IN066 Bijlage Reactienota Provincie.pdf
Tekst van het document
Bijlage bij Statenbrief – zaaknummer 2021-010923
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022 Provincie Gelderland
In behandeling PS woensdag 25 mei 2022 08:06
Bezoekadres: Markt 11, 6811 CG ARNHEM Postadres: Postbus 9090, 6800 GX ARNHEM Telefoon: (026) 3599480 E-mail: post@gelderland.nl Website: www.gelderland.nl
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 1.1. Inleiding 2 1.2 Hoofdlijnen zienswijzen en reactie 3 1.3 Leeswijzer 4 2. Advies Commissie m.e.r. 5 3. Algemeen en context 7 3.1 Opgave 8 3.2 Aanpak en proces in het kort 9 3.3 Getrapte aanpak en grootte drinkwaterreserveringsgebieden 10 3.4 Andere bronnen dan grondwater 11 3.5 Brakwaterwinning 12 3.6 Wateraccu Veluwe 13 3.7 Drinkwaterbesparing 14 3.8 Adaptieve strategie, diversificatie van bronnen en optimalisatie drinkwatervoorziening 15 4. Toelichting op processtappen (terugblik en vooruitblik) 16 4.1 Toelichting op communicatie en proces met stakeholders 17 4.2 Processtappen in de m.e.r.-procedure 18 4.3 Wat is onderzocht in het MER? 19 4.4 Afweging en keuze van drinkwaterreserveringsgebieden 20 4.5 Lasten voor inwoners en bedrijven in het gebied 21 4.6 Onbepaalde duur van de reservering in combinatie met grote omvang van sommige gebieden 22 4.7 Tussenstap onderzoek inperking drinkwaterreserveringsgebieden 23 4.8 Verder onderzoek naar inpassing oevergrondwaterwinning 24 5. Begrenzing van de gebieden 25 5.1 Begrenzing drinkwaterreserveringsgebieden op basis van hydrologie 26 5.2 Waarom is deze grootte van de gebieden nodig? 27 5.3 Bij de begrenzing rekening houden met andere functies 28 5.4 Toekomstige beschermingszones 29 6.
Beschermingsbeleid algemeen 30 6.1 Doel en uitgangspunten 31 6.2 Raakvlakken met omzetting eerdere actualisaties omgevingsverordening 32 6.3 Afwegingsruimte 33 6.4 Typen drinkwaterreserveringsgebieden 34 6.5 Overgangsrecht 35 7. Aanpassingen regels kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden 36 7.1 Vergunningplicht wordt deels meldingsplicht 37 7.2 Activiteiten die wel vergunningplichtig blijven 38 7.3 Aanpassingen aan de Lijst van verboden grondwaterbedreigende activiteiten 39 7.4 Het toepassen van grond of baggerspecie waarvan de kwaliteit de achtergrondwaarde overschrijdt als bedoeld in het Besluit bodemkwaliteit 40 7.5 Het gebruiken van overige organische meststoffen 41 7.6 Het roeren van de bodem en het buiten gebruik stellen van een boorgat 42 7.7 Het op of in de bodem brengen van afstromend water 43 woensdag 25 mei 2022
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
7.8 Geen aanpassingen 44 8. Aanpassingen regels minder kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden 45 9. Energietransitie in relatie tot de drinkwaterreserveringsgebieden 46 9.1 Windenergie en zonneparken 47 9.2 Verbod bodemenergiesystemen in kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden 48 9.3 Verbod geothermie in drinkwaterreserveringsgebieden 49 9.4 Risico bodemenergie en geothermie voor grondwater 50 9.5 Afstemming met bodemenergie en geothermie 52 10. Zorgplicht, schade door milieuregels en schaduwwerking 53 10.1 Zorgplicht 54 10.2 Schade door milieuregels (nadeelcompensatie) 55 10.3 Zorgen over schaduwwerking 56 10.4 Vrees voor strengere regels gewasbeschermingsmiddelen later in grondwaterbeschermingsgebied 57 11. Risico op effecten 58 11.1 Bodemdaling 59 11.2 Effecten op gewassen 60 11.3 Waterbeschikbaarheid 62 11.4 Effect waterwinning op wateraanvoer en waterbeschikbaarheid in het westelijk rivierengebied 64 11.5 Waterkwaliteit 65 11.6 Natuur 66 12. Zienswijzen 67 13. Ambtshalve wijzigingen 489
woensdag 25 mei 2022
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
1. Inleiding
woensdag 25 mei 2022
Pagina 1 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
1.1. Inleiding Om in de toekomst voldoende drinkwater te hebben, wijzen we een aantal drinkwaterreserveringsgebieden aan. In deze gebieden wordt nog niet meteen water gewonnen. Ze hebben wel bescherming nodig, zodat het grondwater ook in de toekomst geschikt blijft voor drinkwaterwinning. Het is belangrijk om deze gebieden nú aan te wijzen, omdat er anders vanwege allerlei nieuwe activiteiten steeds minder ruimte overblijft waar we voldoende en goed grondwater kunnen winnen voor drinkwater.
De drinkwaterreserveringsgebieden en het beschermingsbeleid worden opgenomen in de omgevingsverordening. We passen de omgevingsverordening aan op grond van een actualisatieplan. Het gaat nu om Actualisatieplan 9 van de Omgevingsverordening Gelderland Aanvullende Strategische Voorraden (ASV). Op 28 september 2021 hebben Gedeputeerde Staten het ontwerp-actualisatieplan 9 vastgesteld. Het lag van 20 oktober tot en met 30 november 2021 ter inzage. In die periode kon iedereen hierop reageren door een zienswijze in te dienen. Er zijn meer dan 300 zienswijzen ingediend.
In deze reactienota beantwoorden we de zienswijzen en geven we aan of een zienswijze leidt tot aanpassing van het actualisatieplan. We verwerken de aanpassingen in de concept-regels en de kaart met de drinkwaterreserveringsgebieden. Wij voeren ook ambtelijke wijzigingen door. Deze komen voort uit voortschrijdend inzicht. Het aangepaste actualisatieplan is een los document, naast deze reactienota. We leggen het aangepaste actualisatieplan met bijbehorend wijzigingsbesluit voor aan Provinciale Staten. Provinciale Staten nemen hier naar verwachting voor de zomer (2022) een besluit over. De gewijzigde omgevingsverordening treedt naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. Dit komt omdat de regels voor de bescherming van het grondwater in de drinkwaterreserveringsgebieden samenhangen met de Omgevingswet. En de Omgevingswet gaat in op 1 januari 2023.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 2 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
1.2 Hoofdlijnen zienswijzen en reactie De zienswijzen komen vanuit verschillende groepen van indieners, zoals: • gemeenten; • land- en tuinbouw (fruitteeltbedrijven, laanboomteeltbedrijven, daarmee verbonden organisaties en andere agrariërs); • landgoederen; • natuur- en milieuorganisaties; • waterschappen en Vitens; • particulieren.
Uit de zienswijzen komt naar voren dat er veel zorgen zijn over verschillende onderwerpen, zoals: • • • • • •
de grootte en de begrenzing van de drinkwaterreserveringsgebieden; de voorgestelde regels voor activiteiten in de drinkwaterreserveringsgebieden; de gevolgen voor inwoners, bedrijven en gemeenten; de duur van de reservering; de (verdeling van de) lusten en lasten; de effecten van grondwateronttrekking op de grondwaterstand en daarmee op natuur, landbouw en bodemdaling.
Wij begrijpen heel goed dat er zorgen zijn. We hebben serieus naar de zienswijzen gekeken om te zien wat wij naar aanleiding daarvan kunnen doen. We denken dat sommige zorgen weggenomen worden door helder aan te geven wat de aanwijzing en de regels wel of niet inhouden. Daarnaast komen we de omgeving op een aantal belangrijke punten tegemoet door: 1. verzachting van de regels waar dat kan met behoud van de bescherming van het grondwater; 2. een beperkte aanpassing van de begrenzing bij dit besluit; 3. op korte termijn na dit besluit te onderzoeken of het mogelijk is de 4 relatief grote drinkwaterreserveringsgebieden binnen een aantal jaren in te perken; 4. verder onderzoek te doen naar de mogelijkheden en randvoorwaarden van oevergrondwaterinning, te beginnen met drinkwaterreserveringsgebied Winssen-Slijk-Ewijk. Dit zou kunnen leiden tot aanpassing van de begrenzing; 5. in het rivierengebied parallel aan dit besluit het gesprek te starten met de fruitteelt- en laanboomsector over waterbeschikbaarheid nu en in de toekomst, ook met het oog op de klimaatverandering.
Om er zeker van te zijn dat we in de toekomst voldoende drinkwater hebben, is het nu nodig om deze 11 drinkwaterreserveringsgebieden aan te wijzen. In de komende jaren volgen we de ontwikkelingen in vraag naar en aanbod van drinkwater en andere ontwikkelingen, om te zien wat dit betekent voor de drinkwaterreserveringsgebieden. In overleg met Vitens en de waterschappen kijken we hoe we het proces om tot concrete locaties voor drinkwaterwinning te komen het best vorm kunnen geven, zodat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt over de duur van de reservering. We bespreken de voortgang van dit proces en de eventuele dilemma’s in breder verband met de betrokken organisaties.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 3 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
1.3 Leeswijzer Deze reactienota begint met een samenvatting van het advies van de onafhankelijke Commissie m.e.r. en we geven aan wat we hiermee hebben gedaan of nog gaan doen. Daarna volgt een aantal hoofdstukken waarin we in het algemeen op zaken ingaan. Dit doen we omdat veel zienswijzen over dezelfde vragen of opmerkingen gaan.
In het hoofdstuk 12 Zienswijzen staan vervolgens alle individuele zienswijzen en onze reactie daarop. Daarbij geven we steeds: • eerst een samenvatting van de zienswijze • daarna onze reactie op de zienswijze • en tot slot geven we aan of we het actualisatieplan van de omgevingsverordening naar aanleiding van de zienswijze hebben aangepast, de tekst en/of de kaart
In onze reactie op de individuele zienswijzen verwijzen we waar mogelijk naar de algemene hoofdstukken. Dit doen we om de reactienota korter te houden. Bij de beantwoording van de zienswijzen in deze reactienota is door ons veel aandacht besteed aan zorgvuldigheid en volledigheid van de antwoorden. Maar door de complexiteit en verwevenheid van de behandelde vragen en onderwerpen is niet uit te sluiten dat er kleine verschillen zitten tussen de tekst in de individuele antwoorden en de tekst in de algemene hoofdstukken. Om te voorkomen dat verkeerde verwachtingen ontstaan wijzen wij erop dat alleen beroep kan worden gedaan op de regels in de omgevingsverordening, zodra deze in werking treden.
In het laatste hoofdstuk staan de ambtshalve wijzigingen. Daarnaast merken we op, dat we naar aanleiding van een zienswijze de naam van het drinkwaterreserveringsgebied Velp-Doesburg in de omgevingsverordening hebben veranderd in Velp-Rheden, omdat dit beter aansluit bij de geografische ligging. In het hoofdstuk Zienswijzen van deze reactienota staat nog de oude naam Velp-Doesburg, vanwege de herkenbaarheid voor indieners van een zienswijze.
In de digitale versie van de reactienota staan de hoofdstukken onder verschillende tabbladen. Met de navigatieknoppen ‘vorige’ en ‘volgende’ (rechts bovenaan de pagina) navigeert u tussen de verschillende hoofdstukken. Ga om de reactie op uw zienswijze te vinden naar tabblad Zienswijzen. Daar kunt u bij uw zienswijzenummer de informatie vinden. Ook kunt u met behulp van de zoekfunctie zoeken naar de reactie op uw ingediende zienswijze. Ga bovenaan de pagina naar het symbool van het vergrootglas en typ uw zienswijzenummer in het zoekveld.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 4 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
2. Advies Commissie m.e.r. Voor de besluitvorming over de drinkwaterreserveringsgebieden heeft de provincie een plan-Milieueffectrapport (MER) opgesteld. We vroegen de onafhankelijke Commissie m.e.r. een advies te geven over het MER. In dit advies beoordeelt de Commissie m.e.r. of de inhoud van het MER juist en volledig is.
De Commissie m.e.r. concludeert het volgende: • Voor het MER en alle bijlagen geldt dat er zeer uitgebreid en zorgvuldig onderzoek is gedaan dat verder gaat dan nodig is voor het besluit over de drinkwaterreserveringsgebieden. • Het MER is daarmee ook een naslagwerk voor de ontwikkeling van de drinkwaterproductie in Gelderland voor de langere termijn. Deze informatie kan in de toekomst gebruikt worden bij het zoeken naar concrete winlocaties en afwegingen voor besluiten daarover. • Het nu voorgenomen besluit heeft beperkte milieueffecten, blijkt uit het MER. • De samenvatting in het MER schiet tekort. De samenvatting beschrijft het onderzoeksproces, maar bevat feitelijk geen informatie over de milieueffecten van de reserveringen. Deze informatie is nodig om het milieubelang goed mee te wegen bij de besluitvorming over de drinkwaterreserveringsgebieden.
De commissie adviseert als aanvulling op het MER een nieuwe samenvatting te maken, voor we een besluit nemen. Met een goede en representatieve samenvatting, is het mogelijk om op basis van de informatie in het MER een onderbouwd besluit te nemen over de drinkwaterreserveringsgebieden.
De commissie beveelt daarnaast aan om voor de besluitvorming over de drinkwaterreserveringsgebieden: • een oplegnotitie te maken over hoe de informatie uit het plan-MER geleid heeft tot het voorgenomen besluit. Daarbij kan aangegeven worden hoe milieuoverwegingen een rol hebben gespeeld en waarvoor de rijke schat aan informatie uit het MER nog meer benut kan worden, ook bij toekomstige besluiten; • in verband met (beleids)ontwikkelingen op het gebied van natuurmaatregelen te kijken wat de samenhang is met voorgenomen of geplande maatregelen voor herstel- en uitbreidingslocaties natuur (‘botsproef’); • te kijken hoe (beleids)ontwikkelingen op het gebied van de warmtetransitie samengaan de drinkwaterreserveringsgebieden (‘botsproef’).
In het vervolgproces om de beste locatie van nieuwe drinkwaterwinningen te zoeken beveelt de Commissie m.e.r. aan om de kansen voor natuur in beeld brengen door gedetailleerder onderzoek. Daarnaast beveelt de Commissie m.e.r. aan om dan ook te kijken in hoeverre nieuwe winningen een oplossing kunnen bieden voor knelpunten door bestaande winningen in gevoelige natuur.
Wij zijn blij met het positieve commentaar van de Commissie m.e.r. over ons uitgebreide en zorgvuldige onderzoek in het kader van de m.e.r.-procedure. Wij begrijpen het advies en de aanbevelingen en kunnen ons hier goed in vinden. We hebben het advies en de aanbevelingen opgevolgd. Een nieuwe samenvatting van het MER, een oplegnotitie bij het MER en notities voor de botsproeven voor natuurmaatregelen en de warmtetransitievisies zijn als bijlagen opgenomen bij het voorstel aan Provinciale Staten. Gedetailleerder onderzoek naar (alle) milieueffecten van een toekomstige drinkwaterwinning gebeurt in project-m.e.r.-procedures in het vervolgproces.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 5 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
De ‘botsproeven’ voor natuurmaatregelen en de warmtetransitievisies leiden op dit moment niet tot aanpassing van het actualisatieplan. In het vervolgproces na het besluit volgen we de ontwikkelingen en nemen we de informatie uit de botsproeven mee.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 6 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3. Algemeen en context
woensdag 25 mei 2022
Pagina 7 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.1 Opgave In de Beleidsnota Drinkwater van 2014 en de Structuurvisie Ondergrond van 2016 vraagt het Rijk aan de provincies om Aanvullende Strategische Voorraden (ASV) voor de drinkwatervoorziening aan te wijzen en deze samen met het bijbehorende beschermingsbeleid op te nemen in de provinciale omgevingsverordening. Het doel is om onder alle omstandigheden voldoende drinkwater te hebben, ook in een extreem groeiscenario waarin de vraag tot 2040 landelijk met 30% groeit.
Voor Gelderland betekent dit dat we gebieden reserveren voor bruto 55 miljoen m3 per jaar om netto 45 miljoen m3 per jaar extra vergunningsruimte te hebben voor onttrekkingen door Vitens. De extra ruimte is nodig, omdat de hoeveelheid water die echt gewonnen kan worden in de praktijk tegen kan vallen. Daarnaast kan in de komende jaren overwogen worden om delen van de drinkwaterreserveringsgebieden af te laten vallen vanwege andere belangrijke ontwikkelingen.
Het is een wettelijke taak van de provincie om te zorgen voor voldoende geschikte bronnen voor de drinkwatervoorziening en het grondwater daarvoor te beschermen.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 8 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.2 Aanpak en proces in het kort Om in de omgevingsverordening gebieden aan te kunnen wijzen, is het nodig om een milieueffectrapportage (m.e.r.) uit te voeren. Omdat het om gebieden voor heel Gelderland gaat is het een m.e.r. op plan-niveau. (Voor het zoeken naar concrete winlocaties worden in het vervolgproces project-m.e.r.-procedures uitgevoerd.) In 2018 zijn we gestart met het uitvoeren van de plan-m.e.r.. In het hele proces hebben we ook uitgebreid overlegd met betrokken partijen, op ambtelijk en bestuurlijk niveau.
In het kader van de m.e.r.-procedure zijn diverse onderzoeken uitgevoerd, waaronder de Regionale studies grondwater. Hieruit kwamen 71 mogelijke gebieden naar voren. Dit zijn de gebieden met relatief de minste effecten door grondwaterstandsdaling op natuur, landbouw en bodemdaling. Hierbij zitten geen gebieden met mogelijke invloed op grondwaterafhankelijke Natura 2000-gebieden (Europees beschermde natuur).
In het MER zijn deze 71 gebieden met elkaar vergeleken op milieueffecten en effecten als gevolg van het mogelijke beschermingsbeleid. Op basis van de vergelijking in het MER, overleg met stakeholders en de lijn voor afweging kozen we ervoor om 11 drinkwaterreserveringsgebieden aan te wijzen. Bij de afweging hielden we naast milieueffecten ook rekening met ruimtelijke aspecten en doelen. De selectie bevat de gebieden met de relatief minste effecten op de omgeving en gaat uit van een regionale spreiding over Gelderland. Daarmee gebruiken we de ruimte ook het meest efficiënt en doelmatig.
In het proces betrokken we een brede groep van stakeholders op allerlei beleidsthema’s (water, natuur, landbouw, energietransitie). Op deze manier hebben wij het proces zo zorgvuldig mogelijk willen uitvoeren. Zie verder hoofdstuk 4. In de afgelopen jaren zagen we dat de groei van de vraag naar drinkwater al op de lijn van het extreme scenario zit. Daarnaast constateren we dat Vitens nu al een tekort aan vergunningscapaciteit heeft. De urgentie is dus groot. Daarom moeten we nu drinkwaterreserveringsgebieden vaststellen. Zo weten we zeker dat er op tijd voldoende water uit de kraan kan komen.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 9 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.3 Getrapte aanpak en grootte drinkwaterreserveringsgebieden Voor de invulling van de ASV-opgave kiezen we voor een getrapte benadering: 1. De aanwijzing van de drinkwaterreserveringsgebieden met bijbehorend beschermingsbeleid 2. De uitwerking naar concrete winlocaties
Stap 1 is nu uitgevoerd via een plan-m.e.r.-procedure. In deze stap is in het plan-MER verkend, waar de meest geschikte bronnen en gebieden voor drinkwaterwinning liggen en hoe de potenties en effecten van die gebieden zich tot elkaar verhouden. Dit biedt voldoende detailniveau omdat het een zoektocht naar reserveringsgebieden in heel Gelderland was, conform de vraag van het Rijk (zie 3.1). Voor heel Gelderland ineens naar het niveau van winlocatie gaan zou vragen om een veel gedetailleerdere analyse van alle effecten op functies. De Commissie m.e.r. heeft aangegeven, dat het gehanteerde niveau van analyse past bij het aanwijzen van gebieden (plan-m.e.r.).
Stap 2 is het verder uitwerken van de drinkwaterreserveringsgebieden naar concrete winlocaties met bijbehorende beschermingsgebieden via project-m.e.r.-procedures. In het project-MER wordt gedetailleerd locatiegericht onderzoek gedaan naar waar binnen een gebied de beste locatie voor een drinkwaterwinning ligt. Dit gebeurt na de aanwijzing van de reserveringsgebieden. Door de omvang en complexiteit van dit drinkwatervraagstuk op Gelderse schaal zou het combineren van beide stappen vele jaren extra aan onderzoek en gebiedsproces vragen. Met de keuze voor de getrapte benadering kan er sneller duidelijkheid worden geboden over welke gebieden het meest geschikt zijn voor de drinkwateropgave en daarom bescherming nodig hebben.
De drinkwaterreserveringsgebieden hebben de voorgestelde grootte, omdat we voldoende aaneengesloten ruimte moeten hebben om in de vervolgfase naar de beste duurzame inpassing van een winlocatie te zoeken, inclusief het bijbehorende latere beschermingsgebied. De gebieden zijn gebaseerd op de uitkomst van de Regionale studies grondwater. We hebben gekeken naar aaneengesloten gebieden met relatief de minste effecten van een onttrekking op natuur, landbouw en bodemdaling. Ook is gekeken of in de ondergrond voldoende grondwater is te winnen. Met de keuze van de 11 drinkwaterreserveringsgebieden kunnen we voldoen aan de opgave voor de benodigde hoeveelheid water.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 10 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.4 Andere bronnen dan grondwater We hebben een studie uit laten voeren naar andere bronnen voor drinkwater dan grondwater. Deze studie is (sinds najaar 2019) beschikbaar via onze website. Uit de vergelijking van andere bronnen met grondwaterwinning kwam naar voren, dat de volgende bronnen/concepten minder geschikt zijn voor het schaalniveau van de ASV-opgave: • oppervlaktewaterwinning met gebruik van spaarbekken • kleinschalige infiltratie in een regionaal watersysteem (water in de bodem laten trekken en daar opslaan) • benutten van gezuiverd afvalwater van afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWZI) Wel kunnen we deze bronnen of concepten verder onderzoeken voor de langere termijn in het kader van de adaptieve strategie (Zie paragraaf 3.8).
Uit de studie blijkt dat de volgende bronnen/concepten kansrijk zijn: • oeverwaterwinning • brakwaterwinning (grondwater met een verhoogd zoutgehalte) • grootschalige infiltratie (water in de grond laten trekken) en onttrekking op de Veluwe (wateraccu / duinwaterconcept) Deze bronnen/concepten hebben we verder onderzocht in het MER.
Op basis van het MER hebben we drinkwaterreserveringsgebieden voor grondwater en oevergrondwater voorgesteld, omdat deze nu een grotere zekerheid geven voor het kunnen halen van de opgave dan brakwaterwinning en het concept van de wateraccu op de Veluwe.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 11 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.5 Brakwaterwinning Brakwaterwinning (grondwater met een verhoogd zoutgehalte) kent op dit moment nog belemmeringen vanwege het brijn (zoute reststroom). Het opwerken tot zout als droge grondstof voor andere toepassingen wordt vooralsnog als te duur gezien. Het lozen in de bodem van de zoute reststroom is de goedkoopste optie maar in beginsel niet toegestaan en het past ook niet binnen duurzaam bodemgebruik. Daarom kan nu geen zekerheid worden gegeven over de inzet van brakwaterwinning. Brakwaterwinning biedt daardoor op dit moment onvoldoende zekerheid voor het halen van de opgave. Daarom hebben we geen drinkwaterreserveringsgebieden voor brakwater voorgesteld. Wel kan in het kader van de adaptieve strategie brakwaterwinning verder worden ontwikkeld. Als brakwater in de toekomst juridisch en technisch mogelijk is, kan dit helpen bij de verdere optimalisatie van de drinkwatervoorziening.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 12 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.6 Wateraccu Veluwe Het duinwaterconcept ofwel wateraccu Veluwe (water in de grond laten trekken, daar opslaan en later weer onttrekken) is heel interessant, omdat de effecten op de omgeving relatief klein zijn. Maar het concept is ook onzeker. Daarom biedt het nu geen zekerheid dat we daarmee de opgave halen. Daarom hebben we hiervoor nu geen drinkwaterreserveringsgebied aangewezen. We gaan dit concept op korte termijn verder onderzoeken op haalbaarheid als onderdeel van de adaptieve strategie (zie paragraaf 3.8).
woensdag 25 mei 2022
Pagina 13 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.7 Drinkwaterbesparing We hebben een studie laten uitvoeren naar de mogelijke maatregelen om te besparen op leidingwater geleverd door Vitens. Deze studie is (sinds najaar 2019) beschikbaar via onze website. Uit deze studie blijkt dat voor de langere termijn drinkwaterbesparing een optie is om de groei van de drinkwatervraag af te remmen. Daardoor zijn misschien op termijn minder drinkwaterreserveringsgebieden nodig of kunnen we langer doen met de drinkwaterreserveringsgebieden. Drinkwaterbesparing is complex en onzeker. Iedereen en alle partijen spelen hierin een rol en moeten hieraan bijdragen. Daarom biedt dit op dit moment geen zekerheid voor het halen van de opgave en kunnen we niet nu alvast minder drinkwaterreserveringsgebieden aanwijzen.
Schoon grondwater is een schaars goed. Daar moeten we zuinig mee omgaan. Daarom is het belangrijk drinkwater te besparen. Met het besluit om drinkwaterreserveringsgebieden aan te wijzen, bouwen we de zekerheid in dat er in de toekomst voldoende drinkwater blijft. Maar vanwege duurzaamheid willen we toe naar een situatie waarin het gebruik van drinkwater niet toeneemt. Daar hebben wij en ook andere partijen aandacht voor. Dat is iets van alle overheden, bedrijven en inwoners.
In het totaal van de waterbalans (de hoeveelheid water die jaarlijks beschikbaar is door regen en aanvoer via rivieren) is het aandeel van grondwateronttrekkingen (voor drinkwater én andere doelen) beperkt. In Gelderland is het aandeel circa 5-10% van de jaargemiddelde neerslag. De andere 90-95% betreft verdamping en afvoer van water naar de zee. Op de weg naar een duurzaam watersysteem is het verminderen van de afvoer door meer water vast te houden een veel grotere ‘knop om aan te draaien’ dan grondwaterbesparing (en daarmee ook drinkwaterbesparing) en hiermee worden ook andere belangen tegen droogte beschermd. Zie ook 11.3.
In het kader van de landelijke Beleidsnota Drinkwater 2021-2027 loopt momenteel een project om te komen tot een goed onderbouwde landelijke besparingsdoelstelling met een passend maatregelenpakket. Wanneer helder is wat op rijksniveau geregeld wordt kijken wij hoe een provinciale aanpak daarbij kan aansluiten. Dit past bij de adaptieve strategie (zie 3.8).
Voor het stimuleren van drinkwaterbesparing is soms op landelijk niveau aanpassing van wet- en regelgeving nodig. Zo kan het Rijk in het Bouwbesluit waterbesparingsregels opnemen. Vooral met betrekking tot nieuwbouw biedt dit kansen om drinkwater te besparen. Samen met de andere provincies lobbyen we bij het Rijk om het Bouwbesluit aan te passen.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 14 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
3.8 Adaptieve strategie, diversificatie van bronnen en optimalisatie drinkwatervoorziening Na de aanwijzing van de drinkwaterreserveringsgebieden hanteren we een adaptieve strategie. Het belangrijkste doel hiervan is om de ontwikkelingen en veranderingen tot 2040 te volgen en hierop in te spelen, zodat er in 2040 nog steeds voldoende drinkwater is. Daarnaast biedt de adaptieve strategie de mogelijkheid tot verdere optimalisatie van de drinkwatervoorziening. De adaptieve strategie bevat de volgende onderdelen: • monitoring (van vraag en aanbod, waterbeschikbaarheid en van relevante ontwikkelingen) • afstemming met ruimtelijke ontwikkelingen die raakvlakken hebben met de realisatie van drinkwaterwinning (bijvoorbeeld wonen, energietransitie, landbouwtransitie) • onderzoek naar diversificatie van bronnen (oevergrondwater, brakwater, oppervlaktewater) en andere winconcepten (seizoensgebonden inzet van verschillende bronnen, de wateraccu Veluwe) • werken aan waterbesparing • het verbeteren van de inpassing van de drinkwatervoorziening in een duurzaam watersysteem
Voor het proces van optimalisatie zijn provincie, waterschappen en Vitens het proces ‘Duurzame Drinkwatervoorziening in een Duurzaam Watersysteem’ gestart. Ook andere stakeholders zullen hierbij betrokken worden. Voor de optimalisatie kunnen we alle kennis uit het MER gebruiken.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 15 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4. Toelichting op processtappen (terugblik en vooruitblik)
woensdag 25 mei 2022
Pagina 16 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.1 Toelichting op communicatie en proces met stakeholders In de afgelopen jaren hebben we de stakeholders betrokken bij de onderzoeken en de keuzes. Deze stakeholders zijn de Gelderse waterschappen, een aantal gemeenten verspreid over de Gelderse regio’s, Vitens, Natuur en Milieu Gelderland, Natuurmonumenten, Geldersch Landschap en Kasteelen, Gelders Particulier Grondbezit, Staatsbosbeheer, LTO, VNO-NCW Gelderland, VEMW (vereniging voor zakelijke energie- en watergebruikers), brancheorganisatie voor geothermie Nederland en de branchevereniging voor bodemenergie Nederland. Vertegenwoordigers namen deel aan ambtelijke werkgroepen en in een bestuurlijk overleg. Ook hebben we overleg gehad met de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Economische Zaken en Klimaat (EZK), Rijkswaterstaat en de buurprovincies.
Op verschillende momenten hebben we ook regionale gemeentelijke overleggroepen (bijvoorbeeld voor water, bodem en ruimtelijk ordening) geïnformeerd, en de regionale klankbordgroep voor de transitievisies warmte in het kader van de Regionale Energiestrategieën (RES). Verder hebben we in de afgelopen jaren ook een aantal brieven aan alle gemeenten gestuurd over de voortgang van het ASV-traject.
In het proces werken we van grof naar fijn. Omdat het een zoektocht naar drinkwaterreserveringsgebieden in heel Gelderland was, hebben we in het stakeholder-overleg in de eerste jaren gekozen voor een dialoog op organisatieniveau met vertegenwoordigers vanuit de verschillende hoeken. Dit was de onderzoeksfase. Organisatorisch was het niet mogelijk om alle individuele belanghebbenden, grondeigenaren en inwoners in deze fase te betrekken. De onderzoeksfase liep tot en met de oplevering van het Milieueffectrapport in mei 2021. Toen in het tweede kwartaal 2021 de keuze voor de drinkwaterreserveringsgebieden duidelijk werd, hebben we breed de Gelderse gemeenten geïnformeerd via een informatiebijeenkomst, berichtgeving en soms via individuele gesprekken.
In het najaar van 2021 hebben we het ontwerpbesluit ter visie gelegd en kon iedereen reageren. Daarom informeerden we toen ook zo veel mogelijk inwoners, bedrijven en andere betrokkenen in de voorgenomen drinkwaterreserveringsgebieden. Dit hebben we gedaan via advertenties in de Gelderlander en huis-aan-huisbladen in oktober 2021. En tijdens 3 informatieavonden op 9, 10 en 11 november 2021. We vinden het belangrijk om de mening van inwoners over ons beleid te horen. Daarom geven we aan iedereen de kans op onze ontwerpbesluiten te reageren door een zienswijze in te dienen. Van 20 oktober tot en met 30 november 2021 kon iedereen een zienswijze indienen op het ontwerpbesluit over de drinkwaterreserveringsgebieden. Het is goed om te zien dat veel mensen dit hebben gedaan en dat deze manier om een breed publiek te betrekken werkt.
Als in de vervolgfase naar de precieze plek voor de drinkwaterwinning gezocht wordt, zullen lokale partijen, belanghebbenden en inwoners betrokken worden.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 17 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.2 Processtappen in de m.e.r.-procedure In de plan-m.e.r.-procedure (zie ook 3.3) hebben we de volgende stappen gezet: • 2017-2018: opstellen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In de NRD stond wat we gingen onderzoeken. Daarbij is o.a. een eerste verkenning uitgevoerd naar de geschiktheid van gebieden op basis van geologie en hydrologie. • April-mei 2018: ter visie legging van de NRD. Er waren 8 zienswijzen. • Augustus 2018: vaststelling NRD door Gedeputeerde Staten; start verdere onderzoek. • Uitvoeren ondersteunende studies: Regionale studies grondwater- en oeverwaterwinning (Tauw, 2020) Studie andere bronnen voor drinkwater (Royal Haskoning DHV, 2019) Onderzoek naar mogelijkheden voor drinkwaterbesparing in Gelderland (Berenschot, 2019) Risico-inventarisatie geothermie (Witteveen & Bos, 2019) • Mei 2020: Kadernotitie alternatieven ASV Gelderland voor het Milieueffectrapport. • Najaar 2020: aanvullend rekenwerk voor het Milieueffectrapport. • December 2020 tot en met mei 2021: opstellen Milieueffectrapport (MER). • April tot en met juni 2021: overleg over MER en afweging keuze gebieden met stakeholdergroepen. • Juni tot en met september 2021: informeren Gelderse gemeenten. • Juli 2021: voorstel voor keuze drinkwaterreserveringsgebieden door Gedeputeerde Staten.
• 28 september 2021: vaststelling door Gedeputeerde Staten van het ontwerp-Actualisatieplan 9 Omgevingsverordening ASV. 20 oktober tot en met 30 november 2021: ter visie legging ontwerp-actualisatieplan 9.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 18 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.3 Wat is onderzocht in het MER? In de afgelopen jaren hebben we verschillende onderzoeken uitgevoerd om te kijken waar in Gelderland het beste grondwater gewonnen kan worden. Door grondwateronttrekking daalt de grondwaterstand. Dit kan gevolgen hebben voor natuur en landbouw die afhankelijk zijn van de stand van het grondwater. Ook kan de bodem dalen. In de ‘Regionale studies grondwater’ hebben we gekeken wat de effecten zijn van grondwateronttrekking in heel Gelderland. We hebben 71 gebieden geselecteerd, waar de effecten relatief minder zijn dan in andere gebieden (ook wel de bouwstenen genoemd). In het Milieueffectrapport (MER) hebben we uitgebreider naar deze 71 gebieden gekeken. We hebben de 71 gebieden met elkaar vergeleken op diverse aspecten. Dit is een objectieve vergelijking op basis van berekeningen.
Een MER is bedoeld om de milieueffecten mee te nemen in een besluit. In ons MER hebben we niet alleen naar de milieueffecten, maar ook naar andere zaken gekeken: • Het MER ASV geeft voor alle 71 mogelijke gebieden (bouwstenen) inzicht in de effecten van een toekomstige nieuwe drinkwaterwinning op de grondwaterstand en daarmee op landbouw en natuur die daar afhankelijk van zijn en op bodemdaling. • We hebben gekeken welke mogelijke bedreigingen er zijn voor de grondwaterkwaliteit, zoals de aanwezigheid van bedrijventerreinen. • Omgekeerd hebben we ook onderzocht welke beperkingen regels om het grondwater te beschermen met zich meebrengen voor andere functies/activiteiten. • Ook hebben we een gevoeligheidsanalyse voor energie uit de bodem gedaan. Hiermee willen we inzicht krijgen in hoe groot de overlap is tussen de bouwstenen en gebieden waar mogelijk geothermie of bodemenergie kan worden gebruikt. Daarbij zijn bestaande en toekomstige bebouwing en bedrijventerreinen meegenomen als mogelijke gebruikers van energie uit de bodem. • Daarnaast beschrijft het MER de milieueffecten voor enkele combinaties van mogelijke gebieden. In het MER noemen we deze de alternatieven. Het was niet de bedoeling te kiezen voor één van de alternatieven. Ze waren bedoeld als voorbeeld en om inzicht te krijgen in hoeverre de verschillende typen bronnen in de opgave konden voorzien.
Uit die 71 gebieden hebben we vervolgens 11 gebieden gekozen op basis van een afweging met verschillende criteria, zie 4.4.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 19 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.4 Afweging en keuze van drinkwaterreserveringsgebieden In het MER hebben we alle bouwstenen en alternatieven zo objectief mogelijk met elkaar vergeleken op verschillende aspecten. Op basis van het MER en de inbreng van stakeholders hebben we een keuze gemaakt voor de aan te wijzen drinkwaterreserveringsgebieden.
Bij onze afweging voor de keuze van de drinkwaterreserveringsgebieden hebben we onder meer gekeken naar: • technische en juridische haalbaarheid: De gebieden met negatieve effecten op Natura 2000-gebieden waren al eerder afgevallen, omdat we een onttrekking daar zeer waarschijnlijk geen vergunning kunnen geven op grond van de Wet natuurbescherming. Gebieden voor brakwater en de wateraccu zijn vooralsnog niet gekozen, omdat verder onderzoek nodig is. • relatief minste effecten van (toekomstige) grondwateronttrekking op grondwaterstands-afhankelijke natuur en landbouw en op bodemdaling; • goede mogelijkheden om het grondwater te beschermen; • zo weinig mogelijk beperkingen door regels voor andere activiteiten als gevolg van het beschermingsbeleid; • spreiding over Gelderland, zodat de lasten niet in één regio terecht komen en aangesloten wordt bij waar de drinkwatervraag is waardoor minder transport van water nodig is; • Naast gebieden voor grondwater ook gebieden voor oevergrondwater; • de mogelijkheden voor (grond)waterwinning voor de buurprovincies.
Zie voor een uitgebreidere toelichting op de afweging en keuze van gebieden de oplegnotitie bij het MER (bijlage bij de PS-brief).
woensdag 25 mei 2022
Pagina 20 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.5 Lasten voor inwoners en bedrijven in het gebied We hebben gezocht naar relatief de beste gebieden voor toekomstige drinkwaterwinning vanuit het oogpunt van zo min mogelijk milieueffecten en zo min mogelijk beperkingen voor andere functies. Om het grondwater te beschermen, moeten we regels stellen. Dit leidt zeker tot bepaalde beperkingen en dus lasten voor de inwoners en bedrijven in het gebied. Vanwege het maatschappelijk belang van de drinkwatervoorziening vinden wij dit te verantwoorden. Het is de wettelijke taak van de provincie om te zorgen voor voldoende en schone bronnen voor drinkwater.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 21 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.6 Onbepaalde duur van de reservering in combinatie met grote omvang van sommige gebieden In veel zienswijzen staan zorgen over de onduidelijkheid van de duur van de reservering, ook in combinatie met de grote omvang van sommige drinkwaterreserveringsgebieden.
Het doel van de aanwijzing van de drinkwaterreserveringsgebieden is om op de middellange termijn tot 2040 voldoende drinkwater te hebben. In de verordening nemen wij geen nadere termijn op voor de duur van de reservering. Dat wil niet zeggen, dat de reservering per sé tot 2040 blijft.
In de adaptieve strategie kijken we samen met Vitens en de waterschappen wanneer we welk drinkwaterreserveringsgebied in moeten/willen zetten. In principe ligt het initiatief voor het uitvoeren van verder onderzoek en een project-m.e.r. om een concrete winlocatie te zoeken bij Vitens. Vitens kan echter niet op korte termijn in alle drinkwaterreserveringsgebieden project-m.e.r.-processen starten, onder andere omdat Vitens eerst oplossingen moet zoeken voor de knelpunten in de drinkwatervoorziening op de hele korte termijn.
Om tegemoet te komen aan de zienswijzen over de grootte van de drinkwaterreserveringsgebieden en onduidelijkheid over de duur van de reservering, gaan we op korte termijn (na de vaststelling van de drinkwaterreserveringsgebieden) onderzoeken of het mogelijk is om de 4 relatief grote drinkwaterreserveringsgebieden te verkleinen. Dan moet er wel voldoende zoekruimte blijven voor winningen met de beoogde capaciteit. Zie ook paragraaf 4.7 ‘Tussenstap onderzoek inperking grote drinkwaterreserveringsgebieden’.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 22 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.7 Tussenstap onderzoek inperking drinkwaterreserveringsgebieden Als we de drinkwaterreserveringsgebieden hebben vastgesteld, onderzoeken we of we de 4 relatief grote gebieden kunnen verkleinen. Het gaat dan om een tussenstap vóór de project-m.e.r.-procedures van Vitens. In deze tussenstap voeren we gedetailleerder hydrologisch onderzoek en een verdere gebiedsanalyse uit. Dit doen we voor de drinkwaterreserveringsgebieden Tielerwaard, Betuwe-West-Buren, Zeddam-Ulft en Liemers-West. Deze gebieden hebben ten opzichte van de andere drinkwaterreserveringsgebieden een groot oppervlak in verhouding tot de hoeveelheid grondwater die nodig is voor de drinkwatervoorziening. Als inperking van de gebieden mogelijk is onder de randvoorwaarde dat er genoeg zoekruimte blijft voor het project-m.e.r.-proces, kunnen we de grenzen in de omgevingsverordening aanpassen. De verwachting is dat dit proces enkele jaren duurt. Met deze tussenstap kunnen we de last verkleinen die mensen ervaren door grote reserveringsgebieden. In de delen die dan niet meer binnen de drinkwaterreserveringsgebieden vallen, gelden dan geen extra regels meer.
Voor de andere drinkwaterreserveringsgebieden kijken we met Vitens en de waterschappen hoe we het proces om tot een concrete locatie voor drinkwaterwinning te komen het best vorm kunnen geven. Dit doen we in de adaptieve strategie. Zo is er zo snel mogelijk duidelijkheid over de duur van de reservering en wanneer de reservering van de rest van het gebied kan vervallen (als de gevonden winlocatie voorziet in de beoogde hoeveelheid grondwater). Samen met Vitens bepalen we de volgorde van het verdere onderzoek in de drinkwaterreserveringsgebieden. Het verdere onderzoek gebeurt in een project-m.e.r. Bij de keuze van de volgorde spelen meerdere aspecten een rol. Bijvoorbeeld sociaal-economische redenen (het wegvallen van de beperkingen door de regels; ruimte geven aan andere belangrijke ontwikkelingen) en de plek waar Vitens het meeste drinkwater nodig heeft, gelet op de vraag(groei) en gelet op de drinkwaterinfrastructuur.
Bij de project-m.e.r. voor het zoeken naar de precieze plek voor de drinkwaterwinning hoort ook een gebiedsproces, waarbij lokale partijen, belanghebbenden en inwoners betrokken worden.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 23 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
4.8 Verder onderzoek naar inpassing oevergrondwaterwinning Voor de drinkwaterreserveringsgebieden waar oevergrondwaterwinning voorzien is, hebben we nog een aantal hoofdvragen, die verder uitgezocht moeten worden: • de voor- en nadelen van de locatie van winputten binnen- of buitendijks • de effecten van de spreiding en het aantal putten in de lengte langs de rivier in relatie tot de omvang van de benodigde beschermingszones • de benodigde zuivering • de relatie tussen grondwaterwinning en oevergrondwaterwinning, zoals in de aangrenzende drinkwaterreserveringsgebieden Liemers-West en Olburgen-Doesburg
Nadat we de drinkwaterreserveringsgebieden hebben vastgesteld, starten we in overleg met Vitens voor het drinkwaterreserveringsgebied Winssen-Slijk-Ewijk (oevergrondwaterwinning) een traject om deze hoofdvragen te beantwoorden. Mogelijk bepalen we op basis daarvan opnieuw de grenzen van het drinkwaterreserveringsgebied. De inzichten die dit proces oplevert, gebruiken we ook bij de andere drinkwaterreserveringsgebieden voor oevergrondwaterwinning.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 24 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
5. Begrenzing van de gebieden
woensdag 25 mei 2022
Pagina 25 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
5.1 Begrenzing drinkwaterreserveringsgebieden op basis van hydrologie De drinkwaterreserveringsgebieden zijn gebaseerd op onderliggende deelstroomgebieden van Gelderland. Daarnaast hebben we de informatie uit de Regionale studies grondwater gebruikt om binnen de deelstroomgebieden samenhangende gedeeltes af te bakenen waar relatief de minste effecten zijn wat betreft grondwaterstandsdaling. Dit leverde de ‘bouwstenen’ op, de 71 mogelijke ASV-gebieden, die in het MER verder zijn onderzocht. De grens van het drinkwaterreserveringsgebied is zo gekozen dat er voldoende ruimte is voor een drinkwaterwinning inclusief beschermingszone, én er schuifruimte is om te zoeken naar de beste, duurzame inpassing.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 26 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
5.2 Waarom is deze grootte van de gebieden nodig? De 71 mogelijke gebieden zijn gebaseerd op de effectenkaart uit de Regionale studies grondwater (groen-oranjerode vakjes) die de milieueffecten weergeeft voor natuur, landbouw en bodemdaling door grondwaterstandsdaling. We wilden gebieden met zoveel mogelijk groene vakjes. De milieueffecten zijn daar het kleinst. Sommige gebieden hebben maar enkele groene vakjes. Andere gebieden hebben meer groene vakjes. Dat is gunstig. Met een groter gebied heb je meer ruimte om in het vervolgproces naar de beste plek te zoeken met de beste inpassing in de omgeving.
Hoewel sommige drinkwaterreserveringsgebieden bestaan uit minder groene vakjes en andere uit meer, kan het zijn dat we er eenzelfde hoeveelheid water willen halen. Het lijkt dan, dat het grotere gebied wel wat kleiner kan door er groene vakjes af te halen. Om stap 2 zoals beschreven in paragraaf 3.3 op een zorgvuldige manier te kunnen uitvoeren is het echter nodig dat er voldoende inpassingsruimte zit in de gebieden. Daarnaast was de informatie in het MER-rapport onvoldoende gedetailleerd om nu al delen van de gebieden af te laten vallen. Het risico is dan te groot dat er op basis van onvolledige informatie de meest geschikte potentiële winlocaties worden afgeschreven. Bovendien, als je een groter gebied hebt, heb je eventueel ook de ruimte om twee kleinere winningen te maken met minder milieueffecten en een kleinere beschermingszone.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 27 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
5.3 Bij de begrenzing rekening houden met andere functies Bij de begrenzing van de drinkwaterreserveringsgebieden hebben we waar mogelijk rekening gehouden met andere functies, zoals bestaand stedelijk gebied, bedrijventerreinen en kansen voor geothermie. Daarbij is van belang dat er voldoende aaneengesloten ruimte overblijft om in het project-m.e.r. de beste plek voor een concrete drinkwaterwinning te kunnen vinden. Voorwaarde is ook dat de beoogde hoeveelheid drinkwater nog steeds kan worden gewonnen en dat deze goed beschermd blijft. Daarom was het niet altijd mogelijk om stedelijk gebied en bedrijventerreinen buiten het drinkwaterreserveringsgebied te houden.
Naar aanleiding van de zienswijzen hebben we opnieuw gekeken naar de begrenzing. Aan enkele verzoeken om de grenzen aan te passen kunnen we voldoen, omdat de zoekruimte niet wordt aangetast. Als functies kunnen samengaan met de drinkwaterreserveringsgebieden (zoals bijvoorbeeld de functie wonen) passen we de grenzen niet zo maar aan. Waar wel aanpassingen mogelijk zijn, ontstaat ook meer ruimte voor bodemenergie.
In het kader van de adaptieve strategie kunnen we overwegen de grenzen in de toekomst aan te passen. Dit doen we alleen bij een zeer zwaarwegend maatschappelijk belang van een andere ontwikkeling, zoals een concreet initiatief voor geothermie. Dan kunnen we overwegen om de grenzen aan te passen om die ontwikkeling mogelijk te maken.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 28 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
5.4 Toekomstige beschermingszones De grenzen veranderen wanneer er over een aantal jaren binnen het drinkwaterreserveringsgebied een concrete winlocatie is gevonden. Dan bepalen we voor die winlocatie een beschermingszone. Vaak zal deze kleiner zijn dan het drinkwaterreserveringsgebied, in het geval van een groot drinkwaterreserveringsgebied. In het geval van een klein drinkwaterreserveringsgebied zal de toekomstige beschermingszone wellicht niet zoveel kleiner worden. Hoe groot de beschermingszone moet zijn, hangt af van de precieze locatie en de precieze onttrekkingshoeveelheid waarvoor we een vergunning verlenen.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 29 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
6. Beschermingsbeleid algemeen
woensdag 25 mei 2022
Pagina 30 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
6.1 Doel en uitgangspunten De drinkwaterreserveringsgebieden wijzen we aan om de grondwaterkwaliteit te beschermen, zodat we in de toekomst voldoende geschikt water voor drinkwaterwinning hebben. We hebben gezocht naar een balans waarbij de drinkwaterreserveringsgebieden zoveel mogelijk worden beschermd, maar ontwikkelingen in de gebieden ook door kunnen blijven gaan. Het is nog niet bekend wanneer de gebieden worden gebruikt voor grondwaterwinning en waar de precieze locatie van de winning komt. De regels zorgen ervoor dat er geen onomkeerbare activiteiten plaatsvinden die een toekomstige drinkwaterwinning onmogelijk maken.
Naar aanleiding van de zienswijzen hebben we de regels op een aantal punten aangepast. We geven voor een aantal activiteiten meer ruimte en vereenvoudigen de regels als dat verantwoord kan. Deze wijzigingen gelden niet voor grondwaterbeschermingsgebieden van bestaande drinkwaterwinningen. Als de locatie en de bijbehorende beschermingszones van een nieuwe drinkwaterwinning bekend zijn, worden de regels hier strenger. In de rest van het drinkwaterreserveringsgebied vervallen de regels dan (als de winlocatie voorziet in de beoogde hoeveelheid grondwater).
Door de regels aan te passen, verzachten we het beschermingsbeleid. We komen daarmee tegemoet aan de zorgen in de zienswijzen over beperkingen voor andere activiteiten. Een belangrijke voorwaarde was en blijft dat de bescherming van de grondwaterkwaliteit voldoende blijft. We vinden dat met deze aanpassingen de regels in verhouding staan tot het doel van bescherming van het grondwater en we een goede balans hebben gevonden tussen bescherming en ruimte voor andere activiteiten.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 31 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
6.2 Raakvlakken met omzetting eerdere actualisaties omgevingsverordening De Omgevingswet voegt veel milieuwetgeving samen en treedt waarschijnlijk op 1 januari 2023 in werking. We moeten ook de beschermingsregels voor de bestaande drinkwaterwinningen aanpassen aan de Omgevingswet. Dit hebben we gedaan in actualisatieplan 8 voor de omgevingsverordening. Tegelijkertijd hebben we het proces gestart om de drinkwaterreserveringsgebieden aan te wijzen. De regels voor de drinkwaterreserveringsgebieden die ter visie hebben gelegen, waren gebaseerd op de conceptregels voor de bestaande drinkwaterwinningen van actualisatieplan 8. In actualisatieplan 8 hebben we een aantal wijzigingen aangebracht. De definitieve regels van actualisatieplan 8 hebben we eind 2021 vastgesteld. Ze gaan gelden als de Omgevingswet in werking treedt. De vastgestelde wijzigingen in actualisatieplan 8 hebben ook gevolgen voor de regels voor de drinkwaterreserveringsgebieden.
Door de aanpassingen in actualisatieplan 8 zijn een aantal agrarische activiteiten (via de bijlage ‘Lijst met verboden grondwaterbedreigende activiteiten’ van de omgevingsverordening) alleen nog in waterwingebieden absoluut verboden en niet meer in grondwaterbeschermingsgebieden. Voor deze activiteiten is er ook geen vergunningplicht of meldingslicht in grondwaterbeschermingsgebieden. Deze aanpassing is gedaan omdat de nieuwe regels anders onbedoeld een verandering tot stand zouden brengen ten opzichte van de bestaande regels. Deze wijziging in de regels voor de bestaande grondwaterbeschermingsgebieden betekent dat in de regels voor de drinkwaterreserveringsgebieden de vergunningplicht voor deze activiteiten vervalt. In 7.3 lichten we dit verder toe.
Daarnaast zijn de benamingen van de kwaliteitsklassen van toe te passen grond of baggerspecie aangepast aan de nieuwe omschrijvingen onder de Omgevingswet, zoals dat ook is gebeurd in de definitieve regels voor de bestaande drinkwaterwinningen van actualisatieplan 8.
Voor het overgangsrecht geldt dat met dit actualisatieplan 9 ook een wijziging wordt doorgevoerd in de regels zoals eerder vastgesteld met actualisatieplan 8, als gevolg van gewijzigde inzichten. Het overgangsrecht zorgt er voor dat bestaande activiteiten kunnen worden voortgezet onder de nieuwe regels, maar is onnodig beperkend gebleken ten aanzien van wijziging van die bestaande activiteiten. Zo zijn veranderingen in aard en omvang van activiteiten niet per definitie slecht voor het grondwater. Daarom is er voor gekozen om het overgangsrecht in die zin te verruimen en afhankelijk te maken van de risico’s voor de kwaliteit van het grondwater bij wijziging van bestaande activiteiten. Dat geldt dan niet alleen voor activiteiten in de nieuwe drinkwaterreserveringsgebieden, maar ook voor activiteiten in de bestaande grondwaterbeschermingsgebieden.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 32 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
6.3 Afwegingsruimte Afdeling 1.3 van de omgevingsverordening biedt ons afwegingsruimte en de mogelijkheid van de regels af te wijken. Waar het om één concrete situatie gaat, kan een afwijking van de regels worden toegestaan via een maatwerkvoorschrift, dat Gedeputeerde Staten bij besluit (beschikking) vaststellen. Bijvoorbeeld als een belang van een persoon, bedrijf of organisatie in de knel komt als de regels strikt worden gevolgd. Gaat het om meerdere situaties dan kan een maatwerkregel worden gesteld. Dat is een besluit van Gedeputeerde Staten om een regel van de verordening (tijdelijk) te wijzigen. Bijvoorbeeld als een bestaande regel een belemmering vormt om een van de (overige) doelen van de verordening te halen of dichterbij te brengen. Denk bijvoorbeeld aan het mogelijk maken van geothermie ondanks de beperkingen daarvoor als gevolg van de grondwaterbeschermingsregels. Tot slot is er nog een afwijkingsmogelijkheid om experimenten mogelijk te maken.
De regels voor activiteiten binnen drinkwaterreserveringsgebieden hebben als doel de kwaliteit van het grondwater te beschermen vanwege de openbare drinkwatervoorziening. Een eventuele afwijking van die regels wordt altijd afgewogen ten opzichte van het drinkwaterbelang, en dat is een zwaarwegend belang. Maar de algemene regels van de omgevingsverordening maken het dus mogelijk af te wegen of we van de regels willen afwijken.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 33 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
6.4 Typen drinkwaterreserveringsgebieden Er zijn 2 typen drinkwaterreserveringsgebieden. Eerder spraken we van drinkwaterreserveringsgebieden en kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden. Voor de duidelijkheid spreken we in het vervolg over minder kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden en kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden. We passen dat ook op deze manier aan in de omgevingsverordening.
In kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden is geen aaneengesloten dikke kleilaag in de ondergrond. Dit betekent dat eventuele verontreinigingen gemakkelijk in het grondwater terecht kunnen komen. In de minder kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden is er een voldoende dikke beschermende kleilaag boven het grondwater (watervoerend pakket) dat is gereserveerd voor de drinkwaterwinning. De regels voor de minder kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden zijn vergelijkbaar met de regels voor een boringsvrije zone rondom bestaande drinkwaterwinningen. In de minder kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden geldt echter een meldingsgrens vanaf een grotere diepte en geldt de melding niet voor ontgrondingen.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 34 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
6.5 Overgangsrecht Het overgangsrecht voor bestaande activiteiten hebben we aangepast. Bestaande activiteiten kunnen zonder aanvullende vergunning of melding door blijven gaan, want de verbodsbepalingen van de nieuwe regels gelden daarvoor niet. Uitbreiding van bestaande activiteiten is mogelijk zonder vergunning of melding als deze activiteiten al rechtmatig werden verricht vóór 1 januari 2023 en de uitbreiding het risico op aantasting van de kwaliteit van het grondwater niet vergroot.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 35 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
7. Aanpassingen regels kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden
woensdag 25 mei 2022
Pagina 36 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
7.1 Vergunningplicht wordt deels meldingsplicht In het voorstel voor het beschermingsbeleid maakten we gebruik van de “Lijst met verboden grondwaterbedreigende activiteiten” in bestaande grondwaterbeschermingsgebieden in actualisatieplan 8. Ons voorstel was om deze activiteiten vergunningplichtig te maken in drinkwaterreserveringsgebieden. Het idee was, dat als een initiatiefnemer een vergunning hiervoor aanvraagt, de provincie per situatie kan beoordelen of de activiteit wel of niet kan in een kwetsbaar drinkwaterreserveringsgebied.
Dit brengt extra lasten met zich mee. Daarom hebben we naar aanleiding van de zienswijzen deze vergunningplicht voor een deel omgezet in een meldingsplicht. In dat verband wordt een nieuwe bijlage ‘grondwaterbedreigende activiteiten in kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden’ toegevoegd. In lijst B hebben we de meldingsplichtige activiteiten opgenomen. Dit zijn activiteiten die in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) zijn aangemerkt als milieubelastende activiteiten en waarvoor op grond van de landelijke regels al een meldingsplicht geldt. Het gaat bijvoorbeeld om een kringloopbedrijf, het repareren en verhuren van gemotoriseerde werktuigen of een openbaar zwembad.
De algemene regel blijft dat risico’s voor de grondwaterkwaliteit moeten worden voorkomen. Het voordeel voor de initiatiefnemer is dat een melding minder proceduretijd kost. De melding moet via het digitaal stelsel omgevingswet (DSO) worden gedaan. Wanneer een initiatiefnemer een melding doet, krijgt deze te zien welke maatregelen genomen kunnen worden om te voldoen aan de algemene regel dat risico’s voor de grondwaterkwaliteit voorkomen moeten worden. Andere maatregelen zijn ook mogelijk, maar dan moet wel worden aangetoond dat ook die maatregelen nadelige gevolgen voor de kwaliteit van het grondwater voorkomen. Hetgeen vervolgens door de provincie wordt beoordeeld naar aanleiding van de melding. Als de provincie vindt dat de maatregelen die de initiatiefnemer wil nemen onvoldoende zijn, dan zal de provincie maatregelen eisen zodat de grondwaterbescherming op orde blijft. Deze maatregelen worden dan door middel van een besluit vastgelegd als maatwerkvoorschrift.
Uitbreidingen van bestaande activiteiten vallen onder het overgangsrecht, zie paragraaf 6.5.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 37 van 489
Reactienota Actualisatieplan Omgevingsverordening ASV 2022
In behandeling PS
7.2 Activiteiten die wel vergunningplichtig blijven Voor een aantal activiteiten blijft in kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden een vergunning nodig. Deze activiteiten staan op de lijst A van de nieuwe bijlage ‘grondwaterbedreigende activiteiten in kwetsbare drinkwaterreserveringsgebieden’ bij de omgevingsverordening. Dit zijn activiteiten die in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) zijn aangemerkt als milieubelastende activiteiten en waarvoor op grond van de landelijke regels al deels of geheel een vergunningplicht geldt. Voor deze activiteiten willen we vooraf kunnen beoordelen of de activiteit niet teveel risico geeft voor een toekomstige drinkwaterwinning.
De andere 3 activiteiten waarvoor een vergunningplicht geldt maar die niet in het Bal zijn benoemd, blijven vergunningplichtig. Dit zijn: • in de bodem brengen van afstromend water in dieper gelegen watervoerende bodemlagen (diepinfiltratie) • aanleggen van een ondergrondse opslagtank • aanleggen van een nieuwe begraafplaats, of locatie voor het verstrooien van as uit crematoria of een dierenbegraafplaats (uitbreiden blijft meldingsplichtig, zie paragraaf 7.8) Dit zijn risicovolle activiteiten in de bodem. Een grondwaterverontreiniging is niet zichtbaar. Verontreinigingen door diepinfiltratie zijn moeilijk op te ruimen. Een begraafplaats is een activiteit voor zeer lange tijd, die vanuit maatschappelijk oogpunt niet te verplaatsen is.
Uitbreidingen van bestaande activiteiten vallen onder het overgangsrecht, zie paragraaf 6.5.
woensdag 25 mei 2022
Pagina 38 van 489