IN042 Bijlage 1 Beantwoording vragen Gastvrije Waaldijk.pdf

Beantwoording vragen Gastvrije Waaldijk Doc.nr. 436312

11 maart 2022

Bijgaand document geeft reactie op de volgende onderdelen: A. Vragen Gastvrije Waaldijk SGP-Dorpsbelangen d.d. 20 februari 2022 B. Vragen Gastvrije Waaldijk Groen Links d.d. 15 februari 2022 C. Toezeggingen uit Gebiedsgericht ontmoeten d.d. 15 februari 2022 D. Reactie op Motie GVWD – Groen Links d.d. 22 februari 2022 (geagendeerd en ingetrokken 22 februari 2022) E. Reactie op Motie Dijkversterking Tiel-Waardenburg d.d. 28 september 2021 (aangenomen 28 september 2021) F. Reactie op Motie Bestemmingsplan dijkversterking Tiel-Waardenburg d.d. 29 mei 2021 (aangenomen 28 september 2021) G. Vraag Groen Links d.d. 7 maart 2022 H. Bewonersbrief ‘Natura 2000 en Gastvrije Waaldijk’ d.d. 22 februari 2022

Pagina 2 van 29

A. Vragen Gastvrije Waaldijk SGP-Dorpsbelangen d.d. 20 februari 2022 1. Op 17 december 2019 is middels een informatienota en bijlagen de raad in kennis gesteld van het plan Gastvrije Waaldijk. Bij deze informatienota zijn de intentie-overeenkomst en een samenvatting van het Masterplan Gastvrije Waaldijk toegevoegd. Vraag: Op welke wijze heeft de Gemeenteraad de uitgangspunten van dit plan bekrachtigd? Antwoord: Allereerst, de toe te passen ontwerpprincipes en uitgangspunten van Gastvrije Waaldijk passen binnen het reguliere beleid van de gemeente West Betuwe en passen binnen bestaande wettelijke kaders, zoals de CROW-richtlijnen. Vanuit dit gegeven is de raad geïnformeerd over de afgesloten overeenkomsten (intentieovereenkomst en samenwerkingsovereenkomst) en het bijbehorende Masterplan, en heeft dus geen expliciete besluitvorming hoeven plaatsvinden. Daarnaast heeft de nadere uitwerking van (uitgangspunten) van het project Gastvrije Waaldijk een parallel proces doorlopen ten opzichte van de uitwerking van de dijkversterkingsprojecten. Gastvrije Waaldijk is als meekoppelkans benoemd bij de uitvoering van de dijkversterkingsmaatregelen, dus de directe relatie is duidelijk aanwezig. De dijkversterkingsprojecten zijn vanuit het rijksprogramma c.q. Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) verbonden aan een uiterlijke opleveringstermijn.

Dit maakt dat de planning van deze projecten (lees: de momenten van genomen besluiten op planproducten zoals de (ontwerp)Projectplannen Waterwet en hiermee samenhangend de (ontwerp)bestemmingsplannen) leidend zijn. De principes van Gastvrije Waaldijk zijn in 2019-2020 meegenomen in de concrete ontwerpopgaven van de dijkversterkingsopgaven (planuitwerkingsfase) voor onder andere Gorinchem-Waardenburg (GoWa) en Tiel-Waardenburg (TiWa). Dit heeft zijn vertaling gekregen in de Projectplannen Waterwet zoals deze zijn vastgesteld door het bestuur van waterschap. Bij deze plannen hoorden voor West Betuwe ook twee bestemmingsplannen, welke door uw raad zijn vastgesteld. Deze besluiten maken onderdeel uit van de definitieve besluitvorming, zoals door de provincie gecoördineerd en ter inzage zijn gelegd in het kader van de beroepsprocedure. Parallel aan deze vertaling zijn de intenties over Gastvrije Waaldijk van provincie, waterschap en gemeenten nader uitgewerkt in afspraken over samenwerking, techniek en financiering. Dit heeft geresulteerd in ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst in mei 2021. Hierover bent u geïnformeerd via een informatienota (mei 2021).

Uiteindelijk zijn deze (financiële en technische) uitgangspunten aan de dijkversterkingsprojecten meegegeven om mee te nemen in de Uitvoeringsontwerpen die opgesteld worden voor de daadwerkelijke realisatie van de versterkingsmaatregelen. In deze (huidige) stap vindt ook de detaillering plaats over snelheidremmende maatregelen en openbare verlichting. Deze detaillering volgt ook de bestaande beleidskaders van de gemeente West Betuwe. Tevens is dit de fase waarin het Verhaal van de Waal en de Lokale Maatregelen nader kunnen worden ingevuld. Voor meer informatie wordt verwezen naar de bijlage Tijdlijn + Toelichting (onder ‘A.’). 2. In de informatienota van 17 december 2019 met betrekking tot de Gastvrije Waaldijk lezen we:

Pagina 3 van 29

“In het kader van de participatie bij de dijkversterkingsopgaven zijn door de projectorganisaties bij bewoners c.q. eigenaren (meekoppel)kansen geïnventariseerd. …. Hiermee kan per situatie en locatie op maat worden gekozen voor een bepaalde inrichting, passend binnen het geheel van de lange lijn. Dit is nadrukkelijk niet bedoeld als blauwdruk, maar om aan te laten sluiten op de dijkversterkingsmaatregelen én de specifieke wensen van bewoners en bedrijven aan de dijk. Het karakter van de Waaldijk zal hiermee enerzijds aansluiten bij het rivierlandschap van de Waal en anderzijds bij de identiteit van de diverse kernen. Maatwerk is hierbij mogelijk door gebruik van de toolbox.” Vraag: In welke mate (op welke manier en in welke hoedanigheid) heeft de participatie en zijn de geïnventariseerde meekoppelkansen weerslag gekregen in het huidige dijkontwerp? Antwoord: In de verkenningsfase zijn door de projectorganisaties van de twee dijkversterkingsprojecten veel wensen en voorstellen opgehaald bij bewoners(groepen). Deze zijn waar mogelijk verwerkt in de dijkontwerpen (planuitwerkingsfase). De projectorganisaties hebben vervolgens op diverse momenten en wijzen de dijkontwerpen teruggekoppeld aan de bewoners. Dit proces is uitgebreid beschreven in de bijlage Tijdlijn + Toelichting (onder ‘B.’).

Zo is door de projectorganisatie van GoWa op diverse momenten expliciet met bewoners gedeeld welke ontwerpen zijn gemaakt voor belevingspunten als de Kaap van Haaften, het dijkpark in Vuren en de Crobsche Waard. Reacties van bewoners op deze momenten zijn -waar mogelijk- verwerkt. Ook is, onder andere in samenspraak met de ensembles, gekeken waar wensen liggen om de dorpen beter te verbinden met de uiterwaarden/rivier. Voor TiWa geldt onder meer dat in kaart is gebracht aan welke wensen tegemoet is kunnen komen. In de nieuwsbrief van december 2021 is aangegeven wat er met de inbreng van de betrokkenen is gebeurd. In deze nieuwsbrief is ook een verwijzing opgenomen naar een kaart. Deze kaart bevat een overzicht van een aantal van de verwerkte wensen. Bij de kaart is uitleg terug te vinden over wat er wel in staat en wat niet. De link naar de nieuwsbrief en de kaart is te vinden via: www.wsrl.nl/TielWaardenburg.

Voor de beide projecten geldt dat de dijkontwerpen uiteindelijk zijn opgenomen in het Projectplan Waterwet en zijn vertaald in bijbehorende planproducten, waaronder ook het bestemmingsplan voor Gorinchem en West Betuwe. Deze plandocumenten hebben zowel voor het project GoWa als voor het project TiWa ter inzage gelegen in het kader van zienswijzen en beroep. Hierover bent u als raad destijds geïnformeerd. De komende periode zal de projectorganisatie van GoWa bewoners blijven informeren en betrekken over onder andere Uitvoering en over uitvoeringsontwerpen (UO) van enkele belevingspunten. Voor het project TiWa geldt dat tijdens de bewonersbijeenkomsten van medio/eind maart 2022 informatie wordt verstrekt over het doorlopen participatieproces (‘Wat is opgehaald en wat is ermee gedaan?’). Daarnaast is de gemeente op deze bijeenkomsten aanwezig zijn om toelichting te geven op Gastvrije Waaldijk en reacties op te halen op de tekeningen met voorstellen voor snelheidremmende maatregelen en openbare verlichting in aanvulling op de digitale bewonersavond van 25 januari 2022. In Q2 zal de projectorganisatie van TiWa bij aanwonenden terugkomen om informatie te geven en in gesprek te gaan over de ontwikkeling van de wat grotere belevingspunten

Pagina 4 van 29

bij Neerijnen, Opijnen, Heesselt, Varik en Ophemert (zoals ook terug te vinden in de landschapsplannen bij het Projectplan Waterwet en bestemmingsplan Dijkversterking TiWa). 3. In de informatienota en intentieovereenkomst zijn de verschillende rollen van de betrokken partijen weergegeven. Hierbij is ook een financiële verdeling gemaakt en verschillende rollen. Vraag: In welke rol en voor welke financiële taakstelling is de Gemeente West Betuwe verantwoordelijk? Antwoord: De Samenwerkingsovereenkomst beschrijft in artikel 6 lid 1 onder c onder andere: Gemeenten dragen ieder € 125.000,- bij aan het Project, totaal € 625.000: i. Hiervan wordt € 125.000,- besteed aan het ontwikkelen van het ‘Verhaal van de Waal’, te betalen door de gemeenten binnen twee maanden na ondertekening van de overeenkomst, ieder een bedrag van € 25.000-, aan de provincie in haar rol als Penvoerder; ii. Van de bijdragen van de gemeenten Tiel en Neder-Betuwe wordt door hen gezamenlijk in totaal € 100.000,- besteed aan de nadere uitwerking van de haalbaarheidsstudie voor de fiets- en voetgangersbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, gezamenlijk door hen te verantwoorden aan het Kernteam; iii.

Daarnaast wordt € 400.000,- geïnvesteerd in de Lokale Maatregelen (investering of een op geld te waarderen fysieke bijdrage per gemeente), namelijk ieder € 50.000,- door de gemeenten Tiel en NederBetuwe en ieder € 100.000,- door de gemeenten Overbetuwe, Nijmegen en West Betuwe, individueel te verantwoorden via de Penvoerder aan het Kernteam.

Uit dit artikel blijkt dat dat de gemeente West Betuwe een financiële bijdrage heeft van € 125.000,waarvan € 25.000,- is bedoeld voor het Verhaal van de Waal en € 100.000,- te besteden is aan lokale maatregelen. De samenwerkingsovereenkomst definieert ‘Lokale Maatregelen’ als volgt: Toe te passen maatregelen op locatie specifieke plaatsen die bijdragen aan het versterken van de lokale beleving van de Waal (mede op basis van het Verhaal van de Waal) en los staan van het Dijkversterkingsproject (planning, techniek, juridisch, maatschappelijk). De investering in deze Lokale Maatregelen kan bijvoorbeeld bestaan uit de aanleg van wandelpaden, aanvullende bewegwijzering, recreatieplekken of parkeervoorzieningen, herinrichting van cultuurhistorische locaties, landschappelijke maatregelen of informatievoorzieningen. Zoals reeds eerder gecommuniceerd wordt deze bijdragen bekostigd uit de in 2020 beschikbaar gestelde bestemmingsreserves van € 1.400.000,- (Recreatie & Toerisme). Naast de bijdragen van de gemeenten dragen het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), de provincie Gelderland en waterschap Rivierenland gezamenlijk € 13.000.000,- bij aan de realisatie van het project Gastvrije Waaldijk.

4. Gehoord hebbend de beeldvormende vergadering, waarbij het beeld nadrukkelijk bestaat dat in ingebrachte wensen en participatie geen weerslag heeft gekregen in het voorliggende dijkontwerp, is er vanuit aanwoners en inwoners behoefte aan meer maatwerk en betrokkenheid. Dit onder andere bij de kernen, ook met betrekking tot de ‘lange stukken’

Pagina 5 van 29

inzake verkeersveiligheid en motoroverlast, belevingspunten etc. Suggesties als compartimentering, verschillen in straatmeubilair, verschillen is verhardingen etc zijn gedaan. Vraag: welke ruimte binnen de gemaakte afspraken is er aanwezig om aan wensen te voldoen, danwel de raad de mogelijkheid te geven om met participatie tot het reeds genoemde maatwerk te kunnen komen? Wat ligt er vast in het project Gastvrije Waaldijk? - Weginrichting: Wegbreedtes en weginrichting. Er is gekozen voor de volgende maatvoering: breedte asfalt 4,2 m, breedte grasbetontegel binnendijkse zijde 0,4 m, breedte betonnen Waalband buitendijkse zijde 0,4 m. Deze inrichting voldoet aan eisen die gesteld zijn vanuit het waterschap (waterveiligheid) en vanuit de gemeente (toepassing van CROW). Uit Verkeerskundig advies blijkt dat deze inrichting tot een verkeersveilige inrichting leidt. Aanvulling van het ontwerp met snelheidremmende maatregelen en verlichting is hierbij wel noodzakelijk. Gemeente West Betuwe en de projectorganisatie van GoWa werken dit gezamenlijk uit, conform het bestaande beleid. Er is sprake van maatwerk op een enkele locatie: de Landgoeddijk in Neerijnen-Waardenburg en het gedeelte in project TiWa vanaf de Molenstraat tot aan de gemeentegrens met Tiel. - Belevingspunten: Ligging/ruimtebeslag, meubilair conform uitwerking Masterplan Gastvrije Waaldijk.

Dijkversterkingsproject Gorinchem-Waardenburg heeft de afgelopen jaren op verschillende wijzen en momenten met bewoners gecommuniceerd over de invulling van de belevingspunten. Naar aanleiding hiervan zijn ontwerpen op onderdelen aangepast. Bijvoorbeeld bij de Kaap van Haaften: de beoogde tribune maakt onderdeel uit van het talud van de dijkbekleding in plaats van deze óp het talud aan te brengen. Welke onderdelen werken we op lokaal niveau uit in de projecten? - Snelheidremmende maatregelen en openbare verlichting: De gemeente heeft binnen de reguliere beleidskeuzen in januari 2022 een voorstel voorgelegd aan bewoners met hierop aangegeven de ligging van snelheidremmende maatregelen (drempels en plateaus) en openbare verlichting. Aan bewoners is gevraagd hierop te reageren. Vervolgens zal het voorstel, al of niet in aangepaste vorm, ter accordering aan college worden voorgelegd. In het geval er (extra) financiële bijdragen mee gemoeid zijn, of afwijkingen van bestaand beleid nodig zijn, dan zal dit aan de raad worden voorgelegd. Deze laatst benoemde stap via het gemeentebestuur zijn nodig om, los van de reguliere beleidskeuzen, mogelijk nog andere afwegingen te maken omdat hier vanuit bewoners behoefte aan bestaat. Zo kunnen bijvoorbeeld op bepaalde locaties langs de dijk extra drempels of extra verlichting wenselijk zijn.

- De tussenstukken in de kernen ter plaatse van de omdijkingen, zoals bij Kerkeneind en Haaften, die niet versterkt worden in het kader van de dijkversterking, en dus niet direct heringericht worden. Herinrichting door de gemeente vindt wel plaats op een later moment, in het kader van het regulier wegonderhoud. Een ‘maatwerkontwerp’ is wel opgesteld en opgenomen in de eerder genoemde communicatie door project Gorinchem -Waardenburg. Met het maatwerkontwerp is aandacht gegeven aan behoud van de karakteristieke wegdelen door voorgestelde toepassing van klinkerbestrating in de randen.

Pagina 6 van 29

Welke onderdelen zijn nog nader in te vullen? - Aanscherping van grotere belevingspunten, bijvoorbeeld Kaap van Haaften, Crobsche Waard in het project Gorinchem -Waardenburg. - Verhaal van de Waal. Invulling van dit onderdeel moet nog plaatsvinden. Welk verhaal willen bewoners uitdragen? Welke informatie over bijvoorbeeld (cultuur)historie, landschap, natuur of anderszins is wenselijk om te delen? Op welke wijze kan dit het beste gedeeld worden, in beeld, woord of andere wijze? Juist bijdragen van bewoners zijn hierin essentieel. - Lokale Maatregelen. De samenwerkingsovereenkomst geeft aan dat dit gaat om bijvoorbeeld landschapselementen of picknick-banken. Dit kan zowel binnendijks als buitendijks worden aangelegd, afhankelijk van type maatwerk en locatie. Toepassing van Lokale Maatregelen is nog niet uitgewerkt. Een proces, inclusief invulling van de rol van bewoners, hiervoor wordt opgesteld door de gemeente in samenspraak met het dijkversterkingsproject en volgt in Q2 2022. Met deze maatregelen zijn bedoeld om in overleg met bewoners karakteristieke accenten te maken.

Pagina 7 van 29

B. Vragen Gastvrije Waaldijk Groen Links d.d. 15 februari 2022 1. Participatie a. Is de wethouder (mede) van mening dat er in het participatieproces, van een eerste conceptueel plan naar een uitwerking van de inrichting van de weg in uitgangspunten, die zijn vastgelegd in een Bestuurlijke overeenkomst, er onvoldoende of zelfs géén participatie heeft plaatsgevonden en er géén consultatie en géén belangenbehartiging van inwoners heeft plaatsgevonden? b. Als u deze mening NIET deelt, kan u dan aan de hand van de uitgangspunten van de participatieverordening uitleggen waarom het dan wel goed gegaan is? c. Als u deze mening WEL deelt, wat gaat u eraan doen om deze omissie te herstellen? Antwoord: Het eerste Masterplan is tot stand gekomen op basis van zorgen en wensen van bewoners aan en gebruikers van de dijk. Deze zorgen en wensen zijn door het waterschap opgehaald in de verkenningsfase van de dijkversterkingsprojecten. Deze wensen en zorgen hadden onder meer betrekking op behoefte aan een verkeersveilige inrichting van de weg op de kruin van de dijk. Tevens is aandacht gevraagd voor recreatie en versterking van de verbinding tussen dorp en rivier/beleving van het landschap.

Met Gastvrije Waaldijk wordt hierop een antwoord gegeven: de gekozen weginrichting is verkeersveilig en de belevingspunten bieden de versterking van de beleving van de rivier en van het landschap, voor bewoners en andere gebruikers van de dijk (recreatie). Ook de ‘lange lijn’ die Gastvrije Waaldijk voorstaat sluit hierop aan; een herkenbare, eenduidige en rustige inrichting, ter vergroting van de beleving en de veiligheid. Uit de bijlage Tijdlijn + Toelichting (onder ‘B.’) blijkt dat door de dijkversterkingsprojecten veelvuldig met bewoners is gecommuniceerd: Er zijn wensen en zorgen opgehaald, deze zijn waar mogelijk verwerkt en bewoners zijn geïnformeerd over wat er met de inbreng in gebeurd. De Participatieverordening is een beleidsdocument van de gemeente West Betuwe. Veel wensen (en zorgen) van bewoners zijn verzameld in het kader van de communicatie- en participatievormen van de dijkversterkingsprojecten, oftewel van het Waterschap Rivierenland. Gastvrije Waaldijk een antwoord op verschillende wensen en zorgen die in dit kader zijn opgehaald en worden verwerkt. De gemeente is bij dit antwoord betrokken als een van de overheden. Met de diverse betrokken overheden zijn verschillende belangen gediend, waarbij in gezamenlijkheid een afweging heeft plaatsgevonden op welke wijze de uitgangspunten van de Gastvrije Waaldijk recht doen aan de wensen en zorgen.

Op enkele onderdelen liggen de uitgangspunten vast (als gevolg van technische en financiële uitgangspunten) en op enkele onderdelen is nog ruimte om deze met bewoners nog nader op lokaal niveau te detailleren. Dit is beschreven onder A.4. van dit document. 2. TiWa, Natura 2000, verkeersbelasting, geluidsbelasting a. Is de wethouder bekend met het feit dat bij TiWa de natuur wordt gecompenseerd door het dijktalud daartoe te bestemmen? (24 ha, Natura 2000) b. Zo ja, is de wethouder bekend dat de waardevolle natuur dan tot zo goed als boven aan de dijk reikt?

Pagina 8 van 29

c. Zo ja, is de wethouder dan van mening dat het noodzakelijk is om de verkeersintensiteit te kennen van de huidige situatie en de toekomstige situatie? En dat dit hetzelfde geldt voor de geluidsbelasting? d. Als deze gegevens niet bekend zijn, zou daar niet nader naar gekeken moeten worden om te voorkomen dat het Natura 2000 gebied ontoelaatbaar zwaarder wordt belast? Antwoord: Het buitentalud wordt ingericht als Gelders Natuurnetwerk Nederland en wordt geen onderdeel van Natura 2000. Het Geldersnatuurnetwerk Nederland (GNN) is onderdeel van de ecologische hoofdstructuur en wordt ingericht met natuurtype N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland. Meer informatie hierover is terug te vinden in het Projectplan Waterwet en MER. Overigens, de huidige beheerstrook is al onderdeel van het Geldersnatuurnetwerk Nederland en maakt geen onderdeel uit van de compensatie. In het kader van de planuitwerking van TiWa is de verkeersintensiteit in 2017 gemeten. De gegevens zijn gebruikt bij het opstellen van het dijkontwerp en de vertaling hiervan in het Projectplan Waterwet. Ook zijn in 2021 nog verkeersintensiteiten gemeten op een deeltraject ter hoogte van Ophemert, als reactie op het ontvangen rapport van Veilig Verkeer Nederland (Ophemert, januari 2020).

Gastvrije Waaldijk gaat niet uit van een toename in verkeersintensiteit, enkel door toepassing van de weginrichting conform Gastvrije Waaldijk. Bovendien, in 2019 is door diverse gemeenteraden, waaronder die van West Betuwe, de (regionale) Ruimtelijke Strategische Visie vastgesteld. Deze visie beschrijft onder andere een ambitie voor 5% omzetgroei per jaar in toerisme en recreatie. Het Rivierenland kent bijzondere plekken en recreatieve functies. De grote rivieren, zoals de Maas, Waal en Lek met de dijken en tussenliggende komgebieden geven het gebied weidsheid. Elke rivier heeft haar eigen kwaliteiten, activiteiten en uitstraling. In het kader van de dijkversterking wordt het patroon van het dijklichaam slechts op bepaalde plaatsen iets gewijzigd. Vanuit deze ambitie verwoordt de toelichting van de twee bestemmingsplannen voor de dijkversterking onder andere dat de recreatieve functie behouden blijft en dat recreatieve voorzieningen ('Gastvrije Waaldijk') worden aangebracht en/of verbeterd. In het kader van de uitwerking van Gastvrije Waaldijk vindt momenteel aanvullend akoestisch onderzoek plaats naar de geluidsbelasting van de gekozen grasbetontegel. Daarnaast, op veel plekken langs de weg op de kruin is al een grasbetontegel aanwezig, van het regulier toegepast type. Een dergelijke toepassing dient sowieso terug te komen langs de weg op de dijk.

De grasbetontegel voorkomt immers beschadiging door uitwijkend verkeer van de grasmat naast de weg. Een goede grasmat is bestand tegen wateroverslag tijdens een extreem hoogwater. De grasbetontegel draagt daarmee bij aan de waterveiligheid en wordt vereist vanuit het waterschap. Verschillende typen grasbetontegels zijn onderzocht en beoordeeld op een aantal kenmerken, waaronder verkeersveiligheid, geluid en het beheer. Voor de gehele 80 km weg is gekozen voor de Nokkentop-V-tegel Vlak. Voor deze tegel wordt nu een aanvullend geluidsonderzoek uitgevoerd ter onderbouwing van de keuze.

Pagina 9 van 29

3. Nut en noodzaak en CO2 uitstoot betonnen band rivierzijde Waaldijk a. Is de wethouder bekend met de berekende CO2 uitstoot bij de productie van het beton voor de betonnen rand langs de Waaldijk? b. Weet de wethouder hoe deze belasting wordt gecompenseerd? c. Deze betonnen band moet het verhaal van de Waal vertellen en vormt een harde bermvoorziening als begrenzing van het asfalt. Kan in die berm-functie ook op een andere manier worden voorzien? d. Grasbetonstenen hebben ook een waterveiligheidsfunctie. Kunt u uitleggen wat dat precies inhoudt? Wat er precies wordt beschermd dat deze voorziening nodig is? e. Is een dergelijke voorziening dan ook niet noodzakelijk aan de buitenzijde? Ambtenaar verklaarde dat juist aan de rivierzijde de bescherming sterker moet zijn, dus volle beton. Maar is de wethouder het dan mee eens dat er dan precies ook een scherpe overgang tussen harde bekleding en de grasmat ontstaat? En er eigenlijk (als onder d dit is beaamd) er ook aan de buitenzijde een overgang moet worden gemaakt met een grasbetonband? f. Wat is dan precies nut en noodzaak voor een doorgaande volbetonnen rand? g. Betonnen rand heeft functie als berm voor uitwijken verkeer, maar heeft dezelfde fundering, hardheid, stroefheid, hoogte als de asfalt-rijstrook en sluit er naadloos op aan.

Hoe kan de wethouder volhouden dat deze strook niet gewoon als verbreding van de rijloper moet worden beschouwd? h. De kosten voor herstellen (nieuw voor oud) van de dijkweg zijn voor het waterschap (referentie ontwerp of 0-variant). Er is voor de 58 km dijk met hoogteopgave 8 miljoen euro extra beschikbaar. O.a. Voor rustpunten en tribunes, maar heel groot aandeel zal in die lange doorgaande betonstrook gaan zitten. Wat zijn de extra kosten voor deze betonnen band? (Zie toelichting) i. Zijn die kosten maatschappelijk verantwoord? Gezien de beperkte functionaliteit van die band. Te duur om alleen een verhaal te verbeelden. Antwoord: De betonnen rand aan de buitenzijde, de Waalband genaamd, heeft verschillende functies: 1. Waterveiligheid: De Waalband voorkomt, net als de grasbetontegel aan de binnenzijde, beschadiging van de groene berm naast de weg. Vanuit waterveiligheid is een goede bescherming tegen overslaand water tijdens extreme hoogwater omstandigheden noodzakelijk. 2. Verkeersveiligheid: Vanuit verkeersveiligheid moet voorkomen worden dat er kuilen naast de weg ontstaan, die een gevaar vormen voor passerend verkeer. De Waalband voorkomt beschadiging door uitwijkend/passerend verkeer. Feitelijk is de betonnen Waalband vergelijkbaar met een grasbetontegel qua functie. 3.

Esthetica: Uit het Masterplan: De betonrand aan de kant van de rivier, de Waalband’ is ontworpen als een dichte betonband, aan de landzijde zijn het grasbetontegels. ,,Zo maken we het verschil tussen de natte en de droge kant van de dijk in een oogopslag duidelijk. Je weet daardoor ook altijd waar de rivier stroomt. Op sommige plekken ligt de Waal zover van de dijk dat je het water helemaal niet ziet. Straks geeft de Waalband de richting aan.” 4. Onderhoud: Door toepassing van de betonstrook wordt randschade aan de weg voorkomen/verkleind waardoor minder asfaltonderhoud nodig zal zijn. Dit komt ten goede

Pagina 10 van 29

aan de vlakheid van de rijbaan (minder reparatievakken). Hiernaast wordt door toepassing van betonstrook voorkomen dat de bermen onveilig worden en dat er meerdere keren per jaar spoorvorming in de berm aangevuld moet worden en levert dus een kostenbesparing op. 5. Voetgangers: De Waalband kan ook benut worden om over te lopen. Het is geen volwaardig voetpad, de dijk wordt gedeeld door verschillende verkeersdeelnemers. Als geen toepassing zou plaatsvinden van de betonstrook in het kader van de meekoppelkans Gastvrije Waaldijk, dan blijft het noodzakelijk een andersoortige band te gebruiken, bijvoorbeeld grasbetontegels. Deze vragen dan echter wel weer een zwaardere fundering. Daarnaast vraagt het een intensiever onderhoud. In het buitengebied van West Betuwe worden de betonstrook al veelvuldig toegepast langs typen wegen die vergelijkbaar zijn met het type weg op de kruin van de dijk (Erftoegangsweg-2).

Deze toepassing van betonstroken is een keuze van de gemeente West Betuwe juist uit oogpunt van duurzaamheid, veiligheid en levensduurverlenging van de asfaltwegen: - Betere opsluiting asfalt waardoor minder randschade ontstaat met als gevolg restlevensduurverlenging van asfalt en hierdoor minder co2 uitstoot, minder reparatievakken, - verhoging van rij- en/wandelcomfort; - geeft weinig geluid; - geen noodzaak tot jaarlijks aanvullen van wegbermen met grauwacker - Minder kans op ongeval bij van de weg raken van fietsers en automobilisten; - Minder kans op claims ivm verminderde kans op val door fietsers / schade materieel; - Minder kans op ongevallen door minder kans op losliggende steenslag op de weg; In loop der jaren zijn meerdere opties voor bermverharding op kleigrond in het buitengebied toegepast met goede en slechte ervaringen. Hieruit zijn er twee opties overgebleven waarmee goede ervaringen zijn opgedaan. Betonstroken of grasbetonegels met extra zware fundering van Terrastab. Beide opties hebben voor-en nadelen en kunnen afhankelijk van de plaatselijke situatie worden toegepast. Ten slotte, op meerdere locaties langs de weg op de dijk is in de huidige situatie reeds (gras)beton naast de rijbaan aanwezig. Deze is echter onvoldoende kwaliteit, waardoor het noodzakelijk is om grasbetontegels met betere funderingsconstructie aan te leggen.

Toepassing van deze betere fundering is met de inrichting conform Gastvrije Waaldijk als meekoppelkans bij de dijkversterkingsprojecten geborgd. Samenvattend, vanuit de verschillende functies van de betonstrook, de afweging ten opzichte van de huidige situatie van de weg op de dijk, het alternatief van toepassing van grasbetontegels met zwaardere fundering én de eigenlijk al reguliere toepassing bij wegen in het buitengebied van de gemeente, is toepassing van de betonstrook financieel gezien en vanuit duurzaamheid zeker te verantwoorden.

Pagina 11 van 29

4. Differentiatie en lokale inpassing. a. Is de wethouder het ermee eens dat de dijk kenmerkende verschillen heeft? De Waaldijk kent over zijn volledige lengte verschillende omstandigheden en eigenschappen. Ook het karakter van de Waal verandert tussen zijn bovenloop en benedenloop. Het is juist tegendraads om hier nu een uniforme, gestandaardiseerde weginrichting toe te passen. b. Als de wethouder het hier mee eens is, waarom is er dan gekozen voor één uniforme weginrichting? i. Hoe kan het zijn dat met dergelijke verschillen geheel geen rekening wordt gehouden, terwijl in het bestemmingsplan en het Projectplan verwezen wordt naar het toepassen van maatwerk afhankelijk van de situatie en het gebruik? c. Bestaat er de mogelijkheid dat er alsnog lokaal maatwerk wordt toegepast? d. Als de wandelaar en de fietser de hoofdgebruiker is, waarom worden voor de weginrichting alle uitgangspunten gekoppeld aan het veilig kunnen passeren van auto’s en vrachtwagens? e. Er zijn echter geen verkeersgegevens/intensiteiten bekend voor de dijkgedeelten in de huidige situatie. Er zijn geen prognoses voor het toekomstige verkeer bekend. Hoe is het mogelijk om zonder dergelijke basisgegevens de nu voorgestelde weginrichting voor te schrijven? Antwoord: De dijk gaat op de schop en dit biedt de kans om veiligheid en beleefbaarheid van de dijk te vergroten.

Dit beantwoordt ook aan de wensen en zorgen van dijkbewoners/bewoners van kernen langs de dijk, waaronder: -verkeerveiligheid vergroten -beleving en goede verbindingen tussen dorpen en uiterwaarden. -behoud van diverse waarden als cultuurhistorie en landschap De betrokken overheden (provincie, waterschap en gemeenten) komen met Gastvrije Waaldijk tot een gemeenschappelijk initiatief: -waterveiligheid -veiliger verkeer -verbetering van verbinding dorpen met rivier -economische kans voor de dorpen (bezoek horeca/winkel/cultuur) Juist vanuit deze gezamenlijke opgave ontstaan extra financiële mogelijkheden. Hoogwaterbeschermingsprogramma, waterschap en provincie financieren gezamenlijk 13 miljoen euro en gemeenten dragen ieder 125.000 euro bij. Hiervoor hebben bestuurders zich geconformeerd aan diverse uitgangspunten om deze gezamenlijk te kunnen verwezenlijken. Bepaalde onderdelen van de kaders liggen vast bij uitwerking door de dijkversterkingsprojecten en enkele andere onderdelen vragen nog om invulling op lokaal niveau. De meekoppelkans vraagt dus extra inzet van partijen, vanuit de gedacht hiermee vanuit een goede afweging te voldoen aan de diverse belangen en wensen die langs en op de dijk spelen. Als deze kans niet kan worden benut zal worden teruggevallen op wat in de huidige situatie aanwezig is.

Gastvrije Waaldijk legt de focus op de fietser en wandelaar als hoofdgebruiker en beschouwd gemotoriseerd verkeer als gast. Daarnaast is een handhaafbare en verkeersveilige weginrichting een antwoord op zorgen van bewoners. Ook is waterveiligheid vereist. Dit heeft geleid tot een rustige en

Pagina 12 van 29

sobere weginrichting, met daarbij vastgestelde inrichtingseisen als breedte van de rijbaan met dichte betonstrook en grasbeton om deze op te sluiten. De eenduidige inrichting is herkenbaar voor de (hoofd)gebruikers en sluit eigenlijk voor wat betreft eenduidigheid aan bij de huidige situatie: Op dit moment is geen duidelijk onderscheid aanwezig tussen de weginrichting van de verschillende gemeenten. Met de inrichting die bedacht is, herkenbaarheid vanaf de opgangen tot en met eenduidigheid van de inrichting op de dijk, wordt duidelijk dat men zich op de Gastvrije Waaldijk bevindt. Het is een uitnodiging tot beleving van het rivierenlandschap. Vanuit deze beleving is ook gekozen voor eenduidigheid in vormgeving van belevingspunten en meubilair. Bijzondere, karakteristiek plaatsen blijven met herkenbaar als lokaal punt in de omgeving (bijvoorbeeld, de Kaap van Haaften, ’t Terp, de landgoeddijk in Neerijnen, de bocht Opijnen, De Bol in Varik). Deze plekken worden benadrukt door hier ook het verhaal van de plek, het Verhaal van de Waal te verbeelden. Bovendien, de Gastvrije Waaldijk volgt het dijktracé van dat voortgekomen uit de dijkversterkingsprojecten. Hieraan liggen diverse ruimtelijke onderzoeken en inpassingen, naast technische onderzoeken, ten grondslag.

Vanuit de dijkversterkingsprojecten is immers een zorgvuldige afweging gemaakt welke versterkingsmaatregel waar en in welke vorm wordt toegepast. Zoals ook onder B.2 is beschreven leidt Gastvrije Waaldijk ‘an sich’ niet tot een intensiever gebruik van de dijk door gemotoriseerd verkeer.

5. Duurzaam en circulair ontwerpen en aanbesteden. 1. Kent de wethouder de uitgangspunten voor circulariteit en duurzaam materiaal gebruik, zoals dat oa. is vastgelegd in het MER van GoWa, de voornemens van de waterschappen en de provincie? 2. Waarom wordt er dan zoveel beton toegepast voor de doorgaande bermband, de tribunes, de rustplaatsen en de bankjes? 3. Waarom niet meer hergebruik van verwijderde dijkmaterialen? De basalt-zetsteen kan als vloer voor de rustpunten worden gebruikt. Hout van de verwijderde bomen voor de bankjes, of anders gerecycled materiaal? Antwoord: Zoals ook onder 3. is aangegeven is toepassing van beton op diverse fronten duurzamer, en onderhoudsvriendelijker. Ook is toepassing in enkele gevallen überhaupt noodzakelijk, nog afgezien dat dit een vereist zou zijn vanuit Gastvrije Waaldijk, omdat zonder toepassing van dit concept ook een inrichting van de weg op de dijk noodzakelijk is en hiermee ook CO2 gemoeid is. De keuze van het meubilair heeft geleid tot een type bank dat afkomstig is uit Nederland en waarbij gebruikte meerpalen zijn verwerkt. Bovendien wordt gekeken waar met maatwerk ook extra duurzaam kan worden gewerkt. Een voorbeeld is de tribune bij de Kaap van Haaften. Deze is juist dusdanig ontworpen dat deze onderdeel uitmaakt van de noodzakelijke steenbekleding van de dijk (en wordt dus niet als extra element op het talud aangebracht).

Pagina 13 van 29

In de onderstaande afbeelding is het meest actuele ontwerpvoorstel voor de Kaap van Haaften opgenomen, dat ook met bewoners is gedeeld. Dit voorstel is ook verwerkt in een sfeerimpressie.

Afbeelding: Actueel ontwerpvoorstel Kaap van Haaften

Afbeelding: Sfeerimpressie van ontwerp Kaap van Haaften

Pagina 14 van 29

6. Bestemmingsplan 1. Kan de wethouder aangeven hoe de tribune bij Haaften in het bestemmingsplan Dijkversterking GoWa is vastgelegd? Evenzo hoe de rustpunten in het bestemmingsplan zijn vastgelegd? Antwoord: De bestemming ‘Verkeer’ maakt aanleg van de weg op de kruin mogelijk. Deze bestemming regelt de verkeersfunctie van de weg, maar niet het snelheidsregime of de toepassing van snelheidremmende maatregelen. Hierbij is aangesloten bij de voor West Betuwe reguliere invulling van de bestemming ‘Verkeer’. Enkelbestemmingen in dit bestemmingsplan -zoals Verkeer, Natuur, Groen, diverse vormen van Agrarisch- maken realisatie van de verschillende belevingspunten mogelijk. Hiervoor is in deze bestemmingen de omschrijving “(extensieve) dagrecreatie” opgenomen. Deze bestemmingsomschrijving is een heel gebruikelijke. Deze regeling is ook in andere, reeds vigerende, bestemmingsplannen van de gemeente opgenomen. De tribune in Haaften is onderdeel van de steenbekleding en maakt hiermee onderdeel uit van het waterstaatkundig werk en is met het bestemmingsplan Dijkversterking GoWa bestemd met de dubbelbestemming ‘Waterstaat Waterkering’. Tevens is hier het bestemmingsplan Kern Haaften (onherroepelijk 2011) van toepassing met de enkelbestemming ‘Verkeer’. In de bestemmingsomschrijving is onder andere opgenomen ‘voorzieningen voor verkeer en verblijf’.

7.Groeiende betrokkenheid en reikwijdte 1. Kent de wethouder de belangengroep De Waaldijkers en de recent verschenen krantenartikelen? 2. Is de wethouder op de hoogte dat de onvrede en onrust inmiddels de grenzen van GoWa en TiWa heeft overschreden en ook bij de dijktrajecten Wolferen-Sprok en Bovenbetuwe en Neder Betuwe speelt? 3. GoWa en TiWa zijn voorlopers in de realisatie van de dijkwerkzaamheden. Verwacht de wethouder dat de problemen tav Gastvrije Waaldijk bij de volgende dijktrajecten en dus bij de andere gemeenten niet ook zullen optreden? Antwoord: Het college is op de hoogte van de zorgen en bezwaren van diverse bewoners, waaronder de bewoners die zich vertegenwoordigd hebben als ‘de Waaldijkers’. In gezelschap van de andere betrokken overheden als waterschap, provincie en gemeente Gorinchem zijn al meerdere gesprekken met de Waaldijkers gevoerd. De Waaldijkers is recent een schriftelijke reactie toegezonden door deze overheden waarin reactie is gegeven op de geuitte zorgen en bewaren. Deze reactie is overigens afgestemd in het (ambtelijk) Kernteam Gastvrije Waaldijk waarin ook de gemeenten Overbetuwe en Neder-Betuwe zijn vertegenwoordigd. Ook is bestuurlijk gesproken over de diverse reacties in de betrokken gemeenten.

Pagina 15 van 29

C. Toezeggingen uit Gebiedsgericht ontmoeten d.d. 15 februari 2022 1.Terugkoppeling over wat er in het verleden met opgehaalde informatie door het Waterschap is gedaan, vanuit Neerijnen. Antwoord: Hierbij wordt verwezen naar het antwoord dat is gegeven onder A.2.

2.Onderbouwing van het besluit waarom geen kattenogen en verlichting meer worden gebruikt in bochten op de dijk. Antwoord: Kattenogen zijn onderhoudsgevoelig. Ze worden vaak uit het asfalt gereden. Daarom is gekozen voor reflectorpalen (met hogere frequentie). Daarnaast is plaatsing van kattenogen tussen de asfalt en betonstrook/grasbetonstrook niet ideaal voor weggebruikers. Bij sneeuwval zijn de kattenogen ook niet goed zichtbaar. Openbare verlichting zal worden geplaatst bij kruisingen.

3.Onderbouwing waarom geen schapen meer worden ingezet/toegelaten op de dijk. Antwoord: Waterschap Rivierenland geeft de volgende reactie: Beweiding met schapen Waterschap Rivierenland wil geen vaste beweiding meer met schapen op de dijken. Vaste beweiding of standbeweiding gebeurt met vaste rasters waarbinnen een deel van het jaar schapen grazen. We leggen u uit waarom het waterschap dit niet meer wil. Er is een uitzondering, die leest u helemaal onderaan bij ‘beheerfase na dijkversterking’. Overslagnorm De eerste reden om geen schapen meer toe te staan is de overslagnorm: de hoeveelheid water die over de dijk mag slaan bij hoge waterstanden. Binnen de versterkingsprojecten wordt die norm opgehoogd naar 10 liter per seconde per meter (10 l/s/m). Dit stelt zware eisen aan de grasbekleding op het binnentalud. Want veel water kan leiden tot erosie. Die graszode moet daarom sterk en gesloten zijn. Dat betekent bijvoorbeeld geen kale plekken of oneffenheden. Standbeweiding met schapen vergroot het risico op dit soort schades. Schades leveren een grotere kans op voor het falen van de waterkering. Biodiversiteit De tweede reden is de biodiversiteit. Het waterschap vindt het belangrijk dat wordt gewerkt aan het bewaren of verbeteren van de biodiversiteit op dijken. Beweiding is niet optimaal voor de soortenrijkdom aan planten.

Schapen hebben de neiging juist ‘de bloemen te grazen te nemen’. Door precies de bloeiende bloemen eruit te snoepen, of door die planten tot op de

Pagina 16 van 29

grond af te weiden. Soortenrijkdom kan hierdoor afnemen en dit kan negatief doorwerken in bloemenzoekende insecten. Schapen kunnen ook bij voorkeur bepaalde planten eten. De kans bestaat dat daardoor alleen grassen overblijven en vooral ongewenste plantensoorten zoals distels blijven staan. Ook hierdoor neemt de biodiversiteit af. Verbetering Bij de uitvoering van dijkversterkingsproject GoWa zal de Graaf Reinald Alliantie de dijk opnieuw inzaaien met een bloemrijk graszaad mengsel. Door een bepaald ontwikkelbeheer kan daarna een bloemrijke en gesloten grasvegetatie ontwikkelen op de dijktaluds. Dit beheer gebeurt door maaien en afvoeren op specifieke momenten. Het duurt een paar jaar voordat de grasbekleding de vereiste kwaliteit ‘gesloten’ heeft. Beheerfase na de dijkversterking Na de dijkverbetering en na het ontwikkelen van de gesloten grasbekleding is mogelijk dat sommige locaties in aanmerking komen voor schapenbegrazing. Dit moet per locatie worden bekeken en gebeurt in overleg met de bewoners. Daarbij gelden de volgende kaders. Er moet namelijk altijd een gesloten graszode en voldoende biodiversiteit gewaarborgd blijven. Kaders: • Eerst moet het gras op de dijk erosiebestendig zijn. Dit kosten enkele jaren. • Het is mogelijk kortdurend te grazen met schaapskudden binnen flexnetten.

Dat zijn netten die enkele dagen op een dijk worden geplaatst en daarna op een andere plek komen te staan. • Standbeweiding is een mogelijkheid op steile taluds, vaak vlakbij of voor de woningen. Daar is maaibeheer slecht uit te voeren. Dit kan in de periode april tot en met september. Hoe organiseren we dat? Partijen of eigenaren die interesse hebben om in de toekomst gedeelten van de dijk te onderhouden door schapenbegrazing, kunnen dit aangeven bij de dijkbeheerder van het Waterschap. Zij kunnen zich aanmelden Via een e-mail naar dijkbeheer@wsrl.nl onder vermelding van “interesse schapenbeweiding Waal- en Merwededijk GorinchemWaardenburg”. Na de ontwikkeling van de gesloten graszode neemt de dijkbeheerder contact op met de geïnteresseerden om de mogelijkheden te bekijken. Waterschap Rivierenland vergroot biodiversiteit op eigen terreinen | Waterschap Rivierenland 4.Onderbouwing waarom is gekozen voor een betonband langs de gehele dijk komt. Antwoord: Hierbij wordt verwezen naar het antwoord dat is gegeven onder B.3.

Pagina 17 van 29

D. Reactie op Motie GVWD – Groen Links d.d. 22 februari 2022 (geagendeerd en ingetrokken 22 februari 2022) De reactie op onderdelen van de motie is cursief opgenomen. Motie: De Gemeenteraad van West Betuwe, in vergadering bijeen op 22 februari 2022 Constaterende dat, • In het kader van de klimaat-ontwikkelingen het dijkvak tussen Tiel en Gorinchem versterkt moet worden; • Het bestemmingsplan voor deze dijkversterking inmiddels door de gemeenteraad is vastgesteld; Er zijn voor het gebied tussen Tiel en Gorinchem twee Projectplannen Waterwet (PpWw) vastgesteld, met bijbehorende vergunningen (onder andere Wabo, Wet natuurbescherming) en met in totaal vier bestemmingplannen. Deze bestemmingsplannen zijn vastgesteld door de raad van Gorinchem, van West Betuwe en van Tiel. De beroepsprocedures zijn lopende en project GoWa is reeds in uitvoering. Bij TiWa is de aannemer bezig met de voorbereidingen om de uitvoering te kunnen starten. Gastvrije Waaldijk is in de projectplannen en bestemmingsplannen opgenomen als meekoppelkans bij de dijkversterkingsprojecten. (Dit was overigens ook in het raadsvoorstel opgenomen (verwijzing naar informatienota uit april 2020, docnr. .

57918 en in de bijlage bij het raadsbesluit) Overwegende dat, • De plannen voor de inrichting van de Gastvrije Waaldijk en de versterking van de dijk twee aparte projecten zijn; GVWD is benoemd als meekoppelkans bij de dijkversterkingsprojecten. Zonder dijkversterking is het financieel niet mogelijk om GVWD uit te laten voeren. Zonder GVWD komt de bestaande (volgens bewoners onveilige) weg terug. • Het huidige plan zoveel wijzigingen heeft ondergaan dat het volledig afwijkt van het oorspronkelijke plan, waarbij fietser/wandelaar de hoofdgebruiker is en de auto te gast; Dit principe van fiets te gast en gemotoriseerd verkeer te gast is nog steeds uitgangspunt. Daarnaast is met de inrichting (onder andere toe te passen snelheidremmende maatregelen en snelheidregimes/verlichting) een veilige en handhaafbare weginrichting ontworpen. • Er geen onderzoek is gedaan naar de gevolgen van het verschuiven van het gebied Natura 2000 en de invloed van het dijkverkeer daar op; Dijkversterkingsprojecten hebben in het kader van PpWw berekeningen in het kader van Wet natuurbescherming verricht. Provincie heeft de benodigde besluiten genomen. • De gemeente verzuimd heeft de juiste vergunningen voor het wegontwerp aan te vragen (zie discussie Waterschap, Gemeente en de heer Uijlenbroek 15 februari).

De gemeente West Betuwe is niet de partij die een vergunning moet aanvragen voor de aanleg van de weg op de kruin van de dijk. • De kans heel reëel is dat diverse bewoners dit punt zullen aangrijpen om (waarschijnlijk gegrond) juridische procedures te starten en dat dit verregaande financiële consequenties kan hebben voor de gemeente. • De inrichting van de dijk met een betonnen baan en de geplande betonnen tribunes voor een enorme CO2 toename zal zorgen;

Pagina 18 van 29

•

hiervoor alleen al voor het traject GoWa minstens 14.000 bomen gepland moeten worden ter compensatie.( zie toelichting); De berekening is niet juist dan wel onvolledig. Een aantal voorbeelden: -In verband met waterveiligheid is verharding nodig langs het asfalt. -Er is geen rekening gehouden met het gegeven dat als geen betonstrook wordt aangelegd dat dan wel grasbetontegels noodzakelijk zijn. Dit vraagt dan bovendien om een zwaardere fundering. -Ook is de verwachting dat met de betonstrook minder onderhoud nodig is. -De referenties van de tribunes worden uitgewerkt. Voorbeeld: Bij Haaften is bijvoorbeeld al gebleken dat de toepassing van de tribune juist onderdeel is van de toch al benodigde steenbekleding van het talud. Dit kost dus geen extra beton. De toepassing van de betonstrook/grasbetontegels icm de asfaltrijloper en het effect hiervan wordt nader bekeken. Voorts overwegende dat, • Het College verwachtingen heeft gewekt bij de gemeenteraad dat deze nog invloed zou hebben op de invulling van de “Gastvrije waaldijk”; Der raad is diverse malen op de hoogte gesteld, zie schema in de presentatie van 15-2. Dit schema en bijbehorende toelichting zijn ook opgenomen als bijlagen ‘Gastvrije Waaldijk’ en ‘Toelichting tijdlijn besluitvorming en proces’. De hoofdprincipes zijn niet gewijzigd en juist verder uitgewerkt om een veilige en handhaafbare weginrichting te bewerkstelligen.

is van mening dat : • tijdens de Gebiedsgerichte Ontmoeting van 15 februari j.l. bleek dat er veel onrust en onvrede onder inwoners bestaat op het gebied van inrichting, leefbaarheid, verkeersveiligheid, duurzaamheid en cultuur historische waarden van de Gastvrije Waaldijk in onze gemeente; • de bewoners onvoldoende gelegenheid hebben gehad om hun wensen en bezwaren kenbaar te maken, waarmee het participatieproces met bewoners over de inrichting van de “Gastvrije Waaldijk” tekort geschoten is In het kader van de dijkversterking zijn bij de projecten GoWa en TiWa veelvuldig wensen opgehaald en is teruggekoppeld, oa bij bewonersbijeenkomsten en met ensembles, wat er met wensen wel/niet is gebeurd. • De gemeenteraad evenzo onvoldoende in staat is gesteld te participeren bij de inrichting van de “Gastvrije Waaldijk”, terwijl dat door de wethouder eerder wel is aangegeven; Zie onder ‘Voorts overwegende dat’ • er daarmee over het geheel genomen sprake is van een onzorgvuldig proces; • dit proces van participatie derhalve opnieuw moet worden gedaan; is voorts van mening dat, • de gekozen inrichting van de “Gastvrije Waaldijk” met een betonnen baan en betonnen tribunes tot een onaanvaardbare toename van CO2 zal leiden.

( zie toelichting) • het daarom nodig is deze invulling te heroverwegen en samen met de bewoners tot een natuurvriendelijkere inrichting te komen; Er is een verkeersveilige/handhaafbare inrichting van de dijk ontworpen. Er zijn ook positieve reacties van bewoners ontvangen. verzoekt het college:

Pagina 19 van 29

•

in gesprek te gaan met de bewoners;

• in gesprek te gaan met de betrokken samenwerkende bestuursorganen om het proces te •

herzien, de juiste procedures te volgen, de noodzakelijke brede participatie en de benodigde onderzoeken te gaan organiseren in deze gesprekken en onderzoeken nadrukkelijk de milieuschade van een invulling met beton mee te nemen;

Gesprek met de bewoners blijft/zal plaatsvinden, met name ook over weginrichting. Dit aangeboden aan Waaldijkers en aan bewoners Ophemert (VNN). ➔ Uitleg op uitgangspunten weginrichting en reacties ophalen op snelheid remmende maatregelen/openbare verlichting. Benoemen van maatwerk. ➔ Uitleg op uitgangspunten belevingspunten. Inbreng ophalen op Verhaal van de Waal en lokale maatregelen. Benoemen van maatwerk. Daarnaast geldt dat een aantal uitgangspunten vastligt. Irt financiën HWBP, WSRL en provincie. Dit is afgesproken in de samenwerkingsovereenkomst. Voorjaar 2020. De raad is hierover ook geïnformeerd. Conclusie: De motie kan deels worden onderschreven: -We zijn en blijven in gesprek diverse bewoners(groepen) -We brengen in beeld waarover niet meer en waarover nog wel participatie mogelijk is. -We onderzoeken nog wel een aantal zaken dat tijdens de Ontmoeting naar voren is gebracht (bijv. effecten ivm. Natura / CO2) en komen indien nodig met aanvullende maatregelen. De motie kan deels niet worden onderschreven: -Een aantal uitgangspunten ligt vast in definitieve plannen/besluiten en afspraken/overeenkomsten. We zien geen aanleiding en geen mogelijkheid om die onderdelen van het proces te herzien.

Pagina 20 van 29

E. Reactie op Motie Dijkversterking Tiel-Waardenburg d.d. 28 september 2021 (aangenomen 28 september 2021) De reactie op de motie is cursief opgenomen. Motie: De gemeenteraad van West Betuwe in vergadering bijeen op 28 september 2021,

Constaterende dat - Een besluit over het bestemmingsplan Dijkversterking Tiel Waardenburg veel emoties oproept

Overwegende dat - Een dijkversterking noodzakelijk is. - Dit, zeker voor de inwoners en natuur op, rond en naast de dijk, een zeer grote impact heeft - Is van mening dat -Een besluit hierover zeer zorgvuldig moet worden beoordeeld en afgewogen om alle belangen op de juiste manier te behartigen Is voorts van mening dat - Het niet zo kan zijn dat de belangen van individuen niet op de juiste wijze worden meegewogen. - Zeker in het kader van het nieuwe besturen er een positieve grondhouding vanuit overheidsorganen dient uit te gaan, waaruit een oplossing kan voortkomen voor elk individueel geval. - In het voorliggende traject de communicatie op alle fronten te kort is geschoten en afspraken hier omtrent niet nagekomen zijn. Verzoekt het college - De communicatie te verbeteren, niet alleen naar inwoners, maar ook naar de andere bestuurslagen. Verzoekt het college tevens - Prioriteit te geven aan de belangen van onze inwoners, zoals veiligheid van de dijken en alles wat daar mee samenhangt een prioriteit is van Waterschap Rivierenland. - Inwoners die tegen problemen aan lopen in de uitvoering of afwikkeling, op een West Betuwse manier (denkend in mogelijkheden) te begeleiden, te helpen en bij te staan. - De raad regelmatig (eenmaal per kwartaal) op de hoogte te houden van de voortgang van het project en de zaken die spelen en hoe die opgelost gaan worden.

Pagina 21 van 29

- Naar zowel inwoners als Waterschap te communiceren dat wij betrokken willen blijven bij knelpunten die zich voordoen in het uitvoeringstraject en daarin een actieve rol wensen te spelen. En gaat over tot de orde van de dag DB

_____________________________________

PvdA

_____________________________________

CU

_____________________________________

Toelichting Motie Naar aanleiding van verschillende gesprekken met bewoners, organisaties en bestuurders, zijn wij niet gerust op een goede behartiging van belangen van zowel onze inwoners als ons landschap. Een technocratische houding van bestuurders is wat ons betreft niet meer van deze tijd. Alle belangen dienen op een zeer goede manier te worden afgewogen en nieuwe initiatieven en mogelijkheden moeten serieus onderzocht worden als dit voordelen, en dan niet in financieel opzicht alleen, kan opleveren.

Reactie Voor- en na indiening van de motie hebben diverse gesprekken plaatsgevonden over de dijkversterkingsprojecten en over project Gastvrije Waaldijk, met bewoners(groepen) en met andere overheden. Een uitgebreid overzicht hiervan is opgenomen in de bijlage Toelichting Tijdlijn Besluitvorming en proces. De gemeente is vanuit een beheer- dan wel bevoegd gezag-rol betrokken bij uitwerkingen van (meekoppel)kansen van de dijkversterking. Ook wordt deze rol ingevuld als er zich knelpunten voordoen, bijvoorbeeld in een enkel geval in de uitvoeringsfase van de dijkversterkingsprojecten. Daarnaast vindt maandelijks bestuurlijk overleg plaats tussen de betrokken overheden (Breed Bestuurlijk Overleg) ter bespreking van de voortgang van het project Gastvrije Waaldijk. U vraagt op de hoogte te worden gehouden over de voortgang van de dijkversterkingsprojecten. We zullen u tweemaal per jaar informeren middels een informatienota. De eerstvolgende zal worden opgesteld vóór de zomervakantie.

Pagina 22 van 29

Pagina 23 van 29

F. Reactie op Motie Bestemmingsplan dijkversterking Tiel-Waardenburg d.d. 29 mei 2021 (aangenomen 28 september 2021) De reactie op de motie is cursief opgenomen. Motie: Onderwerp: Bestemmingsplan dijkversterking Tiel-Waardenburg 29 05 2021

Inleiding Motie De behandeling van het voorstel tot vaststelling van het Bestemmingsplan dijkversterking TielWaardenburg is in de raadsvergadering van 25 mei 2021 met een maand uitgesteld. Dit om de wethouder de kans te bieden (opnieuw) met de inwoners uit Ophemert en Varik en het Waterschap in contact te treden en een poging te wagen, om voor alle partijen een passende c.q. gedragen oplossing van de dijkversterking nabij/langs deze dorpen te vinden. Hierop willen we graag aanhaken door (nogmaals) de verkeersveiligheid van het langzame verkeer op de dijk ter sprake te brengen. Een wens van veel inwoners. Deze motie is dan ook bedoeld om, naast de plannen voor de inrichting van een “gastvrije dijk”, eveneens de mogelijkheid te onderzoeken voor de aanleg van een vrij liggend fietspad langs de Waal. Veelal ondersteunen Rijk en Provincie gemeenten financieel bij dit soort initiatieven, wellicht kan ook het Waterschap bijdragen. Overwegende dat: • er in de gemeenten ten zuiden van de Waal (als meekoppelkans) bij de dijkversterking vrij liggende fietspaden langs de Waal zijn aangelegd. •

de veiligheid van de fietsers langs dat traject hierdoor sterk is verbeterd.

•

dit het fietstoerisme binnen dat gebied heeft bevorderd.

•

er nu een “meekoppelkans” ligt om bij de aankomende dijkversterking in de gemeenten ten noorden van de Waal, daar waar het mogelijk is en aansluitend aan de trajecten die er nu al zijn van vrij liggend fietspad, deze buitendijks te realiseren.

•

er hierdoor minder verkeer van dezelfde “gastvrije dijk” gebruik hoeft te maken, wat de veiligheid van de fietsers langs de noordzijde van de Waal eveneens sterk verbeterd.

Is van mening dat: • er door een vrij liggende fietspad ook minder maatregelen op de dijk nodig zullen zijn om de veiligheid voor fietsers en voetgangers te waarborgen. • dit meer fietsverbindingen door West Betuwe mogelijk maakt, wat het fietstoerisme ook in onze gemeente(n) bevorderd (wens uit coalitieakkoord). • dit er niet toe zal leiden, dat er nog steeds maatregelen nodig zullen zijn om het verkeer, zowel ontsluitend als recreatief te reguleren en de snelheid op de dijk te verminderen. Roept het college op:

Pagina 24 van 29

1. om de mogelijkheden te onderzoeken voor realisatie van een (eenvoudig) buitendijks vrij liggend fietspad langs de noordzijde van de Waal. 2. om de kosten hiervan in beeld te brengen als “meekoppelkans” dijkversterking.

Reactie: Het project Gastvrije Waaldijk bedient de recreatieve behoefte aan een unieke doorgaande fietsverbinding langs de noordelijke Waaloever (80 km). Met het uitgangspunt ‘Fietser is hoofdgebruiker en gemotoriseerd verkeer is te gast’ wordt inrichting van de weg en van belevingspunten op dit moment verder uitgewerkt als meekoppelkans bij zes dijkversterkingsprojecten. Verbetering van de verkeersveiligheid als reactie op geuite zorgen van bewoners langs de dijk, geldt hierbij als belangrijk doel. Ook de beleving van het landschap is een grote meerwaarde, als gebruiker van de dijk wil je juist bovenop de dijk het landschap en de kunstwerken aan de dijk beleven. Benodigde financiën zijn voor het project beschikbaar gesteld en dus is uitvoering geborgd. In de zomer van 2021 is reeds in diverse raadsbehandelingen bestuurlijk gereageerd op het onderwerp van het ‘vrijliggend fietspad langs dijk’. Uiteindelijk is de motie aangenomen in de raadsvergadering van 28 september. De hierna volgende reactie omvat de argumenten zoals eerder bestuurlijk gedeeld, inclusief aanvullende reactie op het aangedragen voorbeeld van een bestaand, buitendijks gelegen pad in Heesselt. -Verkeer Verkeerskundig gezien heeft de keuze om een vrij liggend fietspad aan te leggen te maken met het aantal verkeersbewegingen.

Als sprake is van meer dan 3000 bewegingen per etmaal is een vrij liggend fietspad noodzakelijk. Deze aantallen komen niet voor op de dijk in West Betuwe. Praktisch gezien betekent aanleg van een vrijliggend fietspad (min. 3 m breed) onderaan de buitenzijde van de dijk, dat gebruikers hiervan de dijk op en af moeten om het fietspad te bereiken. Dit levert extra overstekend verkeer op en vraagt om passende (extra) inrichtingsmaatregelen. Daarnaast zal een vrijliggend fietspad (onder)aan de buitenzijde van de dijk niet door alle fietsers benut worden, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van verlichting (wintermaanden), de aanwezigheid van hoogwater, het geven van voorkeur voor beleving van het landschap vanaf de kruin. Er blijven dus naar verwachting altijd fietsers gebruik maken van de weg op de kruin van de dijk. Hier zal dan ook rekening moeten worden gehouden met de inrichting van deze weg. Dit betekent dus concreet dat zowel de weg op de kruin als het vrijliggend fietspad aangelegd, verlicht en onderhouden moeten worden. Daarnaast zijn de genoemde (extra) oversteekplaatsen nodig. Dit levert veel extra kosten op. Ten slotte zal bij een vrijliggend fietspad een verharding moeten worden toegepast die niet wegspoelt bij hoogwater. Toename van dergelijke permanente (extra) verharding zal niet zondermeer door de eigenaar worden toegestaan. -Recreatie

Pagina 25 van 29

Vanuit beleving van het rivierenlandschap is een fietspad in de uiterwaarden minder aantrekkelijk voor gebruikers, je ziet tenslotte slechts aan een zijde de omgeving en je mist juist het uitzicht op het rivierengebied (binnen- én buitendijks). Ook gaat een fietspad in de uiterwaarden ten koste van diverse (delen van) klompenpaden en struinroutes. Ten slotte is het onwenselijk voor de binnendijks gevestigde ondernemers en bezoekers gaan mislopen. -Waterveiligheid In het gebruik van een fietspad in de uiterwaarden moet rekening worden gehouden met gevoeligheid voor overstromingen. Bij laag water én bij hoog water moet de veiligheid van de fietser gegarandeerd zijn. Ook vraagt dit extra beheermaatregelen en dus extra kosten. -Natuur Een buitendijks fietspad tast het oppervlakte van natuurgebieden, waaronder Natura2000-gebieden, aan. Dit vraagt mogelijk om compensatiemaatregelen. Daarnaast zal verlichting waarschijnlijk niet mogelijk zijn omdat dit een nadelig neveneffect heeft op de natuurwaarden (fauna). -Uitvoering van dijkversterkingsprojecten Met aanleg van een vrijliggend fietspad is sprake van een afwijking van het vergunde dijkversterkingsontwerp. Voor project GoWa is de uitvoering reeds gestart en voor project TiWa is deze in voorbereiding (binnen de kaders zoals door het waterschap aan de aannemer gegund).

Met deze uitvoeringsplanningen is geen rekening gehouden met aanleg van een vrijliggend fietspad langs het (nieuwe) dijklichaam. Het was en is niet meer met een eenvoudige procedure in te voegen. -Omwonenden Omwonenden zijn de afgelopen jaren tijdens de planuitwerkingsfase van de twee dijkversterkingsprojecten geïnformeerd over het (inmiddels vergunde) dijkontwerp en de bijbehorende effecten op gronden/eigendommen, inpassing in het landschap enzovoorts. Echter, als reactie op de aangenomen motie (september 2021) om onderzoek naar een vrijliggend fietspad, zijn ook standpunten gedeeld door bewoners die een dergelijk fietspad juist niet wenselijk achten. Zo is uw raad in oktober 2021 benaderd door diverse bewoners uit Opijnen (raadsvergadering 30 november, onder ‘ingekomen stukken’ B2 04). -Voorbeeldsituatie/huidige situatie In de gemeente is op een enkele plek een buitendijks gelegen recreatief pad aanwezig. Echter, dit zijn onverharde paden met soms ook hekwerken die de doorgang bemoeilijken. Vanuit het gebruik is ook geen openbare verlichting aanwezig of noodzakelijk. De referentie aan een dergelijk pad is geen passende vergelijking met een mogelijk vrijliggend fietspad onderaan de (buiten)zijde van de dijk. -Kosten