening van Enspijk. Tijdens het doorlopen van de fasen wordt een aantal onderdelen behandeld dat om specifieke kennis vraagt en daarom onderverdeeld is in een aantal subgroepen. We onderscheiden hierin zes onderdelen: 1) Techniek, 2) Juridisch, eigendomsorganisatie en financieel (JEF), 3) Duurzaamheid, 4) Draagvlak, 5) Risico, 6) Organisatie van het initiatief. Het onderdeel techniek omvat het fysische systeem dat de duurzame warmte gaat leveren. Hier worden onder andere de afmetingen en het vermogen en de route van de leidingen van het systeem bepaald. De techniek is samengesteld uit de componenten die bij de bron (de Linge) komen te liggen: het deel van het systeem dat de warmte produceert (warmtepomp en warmteopslag), de distributie van de warmte (het warmtenet), de levering van de warmte aan de huishoudens (tot en met de warmtemeter), de afname van de warmte door huishoudens (warmteafname set, aansluiting op CV-systeem en overige maatregelen aan een woning om de afname van de duurzame mogelijk te maken). In het onderdeel JEF richten we een coöperatie op en vragen de inwoners van Enspijk om hier lid van te worden.

Juridisch omvat alles dat betrekking heeft op rechtsvormkeuzes, contracten, vergunningen, statuten en andere zaken waarbij een jurist aan te pas moet komen. De eigendomsorganisatie heeft betrekking op de manier waarop de inwoners van Enspijk uiteindelijk eigenaar gaan worden van het totale systeem en dus ook de manier waarop uiteindelijk de investeringen, voorbereidende kosten en exploitatiekosten, maar ook de baten en de risico's verdeeld gaan worden. Financieel heeft betrekking op alles wat met de verwerving en de inzet van de benodigde financiële middelen te maken heeft. Duurzaamheid betreft alle maatregelen die worden genomen om de uitstoot van CO₂ door de inwoners van Enspijk te reduceren om de gevolgen van de klimaatcrisis te verminderen. Ook zullen we veel aandacht besteden aan een duurzame bouw en functioneren van het systeem. Het uitgangspunt is een zo laag mogelijke negatieve impact op het mondiale milieu en het voorkomen van negatieve impact op de ecologie in de Linge.

Wij gaan aan de slag met het creëren van draagvlak. Aan de hand van het AIDAS-model kijken wij wat hieraan ten grondslag ligt. Wij realiseren ons dat wij zonder de instemming van een groot deel, zo niet

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 5 van 46

alle inwoners van Enspijk, niet kunnen beginnen. Wij vragen de inwoners van Enspijk om lid te worden van onze coöperatie. Middels enquêtes, nieuwsbrieven, informatieavonden en via onze website trachten we zoveel informatie te geven. Daar zullen we de tijd voor nemen. Dit zal ongeveer twee jaar in beslag nemen. Voor ons geldt dat kwaliteit gaat voor haast. Om de risico's te beheersen wordt er gebruik gemaakt van de Failure Mode and Effect Analysis (FMEA) methode. Hiermee wordt een indicatie verkregen van de relatieve grootte van de risico's die dit initiatief loopt. Na rangschikking worden voor de grootste risico's controlemaatregelen bedacht. Zo worden de risico's beperkt en in de kiem gesmoord. Om al het werk in de richting van deze duurzame warmtevoorziening uit te kunnen voeren is een professionele organisatie van de werkgroep nodig. Daartoe zijn de principes en gedragscode binnen de werkgroep beschreven en is er een standaard samenkomstmoment gekozen. Er zijn maatregelen gedefinieerd om de voortgang en de kwaliteit van het project te waarborgen en de benodigde rollen en bijbehorende taken zijn uitgeschreven. Voor de oprichting van de coöperatie is een bestuur gekozen dat in eerste instantie bestaat uit leden van de werkgroep. De globale tijdlijn voor het doorlopen van alle fasen wordt geschat op 7,5 jaar. De kosten voor de ontwikkeling van het project (excl.

de realisatie) bedragen zo'n € 2.840.050,- Hiervoor zijn we aangewezen op de ondersteuning van lokale belanghebbende organisaties.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 6 van 46

Inhoudsopgave Colofon ......................................................................................................... 3 Voorwoord ................................................................................................... 4 Samenvatting ............................................................................................... 5 Inhoudsopgave ............................................................................................ 7 1

Inleiding ............................................................................................... 9

2

Doelstellingen en afbakening ............................................................ 12

3

2.1

Streefuitkomst .......................................................................................................................... 12

2.2

Randvoorwaarden .................................................................................................................... 12

2.3

Afbakening (scope) ................................................................................................................... 13

Aanpak ............................................................................................... 16 3.1

Fasering ..................................................................................................................................... 16

3.2

Inhoudelijke onderdelen........................................................................................................... 17

3.2.1

Techniek ............................................................................................................................ 17

3.2.2

Juridisch, eigendomsorganisatie en financieel (JEF) ........................................................ 18

3.2.3

Duurzaamheid................................................................................................................... 18

3.2.4

Draagvlak en commitment ............................................................................................... 19

3.2.4.1

Definitie 'voldoende draagvlak' .................................................................................... 19

3.2.4.2

Belanghebbenden ......................................................................................................... 21

3.2.4.3

Communicatie en afstemming...................................................................................... 21

3.2.5 4

Risico ................................................................................................................................. 24

Organisatie ......................................................................................... 26 4.1

Werkgroep ................................................................................................................................ 26

4.1.1

Principes............................................................................................................................ 26

4.1.2

Gedragscode ..................................................................................................................... 26

4.1.3

Samenkomstmomenten ................................................................................................... 26

4.1.4

Centrale werkmap voor documenten .............................................................................. 27

4.1.5

Waarborging voortgang en kwaliteit ................................................................................ 27

4.2

Rollen en taken ......................................................................................................................... 28

4.2.1

Voorzitter (bestuursfunctie) ............................................................................................. 28

4.2.2

Project(bege)leider ........................................................................................................... 28

4.2.3

Notulist ............................................................................................................................. 29

4.2.4

Afstemmer ........................................................................................................................ 29

4.2.5

PR-Manager - Vormgeving en facilitair............................................................................. 29

4.2.6

PR-Manager - Communicatie............................................................................................ 29

4.2.7

Penningmeester (bestuursfunctie) ................................................................................... 29

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 7 van 46

5

6

4.2.8

Secretaris (bestuursfunctie) ............................................................................................. 30

4.2.9

Juridisch-Financieel coördinator ....................................................................................... 30

4.2.10

Technicus - Warmtesysteem ............................................................................................ 30

4.2.11

Technicus-IT ...................................................................................................................... 30

4.2.12

Duurzaamheidsgeweten ................................................................................................... 30

4.2.13

Kascommissie .................................................................................................................... 31

4.2.14

Vertrouwenspersoon ........................................................................................................ 31

Planning ............................................................................................. 33 5.1

Tijdlijn........................................................................................................................................ 33

5.2

Deliverables en go/no-go momenten....................................................................................... 33

5.2.1

Voorbereidende Maatregelen op Duurzame Warmte (VMDW) ...................................... 33

5.2.2

Haalbaarheid ..................................................................................................................... 34

5.2.3

Ontwikkeling en Ontwerp ................................................................................................. 34

5.2.4

Realisatie en beheer ......................................................................................................... 34

Financiering ........................................................................................ 36 6.1

Uitgaven voor projectontwikkeling .......................................................................................... 36

6.2

Investeringen (CAPEX) .............................................................................................................. 38

6.3

Total cost of ownership (TCO) .................................................................................................. 38

Bibliografie ................................................................................................. 40 BIJLAGEN .................................................................................................... 41 Bijlage A - Wat is aquathermie? ................................................................ 42 Bijlage B - Uitgangspunt aquathermie warmteconcept ............................ 44 Bijlage C - Overzicht van kerndocumenten ............................................... 45

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 8 van 46

1 Inleiding Als gevolg van onder meer het verbranden van fossiele brandstoffen stoot ‘de mens’ broeikasgassen zoals CO2 uit. Samen met ontbossing zorgt dit ervoor dat de concentratie broeikasgassen in de atmosfeer groter is en wordt dan ooit tevoren en dat het klimaat op aarde opwarmt. Dit veroorzaakt stijging van de zeespiegel en extremere weersomstandigheden met potentieel dramatische gevolgen. Op veel plekken op aarde mislukken oogsten door toenemend extreme droogte of stromen dorpen bij extreme regenval onder, mede als gevolg van houtkap en verkeerd grondgebruik. In Nederland hebben we dit ook gezien in de afgelopen jaren: 2018 en 2019 waren extreem warm én droog. De afgelopen jaren waren de gevolgen van extreme regenval en droogte (Waterschap Rivierenland, 2022) in het stroomgebied van waterschap Rivierenland duidelijk zichtbaar. In navolging van het Klimaatakkoord van Parijs is er ook in Nederland een klimaatakkoord opgesteld waarin tot doel is gesteld om voor 2030 tenminste 49% CO2-emissie te hebben gereduceerd. In het regeringsakkoord van 2021 is dit verder aangescherpt tot een beoogde reductie van 60% CO2 in 2030. In 2050 dient de Nederlandse CO2-emissie 95% te zijn gereduceerd ten opzichte van 1990. Gemeente West Betuwe (GWB) heeft in het kader van deze opgave haar Transitie Visie Warmte (TVW) opgesteld en zichzelf verbonden aan deze doelstellingen.

Samen met RES Regio Rivierenland zoekt ze nu naar hernieuwbare energiebronnen die aardgas kunnen vervangen. Aquathermie – warmte uit water – is een van de mogelijkheden. Het dorp Enspijk is met een dorpskern van 180 huishoudens binnen GWB een van de koplopers op het gebied van verduurzaming. Stichting Mooi Wonen In Enspijk (MWiE) heeft al in 2013 in haar Dorpsplan aangegeven in 2030 energie neutraal te willen zijn. Enspijk ligt pal aan de rivier de Linge. Daardoor kwam de RES Regio Rivierenland op basis van ‘expert judgement’, tot de conclusie dat Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO), een vorm van aquathermie, met één Warmte Opslag (WO) een logische technologie is voor een duurzame warmtevoorziening en is het door GWB aangewezen als proeflocatie. Om te bepalen of dit haalbaar zou kunnen zijn heeft Royal Haskoning DHV een zogeheten Quickscan (Royal Haskoning DHV, 2020) uitgevoerd. Daarin is geconcludeerd dat een dergelijk systeem in de eerste plaats technisch haalbaar is, maar dat de financiële haalbaarheid nog een aanzienlijke uitdaging met zich meebrengt. Om deze reden heeft GWB aan bureau RINVER en DNV gevraagd om onderzoek te verrichten naar een voorkeursscenario voor een duurzame en eventueel coöperatieve warmtevoorziening voor Enspijk met als uitgangspunt, maar niet uitsluitend, aquathermie.

In dit onderzoek (Ramaker, 2022) is gebruik gemaakt van een Multi Actor Multi Criteria Analyse (MAMCA). Hierbij zijn de doelen en belangen van de meeste betrokkenen verzameld en gebruikt om een 5-tal uiteenlopende warmteconcepten met elkaar te vergelijken. Het proces van dit onderzoek heeft bijgedragen aan het verkrijgen van inzicht in elkaars belangen en doelen. De oplossing met uitsluitend aquathermie, een Warmte Opslag (WO) en een warmtenet kwam er als best scorende uit. Tevens kwam naar voren dat naast duurzaamheid ook investeringen en kosten (exploitatiekosten en energieprijzen) een belangrijk criterium vormen en een sterke rol zullen moeten spelen in de toekomstige afwegingen. Met deze uitkomst is een grove schets van het eindpunt in het vizier. Het gezamenlijke doel is bijdragen aan het oplossen van de klimaatcrisis, door geen gebruik meer te maken van aardgas en over te schakelen op duurzame alternatieven voor onze warmtevoorziening. Om in Enspijk aan dit doel te werken is de werkgroep Duurzame Warmte Enspijk (DWE) opgericht. Deze werkgroep wordt momenteel gevormd door negen inwoners die zich inzetten voor de realisatie van een duurzame en inclusieve warmtevoorziening voor de inwoners van Enspijk.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 9 van 46

Om de energietransitie te realiseren, moeten veel stappen worden gezet. De werkgroep DWE heeft de afgelopen maanden een inventarisatie gemaakt van de op dit moment voorziene aspecten die komen kijken bij de casus van Enspijk. Dit omvat onder meer de maatregelen die we nu al kunnen nemen, haalbaarheidsonderzoeken, ontwikkeling, ontwerp, realisatie en beheer. Maar ook technologie, financiën, juridische zaken, organisatie van eigendom, duurzaamheid, draagvlak en communicatie en de organisatie van het geheel. Financiële haalbaarheid voor de inwoners van Enspijk is een belangrijke voorwaarde. Om stappen te kunnen zetten naar de daadwerkelijke realisatie van duurzame warmte voor Enspijk is een plan nodig. In het Plan van Aanpak (PvA) dat voor u ligt, wordt dit plan uiteengezet. Het dient als leidraad om dit initiatief, DWE, gerealiseerd te krijgen. Hiertoe zijn de uitgangspunten, zoals het doel, de scope en de samenwerkingsprincipes benoemd. De stappen die gemaakt moeten worden om dit initiatief tot een succes te maken worden beschreven. Er wordt samengevat wie welke taken op zich neemt en hoe de financiële middelen verworven kunnen worden en besteed dienen te worden. Hiermee kunnen ook de partijen die dit initiatief (financieel of met kennis) ondersteunen geïnformeerd worden over waar die ondersteuning nodig is.

Een plan voor de praktische uitvoering wordt nog buiten beschouwing gelaten aangezien het innovatieve en complexe karakter van het initiatief om een pragmatische uitvoering en bijsturing van het werk zal gaan vragen. Om dit initiatief te ondersteunen is sinds oktober 2021 de kerngroep Warmte uit de Linge voor Enspijk actief. In deze kerngroep zijn Waterschap Rivierenland, woningcorporatie Kleurrijk Wonen, netbeheerder Liander, RES Regio Rivierenland, GWB en de werkgroep DWE verenigd. Voor een succesvol vervolg en uitvoering van dit PvA is het ons inziens van cruciaal belang dat al deze belanghebbenden dit initiatief blijven ondersteunen. Onder andere bij het verkrijgen van locaties, vergunningen en fondsen zijn zij noodzakelijk en alleen met actieve participatie van deze belanghebbenden heeft dit plan kans van slagen. Wij kijken daarom uit naar een constructieve, prettige en (ver)duurzame(nde) samenwerking!

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 10 van 46

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 11 van 46

2 Doelstellingen en afbakening Om op effectieve wijze te kunnen anticiperen op veranderende omstandigheden in het lange en pionierende proces dat voor ons ligt is (het voor ogen houden van) de streefuitkomst (het doel) van het initiatief van cruciaal belang. De randvoorwaarden en de scope beschrijven de kaders waarbinnen naar het doel toegewerkt zal gaan worden. 2.1 Streefuitkomst In onderstaande tekst in cursief wordt de streefuitkomst beschreven. Dat is (in de tegenwoordige tijd gesteld) de gewenste eindsituatie na volledige oplevering en inbedrijfstelling van de duurzame warmtevoorziening. Deze tekst beschrijft dus een toekomstige situatie. Vanwege de zorg om de gevolgen van klimaatverandering en de betrokkenheid met de omgeving en het milieu hebben wij, de inwoners van Enspijk, de verantwoordelijkheid genomen om er voor toekomstige generaties voor te zorgen dat Enspijk op een duurzame manier wordt verwarmd. Er wordt aanzienlijk minder tot geen aardgas meer gebruikt waardoor de CO2 uitstoot sterk vermindert. Bovendien neemt de afhankelijkheid van niet-duurzame energiebronnen uit binnen- en buitenland af en is er beduidend minder (Gronings) gas nodig. Naar aanleiding van informatievoorziening zijn wij onze woningen energetisch gaan verbeteren doormiddel van (collectieve) isolatiemaatregelen.

Daarna is de duurzame warmtevoorziening voor Enspijk (na haalbaar bevonden te zijn in de haalbaarheidsfase) in een overzichtelijk termijn (5-10 jaar) gerealiseerd. Het systeem werkt naar tevredenheid van nagenoeg alle inwoners; het systeem is betrouwbaar doordat de realisatie, het beheer en het onderhoud aan een vakkundig bedrijf worden uitbesteed. Dit bedrijf is door de inwoners zelf aangewezen. Uiteindelijk is de duurzame warmte voor iedereen toegankelijk geworden. Zowel voor mensen die direct wilden deelnemen, als voor mensen die pas later aan konden of wilden sluiten én voor mensen in het buitengebied. Onze zelfvoorzienendheid is hiermee aanzienlijk vergroot doordat we de meerderheid van de stemmen in de hiervoor opgerichte coöperatie bezitten. Hierdoor zijn we zowel de beleidsbepalers, als (deels) de eigen vermogensverschaffers als (deels) de eigenaren van het systeem. Het is een financieel aantrekkelijke nutsvoorziening geworden waarvan wij de grootste baten ontvangen in de vorm van een betaalbare en stabiele prijs voor de verwarming van onze huizen. Daarnaast is dit, hoewel een secundaire doelstelling, een mooie vorm van belegging. Tevens is er de mogelijkheid om de mate van zelfvoorziening nog verder uit te breiden door lokaal opgewekte elektriciteit te gaan gebruiken voor het warmtesysteem.

Omdat dit een innovatief initiatief is, hebben de lokale overheden ons ondersteund door begeleiding te organiseren en door de financiële risico’s te verminderen door subsidies c.q. garanties beschikbaar te stellen en risicodragend vermogen in te brengen tijdens realisatiefase. De risico’s zijn verder gereduceerd doordat het warmtesysteem is gerealiseerd in een ontwikkel-BV waarin de inwoners geen risicodragers zijn. Nadat bleek dat het naar behoren functioneerde, is het door ons overgenomen. Ook de woningbouwcorporatie participeert in de exploitatie én afname van de duurzame warmte voor haar woningen in Enspijk. Zowel tijdens de ontwikkeling als na de realisatie van dit initiatief heeft het voor de regio gediend als een enthousiasmerend voorbeeld waarin veel kennis en kunde is vergaard en op heldere wijze weer is gedeeld. 2.2 Randvoorwaarden Uit de interviews die zijn afgenomen tijdens het vooronderzoek kwamen technische, financiële sociale en algemene randvoorwaarden naar voren.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 12 van 46

De technische randvoorwaarden hebben betrekking op de ecologische waterkwaliteit die behouden of zelfs verbeterd zal moeten worden. De warmtewisselaars die gebruikt gaan worden voor het onttrekken van warmte uit de Linge, dienen buiten de watergang geplaatst te worden en er mogen geen WO’s met elkaar interfereren. Het warmtenet zal in het begin als een midden-temperatuur warmtenet worden uitgevoerd en de uiteindelijk installatie moet veilig zijn en op een duurzame (circulaire) wijze gebouwd worden, waarbij er rekening wordt gehouden met bestaande infrastructuur. De financiering en financiële exploitatie dient op transparante wijze en in open samenwerking te worden georganiseerd. Voor de inwoners moeten de uiteindelijke jaarlijkse lasten gelijk blijven of lager worden in vergelijking met het gebruik van conventionele manieren van verwarming; daarom zal ook af worden gezien van het Niet Meer Dan Anders (NMDA) principe van de warmtewet anno 2021 (Ministerie van Economische Zaken, 2013). Het streven is om de financiële risico's voor de inwoners tot nul te reduceren. Het dient een sociaal initiatief te worden dat door een grote meerderheid van de inwoners van Enspijk wordt gesteund en wat toegankelijk is voor eenieder die wil participeren (inclusiviteit).

Indien een perceel dient te worden aangeschaft voor de realisatie van de installatie, dan gaat de voorkeur uit naar minnelijke verwerving. Daarnaast mag de onttrekking van warmte uit de Linge in Enspijk geen beperkingen opleveren voor andere dorpskernen die dit voorbeeld zouden willen volgen. De DWE-werkgroep acht begeleiding vanuit lokale overheden noodzakelijk voor goede voortzetting van het initiatief. 2.3 Afbakening (scope) Hier worden de grenzen beschreven van de werkzaamheden die zullen worden uitgevoerd binnen dit initiatief. ‘Binnen scope’ heeft betrekking op alles wat nog (net) wel meegenomen zal worden. ‘Buiten scope’ beschrijft juist welke zaken hier (net) buiten vallen en waar dit initiatief stopt. Binnen de scope van dit initiatief vallen duurzaamheid en voor iedere inwoner van Enspijk (financieel) haalbare warmte. Dit is de kern van dit inclusieve initiatief, vandaar ook de naam: Duurzame Warmte Enspijk. Er wordt gewerkt aan een zo groot mogelijk draagvlak, voldoende om de haalbaarheid te garanderen. We kijken over de dorpsgrenzen heen en gebruiken en verbeteren de kennis en ervaringen van andere initiatieven.

Naast een collectieve warmtevoorziening voor de dorpskern van Enspijk inclusief de buitendijkse woningen (zie Figuur 1) zoeken we ook naar mogelijkheden om de voorbereidende maatregelen zoals isolatie, slimme thermostaten en aardgasvrij koken op collectieve wijze te organiseren en/of aan te besteden voor alle inwoners van Enspijk (ook buiten de dorpskern) die hiervoor open staan. Buiten de scope van dit initiatief valt vooralsnog de opwek van elektrische energie, ook al is er de ambitie om hier vroeg of laat wel mee aan de slag te gaan. Het realiseren van duurzame warmte voor ieder huis in Enspijk, is voor nu complex en ambitieus genoeg. Het beoogde warmtenet zal alleen de dorpskern van duurzame warmte kunnen gaan voorzien en dus niet de woningen in het buitengebied. Gebruik van restwarmte van bedrijven in de omgeving wordt voor nu ook buiten beschouwing gelaten, omdat de aanname is dat er te weinig warmte beschikbaar is vanuit de omliggende bedrijven en omdat de afstand hiernaartoe in verhouding te groot is voor een betaalbaar warmtenet. Iedere inwoner van Enspijk is vrij om zijn of haar warmtevoorziening te kiezen. De tijd en middelen van dit initiatief zullen echter in eerste instantie niet aangewend worden om een individuele warmtevoorziening zoals een luchtwarmtepomp te realiseren voor iemand binnen de dorpskern.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 13 van 46

Figuur 1: Geografische scope

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 14 van 46

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 15 van 46

3 Aanpak De aanpak om te komen tot een duurzame warmtevoorziening voor Enspijk bestaat uit een viertal fasen en in iedere fase worden de te nemen stappen, op basis van een expertise, onderverdeeld in een vijftal onderdelen. De aanbevelingen voortkomend uit het vooronderzoek zijn zo goed als mogelijk hierin verwerkt.

Figuur 2: Aanpak diagram

3.1 Fasering Het traject dat het DWE-initiatief vanaf de oplevering van dit PvA moet doorlopen en eindigt wanneer Enspijk een goed functionerende en financieel haalbare duurzame warmtevoorziening heeft, is opgedeeld in vier fasen. 1. Te beginnen bij voorbereidende maatregelen op de duurzame warmtevoorziening. 2. Vervolgens wordt de haalbaarheid van het initiatief nader onderzocht. 3. Daarna kan de ontwikkeling en het ontwerp van de duurzame warmtevoorziening plaatsvinden. 4. Deze dienen dan weer als basis voor de daadwerkelijke realisatie en het beheer hiervan. Naarmate het initiatief voortgang boekt zal de mate van abstractie afnemen, het wordt steeds concreter hoe die duurzame warmtevoorziening eruitziet. De benodigde financiële middelen zullen echter ook toenemen. Waar in de eerste jaren tienduizenden euro's nodig zullen zijn, zullen er miljoenen nodig zijn wanneer over wordt gegaan op de realisatie van de duurzame warmtevoorziening. Aan het einde van iedere fase wordt een go/no-go moment ingelast om te bepalen of het initiatief nog levensvatbaar is. Een aantal voorbereidende maatregelen op een duurzame warmtevoorziening, die het gasverbruik en de CO2-uitstoot verminderen, kunnen 'per direct' genomen worden. Koken op een inductiekookplaat bijvoorbeeld en het isoleren van de woningen.

Een aantal van deze maatregelen verdienen zichzelf vanzelf terug en al deze maatregelen zijn sowieso nodig wanneer de overstap van gas naar een duurzame warmtevoorziening wordt gemaakt. Daarom kunnen deze maatregelen ook als 'no-regret maatregelen' worden beschouwd. Er zal een gedetailleerde haalbaarheidsstudie uitgevoerd worden om de haalbaarheid van een duurzame warmtevoorziening op basis van aquathermie, een WO en een warmtenet zeker te stellen.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 16 van 46

Hierin worden naast de technische en financiële aspecten van een dergelijk systeem ook het draagvlak onder de belanghebbenden, duurzaamheid en risico's meegenomen. Het in detail ontwikkelen en ontwerpen van de duurzame warmtevoorziening kan van start nadat uit de haalbaarheidsstudie een haalbaar en verder gedetailleerde systeemschets en business case is gekomen. In deze fase wordt de systeemschets uitgewerkt tot gedetailleerde specificaties van het systeem. De business case wordt zo concreet beschreven in financieringsbehoeften en exploitatieprognoses, dat de afspraken met alle belanghebbenden in aanzienlijk hogere mate bindend geformuleerd kunnen worden dan tijdens de haalbaarheidsstudie. De realisatie is het daadwerkelijk in de grond steken van de schop om het systeem te bouwen. Dit kan van start doordat tijdens het ontwikkelen en ontwerpen van het systeem alle benodigde maatregelen hiervoor zijn getroffen. Tijdens de realisatie wordt het beheer van het systeem opgestart. 3.2 Inhoudelijke onderdelen Tijdens het doorlopen van de fasen wordt een aantal onderdelen behandeld die om zeer uiteenlopende kennis vragen. Ondanks de grote afhankelijkheid van elkaar zijn zes onderdelen apart benoemd welke in sub-werkgroep worden uitgewerkt: 1. Techniek; 2. Juridisch, eigendomsorganisatie en financieel (JEF); 3. Duurzaamheid; 4. Draagvlak; 5. Risico; 6. Organisatie van het initiatief.

Deze uitsplitsing maakt het mogelijk om het werk, dat per onderdeel moet worden verricht en/of waarvoor de verantwoordelijkheid genomen dient te worden, neer te leggen bij één of twee DWEwerkgroepleden. Aan de organisatie van het initiatief is een apart hoofdstuk (4) gewijd, omdat dit vooral gaat over overkoepelende afspraken voor de gehele DWE-werkgroep en over de facilitering van de inhoudelijke werkzaamheden. De resultaten van de werkgroep “Draagvlak” worden hier relatief uitvoerig uitgewerkt ten opzichte van de andere inhoudelijke onderdelen. Dit is gedaan omdat draagvlak cruciaal is voor de succesvolle start van dit initiatief en een rode draad vormt door alle fasen heen. Zonder draagvlak is al het andere overbodig. Met voldoende draagvlak is de kans van slagen van de andere onderdelen aanzienlijk. 3.2.1 Techniek Op basis van het vooronderzoek (Ramaker, 2022) en de Quickscan (Royal Haskoning DHV, 2020) concluderen we dat aquathermie met een WO en een warmtenet de voorkeurstechnologie is om Enspijk op duurzame wijze mee te gaan verwarmen. In Bijlage A wordt het werkingsprincipe achter deze technologie nader toegelicht. Het onderdeel techniek omvat het fysische systeem dat de duurzame warmte gaat leveren. Hier worden onder andere de afmetingen, het vermogen en de route van de leidingen van het systeem bepaald.

De techniek omvat 1) de componenten die bij de bron (de Linge) komen te liggen, 2) het deel van het systeem dat de warmte produceert (warmtewisselaar, warmtepomp en WO), 3) de distributie van de warmte (het warmtenet), 4) de levering van de warmte aan de huishoudens (tot en met de warmtemeter), 5) de afname van de warmte door huishoudens (warmteafname set, aansluiting op CVsysteem en overige maatregelen aan een woning om de afname van de duurzame mogelijk te maken).

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 17 van 46

Er is hierbij regelmatige afstemming nodig met partijen die met de DWE-techniek te maken gaan krijgen. Hieronder vallen de gemeente, het waterschap, de woningcorporatie en de netbeheerder sowieso, maar ook ingenieursbureaus. 3.2.2 Juridisch, eigendomsorganisatie en financieel (JEF) Het onderdeel juridisch omvat alles dat betrekking heeft op rechtsvormkeuzes, contracten, vergunningen, statuten en andere zaken waar een jurist aan te pas moet komen. De eigendomsorganisatie heeft betrekking op de manier waarop de inwoners van Enspijk uiteindelijk eigenaar gaan worden van het totale systeem en dus ook de manier waarop uiteindelijk de investeringen, voorbereidende kosten en exploitatiekosten, maar ook de baten en de risico's verdeeld gaan worden. Financieel heeft betrekking op alles wat met de verwerving en de inzet van de benodigde financiële middelen te maken heeft, zoals: investeringen, fondsenwerving, subsidies maar ook het exploitatiemodel met omzet, aantal aansluitingen, tarieven en de exploitatiekosten. Deze drie subonderdelen hebben dusdanig veel overlap dat ze zijn samengevoegd in één onderdeel. Het werk dat binnen dit onderdeel uitgevoerd wordt betreft zaken rondom de vormgeving van de rechtsvorm (vooralsnog een coöperatie en een ontwikkel-BV), alles wat te maken heeft met wet- en regelgeving en het verkrijgen van de plaats waar het systeem moet komen te staan.

Hieronder vallen ook de businesscase, subsidiewerving en prognoses van benodigde investeringsgelden, inkomsten, kosten/uitgaven. We hebben ook geconcludeerd dat de inwoners noch een coöperatie dit project zelf gefinancierd kunnen krijgen. Daarom is naast een groot aandeel subsidie ook risicodragend kapitaal van buiten nodig. Dit zal moeten worden verkregen middels fondsenwerving bij belanghebbende partijen. Het onderdeel draagvlak en commitment speelt hier een belangrijke rol bij het onderhouden van de samenwerking met de inwoners en andere belanghebbende partijen zoals de gemeente, de provincie, het waterschap, de netbeheerder, investeerders. 3.2.3 Duurzaamheid Duurzaamheid betreft om te beginnen alle maatregelen die in dit initiatief worden genomen om de uitstoot van CO₂ door de inwoners van Enspijk te reduceren om de gevolgen van de klimaatcrisis te verminderen. Gedurende de afgelopen jaren heeft MWiE hier al een aangezet toe gegeven (Mooi Wonen in Enspijk, 2022) door het promoten van de installatie van zonnepanelen 1. Een belangrijk aspect hierin is het voorlichten van inwoners en het hen ondersteunen bij het nemen van verduurzamende maatregelen aan hun woning. Dit laatste kan mogelijk collectief uitgevoerd worden via DWE. Een belangrijk deel van het doel van dit initiatief is verduurzaming van de warmtevoorziening van Enspijk.

Als vanzelfsprekend wordt daarom binnen dit onderdeel ook veel aandacht besteed aan een duurzame bouw en functioneren van het systeem. Het uitgangspunt is een zo laag mogelijke negatieve impact op het mondiale milieu (met name als gevolg van het gebruik van grondstoffen voor de bouw) en het voorkomen van negatieve impact op de ecologie in de Linge tijdens gebruik. Omdat er nog relatief veel onduidelijk is over de effecten van aquathermie op de ecologie in een aquatisch ecosysteem (Harezlak, 2021) zoals de Linge, zullen er in een vroeg stadium samenwerkingsverbanden worden opgezet met universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen. Deze kunnen onderzoek uit gaan uitvoeren naar de (potentiële) effecten op de ecologie. Op basis hiervan kunnen de meest milieuvriendelijke filtersystemen worden geselecteerd en zal een duurzame strategie voor de koudelozing worden ontwikkeld. Hiervoor zal een intensief monitoringsprogramma worden opgezet. Hiermee kunnen zowel DWE als andere initiatieven waardevolle nieuwe kennis opdoen en kunnen eventuele negatieve ecologische effecten vroegtijdig opgemerkt en gestopt worden. 1 Per september 2022 werden 800 zonnepanelen geteld in Enspijk.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 18 van 46

Omdat de verduurzamende maatregelen toegankelijk dienen te zijn voor iedereen, wordt binnen dit onderdeel ook aandacht besteed aan de inclusiviteit van het initiatief. 3.2.4 Draagvlak en commitment Het doel van draagvlak is betrokkenheid te bewerkstelligen en het uiteindelijk ‘smeden’ van een coalitie, waarin alle belanghebbende partijen tenminste hun goedkeuring geven aan het initiatief. Dit wordt gedaan door rekening te houden met de doelen en rollen van alle betrokkenen (Ramaker, 2022) en door op reguliere basis met alle betrokkenen te communiceren en af te stemmen. Dit wordt bezegeld met de ondertekening van intentieovereenkomsten en uiteindelijk met contracten. Bij draagvlak richt men zich op: o Het geven van voorlichting over het initiatief aan inwoners van Enspijk, andere belanghebbenden en samenwerkende partners. o Peilen wat in de dorpsgemeenschap leeft m.b.t de energietransitie o Zichtbaar maken van het initiatief via o.a. de website en professionele netwerken. 3.2.4.1 Definitie 'voldoende draagvlak' Voldoende draagvlak onder alle betrokken partijen is cruciaal om dit initiatief tot een succes te brengen. Dit begint bij een duidelijke definitie van wat 'voldoende draagvlak' is. Aan de hand van het AIDAS-model (Strong, 1925) wordt toegelicht wat hieraan ten grondslag ligt en in Tabel 1 op pagina 20 is dit samengevat. Aandacht is het begin.

Om voldoende draagvlak te creëren is het van belang om zoveel mogelijk bekendheid te genereren en het initiatief op positieve wijze onder de aandacht te brengen van alle belanghebbenden. Iedereen moet zijn bereikt en iedereen moet op hetzelfde informatieniveau zitten. Men kent DWE spontaan en weet wat DWE wil bereiken. Als we uitgaan van 180 huizen binnen de scope met gemiddeld 2 personen per huishouden (soms meer soms minder) Dan dienen 360 personen dit project te kennen en te volgen. Daarnaast zijn ook anderen die invloed hebben op het beslisproces. Dit kunnen familieleden en bekenden zijn. We komen dan op ongeveer 500 personen uit die invloed hebben op de beslissing van woningeigenaren om al dan niet lid worden en/of meedoen aan DWE. Om de aandacht en het draagvlak te bereiken schatten we in dat men ongeveer 10 keer benaderd moet zijn. De communicatiemiddelen die hiervoor ingezet kunnen worden staan opgesomd in paragraaf 3.2.4.3. Interesse zal worden gewekt nadat de aandacht er is. De inzet is alle 180 huishoudens geïnteresseerd te krijgen voor een coöperatie lidmaatschap en een aansluiting op het warmtenet. Deze huishoudens en alle andere belanghebbenden zullen het DWE-initiatief vanuit interesse actief willen volgen. De overige belanghebbenden zullen nu geïnteresseerd zijn in het samenwerken met DWE.

(Desire) Verlangen om deel te nemen aan het DWE-initiatief volgt uit de interesse die is gewekt. 180 huishoudens vullen het aanvraagformulier in om lid te worden van de coöperatie. 160 huishoudens willen aangesloten worden op het warmtenet en willen ook de duurzame warmte gaan afnemen. De andere belanghebbenden hebben aangegeven de intentie te hebben om onder andere financiële middelen, vergunningen en ondersteuning in de vorm van tijd te verstrekken. Actie is de stap naar de daadwerkelijke handtekening onder de verschillende contracten. Men heeft dan vertrouwen in het DWE-initiatief. Om dit te bewerkstelligen wordt op basis van de communicatiemiddelen uit paragraaf 3.2.4.3 wederom een intensieve campagne opgezet met een

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 19 van 46

aanzienlijk aantal contactmomenten. Dit heeft als doel daadwerkelijk leden voor de coöperatie te werven. Daarnaast is dit ook bedoeld om de inwoners zover te krijgen dat men daadwerkelijk gaat investeren, eventueel met behulp van de coöperatie, in de voorbereidende maatregelen om een woning geschikt te maken voor aansluiting op het warmtenet en het gebruik van de duurzame warmte. Aan het einde van de ontwerp en ontwikkelingsfase zal dit moeten hebben geleid tot 160 leden in de coöperatie, 130 verduurzaamde woningen en 130 op het warmtenet aangesloten woningen die ook daadwerkelijk warmte afnemen en hiervoor betalen. Hierbij moet in ogenschouw worden genomen dat er een minimum aandeel aan actieve inwoners nodig is om daadwerkelijk de duurzame warmtevoorziening te gaan ontwikkelen, ontwerpen, realiseren en beheren. Daarnaast is er een minimaal deel aan inwoners benodigd om met het initiatief break-even te draaien en een nog groter deel is nodig om het rendabel te laten zijn. Overigens, lid worden van de coöperatie betekent niet dat men ook daadwerkelijk warmte gaat afnemen. Men kan dus uit belangstelling lid worden van de coöperatie. Een doelgroep betreft hier de huishoudens die wel in Enspijk wonen maar buiten de scope liggen van het warmtenet en er daardoor niet op aangesloten kunnen worden.

In dit deel van draagvlakcreatie is het ook noodzakelijk dat de overige belanghebbenden daadwerkelijk overgaan tot het verstrekken van onder andere de financiële middelen, vergunningen en de ondersteuning (bv. de stroomleverancier of natuurorganisatie). Zij zullen nu hun handtekening zetten onder een samenwerkingsovereenkomst met DWE. (Satisfaction) Tevredenheid is nodig om het DWE-initiatief in stand te houden. DWE is in staat om het verkregen vertrouwen van de 130 huishoudens vast te houden en om de gemaakte afspraken naar tevredenheid van alle belanghebbenden na te komen. Het DWE-initiatief is en blijft een inspirerend voorbeeld voor het leveren van duurzame én betaalbare warmte aan de inwoners van een dorp.

Tabel 1: Een richtlijn voor voldoende draagvlak uitgaande van 180 woningen binnen de scope. Aantal Aandacht

500 personen

Kennen DWE

180 huishoudens

Zijn geïnteresseerd in een coöperatie lidmaatschap

180 huishoudens

Zijn geïnteresseerd in aansluiting op het warmtenet

180 huishoudens

Vullen het aanvraagformulier in voor coöperatie lidmaatschap

160 huishoudens

Geven aan op het warmtenet aangesloten te willen worden

160 huishoudens

Geven aan gebruik te willen gaan maken

160 huishoudens

Worden daadwerkelijk lid van de coöperatie

130 huishoudens

Nemen maatregelen om huis gereed te maken voor aansluiting op het warmtenet

130 huishoudens

Laten het huis aansluiten op het warmtenet

130 huishoudens

Gaan daadwerkelijk warmte afnemen

130 huishoudens

Blijven tevreden duurzame warmte afnemen

Interesse

Verlangen (desire)

Actie

Tevredenheid (satisfaction)

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 20 van 46

3.2.4.2 Belanghebbenden Het gezamenlijke belang van alle belanghebbenden is het terugdringen van de CO2-uitstoot en daarmee een bijdrage leveren aan het veiligstellen van de toekomst (Ramaker, 2022). De inwoners van Enspijk staan hierin centraal en worden ondersteund door een tiental organisaties die voor een groot deel zijn vertegenwoordigd in het 'Platform Warmte West Betuwe': de GWB, het Waterschap Rivierenland, RES Regio Rivierenland, woningcorporatie Kleurrijk Wonen, netbeheerder Liander. Uiteindelijk zal het draagvlak gewaarborgd moeten worden door middel van contracten en beschrijven van samenwerkingsverbanden. Tot het moment dat deze er zijn is frequente communicatie en afstemming cruciaal. Samen met deze partijen kan ook gekeken worden naar koppelkansen, die mogelijk bij kunnen dragen aan het verhogen van de haalbaarheid van dit initiatief. De contactgegevens van de contactpersonen bij de belanghebbende partijen worden bijgehouden in een contactlijst (zie Bijlage C). In een andere lijst wordt een uiteenzetting gegeven van de belangen van alle belanghebbenden (zie Bijlage C). Hier wordt ook bij vermeld waar het DWE-initiatief een belanghebbende voor nodig heeft en hoe het draagvlak gewaarborgd kan worden. Ook staat in dit overzicht - voor planning doeleindenbeschreven wanneer met een belanghebbende contact opgenomen moet worden.

3.2.4.3 Communicatie en afstemming Deugdelijke, reguliere (niet te veel, maar ook niet te weinig), goed georganiseerde en professionele communicatie en afstemming met belanghebbenden is een van de belangrijkste manieren om draagvlak en commitment te verkrijgen en om een coalitie te smeden. Communicatie heeft als doel om de inwoners van Enspijk en andere belanghebbenden te informeren, te interesseren en de mogelijkheid te geven om zich aan te sluiten bij het initiatief. Communicatie heeft ook als doel onzekerheden en zorgen over de energietransitie weg te nemen. Afstemming heeft tot doel om informatie op te halen bij, en afspraken te maken met zowel de inwoners van Enspijk als alle andere belanghebbenden. De werkgroep DWE heeft een communicatieprotocol opgesteld. Hieronder volgt een overzicht van de communicatiemiddelen die ingezet (kunnen) worden. In het communicatiemiddelenoverzicht worden de afspraken met betrekking tot de doelen en momenten van toepassing van de verschillende communicatiemiddelen bijgehouden (zie Bijlage C). Enquête(s) Voor het ophalen van algemene informatie van de inwoners van Enspijk zullen meerdere enquêtes worden opgesteld en toegepast. De verkregen informatie stelt de DWE-werkgroep in staat om een goed beeld te kunnen vormen van zaken, zoals onder andere interesse, ondersteuning en beschikbare financiële middelen vanuit het dorp.

Aan het begin kan een kleine enquête worden aangevuld met het aanbod voor een persoonlijke warmtescan. In een daaropvolgende grote enquête kunnen de resultaten van deze warmtescan worden besproken. Keukentafelgesprekken Om de persoonlijke situatie van een inwoner te bekijken, aan te horen en daarin te adviseren zijn keukentafelgesprekken een geschikt middel. Hierbij gaat een werkgroeplid op bezoek bij een inwoner en bespreekt onder het genot van een kop koffie of thee zijn of haar persoonlijke situatie, zorgen, wensen en mogelijkheden met betrekking tot het deelnemen aan DWE. Het uitvoeren van de warmtescan hoort hier ook bij. E-mail Via info@dwenspijk.nl kunnen alle belanghebbenden en geïnteresseerden contact opnemen met DWE om vragen te stellen. Daarnaast zal de e-mail gebruikt worden om contact te leggen met externe partijen, allerhande zaken af te stemmen met belanghebbenden en onder meer om nieuwsbrieven te verspreiden via een nader op te stellen email contactlijst.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 21 van 46

Website De website van DWE is te bereiken via www.dwenspijk.nl. Allereerst is dit de plek waar de inwoners van Enspijk informatie kunnen vinden over de meest actuele stand van zaken. Men verkrijgt hier inzicht in het proces, de fase waarin het initiatief zich bevindt en wat er gaat komen. Tevens wordt hier op eenvoudige en heldere wijze de vraag beantwoord: 'wat betekent dit voor u?' Zo kunnen mensen zich voorbereiden op wat er gaat komen, worden ze niet verrast en wordt de betrokkenheid vergroot. Zodra het PvA is gepresenteerd zal de inhoud ook op de website gepubliceerd worden. Uiteraard is dit ook nuttig en toegankelijk voor de overige belanghebbenden en andere initiatieven. De website dient ten tweede als visitekaartje naar alle andere belanghebbenden en geïnteresseerden. De inhoud dient dus ook geschikt te zijn om bijvoorbeeld eventuele investeerders en vergunningverleners te informeren. Nieuwsbrieven Een digitale en gedrukte nieuwsbrief is een communicatiemiddel om op reguliere basis, eens in het kwartaal, (en waar nodig vaker digitaal) belanghebbenden te informeren over de voortgang van het DWE-initiatief. De gedrukte nieuwsbrief zal huis-aan-huis bezorgd worden. Dit draagt bij aan inclusiviteit, omdat niet alle inwoners toegang hebben tot digitale nieuwsverspreiding. In de nieuwsbrief zal ook een besparingswijzer worden opgenomen.

De digitale nieuwsbrief zal op de website en de DWE LinkedIn pagina geplaatst worden, waarbij ook de mogelijkheid wordt geboden om zich op de nieuwsbrieven te abonneren. De nieuwsbrieven zullen ook gedeeld worden met andere instanties en media. Nieuwsbrieven van andere initiatieven of instanties, zowel binnen Enspijk als daarbuiten, kunnen worden ingezet om aanvullende bekendheid te genereren en om anderen te inspireren. Overleggen Overleggen zullen plaatsvinden wanneer specifieke zaken met een belanghebbenden afstemming nodig hebben. Platform Warmte West Betuwe Om initiatieven zoals DWE op efficiënte en effectieve wijze vooruit te kunnen helpen, is het Platform Warmte West Betuwe opgericht. Hierin zitten alle maatschappelijk faciliterende partijen; GWB, waterschap Rivierenland, woningcorporatie Kleurrijk Wonen, netbeheerder Liander, provincie Gelderland en RES-regio Rivierenland. Dit platform is zeer geschikt om onder andere subsidie en vergunning gerelateerde vragen in te brengen. Ook kan hier aanvullende ondersteuning en eenduidig draagvlak op behaald worden voor de uitvoering van dit initiatief. Media Onder media verstaan we de (lokale) krant, de (lokale) radio, TV en internet in het algemeen (websites van derden). Persberichten worden ingezet wanneer er nieuwswaardige berichtgeving is, dus 'wanneer er iets te melden valt'.

Bijvoorbeeld wanneer een investering is verkregen, wanneer een onderzoek is afgerond of ter aankondiging van bijvoorbeeld een enquête. Ook zullen er met regelmaat artikelen worden geplaatst in de lokale krant om algemene bekendheid te verkrijgen. Sociale netwerken Onder sociale netwerken verstaan we de reguliere platformen zoals LinkedIn, Facebook en Twitter en vergelijkbaar. Vooral LinkedIn is een efficiënt platform voor het leggen van contacten met collega initiatieven, eventuele investeerders en kennisinstituten. Daarom is er reeds een LinkedIn account aangemaakt. Ook Twitter, of een hiermee vergelijkbaar platform, kan gebruikt worden om de bekendheid van DWE te vergroten door middel van het gebruik van onder andere #DWENSPIJK.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 22 van 46

Informatie- en voorlichtingsavonden en spreekuren Met regelmaat zullen er informatieavonden en spreekuren georganiseerd worden voor met name de inwoners, maar waar andere belangstellenden ook welkom zijn. Het doel van hiervan is niet alleen informeren maar ook adviseren en een breder draagvlak creëren door het geven van de mogelijkheid tot inspraak. Dit is natuurlijk ook een goede gelegenheid voor inwoners om hun vragen te stellen. Zeker in de uitvoeringsfase zal de werkgroep hier zeer actief in zijn. Om zodoende adequaat vragen te kunnen beantwoorden of hierop actie te kunnen ondernemen. Daarnaast zullen er voorlichtingsavonden worden georganiseerd over laagdrempelige besparingen die men individueel kan uitvoeren. Hierbij zullen tevens bespaardozen worden gepromoot. Straatpraat (talk of the town) Het informele circuit heeft vaak een grote invloed op de beeldvorming. Daarom moeten we alert zijn op deze informele communicatie. Door met grote regelmaat in gesprek te gaan met de inwoners, door middel van informatieavonden, afname van enquêtes, individueel bespreken van bijvoorbeeld de resultaten van de warmtescan, het ondersteunen van de aanbesteding en uitvoering van de duurzame maatregelen, houden we intensief contact met de inwoners.

DWE gaat daardoor 'leven' onder de mensen en door het project op een degelijke manier uit te voeren, dragen we bij aan positieve 'straatpraat' over het project. De namen van de aanspreekpunten staan vermeld op de website. Zo kan een lid van de werkgroep ook op straat een keer aangesproken worden voor vragen, het delen van zorgen of aanvullende ideeën. Folder/Flyer Om het contact met de inwoners van Enspijk te versterken is het van belang om hen regelmatig over de voortgang van de ontwikkeling en eventuele uitvoering te blijven informeren. Folderen is één van de communicatiemiddelen waar men sinds jaar en dag bekend en vertrouwd mee is. Om een zo groot mogelijke leesrespons te krijgen is het van belang om op de juiste momenten te folderen. Hierbij zal er worden gelet op het tijdstip van verspreiding (bv. niet op zondag). Door het verspreiden door de werkgroepleden zelf uit te laten voeren zal ook het 'gezicht' bij DWE duidelijker worden bij de inwoners van Enspijk. De flyers kunnen onder meer voorzien worden van een uitnodiging voor een informatieavond maar ook van andere nuttige informatie. Netwerken Door deel te nemen aan een aantal, voor ons belangrijke overlegorganen vergroten we niet alleen onze kennis maar ook de informatieoverdracht naar andere verduurzamingsinitiatieven.

Netwerken is ook bedoeld om naamsbekendheid op te bouwen en contact te leggen met partijen die ons kunnen ondersteunen bij het verder uitwerken en realiseren van onze plannen en doelen. Inmiddels is er formeel overleg met: Energiecoöperatie Huibertstroom; Duurzaam West Betuwe; Betuwewind; GWB; waterschap Rivierenland; woningcorporatie Kleurrijk Wonen, netbeheerder Liander en de provincie Gelderland Naast formeel overleg is er ook contact met: STOWA; Netwerk Aquathermie; Platform Warmte West Betuwe; RES Regio Rivierenland en Mooi Wonen in Enspijk.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 23 van 46

3.2.5 Risico Om de risico's, die onvermijdelijk op het pad van dit initiatief gaan komen, te beheersen maken we gebruik van de Failure Mode and Effect Analysis (FMEA) methode. Dit is een Excellijst met een reeks faalmodi, waarbij iedere faalmodus is voorzien van een: • Oorzaak en een scoring van de waarschijnlijkheid van voorkomen (1-10) • Effect op het slagen van het initiatief en een scoring van de ernst van dit effect (1-10) • Detecteerbaarheid van de faalmodus (1-10) Door de scores per faalmodus met elkaar te vermenigvuldigen wordt een indicatie verkregen van de relatieve grootte van het risico. De faalmodi worden vervolgens geordend op basis van de hoogte van het risico en bij de hoogste risico's (>200) worden controlemaatregelen bedacht. Deze controlemaatregelen van de eerste reeds uitgevoerde risico-inventarisatie zijn de taken in de planning voor het onderdeel risico, maar zo zijn ook de andere risico's gecontroleerd op relevantie De FMEA (zie Bijlage C) zal gedurende het doorlopen van alle fasen aangevuld worden met nieuwe inzichten en potentiële faalmodi. Zo doende kunnen de risico's beperkt blijven en in de kiem gesmoord worden.

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 24 van 46

©DWE 2022 Plan van Aanpak, Pagina 25 van 46

4 Organisatie De manier waarop de DWE-werkgroep zichzelf organiseert wordt in dit hoofdstuk beschreven. Afspraken over onder meer samenwerking, taakverdeling en samenkomstmomenten staan hier vermeld. Dit heeft tot doel een sterk en professioneel opererend team te smeden dat het DWE-initiatief naar de beoogde duurzame warmtevoorziening van Enspijk kan loodsen. 4.1 Werkgroep De werkgroep houdt zich bezig met werkzaamheden waarmee een goed inzicht wordt verkregen in alle aspecten die bij dit plan komen kijken; de technologie, financiën, juridische zaken, organisatie van eigendom, duurzaamheid, draagvlak inclusief commitment en de organisatie van het geheel. De werkgroep volgt een structurele aanpak. Er zijn algemene afspraken over de werkverdeling en uit te voeren acties worden tijdens reguliere overleggen verdeeld. De DWE- werkgroepleden werken mee op persoonlijke titel, met enthousiasme, integriteit en zonder belangenverstrengeling. Ieder lid draagt bij vanuit zijn of haar persoonlijke kennis ervaring en/of affiniteit. 4.1.1 Principes Een goede en vooral prettige samenwerking binnen de werkgroep is gestoeld op een aantal principes die we in een werksessie met elkaar hebben afgesproken. Deze principes omvatten de waarden en werkhouding die wij belangrijk vinden bij het verder brengen van dit initiatief. Een constructieve insteek van ieder is de basis.

Daarbij zijn we bereid tot consensus, wat kan betekenen dat je moet accepteren dat je mening niet altijd hetzelfde is als die van de rest van de groep of van een ander teamlid. Hiertoe behoort ook een (pro-)actieve houding met de instelling om te willen realiseren en niet om te remmen. Het houden aan afspraken is tevens belangrijk. We doen wat we zeggen te gaan doen, we vragen op tijd om hulp en we communiceren goed over het wel of niet na kunnen komen van afspraken. We doen ook ons best om duidelijk en goed te communiceren, zowel in de groep als naar buiten. Aangezien tijd voor ieder schaars en kostbaar is, gaan we efficiënt te werk. Dit doen we door te concentreren op onze taak en door te voorkomen dat we in herhaling vallen. Daarnaast schromen we niet om iemand met expertise op een bepaald gebied om hulp te vragen. Tot slot, en misschien wel het allerbelangrijkste, we respecteren elkaar. Dat betekent dat we elkaar niet aanvallen of afkraken, dat we elkaar uit laten praten en respect hebben voor elkaars mening. Zodoende creëren we een veilige en prettige sfeer waarin iedereen open en eerlijk zal/durft te zijn. We luisteren en leren van elkaar want samen hebben we veel kennis en we geven elkaar de ruimte om buiten de kaders te denken. Wat humor en fun op z’n tijd kunnen hierbij helpen en mogelijke ergernissen voorkomen.