D41 Bijlage 2 Accountantsverslag 2020.pdf
Tekst van het document
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Gemeente West Betuwe Accountantsverslag 2020 14 NH 2021
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Deloitte.
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland
Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9924 www.deloitte.nl
STRIKT VERTROUWELIJK Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente West Betuwe T.a.v. de heer H. van der Graaf, raadsgriffier Postbus 112 4190 CC GELDERMALSEN Rotterdam, 14 juli 2021 Ons kenmerk: 2107FAA51D/WS Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe. Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de door het college van burgemeester en wethouders onder toezicht van de gemeenteraad opgemaakte jaarrekening. De controle van de jaarrekening ontslaat het college of de raad niet van hun verantwoordelijkheden. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 9 december 2020 en met ons auditplan, dat is besproken met de auditcommissie op 5 oktober 2020.
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af te geven bij de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe. Hoogachtend, Deloi
drs. R.
Accotants B.V.
n Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. Is Ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. Is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Inhoudsopgave
01
Managementsamenvatting 2020
02
03
04
Managementsamenvatting 5
De financiële positie van uw gemeente Het exploitatieresultaat
26
Het weerstandsvermogen
27
Belangrijkste bevindingen en observaties
05
Overige aangelegenheden
Jaarrekening en jaarverslag
9
Effecten COVID-19
10
Begrotingsrechtmatigheid
11
Rechtmatigheid Europese aanbestedinaen
13
SiSa-bijlage en WNT-verantwoordinq
14
Belangriikste schattingen
15
Bijlage A: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
31
Grondexploitaties
16
Biilage B: Onzekerheden in de controle
32
Sociaal domein
19
Bijlage C: In de controle opgenomen aanpassingen
33
Fraude als onderdeel van onze controle
20
Biilage Dl: Bevindingen controle SiSa-biilage 2020
34
Bijlage 02: Bevindingen SiSa-bijlage Tozo 2020
36
Bijlage E: Onafhankelijkheid
37
Interne- beheersingsomgeving De belangrijkste bevindingen uit onze managementletter 2020
C) 2021 Deloitte The Netherlands
Communicatie met het management
06
29
Bijlagen
22
Gemeente West Betuwe I Accountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/3
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
01 Managementsamenvatting
2021 Deloltte The Netherlands
Gemeente West Betuwe iAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/4
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Managementsamenvatting 2020
1. Identificeren van wijzigingen binnen uw gemeente 1
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd bij de gemeente West Betuwe. Tijdens onze interim-controle hebben wij de geweest. belangrijkste wijzigingen binnen uw organisatie vastgesteld en is de impact daarvan op onze controleaanpak bepaald. Na de behandeling van de managementletter zijn er geen ( significante) wijzigingen
1
=1111111=~1111 Wij zijn voornemens om bij de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe een goedkeurende controleverklaring voor
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging d.d. 9 december 2020.
getrouwheid en rechtmatigheid af tevoor geven. De hierbij gehanteerde materialiteit fouten en onzekerheden bedraagt C 1,771 miljoen en respectievelijk C 5,313 miljoen. De rapportagetolerantie bedraagt C
Er Is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd.
100.000.
Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze control e.
4. Inschatting significante
5. Conclusie significante
risico's
risicogebieden
Onze planning beschrijft het proces van risicoinschatting, inclusief nadere informatie over de significante risico's die wij tijdens deze opdracht hebben geidentificeerd. Onze bevindingen en conclusies met betrekking tot deze risico's zijn vermeid in deze rapportage, De significante risico's hebben betrekking op de
Wij wijzen u op onze condusies met betrekking tot de significante control erisico's. Wij merken op dat wij geen tekortkomingen hebben geconstateerd ten aanzien van de significante risicogebieden.
volgende onderwerpen: • Management override of controls. • Waardering Voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie.
• Waardering Voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie: wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. •Sociaal Domein: wij hebben de verantwoorde baten en lasten inzake het sociaal domein beoordeeld. Hierbij zijn geen fouten geconstateerd. Er is voor een bedrag van C 1.778.000 sprake van een onzekerheid in ons oordeel over de getrouwheid en de rechtmatigheid in het kader van het sociaal domein. In het onderdeel Sociaal Domein gaan wij hier nader op in. • Begrotingsrechtmatigheid: wij hebben tijdens de controle van de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van begrotingsoverschrijdingen op de programma's Bestuur & Ondersteuning ( pr. 1), Economie ( pr. 4), Duurzaamheid & Milieu ( pr. 8), Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing ( pr. 9) en Financiering en Algemene dekkingsmiddelen ( pr. 10). Deze begrotingsoverschrijdingen wegen echter niet mee in het accountantsoordeel. In het onderdeel Beorotinosrechtmatinheid gaan wij hier nader op in.
•Wij stellen vast dat er voor een bedrag van C 831.000 opdrachten zijn verstrekt die niet conform de Europese aanbestedingswet zijn aanbesteed. • Financiële positie: de financiële positie van uw gemeente is sterk; de solvabiliteit bedraagt per 31 december 2020 57,3. In het onderdeel De financiële positie van uw perneente gaan wij hier nader op In. •Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de controle op management override of controls.
1
• Geen niet-gecorrigeerde controleverschillen met betrekking tot het vermogen en het resultaat. •Geen feitelijke niet- gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa en de Wet normering bezoidiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). •Geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels als gevolg van het wijzigingen van de verslaggevingsgronslagen.
Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. De controle 2020 van de gemeente West Betuwe tt, 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/5
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Managementsamenvatting 2020 Wij hebben de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe uitgevoerd. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af te gegeven bij de jaarrekening 2020 van de gemeente West Betuwe Met de opdrachtbevestiging 2020 hebt u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend ( geweest) voor onze controle: • Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden ( Bado).
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente West Betuwe, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage E bij deze rapportage.
• Het controleprotocol gemeente West Betuwe 2019. • Het normenkader 2020. • Het controleprotocol WNT 2020.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
• NT"‘ »ar
COVID-19 De eerste financiële gevolgen van COVID-19 ( het coronavirus) zijn gepresenteerd in de jaarrekening over het boekjaar 2020. Hoe groot de financiële en maatschappelijke Impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente West Betuwe en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren, is toereikend toegelicht in de paragraaf ' Corona', op pagina 108 van de jaarstukken 2020. Deze paragraaf is, in opvolging van het advies van de commissie BADO, zoals opgenomen in de notitie "Notitie effecten en risico's voor decentrale overheden vertaald naar de laarrekenino 2020", aan de jaarstukken 2020 toegevoegd. In het onderdeel COVID-19 gaan wij nader in op deze paragraaf en op de belangrijkste effecten van COVID-19 op het vermogen en het resultaat van de gemeente West Betuwe.
e. 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/6
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • IV • • • • • • • • • • • • •
Managementsamenvatting 2020 Verloop accountantscontrole jaarstukken 2020 De controle van de jaarrekening 2020 is, net als vorig jaar, grotendeels op afstand uitgevoerd. Een groot verschil ten opzichte van de controle van de jaarrekening 2019 is dat ook het interne opstel- en samenstelproces van jaarrekening, als gevolg van de tweede lockdown, grotendeels op afstand heeft plaatsgevonden. Dit geldt ook voor een belangrijk deel van de bedrijfsvoering gedurende het boekjaar. Het opstel- en samenstelproces, zoals dit traditioneel gezien plaatsvindt en waarop de huidige planningen zijn ingericht, moest dus op een wezenlijk andere wijze worden uitgevoerd. Landelijk zien we dat het volledig op afstand opstellen en samenstellen van jaarrekeningen en het op afstand controleren ervan, zorgt voor langere doorlooptijden van de controle. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat de natuurlijke afstemmingsmomenten op de werkvloer zijn vervallen, waardoor het met name bij complexe dossiers langer duurt voordat de noodzakelijke, kwalitatief toereikende controle-informatie, beschikbaar is.
Daarnaast is ook de omvang van de accountantscontrole toegenomen, als gevolg van de specifieke onderwerpen die een relatie hebben met COVID-19, zoals de " Coronaparagraaf" en de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandigen ( Tozo), en zijn gemeenten en accountants in januari 2021 geconfronteerd met een explosieve toename van het aantal regelingen dat via de SISa-bijlage gecontroleerd moest worden. Ook het controleproces van de jaarrekening van de gemeente West Betuwe heeft mede hierdoor een langere doorlooptijd gekend dan normaal. Dit is vooral veroorzaakt door het ' vraag- en- antwoordspel' dat tijdens de accountantscontrole plaatsvindt op belangrijke controlevraagstukken, zoals: de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen, de waardering van het vastgoed, de toereikendheid van voorzieningen, en het bepalen en onderbouwen van nog te betalen en nog te ontvangen bedragen. Het werken op afstand zorgt vooral bij dit type vraagstukken voor langere doorlooptijden. Aanvullend dient te worden vermeld dat de doorlooptijd van onze controle is vertraagd. Dit Is met name veroorzaakt doordat het door de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe ( BWB) aangeleverde opsteldossier niet voldeed aan de hieraan te stellen eisen en de gemaakte afspraken. In overleg met uw medewerkers en met BWB is het opsteldossier vervolgens verbeterd.
De afstemming tussen de gemeente en het controleteam van Deloitte heeft, als gevolg van de huidige COVID-19-situatie, geleid tot een andere dynamiek tijdens de controle dan in 2019. Ondanks deze andere, meer digitale en interactieve, manier van werken en de lange doorlooptijd heeft de accountantscontrole op een constructieve en positieve wijze plaatsgevonden. Wij vinden dit, gezien de omstandigheden, een knappe prestatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente West Betuwe en van BWB.
2021 Debite The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/7
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
02 Belangrijkste bevindingen en observaties
a9 2021 Deloltte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/8
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Jaarrekening en jaarverslag
Wij hebben vastgesteld, dat de grondslagen van de jaarrekening aanvaardbaar zijn en dat het jaarverslag verenigbaar Is tnette jaarrekening. • •t• Hen
De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag 2020, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen. • De jaarrekening 2020, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting, de balans met toelichting, de SiSa-bijlage, en het overzicht met taakvelden. • De overige gegevens. De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen ( over o.a. weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. In de programmaverantwoording wordt informatie opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden ( NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van deze vereisten hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
• Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat verklaringen van het bestuur in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de balans, die is opgenomen vanaf pagina 165 van de jaarrekening 2020.
C> 2021 Deloltte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAAS1D/WS/9
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Effecten COVID-19
De gemeente West Betuwe heeft de effecten van COVID-19 in de paragraaf " Corona" toegelicht in de jaarstukken 2020,
COVID-19 De eerste financiële gevolgen van COVID-19 ( het coronavirus) zijn gepresenteerd in de jaarrekening over het boekjaar 2020. Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente West Betuwe en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren, is toereikend toegelicht in de paragraaf ' Corona' op pagina 108 van de jaarstukken 2020. Wij sommen hier de belangrijkste effecten op van de invloed van COVID-19 op de jaarrekening van de gemeente West Betuwe: • Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico's en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd, en merken op dat er als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen ( getroffen door het Rijk dan wel door de gemeente) nog geen sprake is van een grote toename van de oninbare vorderingen. Voor het boekjaar 2020 zien wij dat het bedrag aan kwljtscheldingsverzoeken Is gestegen tot circa C 266.000. • Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin is vermeld dat het college in bijzondere gevallen van de verordening kan afwijken.
Dit houdt in dat ook in de gevallen waarin de gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en daarmee als rechtmatig kunnen worden beschouwd. • Tozo: één van de maatregelen die het kabinet ( heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers ( Tozo). De gemeente West Betuwe heeft de uitvoering van deze regeling volledig uitbesteed aan Werkzaak Rivierenland.
(?) 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/10
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Rechtmatigheid
Er is geen sprake van begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma's die wij dienen mee te wegen in het accountantsoordeel.
Begrotingsrechtmatigheld Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en - bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de raad, zodat deze hierover tijdig ( binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad als toezichthoudend orgaan. Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. U heeft deze kaders verder verfijnd en verduidelijkt in het ' Controleverordening gemeente West Betuwe 2019 met bijlage', die op 6 augustus 2019 is vastgesteld.
Wij hebben tijdens de controle van de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van vijf begrotingsoverschrijdingen, te weten op de programma's 1, 4, 8, 9 en 10. Uw gemeente heeft de aard van deze overschrijdingen alsmede de reden(en) voor het niet meewegen van de overschrijdingen in het accountantsoordeel op een adequate wijze toegelicht op pagina 161 van de jaarstukken 2020. Onze conclusie is dat de overschrijdingen onrechtmatig zijn, maar niet meetellen in het oordeel. Op de volgende pagina hebben wij de begrotingsoverschrijdingen per programma toegelicht.
C, 2021 Debate The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/11
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Er is geen sprake van begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma's die wij dienen mee te wegen in het accountantsoordeel.
Rechtmatigheid
Begrotingsoversch rijd ingen Op het programma Bestuur en Ondersteuning zijn de lasten overschreden met C 552.000. Het betreft budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning (totaal C 552.000)
Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel Op het programma Economie zijn de lasten overschreden met C 980.000. Het betreft budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.
Programma 4 Economie ( C 980.000)
-+ Programma 8 Duurzaamheid en Milieu (C 500.000)
Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel Op het programma Duurzaamheld en Milieu zijn de lasten overschreden met C 500.000. Het betreft budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel
Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing
Op het programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing zijn de lasten overschreden met C 1.150.000. Het betreft budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.
(C 1.150.000)
Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel
Programma 10 financiering en Algemene
Op het programma Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen zijn de lasten overschreden met C 260.000. Het betreft budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.
Dekkingsmiddelen ( C 260.000)
Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel
fD 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/W5/12
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
Europese aanbestedingen
>
Er is sprake van een rechtmatigheidsfout van C 755.000
Gemeenten moeten opdrachten boven een jaarlijks door de Europese Commissie vast te stellen drempelwaarde Europees aanbesteden. In het kader van de jaarrekening(controle) is door de interne- controlefunctie van de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe een crediteurenanalyse uitgevoerd. Hierbij is op basis van de onderliggende contracten en de in voorgaande jaren uitgevoerde controles getoetst of over 2020 de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn nageleefd. Op basis van onze werkzaamheden — waarbij wij gebruik hebben gemaakt van de Intern voorbereide analyses en de daarbij verzamelde documentatie — concluderen wij dat over 2020 sprake is van een aantal afwijkingen van de aanbestedingsrichtlijnen, voor een totaalbedrag van circa C 831.000. De onrechtmatigheden hebben hoofdzakelijk betrekking op inhuurdlensten. Wij adviseren u om alert te blijven bij het aanbesteden van inhuurdiensten en bij het verlengen van reeds bestaande inhuurcontracten. Hierbij is het van belang dat de interne controle op basis van een vierogenprincipe wordt uitgevoerd. Tevens is een goede samenwerking tussen de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe en de gemeente West Betuwe op het gebied van Europese aanbestedingen zeer belangrijk.
C) 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe I Accountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/13
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
SISa-bijiage en WNTverantwoording
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de WNT-verantwoording 2020 geconstateerd. Wij hebben geen rechtmatigheidsfouten in de SiSaverantwoording geconstateerd.
Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota Verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens ( indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ' 0' is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ' 0' terecht is ingevuld. U heeft dit aan ons bevestigd. De ( verplichte) tabel met fouten en onzekerheden in de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage D van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen fouten en onzekerheden geconstateerd.
De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ( WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt ( Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en sernipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de grittier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan C 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers ( inclusief - wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van C 75.000. Wij hebben tijdens onze controle geen niet- gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij specialisten ingezet.
2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/14
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Belangrijkste schattingen
Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de dgarbij gemaakte schattingen redelijk zija en consistent zijn toegepast.
Voorzieningen: evaluatie belangrijkste schattingen management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico's of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de ( verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ' verplichtingen, verliezen en risico's', ' egalisering van kosten' ( groot onderhoud), en ' middelen van derden waarvan de besteding gebonden is'. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico's, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management de schattingen ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet met als doel om ons een oordeel te vormen over individuele schattingen. Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast.
51 2021 Deloltte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/15
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Grondexploitaties
De waarderApg van de voorraad onderha den wer.15,is.niet or2alip , alfjk bcp,Atogicien. ill irk 1,5441Z . "`.14
•
*At
h" Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie en gevormde verliesvoorzieningen ( In miljoenen euro's)
De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente West Betuwe betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie ( grondexploitaties). Hoewel de boekwaarde ten opzichte van 2019 daalt en de financiële ratio per 31 december 2020 voor de grondexploitatie 30% bedraagt, wat door de provincie Gelderland in de signaleringswaarden voor het toezicht geclassificeerd wordt als; ' enigszins risicovol', is deze balanspost relevant voor de accountantscontrole vanwege de schattingselementen in de ramingen van de nog te realiseren baten ad C 112,8 miljoen en lasten ad C 68,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is of leidt tot een ( tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst.
C100,00 C80,00 €60,00 C40,00 €20,00
Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. De gemeente West Betuwe schat per 31 december 2020 in dat er geen sprake zal zijn van toekomstige verliezen. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P's: • Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de ( on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. • Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ' mix' van woningen ( huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? • Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen naar een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt.
Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen naar boven toe moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? • Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en daarmee dus eveneens naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen naar boven toe moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij behorende prijsontwikkelingen?
0 2021 Deloltte The Netherlands
C2016
2017
2018
2019
2020
Ontwikkeling boekwaarde Ontwikkeling voorziening negatieve plannen Figuur 1. De boekwaarde van de bouwgronden In exploitatie van de gemeente West Betuwe Is In de afgelopen vijfjaar fors afgenomen. Dit wordt met name veroorzaakt door de gerealiseerde grondverkopen bij het plan De Plantage, Hondsgemet Zuid.
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/16
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Grondexploitaties
De waardering van de voorraad onderhanden werk is niet onaannemelijk bevonden.
• Parameters: zijn de parameters voor de kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en op basis van de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en plankosten? De 5 P's vormen de basis voor het actualiseren van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf Grondbeleid.
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project ( * C 1.000.000)
Tijdens onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning ( fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor de kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente ( rente omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: • Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. • Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? • Of de veronderstellingen aansluiten op de ( vastgestelde) plannen ( besluiten) van de raad. • Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente ( met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
€70
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend ( geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
€60
1
C50 €40
I
€30 €20 €10 C-
b c
Um
•ts•2:. o
•§ '‘‘'b .k . ‘, -‘°° e,'1 ' ‘ C, • R \ e• 0 ‘'Is
Oe' o e.° Tussentijdse winstneming In 2020 heeft de commissie BBV de notitie Grondbeleid gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ' percentage of completion ( POC-) methode' moet worden toegepast. Hierbij geldt dat er, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, winst moet worden genomen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat het resultaat op een betrouwbare wijze kan worden geschat. Er moet daarbij sprake zijn van verkochte grond en van gerealiseerde kosten.
I I ..—
e. c )
g g'
c2
IN II c, o
oz.cs
<2
2, t•4
, S3
•Nog te realiseren opbrengsten •Nog te realiseren kosten
Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2020 C 1,39 miljoen winst genomen op de grondexploitaties ( 2019: C 0,89 miljoen winst genomen). De tussentijdse winstneming heeft voornamelijk betrekking op de grondexploitatie Hondsgemet Zuid. Wij hebben vastgesteld dat de verwerking van de tussentijdse winstneming in overeenstemming met het BBV is uitgevoerd.
(p 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/17
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
wan de v %beyond
raad onderhanden werk is niet
Grondexploitaties Belangrijkste bevindingen waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten ( liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, doordat de bestaande ruimte herontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor ( financieel gezien) gevoeliger is voor risico's dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat het schatten van de kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties, en dus in de jaarrekening 2020, zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties De Plantage, Hondsgemet Noord en Zuid, Molenblok en Slingerbos de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten beoordeeld. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. • Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. • Een niet onaannemelijk niveau hanteert van de nog te maken plan- en civiele kosten. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2020 de per die datum vastgestelde projectkaders hebben betrokken bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van de toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
C> 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/18
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
> Sociaal domein
Op deze pagina hebben wij onze bevindingen en observaties met betrekking tot het Sociaal Domein opgenomen.
Sociaal domein Productieverantwoordingen Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole van gemeente West Betuwe hebben wij het Sociaal Domein ( Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdzorg, Participatiewet en aanverwante regelingen, waaronder de bijzondere bijstand) beoordeeld. Uw gemeente had gedurende 2020 cliënten bij meer dan 200 zorgaanbieders. Van deze zorgaanbieders zijn er 90 aanbieders met een lage jaarproductie. De productieverantwoordingen van deze zorgaanbieders zijn niet voorzien van een controleverklaring. De totale onzekerheid als gevolg van ontbrekende controleverklaringen is, mede als gevolg van deze spreiding, uitgekomen op C 1.179.000 voor Wmo en Jeugdzorg gecombineerd. Persoonsgebonden budgetten De werkelijke uitputting van de persoonsgebonden budgetten voor Wmo en Jeugdzorg bedraagt volgens de SVB C 599.000. De gemeente heeft voor de jaarrekening 2020 onvoldoende aanvullende werkzaamheden uitgevoerd om de prestatielevering van de geleverde zorg te kunnen nagaan. Wegens het ontbreken van deze aanvullende werkzaamheden merken wij via de SVB verstrekte PGB's aan als onzeker. Dit resulteert in een onzekerheid van C 599.000. Wij bevelen de gemeente aan om vanaf boekjaar 2021 de aanvullende interne- controlewerkzaamheden uit te voeren zoals opgenomen in de BADO-notitie.
Dossiercontroles Wmo en Jeugdwet Tijdens het uitvoeren van onze werkzaamheden inzake het recht op zorg hebben wij de cliëntdossiers getoetst aan de gemeentelijke verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp West Betuwe, als onderdeel van ons normenkader. Conform artikel 5 lid 3 van deze verordening Is de cliënt verplicht een identificatiemiddel zoals bedoeld in artikel 1van de Wet op de identificatieplicht ter inzage te tonen aan de consultent die het onderzoek uitvoert. De gemeente is niet verplicht een kopie van het identificatiemiddel op te nemen in het dossier. Dit is echter wel een formele vereiste conform de verordening ( Wet maatschappelijke ondersteuning 2015; artikel 2.3.4 lid 1). Wij hebben niet kunnen toetsen of aan deze vereiste is voldaan. Dit leidt niet tot een financiële onrechtmatigheid of onzekerheid, aangezien het woonplaatsbeginsel middels het BRP getoetst wordt. Op basis hiervan wordt nagegaan of de betreffende persoon bestaat en of deze woonachtig is in de gemeente West Betuwe, zodat dit toetspunt geen financiële impact heeft. Verder stellen wij vast dat de dossiervorming niet in alle gevallen volledig is. Zo ontbreekt er in enkele gevallen een zichtbare toetsing van de toekenning en van het woonplaatsbeginsel.
e".,2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe I Accountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/19
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Belangrijkste bevindingen en observaties
0
Fraude als onderdeel van onze controle
>
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
Fraude als onderdeel van onze controle De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van de wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptiewetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenten in toenemende mate te maken krijgt met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij het college verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of vanwege het overtreden van wet- en regelgeving, in de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat het management daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de auditcommissie. Als onderdeel daarvan hebben wij u gevraagd inzicht te geven in de eigen risico-inschatting.
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne- beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel- kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, de ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Wij hebben geen aanwijzingen gekregen voor materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of het overtreden van wet- en regelgeving.
Cl 2021 Deloltte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/20
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
03 Internebeheersingsomgeving
C) 2021 Debate The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAAS1D/W5/21
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
3. Interne- beheersingsomgeving
De belangrijkste bevindingen uit onze managementletter 2020
Verbeterpunten in de interne beheersing
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim- controle uitgevoerd. Deze interim- controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing ( AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van deze controle zijn opgenomen in onze managementletter 2020. In de tabel hieronder hebben wij de bevindingen uit de managementletter 2020 opgenomen die van invloed zijn geweest op de jaarrekeningcontrole 2020.
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim- controle uitgevoerd. Deze interim- controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter 2020.
Onderwerp
Bevinding
Wijzigingen in crediteurenstamgegevens
Wij hebben vastgesteld dat het proces rondom wijzigingen in de crediteurenstamgegevens ontoereikend is. Hierdoor is sprake van het risico op oneigenlijke betalingen.
Administratie en vastleggingen (memoriaalboekingen)
1 -Prestatielevering
F .Treasury
C) 2021 Deloltte The Netherlands
Als gevolg van het ontbreken van een inhoudelijke controle op de juistheid van de ! opgeleverde memoriaalboekingen én vanwege het ontbreken van een controle op de juistheid van de ingevoerde memoriaalboekingen bestaat het risico op onjuiste memoriaalboekingen. Deze bevinding kan ertoe leiden dat frauduleuze boekingen worden verdoezeld en/of dat deze niet of niet tijdig worden opgemerkt. Doordat de prestatielevering niet altijd wordt vastgelegd, bestaat het risico dat er facturen betaald worden zonder dat de prestatie is geleverd. Dat het treasurybeheer feitelijk slechts door één functionaris wordt uitgevoerd, kan bij diens afwezigheid leiden tot ongewenste situaties, zoals een onverwacht liquiditeitstekort, waardoor de gemeente niet aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Vanwege een summiere liquiditeitsplanning bestaat het risico dat er een onverwachte liquiditeitsbehoefte ontstaat ( zoals aan het begin van het jaar het geval was), die mogelijk niet direct kan worden opgelost.
Gemeente West Betuwe I Accountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/22
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
3. Interne- beheersingsomgeving ( vervolg) Betrouwbaarheid en continuïteit automatiseringsomgeving
Verbeterpunten in de interne beheersing
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. De ITomgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen binnen uw organisatie een steeds dominantere plaats in, met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en - uitvoering.
© 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe I Accountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/23
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
04 De financiële positie van uw gemeente
C 2021 Delone The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/24
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
4. De financiële positie van uw gemeente
In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 fors toegenomen. Het eigen vermogen is met C 22,4 miljoen toegenomen, en de omvang van de netto schulden is met circa C 32 miljoen afgenomen. In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt C 22,4 miljoen voordelig.
Per saldo is tussentijds circa C 15,0 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 C 7,4 miljoen voordelig bedraagt. In de hiernaast opgenomen tabel hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen ultimo 2020 bedraagt 47% van het balanstotaal ( 2019: 39% van het balanstotaal).
(g) 2021 Deloltte The Netherlands
Eigen vermogen ( in miljoenen euro's) Eigen vermogen per 1januari Tussentijdse resultaatbestemming Gerealiseerd resultaat
2020
2019
78,7
73,6
15,0
0,1
7,4
5
f
2018
2017
2016
72,0
61,8
48,6
- 3,0
3,5
4,6
6,7
4-
4 I 9,2 --1 -
Totaal ('saldo van baten en lasten') Eigen vermogen per 31 december
22,4
5,1
1,6
10,2
13,2
101,1
78,7
73,6
72,0
61,8
De vermogenspositie van de gemeente West Betuwe vraagt continue aandacht De reservepositie is als gevolg van de verkoop van de aandelen Eneco toegenomen in 2020. Hiermee is de reservepositie van uw gemeente versterkt. Daarentegen ontvangt uw gemeente vanaf 2021 geen dividend meer van Eneco, hetgeen leidt tot structureel lagere opbrengsten in de begroting. De schuldquote bedraagt 36%. Dit is ver onder de kritische grens van 130%. Dit betekent dat de omvang van de schulden van de gemeente West Betuwe onder de kritische grens ligt en van een meer dan acceptabel niveau is. Het kernpunt dat met betrekking tot de financiële positie van uw gemeente om aandacht vraagt, is het als dan niet sluitend zijn van de begroting en het interen op de reservepositie. De uitdaging voor de begroting 2022 blijft het sluitend krijgen van de begroting en het zorg dragen voor een meerjarenperspectief waarbij er niet veel wordt ingeteerd op de reservepositie.
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/25
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
4. De financiële positie van uw gemeente ( vervolg) Het exploitatieresultaat
Exploitatieresultaat 2020
Rekening 2020
(In miljoen euro's)
Totale baten Totale lasten IGerealiseerd saldo van baten en lasten
159,5 --4-, 137,1 1 -1 ----
-±--- — 22,4
Saldo mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
15 4--
74 '
De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van C 22,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot 1 voordelig saldo van C 11,5 miljoen. Dit is een verschil van afgerond C 10,9 miljoen. Hier staat ten opzichte van de begroting een 1 i nadeel op de mutaties in reserves 11,5 I 10,9 f tegenover van C 5,7 miljoen. Per -f — 1 saldo is sprake van een verschil ten 9,3 - 5, 7 , opzichte van de begroting 2020 van ! C 5,2 miljoen. 22 5,2
Begroting 2020
-1 -
155,5 "tr144,0
Saldo van baten en lasten ( in miljoenen euro's)
Verschil
C 10
C6 C4 C8 C2 C0
I I
II
I
I
2016 2017 2018 2019 2020
Mutaties in reserves ( in miljoenen euro's)
Het grootste voordeel in de baten doet zich voor in het programma " Economie en Volkshuisvesting & Ruimtelijke Ordening" (C 4,9 miljoen) en het grootste nadeel in het programma " Verkeer, Vervoer en Waterstaat" ( C 6,6 miljoen). Voor een gedetailleerd inzicht in de afwijkingen en de verklarende toelichting hierbij, verwijzen wij u naar de toelichtingen bij de programma's na de staat van baten en lasten, zoals opgenomen in de jaarrekening 2020. Wij zien dat uw reservepositie boven het landelijk gemiddelde uitkomt. Uw schuldquote is bijzonder laag ten opzichte van andere, vergelijkbare gemeenten. Relatief hoge reserves en een lage schuldpositie resulteren derhalve in een goede vermogenspositie van de gemeente West Betuwe.
-C 5
Uw gemeente heeft een nagenoeg sluitende begroting wat betreft de structurele lasten versus de structurele opbrengsten.
Gerealiseerd resultaat ( in miljoenen euro's)
Op pagina 11 van deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
C 10
2016 2017 2018 2019 2020
C8 C6 C4 C2 CO
II
2016 2017 2018 2019 2020
(g) 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/26
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
4. De financiële positie van uw gemeente ( vervolg) Het weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen is gestegen
Weerstandscapaciteit ( in miljoenen)
Het weerstandsvermogen geeft relatie weer tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico's.
C40
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt, inclusief het voorstel tot resultaatbestemming, C 22,9 miljoen ( 2019: C 36,7 miljoen). De weerstandscapaciteit is gedaald met circa C 13,8 miljoen. De inventarisatie van risico's die in de paragraaf Weerstandsvermogen ( in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste ( specifieke) risico's, inclusief een kansinschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico's (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt aangegeven welke risico's zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico's in de top van de grootste risico's. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie door middel van een simulatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit Is bij het vastgestelde zekerheidspercentage. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond C 9,8 miljoen ( 2019: C 12,7 miljoen). Ten opzichte van 2019 zijn de gekwantificeerde risico's afgenomen.
Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf " Weerstandsvermogen en Risicobeheersing" in het jaarverslag 2020.
C 30 C 20 C 10 C0 2019 Beschikbaar
2020 Benodigd
Ratio weerstandscapaciteit 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 2019
(t) 2021 Deloitte The Netherlands
2020
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/W5/27
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
05 Overige aangelegenheden
C> 2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/28
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Overige aangelegenheden
Onze communicatie met het management Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Geen meningsverschil met het management of beperking in de reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons tijdens het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente volledige medewerking verleend, en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
ED 2021 Deloltte the Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/W5/29
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Bijlage A - Niet- gecorrigeerde controleverschillen
Overzicht van niet-gecorrigeerde controleverschillen. Wij krijgen een schriftelijke bevestiging van het management waarin is vermeld dat, na overweging van al deze niet-gecorrigeerde posten, zowel individueel als in totaal, binnen de context van de jaarrekening als geheel, geen aanpassingen nodig zijn. De volgende niet gecorrigeerde afwijkingen zijn gedurende onze controle geïdentificeerd:
Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
'
Effect niet- gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
N.v.t.
N.v.t.
Effect niet- gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
N.v.t.
N.v.t.
C 831.000
C 831.000
N.v.t.
N.v.t.
C 831.000
C 831.000
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout: • Fouten wegens niet naleven van de Europese aanbestedingsregels Rechtmatigheidsfout is per saldo ook getrouwheldsfout (Sub)totaal getrouwheidsfouten Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten
N.v.t
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
N.v.t.
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels ( gedoogbeleid)
N.v.t
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t
Totaal rechtmatigheidsfouten
C 831.000
C 831.000
* In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden ( Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en het normenkader is het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.
2021 Deloitte The Netherlands
Gemeente West Betuwe IAccountantsverslag 2020
2107FAA51D/WS/31
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Bijlage B - Onzekerheden in de controle
Overzicht van onzekerheden io de controle. Wij krijgen een schriftelijke bevestiging van het management waarin is vermeld dat, na overweging van deze onzekerheid, zowel individueel als in totaal, binnen de context van de jaarrekening als geheel, geen aanpassingen nodig zijn. De volgende onzekerheden zijn gedurende onze controle geïdentificeerd:
Aard van de onzekerheden Onzekerheden in de getrouwheidscontrole (Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
Getrouwheid
Rechtmatigheid C 1.778.000 C 1.778.000
C 1.778.0001 —
C 1.778.000 I
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
N.v.t.
N.v.t. i
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels ( gedoogbeleid)
N.v.t.
N.v.t.
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
C 1.778.000
C 1.778.000
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden ( Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV en het controleprotocol inclusief normenkader 2020 van uw gemeente Is het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen. Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet- geconstateerde en daardoor niet- gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere nietgecorrigeerde afwijkingen.