B2-10-Jaarstukken-stichting-KleurrijkWonen-2022.pdf

64

65

Bestuursverslag

Op de DAEB-portefeuille vindt in totaal een afslag plaats van ongeveer 54% om van de marktwaarde verhuurde staat te komen tot de beleidswaarde. Op de niet-DAEB portefeuille is deze afslag aanzienlijk beperkter, ongeveer 32%. De afslag voor de verhuurderheffing is in 2022 weggevallen.

Bestuursverslag

Effect waardering op het eigen vermogen De wijze van waarderen heeft een grote impact op het eigen vermogen van KleurrijkWonen. We lichten dit toe met behulp van de onderstaande grafiek.

In de balans wordt uitgegaan van de marktwaarde in verhuurde staat, dit is voorgeschreven voor woningcorporaties. Het, in de balans gepresenteerde, eigen vermogen is € 1.767 miljoen. Deze waarde kan helpen in vergelijking van de prestaties van KleurrijkWonen met andere woningcorporaties en met commerciële beleggers. Indien het bezit wordt gewaardeerd op basis van de beleidswaarde, bedraagt het eigen vermogen € 576 miljoen. Deze waarde is minder goed vergelijkbaar met commerciële beleggers, maar sluit beter aan bij de werkelijke inkomsten en uitgaven. Zo hebben de verschillende waardebegrippen een verschillende toepassing. Elke woningcorporatie, zo ook KleurrijkWonen, heeft de verschillende waarderingen nodig om de financiële positie te kunnen bepalen. Echter, dit vermogen is niet liquide, het is grotendeels geïnvesteerd in he t vastgoed.

66

Eigen vermogen Het eigen vermogen zoals gepresenteerd in de balans bedraagt € 1.767 miljoen (2021: € 1.856 miljoen). In de jaarrekening is de waardering de marktwaarde in verhuurde staat. Indien die marktwaarde hoger is dan de historische kostprijs (de prijs die KleurrijkWonen er ooit voor betaald heeft), dan leidt dit tot een positieve herwaardering. Indien de marktwaarde lager is, dan is er sprake van een negatieve herwaardering.

Bestuursverslag

De waarde van de activa op basis van historische kostprijs is € 984 miljoen. Dit is lager dan de marktwaarde van € 2.305 miljoen. Per saldo leidt dit tot een positieve herwaardering. Echter, de marktwaarde is een momentopname. Indien de marktwaarde daalt, leidt dit tot een negatieve herwaardering en daarmee tot een lager eigen vermogen. Het positieve verschil tussen de marktwaarde en de historische kostprijs wordt gereserveerd in de herwaarderingsreserve van het eigen vermogen. Het belangrijkste deel van het eigen vermogen is daarmee ‘ongerealiseerd’. Dit resultaat als gevolg van de waardering op de marktwaarde wordt pas gerealiseerd als de woning niet meer in bezit is bij KleurrijkWonen. Bijvoorbeeld als de woning verkocht of gesloopt wordt, dan wordt het resultaat ‘gerealiseerd’. Bij een toekomstige waardestijging of –daling zal dit resultaat niet meer wijzigen, de woning is immers verkocht. Deze onderverdeling in een gerealiseerd deel en een ongerealiseerd deel geeft derhalve een indicatie hoe gevoelig het eigen vermogen is voor marktschommelingen. In de onderstaande grafiek wordt dit weergegeven.

67

5.3 Financiële kengetallen en continuïteit

Bestuursverslag

KleurrijkWonen is voortdurend in beweging als gevolg van interne en externe ontwikkelingen. KleurrijkWonen is een financieel gezonde corporatie en wil deze positie gebruiken om maximaal volkshuisvestelijk te presteren, zonder dat de financiële continuïteit in gevaar komt of dreigt te komen. In het financieel beleid van KleurrijkWonen is opgenomen dat we de financiële continuïteit beoordelen aan de hand van het beoordelingskader van Aw/WSW. De grenswaarden van Aw/WSW bieden daarbij marges ten opzichte van het punt waarop een corporatie niet meer aan financiële verplichtingen kan voldoen. Continuïteit Om tot een bewuste en weloverwogen keuze ten aanzien van interne signaalwaarden te komen, voert KleurrijkWonen jaarlijks bij de begroting een analyse uit van de financiële risico’s en bijsturingsmogelijkheden. Daarbij wordt in beeld gebracht in welke mate externe factoren tot schommelingen in financiële ratio’s leiden. Daarnaast wordt bepaald welke bijsturingsmaatregelen beschikbaar zijn en met welke omvang van het risico vergeleken met impact van de bijsturingsmaatregelen die KleurrijkWonen bereid is in te zetten zodra de financiële positie daar aanleiding toe geeft. In 2022 zijn nieuwe doelen geformuleerd in een nieuw ondernemingsplan. In de vastgoedmarketing van KleurrijkWonen wordt op dit moment de portefeuillestrategie uitgewerkt.

In de meerjarenbegroting van 2023-2027 is de nieuwe portefeuillestrategie nog niet verwerkt, maar zijn wel de nationale prestatieafspraken opgenomen. In de ontwikkeling van de kengetallen is zichtbaar dat KleurrijkWonen op (middel)lange termijn tegen de grenswaarden aanloopt. In de vastgoedmarketing worden dan ook een aantal keuzes gemaakt waarvan de financiële haalbaarheid en bijsturingsmaatregelen worden opgenomen. In de (meerjaren)begroting van 2024 zal de nieuwe vastgoedmarketing de input zijn. In de onderstaande kengetallen is de ontwikkeling van jaarrekening 2021 en 2022 weergegeven, inclusief de cijfers vanuit de (meerjaren)begroting 2023-2027.

68

Bestuursverslag

Solvabiliteit Solvabiliteit is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal. De solvabiliteit op beleidswaarde wordt bepaald door het eigen vermogen en het balanstotaal te verlagen met het verschil tussen de marktwaarde en de beleidswaarde. Het gezamenlijk beoordelingskader hanteert een norm van 15% voor de solvabiliteit (gebaseerd op beleidswaarde) van de DAEB-portefeuille en 40% voor de niet-DAEB-portefeuille. KleurrijkWonen voldoet in beide takken aan de norm. Langjarig zien we een negatieve ontwikkeling van dit kengetal.

69

Interest Coverage Ratio In hoeverre KleurrijkWonen in staat is om aan haar renteverplichtingen te voldoen wordt vastgesteld door de interest coverage ratio (ICR). Dit wordt berekend door de operationele kasstroom exclusief rente te delen door de betaalde en ontvangen rente. Voor financiers is de ICR een belangrijke indicatie van een financieel gezonde exploitatie van huurwoningen. De norm van de Aw en het WSW is dat de ICR groter moet zijn dan 1,4 voor de DAEB-portefeuille en 1,8 voor de niet-DAEB-portefeuille. Beiden lijnen liggen boven de norm.

Bestuursverslag

ICR 4,00 3,50 3,00

2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0,00

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

ICR DAEB

0,78

3,34

2,04

2,14

2,18

2,15

1,95

Norm DAEB

1,40

1,40

1,40

1,40

1,40

1,40

1,40

ICR Niet-DAEB

1,53

3,28

2,05

1,84

2,66

2,92

2,97

Norm niet-DAEB

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

70

Loan to value De loan to value (beleidswaarde) geeft aan in hoeverre KleurrijkWonen op lange termijn voldoende operationele kasstromen genereert ten opzichte van haar schuldpositie. Dit wordt berekend door het vreemd vermogen uit te drukken als percentage van de beleidswaarde.

Bestuursverslag

De norm van de Aw en het WSW is dat de LTV op basis van de beleidswaarde minder moet zijn dan 85% voor de DAEB-portefeuille en 75% voor de niet-DAEB-portefeuille. Aan deze eis wordt voldaan. Op langere termijn is de LTV beklemmend door een sterk toenemende leningportefeuille om de investeringsopgave te financieren.

71

Dekkingsratio De dekkingsratio wordt berekend door de nominale leningportefeuille te delen door de marktwaarde verhuurde staat van het bezit en geeft aan in hoeverre het onderpand op marktwaarde voldoende is om de schuldpositie af te lossen. De norm is voor de DAEB en de nietDAEB-portefeuille gelijk: 70%. In de grafiek is te zien dat zowel de DAEB als de niet-DAEB-portefeuille ruimschoots onder deze norm blijven.

Dekkingsratio

Bestuursverslag

80,0

70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Dekkingsratio Aw DAEB

33,9

23,4

26,1

27,6

30,2

32,5

35,3

Dekkingsratio Aw niet-DAEB

24,9

22,8

20,1

19,1

18,5

17,9

17,5

Norm DAEB en niet-DAEB

70,0

70,0

70,0

70,0

70,0

70,0

70,0

72

5.4 Treasury

Bestuursverslag

Treasury, financiering en leningen Het Treasurybeheer is ondergebracht bij afdeling Bedrijf. Ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt worden actief gevolgd, zodat direct ingespeeld kan worden op gewijzigde omstandigheden welke een gevolg voor onze bedrijfsvoering kunnen hebben. Alle relevante ontwikkelingen worden besproken in de Treasurycommissie. In deze commissie hebben zitting: een adviseur Planning & Control speciaal belast met financiering en Treasury, de manager Bedrijf en extern deskundigen van Thésor. De RvB woont de vergaderingen ook b ij, maar neemt geen deel in de commissie. De Treasurycommissie heeft in 2022 vier keer vergaderd. Financiële instrumenten KleurrijkWonen maakt gebruik van derivaten om het rente- en kasstroomrisico af te dekken. Voor de verwerking, waardering en resultaatbepaling, past KleurrijkWonen met betrekking tot deze derivaten (hedge-instrumenten) kostprijshedge-accounting toe. De marktwaarde van de derivaten is per 31 december 2022: € 9.575.377 negatief (31 december 2021: € 25.166.455 negatief). Doelstellingen risicobeheer In het Treasurystatuut van KleurrijkWonen staan de kaders benoemd ten aanzien van het beheersen van risico's. De financiële instrumenten voldoen aan de kaders genoemd in een aanvullende toelichting op het Treasurystatuut.

Binnen het Treasurystatuut van KleurrijkWonen dient het gebruik van financiële instrumenten ter beperking van inherente (rente-, looptijden- en markt-) risico's. Op grond van het vigerende interne Treasurystatuut is het gebruik van financiële instrumenten slechts toegestaan voor zover er een materieel verband met het belegde/gefinancierde vermogen kan worden gelegd en de toepassing er van tot een positie van de totale leningen-/beleggingsportefeuille leidt welke vergelijkbaar is met een positie zonder gebruik te maken van deze instrumenten. Financiële derivaten worden initieel niet in de balans verwerkt en gewaardeerd. KleurrijkWonen bezit alleen interestswaps. De financiële effecten van dergelijke instrumenten worden verantwoord bij afloop van het contract, of bij de effectuering van de ingedekte positie, vanwege het toepassen van kostprijshedge-accounting. Hedge-strategie De hedge-strategie is het risico van wijzigingen in de rente afdekken met derivaten. Type hedge Kostprijshedge-accounting op basis van individuele leningen. Kostprijshedge-accounting wordt toegepast op basis van de aansluiting van de kritische kenmerken van de instrumenten met de financieringen. Deze kenmerken zijn terug te vinden in de originele contracten.

73

Afgedekte positie KleurrijkWonen dekt de variabiliteit in kasstromen voortvloeiende uit toekomstige rentebetalingen gerelateerd aan huidige leningen af. Hierbij worden de kasstromen van de rentebetalingen van de afgesloten leningen afgedekt.

Bestuursverslag

Hedge-instrumenten KleurrijkWonen maakt gebruik van rentederivaten om toekomstige kasstromen gerelateerd aan rentebetalingen van huidige leningen af te dekken. Deze derivaten zijn toegelicht in de toelichting balans onder de post leningen. Het betreft een effectieve hedge. Accounting Het hedging-instrument en de hedged items onderliggend aan de af te dekken rentebetalingen worden tegen kostprijs op de balans opgenomen en gewaardeerd. Hedge-ineffectiviteit wordt in de winst-en-verliesrekening verwerkt. Financiële risico’s De belangrijkste financiële risico’s waaraan KleurrijkWonen onderhevig is, zijn het marktrisico, het renterisico, het kredietrisico en het liquiditeitsrisico. Het financiële beleid van KleurrijkWonen is erop gericht om op de korte termijn de effecten van koers- en renteschommelingen op het resultaat te beperken en om op lange termijn de marktwisselkoersen en marktrentes te volgen. KleurrijkWonen maakt gebruik van financiële derivaten om de financiële risico’s die verbonden zijn aan bedrijfsactiviteiten te beheersen. KleurrijkWonen neemt met financiële derivaten geen speculatieve posities in.

5.5 Verbindingen Stichting Zekerheid Woningstichting BCW te Culemborg Stichting Zekerheid Woningstichting BCW is opgericht door Woningstichting BCW, één van de rechtsvoorgangers van KleurrijkWonen, op 13 augustus 1998 met statutaire zetel te Culemborg. De Stichting heeft als activiteit ‘hypotheekbanken en bouwfondsen’ Zbcw is door BCW opgericht om zekerheid te verkrijgen over het terugkooprecht op nog te verkopen (MGE) woningen. BCW was eigenaar van de woningen waar deze hypotheek voor geldt. Bij verkoop aan derden (schending terugkooprecht MGE) wilde BCW terugkooprecht en boeteclausule. Zbcw had het doel om de risico van doorverkoop door de particuliere eigenaar aan derden te voorkomen. Dus om te voorkomen dat de aanbiedingsplicht niet geschonden wordt. De notaris kan zo een woning niet transporteren, zolang er een oud recht op hypotheek op de woning gevestigd is.

74

Bestuursverslag

Er worden sinds 2010 geen woningen met terugkooprecht meer verkocht. Zodra woningen terug worden gekocht, wordt de hypotheek geroyeerd en vervalt dit instrument. Bij overname van de rechten is destijds fl 1,- per hypotheek als vergoeding opgenomen. Aangezien de rechten niet door te verkopen zijn (waarde is nihil) worden ze meteen afgeboekt. De deelnemingswaarde is dan ook € 1,-.

75

6. Risico’s en onzekerheden In dit hoofdstuk

Bestuursverslag

• Organisatie risicomanagement binnen KW • Voornaamste risicofactoren

6.1 Organisatie risicomanagement binnen KleurrijkWonen Wij hebben de werkwijze van ons risicomanagement vastliggen in het AOIB-beleid (Administratieve Organisatie en Interne Beheersing). De afgelopen jaren is gebouwd en gewerkt aan een stevig framework voor risicomanagement en procesbeheersing. Met als resultaat een constante status van control voor KleurrijkWonen. Daarmee is het tijd voor de verdere doorontwikkeling van het risicomanagement, met behoud van de beheersing die is bereikt. Eind 2021 heeft een extern bureau het onderzoek ‘Risicomanagement & continu verbeteren – the next step!‘ uitgevoerd. De uitkomst betreft op hoofdlijnen het beleggen van de verantwoordelijkheid voor het risicomanagement in de eerste lijn en deze scherper te verbinden aan de doelrealisatie. De organisatorische consequenties van deze doorontwikkeling zijn uitgewerkt in 2022 en de implementatie vindt plaats vanaf april 2023. De werkwijze in 2022 is uitgevoerd conform het bestaande beleid. Het beleid is gebaseerd op drie uitgangspunten: • • •

3-lines model In Control Framework Positieve assurance

76

3-lines model Wij hebben als beleid, dat we onze procesorganisatie continu verbeteren. Het risicomanagement maakt daar ook onderdeel van uit. Wij signaleren continu mogelijke risico’s, identificeren deze risico’s en reageren hier adequaat op.

Bestuursverslag

De verantwoordelijkheid voor de beheersing van risico’s is op verschillende niveaus belegd. Door te werken met drie verdedigingslinies, optimaliseren wij het systeem van interne beheersing. De risico’s worden hiermee op verschillende niveaus gemonitord. De eerste verdedigingslinie betreft de medewerkers, die samen met de leidinggevenden in de primaire processen de risico’s beheersen. De tweede lijn wordt gevormd door de procesmanagers en team Planning & Control (P&C). Zij ondersteunen de eerste lijn en monitoren de risico’s en opvolging van de geformuleerde maatregelen. Ook kijken zij naar mogelijke procesverbeteringen. De derde lijn is team Audit & Control (A&C). Zij toetst objectief de opzet, bestaan en werking van het In Control Framework. Als zij verbeterpunten constateren, koppelen zij deze terug aan de 2e lijn. Risicobeheersing is daarmee volledig ingebed in onze bedrijfsvoering. In Control Framework (ICF) Om invulling te geven aan het proces van risicomanagement, hebben wij een zogenoemd ‘In Control Framework’ opgesteld. Binnen dit ICF is geborgd dat: • Voor alle primaire processen, zoals vastgesteld in het proceshuis, zijn risicoanalyses gemaakt. • Risico-identificatie, -normering en -prioriteit op een gestructureerde werkwijze en volgens een vaste methode plaatsvindt.

• De risicobereidheid eenduidig en helder inzichtelijk is per proces, zodat het MT daarover op een onderbouwde wijze kan beslissen. • Opvolging van de maatregelen en acties om gesignaleerde risico’s te beheersen, af te wenden, voorkomen of te mitigeren, consequent en eenduidig plaatsvindt. • Er samenhang is tussen risico, risicobereidheid, maatregelen en opvolging c.q. monitoring. • Verantwoording over de (status) van de risico’s en beheersmaatregelen per tertiaal aan de directie/het bestuur plaatsvindt via het ‘In control Statement’ (ICS) dat per proces wordt afgegeven. Op deze manier houden wij grip op de risico’s en sturen wij tijdig bij als daar aanleiding voor zou zijn.

77

Bestuursverslag

Positieve assurance is uitgangspunt Positieve assurance betekent feitelijk positieve zekerheid. Dat betekent, dat wij uitgaan van positieve zekerheid wat betreft de opzet, bestaan en werking van ons stelsel van Administratieve Organisatie en Interne Beheersing (AOIB) en risicobeheersing. Het gaat dan om een positieve conclusie van de mate van beheersing van de risico’s in de afzonderlijke processen en als geheel. Concreet betekent dit, dat wij drie keer per jaar (per tertiaal) de opzet, het bestaan en de werking van de belangrijkste keycontrols en verbijzonderde interne controlemaatregelen toetsen via de In Control Statement (ICS). Onze procesmanagers toetsen deze als 2e lijns verantwoordelijken met behulp van onderliggende metingen voor het betreffende proces. De resultaten van de controles worden geanalyseerd voor impact op de keycontrols en worden besproken met de afdelingsmanagers. Daarna wordt dit, inclusief managementrespons, gerapporteerd aan het Bestuur via de ICS. Het bestuur stelt een integrale bestuursverklaring op voor de RvC, waarin de conclusie voor dat tertiaal wordt verwoord en onderbouwd. Risicomanagement in 2022 De procesmanagers hebben een belangrijke taak in het risicomanagement. Zij hebben in 2022 als werkgroepvoorzitters een primaire rol gehad bij de inrichting van het nieuwe ERP (Dynamics Empire).

Daarom zijn vooraf de noodzakelijke werkzaamheden voor het risicomanagement voor 2022 vastgesteld in het MT. De herijkingen van de risicomatrices en de frauderisicoanalyse zijn in 2022 niet uitgevoerd. Fraudebeheersing krijgt veel aandacht binnen KleurrijkWonen. In 2021 is deze in opzet, bestaan en werking getoetst door Audit&Control. De beheersing is geborgd in de risicomatrices van de processen. De aanbevelingen hieruit waren gericht op beleid en verscherping van aantoonbaarheid en krijgen een vervolg in de doorontwikkeling van het risicomanagement. KleurrijkWonen is per november 2022 live gegaan met het nieuwe systeem. De keuze is daarom om vanuit het nieuwe systeem de risicomatrices te herijken. Dit staat gepland voor begin 2023, inclusief de aanpassing van de ICS (In Control Statement) volgens het nieuwe systeem. De ICS-rapportage is opgesteld bij de eerste en tweede tertiaal-rapportage. De inhoud van deze rapportages geeft aan, dat niet alle controles zijn uitgevoerd. Over het derde tertiaal is de ICS niet opgesteld, vanwege interne werkdruk rondom de livegang per november. Bij de jaarafsluiting is controle uitgevoerd op de minimale beheersing. Hierbij is gebruik gemaakt van het Assurance rapport ‘richtlijn 3000 direct opzet en bestaan type 1’ uitgevoerd in juni 2022 door BDO op Dynamics Empire Online R21 (SaaS).

78

6.2 Voornaamste risicofactoren Strategische risico’s 2022 De focus ligt ongewijzigd op de risicocategorieën financieel (jaarrekening perspectief), fraude en compliance. De strategische risico’s worden vanuit het overkoepelende proces Bestuur & Management vastgesteld en zijn als volgt:

Bestuursverslag

•

• • •

Financiële continuïteit (jaarrekening perspectief) o Financierbaarheid van activiteiten o Niet voldoen aan de basisbeoordeling van de belangrijkste ratio's voor de financiële positie (ICR, LTV, solvabiliteit en dekkingsratio) Voldoen aan wet- en regelgeving (compliance) o Externe wet- en regelgeving o Intern beleid en reglementen Fraude Overig o Risico dat de (financiële) sturing, beheersing en verantwoording van KleurrijkWonen niet effectief is o Application controls; risico dat autorisaties onjuist zijn ingericht.

Om te borgen dat deze strategische risico’s in alle onderliggende processen verankerd zijn, hebben we deze vertaald naar specifieke risico’s binnen een bepaald proces en uitgewerkt in de betreffende risicoanalyses per proces. Daarbij zijn voornoemde risicocategorieën vertaald naar zogenaamde kernelementen met bijbehorende significante risico’s per proces. Operationele risico’s De operationele risico’s in de processen zijn per proces nader uitgewerkt in een risicoanalyse. De zogenoemde FMEA is hierbij als tool gebruikt. Inhoudelijk uitgangspunt zijn voornoemde strategische risico’s, vertaald naar het betreffende proces. Daarnaast zijn uiteraard proces specifieke risico’s opgenomen. Alle risico’s zijn in overleg met de betreffende managers genormeerd en geprioriteerd. De risico’s worden ondervangen door beheersmaatregelen, eerstelijns controle(s) en aanvullende verbijzonderde interne controles. Deze maatregelen en controles worden periodiek verantwoord in de In Control Statements (ICS). Zo nodig, wordt op de bevindingen geacteerd. Hiermee wordt de gehele PDCA-cyclus voor risicobeheersing geborgd. Financiële risico’s Financiële risico’s, specifiek gericht op de financiële positie en de financierbaarheid van activiteiten, zijn op hoofdlijnen in de strategische risico-inventarisatie opgenomen (zie onder 6.2.1.). De uitwerking hiervan is opgenomen in hoofdstuk 5. Financiën.

Volledigheidshalve wordt daarnaar verwezen.

79

Compliance - voldoen aan wet- en regelgeving Uiteraard is en blijft het voldoen aan wet- en regelgeving een continu onderdeel van de risicoanalyses en beheersmaatregelen per proces. Wij beoordelen dit per tertiaal en leggen de bevindingen vast in de afzonderlijke ICS per proces.

Bestuursverslag

Externe wet- en regelgeving Zowel de procesmanagers, als de 1e lijn volgen de actuele wet- en regelgeving op de voet. Bij (voorgenomen) wijzigingen wordt een vertaling gemaakt naar de impact voor onze organisatie. Zo nodig, passen wij de processen en/of procesbeschrijvingen hierop aan. Intern beleid en reglementen Als het gaat om de navolging van intern beleid en reglementen per proces, vinden hierop controles plaats per proces en dus in de periodieke metingen en/of steekproeven per proces. Als we hierin afwijkingen constateren, wordt dit in de ICS per tertiaal gerapporteerd als een zogenaamd ‘incident’. Uitgevoerde audits De afdeling Audit&Control voert audits uit als 3 e lijn vanuit het 3-lines model. Daarnaast is A&C betrokken als onafhankelijke controlfunctie bij besluitvorming conform het reglement financieel beleid en beheer. De onderstaande auditrapporten zijn in 2022 opgeleverd; • Audit op vastgoedsturing • Audit beheersing fysieke veiligheid medewerkers KW • Audit op het verhuurbeleid Hierbij zijn geen ernstige tekortkomingen gesignaleerd. Met de uitkomsten heeft KleurrijkWonen de bedrijfsvoering verder verbeterd.

80

7. Governance In dit hoofdstuk

Bestuursverslag

• Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bestuur • Specifieke gedragcodes

7.1 Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bestuur

Het bestuur van KleurrijkWonen werd in 2022 gevormd door Tjapko van Dalen. De taken en bevoegdheden van het bestuur zijn vastgelegd in de statuten. Deze zijn verder uitgewerkt in een bestuursreglement. Beide zijn terug te vinden op onze website.

81

Bestuursverslag

Taak en werkwijze Het bestuur is belast met het besturen van de woningcorporatie. Dit houdt onder meer in dat het bestuur verantwoordelijk is voor: • de realisatie van de doelstellingen van de woningcorporatie; • een adequate organisatie; • de strategie; • de financiering; • het beleid; • de resultatenontwikkeling; • het beleid ten aanzien van deelnemingen van de corporatie. Het bestuur legt hierover verantwoording af aan de Raad van Commissarissen. Het bestuur richt zich bij de vervulling van haar taak op het belang van de woningcorporatie in het licht van haar volkshuisvestelijke en maatschappelijke doelstelling. Daartoe weegt zij de in aanmerking komende belangen van bij de woningcorporatie betrokkenen af. Het bestuur verschaft de Raad van Commissarissen tijdig de informatie die nodig is voor de uitoefening van de taak van de Raad van Commissarissen. Het bestuur is verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en regelgeving en voor het beheersen van de risico’s verbonden aan de activiteiten van de woningcorporatie. Het bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt de interne risicobeheersing- en controlesystemen met de Raad van Commissarissen. Periodiek verstrekt zij een In Control Statement aan de Raad van Commissarissen. De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het bestuur zijn in artikel 7 t/m 9 van de statuten omschreven.

Dit is verder uitgewerkt in het Reglement van het Bestuur. Een aantal materiële besluiten van de bestuurder, waaronder het doen van verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen boven een limiet van € 10 miljoen en het doen van investeringen in de nieuwbouw van huurwoningen boven een limiet van € 3 miljoen excl. BTW, is op basis van de statuten onderworpen aan de voorafgaande goedkeuring van de Raad van Commissarissen. Tegenstrijdige belangen en nevenfuncties bestuur Elke vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen KleurrijkWonen en het bestuur wordt vermeden. De statuten en de arbeidsovereenkomst met de Raad van Bestuur bevatten een uitwerking van dit belangrijke uitgangspunt. Hierin is ook de handelswijze in geval van belangenverstrengeling geregeld. In 2022 is geen sprake geweest van tegenstrijdige belangen, zoals bedoeld in principe 3.6 van de Governancecode 2020.

82

Naam

Functie

Tjapko van Dalen

Directeur bestuurder

Geb. datum

In dienst

Nevenfuncties

1-5-1963

1-7-1998

Voorzitter RvT Zorggroep Charim

Bestuursverslag

In de Governancecode Woningcorporaties is opgenomen dat bestuurders van woningcorporaties in drie jaar tijd 108 PE-punten dienen te behalen. Dit is gebaseerd op 108 studiebelastingsuren, zoals vastgesteld door de geaccrediteerde opleidingsaanbieder. Het bestuur van KleurrijkWonen heeft het volgende aantal PE-punten in de jaren 2020 tot en met 2022 behaald: Naam

2022

2021

2020

Totaal PE punten

Tjapko van Dalen

18

57

42,5

117,5

Overleg Regelmatig is overleg geweest tussen de bestuurder en de ondernemingsraad. Daarbij is onder meer aandacht besteed aan de vorderingen van de organisatieontwikkeling, de aanschaf en implementatie van een nieuw ERP, veranderingen in de procesverbetering en het risicomanagement, thuiswerkbeleid, gratificatiedoelen, diverse onkostenvergoedingen, de ARBO risico-inventarisatie, het nieuwe ondernemingsplan en beloning. Ook is uiteraard nadrukkelijk stilgestaan bij de consequenties van de economische ontwikkelingen voor de medewerkers van KleurrijkWonen.

7.2 Specifieke gedragscodes Wij werken vrijwillig volgens de Aedescode en verplicht volgens de Governancecode 2020. Mede op basis van deze codes hebben de Raad van Commissarissen en het Bestuur gezamenlijk hun visie op bestuur en toezicht opgesteld. Op onze website is informatie beschikbaar over de naleving van deze gedragscode.

83

8. VERSLAG VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

Verslag van de RvC

In dit hoofdstuk

• Een goede invulling van goed bestuur binnen KleurrijkWonen • Onze rol als werkgever, toezichthouder en klankbord • Samenstelling van de Raad • Verslagen van de diverse commissies • Hoe wij ons laten informeren • Vooruitblik 2023 • Verklaring van de Raad van Commissarissen

Het verslagjaar 2022 zal worden herinnerd als het jaar waarin we op zoek waren naar de nieuwe omgang met het coronavirus, de nationale prestatieafspraken, snelle economische veranderingen, de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne en een toenemende polarisatie in de samenleving. Thema’s in de volkshuisvesting stonden onder grote druk. Zo hebben de beschikbaarheid en betaalbaarheid van onze woningen te lijden onder de grootste woon- en energiecrisis sinds decennia. Ook de verdergaande vergrijzing en gezinsverdunning, het door het kabinet ingezette langer thuis wonen en de druk op zorgverlening zelf, droegen bij aan een verzwaring van het werk van KleurrijkWonen. Op het gebied van wonen, zorg en verduurzaming werden vele nieuwe initiatieven ontplooid. Zo is er bijvoorbeeld veel aandacht geweest voor huurders die door de stijgende energieprijzen in de betalingsproblemen kwamen. Door snel te acteren en creatief mee te denken hebben we een sterke stijging van de huurachterstanden kunnen voorkomen De terugkeer naar kantoor na de coronapandemie was voor de medewerkers van KleurrijkWonen weer even wennen. Enerzijds moesten zij opnieuw hun balans vinden tussen thuiswerken en aanwezigheid op kantoor, anderzijds gaven zij aan dat het prettig was om weer fysiek samen te kunnen werken aan de lopende projecten. De druk op de arbeidsmarkt wordt ook bij KleurrijkWonen gevoeld.

Er is een groter verloop en er moeten nieuwe manieren worden gevonden om medewerkers te werven. Desondanks kunnen we constateren dat 84

het vrijwel altijd lukt om vacatures binnen een redelijke termijn te vervullen. In 2022 is een medewerker tevredenheidsonderzoek uitgevoerd met een uitkomst die tot grote tevredenheid stemt.

Verslag van de RvC

2022 was ook het jaar waarin KleurrijkWonen overging naar een nieuw ERP systeem van Cegeka, Dynamics Empire. Dit heeft veel van de organisatie gevraagd, maar dankzij een grote inzet en betrokkenheid van de medewerkers kan dit project begin 2023 worden afgerond. Financieel kreeg KleurrijkWonen te maken met de sterk veranderende economische situatie. De handtekening onder de landelijke prestatieafspraken was nog niet droog of er ontstond een geheel nieuwe economische situatie die ervoor zorgt dat vraagtekens kunnen worden gezet bij de haalbaarheid van die afspraken. Mede om die reden heeft KleurrijkWonen besloten om haar vastgoedmarketing en ondernemingsplan opnieuw te formuleren. Het doel is om maximaal te presteren binnen de financiële mogelijkheden die er zijn. Begin 2023 zullen beide plannen worden afgerond zodat duidelijkheid is wat van KleurrijkWonen in de komende jaren mag worden verwacht. Bij dit alles is KleurrijkWonen zich goed bewust van het feit dat zij wordt beoordeeld op haar maatschappelijke inzet. Daartoe moet ze, zeker in de huidige omstandigheden, keuzes maken die zowel financieel als organisatorisch haalbaar zijn en die op draagvlak kunnen rekenen van de vele belanghebbenden. Wij zijn van mening dat KleurrijkWonen hier in de afgelopen jaren uitstekend in is geslaagd en hier op passende wijze in het volkshuisvestingsverslag verantwoording over heeft afgelegd.

Ook voor het verslagjaar 2023 hebben we de verwachting dat KleurrijkWonen haar afspraken nakomt en daarmee een betrouwbare partner zal zijn. Wij prijzen ons gelukkig met de medewerkers die ondanks de moeilijke omstandigheden vorm hebben gegeven aan de sociale volkshuisvesting van en door KleurrijkWonen. In dit hoofdstuk gaan we in op de volgende onderdelen: • • • • • • •

Een goede invulling van goed bestuur binnen KleurrijkWonen Onze rol als werkgever, toezichthouder en klankbord Samenstelling van de Raad Verslagen van de diverse commissies Hoe wij ons laten informeren Vooruitblik 2023 Verklaring van de Raad van Commissarissen

85

8.1 Een goede invulling van goed bestuur binnen KleurrijkWonen De Raad van Commissarissen en de directeur bestuurder zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de governance. Daartoe heeft de raad samen met het bestuur een visie op toezicht en besturen opgesteld. Deze visie is in november 2020 geactualiseerd. Alle relevante stukken met betrekking de governance staan op www.kleurrijkwonen.nl.

Verslag van de RvC

Goed bestuur (governance) is voor KleurrijkWonen van groot belang. Goed bestuur zorgt ervoor dat zowel de raad, als de directeur bestuurder, ieder vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid, slagvaardig en betrouwbaar kan handelen. Taken en bevoegdheden De Raad van Commissarissen heeft tot taak toezicht te houden op de totstandkoming en de realisatie van het beleid door de directeur bestuurder. De Raad van Commissarissen is ook werkgever van de statutaire directie en staat haar (gevraagd en ongevraagd) met raad terzijde. Vanuit de optiek van de raad is toezichthouden gebaseerd op vertrouwen, met respect voor ieders rollen. Vanuit deze rol besteedt de raad continu aandacht aan de principes op basis waarvan KleurrijkWonen wordt bestuurd: transparantie, betrouwbaarheid, zorgvuldigheid, controleerbaarheid en integriteit. De Raad van Commissarissen benoemt de accountant, geeft de accountant opdracht voor de controle van de jaarstukken en keurt de opdrachtverlening goed voor de visitatie die KleurrijkWonen iedere vier jaar laat uitvoeren. Legitimatie De Raad van Commissarissen handelt als intern toezichthouder op basis van de bevoegdheden die in de statuten en de wet zijn omschreven. In de reglementen van de Raad van Commissarissen en van de commissies (remuneratie en audit, zie hoofdstuk 5) van de raad wordt de werkwijze van de raad nader beschreven.

Ook deze reglementen zijn te vinden op www.kleurrijkwonen.nl. De commissies adviseren de raad over onderwerpen, die binnen hun taakgebied vallen en bereiden de besluitvorming van de Raad van Commissarissen voor. Dit laat de verantwoordelijkheid voor de besluitvorming van en door de volledige raad onverlet. De Governancecode woningcorporaties van Aedes/VTW geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur en toezicht. Daarnaast geeft de code ook richting aan de manier waarop het bestuur en de Raad van Commissarissen functioneren en hoe zij verantwoording afleggen over de resultaten. KleurrijkWonen voldoet volledig aan deze Governancecode woningcorporaties 2020.

86

8.2 Onze rol als werkgever

Verslag van de RvC

De Raad van Commissarissen vervult de werkgeversrol voor (de leden van) het statutaire bestuur. Beoordelingskader en beoordeling statutaire directie De Raad besluit over benoemingen, beoordeling en beloningen, schorsing en ontslag van de leden van de statutaire directie. Jaarlijks stelt de Raad van Commissarissen een beoordelingskader vast voor de leden van het statutaire bestuur. Dit beoordelingskader is bedoeld als leidraad voor het gesprek tussen de Raad van Commissarissen en de directeur bestuurder. De resultaatafspraken en het functioneren zijn aan de doelstellingen van KleurrijkWonen gekoppeld. Beoordeling Gedurende het jaar vonden contacten plaats met leden van het management team, de huurdersorganisaties, de accountant en de ondernemingsraad. De Raad van Commissarissen nam de inhoud van deze gesprekken mee bij de beoordeling van de directeur bestuurder. De directeur bestuurder heeft toestemming gekregen voor de nevenfunctie die hij uitoefent. Vastgesteld is dat het tijdbeslag beperkt is en de nevenfunctie leidt tot persoonlijke en professionele groei. Bezoldiging KleurrijkWonen past de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) toe. In 2022 of eerder zijn geen aandelen, leningen of garanties verstrekt aan de directeur bestuurder.

Organisatiecultuur en integriteit KleurrijkWonen heeft een besturingsfilosofie waarbij het belang van de klant, het maatschappelijk belang en het belang van het bedrijf gewogen wordt. Alvorens een bestuursbesluit genomen wordt, is het vraagstuk vanuit de relevante verschillende belangen bekeken en besproken. Het bestuur draagt actief bij aan voorwaarden die goede besluitvorming en goed toezicht mogelijk maken, zoals onderling respect, gedegen analyse en oordeelsvorming, goed luisteren, een open oog voor andere invalshoeken, met als doel te komen tot gezamenlijke opvattingen. KleurrijkWonen wil een succesvolle organisatie zijn. Dit vraagt om een cultuur waarbij medewerkers betrokken zijn en zich één voelen met de waarden van de organisatie. Kernwaarden zijn richtinggevende principes voor het gedrag en ondersteunen de koers van de organisatie. Met het oog op de doorontwikkeling naar zelforganiserende teams, is het nodig dat de kernwaarden hieraan ondersteunend zijn. Daarom is door de Raad van bestuur in 2020 gekozen voor nieuwe kernwaarden die passend zijn bij de ontwikkeling van KleurrijkWonen. De Raad van Commissarissen onderschrijft deze kernwaarden.

87

De Raad van Commissarissen hecht grote waarde aan een open en transparante organisatiecultuur. In de contacten die leden van de Raad van Commissarissen hebben met de directeur bestuurder, de medewerkers, het huurdersplatform en de ondernemingsraad ervaart de raad deze openheid, zij is hier tevreden over.

Verslag van de RvC

Integer handelen staat hoog in het vaandel van de Raad van Commissarissen. Alle leden van de raad hebben daarom de Integriteitsverklaring Raad van Commissarissen ondertekend. In deze verklaring wordt de Integriteitscode van KleurrijkWonen onderschreven. Deze code en de meldingsregeling Vermoeden misstanden staan op de website van KleurrijkWonen. De Raad van Commissarissen is van oordeel dat elke commissaris zijn of haar functie in 2022 onafhankelijk uitoefende. Dit komt onder meer tot uitdrukking in het feit dat alle commissarissen voldoen aan de onafhankelijkheidscriteria, zoals omschreven in de Governancecode woningcorporaties 2020. In het verslagjaar deden zich bij de besluitvorming door de Raad van Commissarissen geen onverenigbaarheden voor. Ook hebben zowel de leden van de raad als de directeur bestuurder geen mogelijk strijdige belangen gemeld.

8.3 Onze rol als toezichthouder Voortgang ondernemingsplan Eén van de taken van de Raad van Commissarissen is bewaking van de uitvoering van en advisering over de ondernemingsstrategie ”Samen voor betaalbaar en prettig wonen, ondernemingsplan 2019-2022”. Om de voortgang en realisatie van deze strategie te kunnen volgen, is deze vertaald naar strategische KPI’s. Over deze KPI’s wordt gerapporteerd in de tertiaalrapportages, die in de raad worden besproken. In 2022 is diverse keren stilgestaan bij het ondernemingsplan en de vastgoedmarketing vanaf 2023. Zowel het volkshuisvestelijke landschap als de economische situatie veranderen voortdurend en ingrijpend. Naar verwachting zullen beschikbaarheid en betaalbaarheid bovenaan blijven staan. Meer aandacht zal uitgaan naar klimaatadaptatie, circulariteit en passend wonen. Volkshuisvestelijke en maatschappelijke prestaties De vergadering van de Raad van Commissarissen en directeur bestuurder staan primair in het teken van de wijze waarop KleurrijkWonen haar maatschappelijke rol waarmaakt. Er wordt stilgestaan bij het overleg met de huurders, de voortgang van belangrijke investeringsbesluiten en de samenwerking met andere stakeholders in het maatschappelijke middenveld zoals gemeenten, zorginstellingen en collega corporaties. Daartoe wordt een verband gelegd met de bestaande lokale en landelijke prestatieafspraken.

In 2022 zijn de toekomstige prestaties uiteraard onderwerp van gesprek geweest met het oog op de totstandkoming van het geactualiseerde ondernemingsplan.

88

Financiële en operationele prestaties Afgeleid van de maatschappelijke rol, zijn de financiële en organisatorische prestaties onderdeel van het toezicht. Toetsingsinstrumenten voor de financiële prestaties zijn de meerjarenbegroting, de jaarschijf en de door het AW en WSW voorgeschreven normen ten aanzien van kengetallen.

Verslag van de RvC

Op grond van artikel 26 van de Woningwet heeft de Raad van Commissarissen een goedkeuringsrecht voor het doen van investeringen boven € 3 miljoen. Aan het goedkeuringsrecht geeft de raad invulling. Dit is ook zo opgenomen in de statuten en het Investeringsstatuut. De raad heeft ook goedkeuringsrecht bij verkoop van vastgoed boven € 10 miljoen. De operationele prestaties worden eveneens in de tertiaalrapportages opgenomen en toegelicht. Afwijkingen worden besproken in de vergaderingen en eventuele acties worden afgestemd. Onderdeel van de operationele prestaties is het risicomanagement door KleurrijkWonen. De kans en impactanalyse, in combinatie met bijsturingsmogelijkheden en de periodiek door het bestuur afgegeven In Control Statements, zorgen voor een prudent beheersingskader. Invulling van de klankbordfunctie De Raad van Commissarissen heeft een signaal- en klankbordfunctie voor de statutaire directie. De commissarissen moeten, zowel individueel als collectief, in staat zijn de directeur bestuurder met gezag en respect te begeleiden en waar nodig een spiegel voor te houden. Deze klankbordfunctie wordt gevraagd en ongevraagd uitgeoefend. Dat gebeurt onder andere in de discussies bij de behandeling van strategische onderwerpen tijdens de vergaderingen van de Raad van Commissarissen en zijn commissies en door het stellen van vragen buiten de vergaderingen.

Op deze manier wordt de raad in voldoende mate in staat gesteld om actief bij te dragen aan het proces van strategische besluitvorming en het agenderen van maatschappelijk relevante onderwerpen. Binnen de raadsvergaderingen en/of andere gezamenlijke bijeenkomsten, worden medewerkers en externen uitgenodigd om zicht te geven op de ontwikkelingen waarvoor zij staan. Zo kregen we tijdens een strategiedag een presentatie over de thema’s in het nieuwe ondernemingsplan en werden we tijdens een schouw langs het bezit geïnformeerd over de voortgang van projecten en leefbare wijken. Ook op die momenten is er voor de raad voldoende ruimte om als klankbord op te treden. In 2023 zullen we deze inhoudelijke en intern gedreven presentaties continueren.

89

8.4 Samenstelling van de Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen bestaat statutair uit vijf personen. De leden van de Raad worden voor een termijn van vier jaar benoemd en kunnen één keer worden herbenoemd. Het profiel is vermeld op de website van KleurrijkWonen. De Raad is van mening dat de huidige samenstelling goed voldoet aan de eisen die eraan moeten worden gesteld.

Verslag van de RvC

In 2022 hebben zich geen wijzingen voorgedaan in de samenstelling van de raad en de commissies of in de verdeling van de functies binnen de raad. Naam

Geb. jaar

Functie en vergoeding (excl. BTW)

Dhr. C.H.J. van der Luijt

1964

Voorzitter € 24.360,--

(Kees)

Deskundigheidsprofiel

Beroep

Financiën, governance

Financieel directeur bij · Lid RvC Wonen Limburg SILS te Apeldoorn · Lid RvC Thuisvester

Relevante nevenfuncties

Datum Einde van 4 benoeming jaarstermijn

Uiterste datum van aftreden

Her-

6-3-2017

5-3-2021

5-3-2025

Nee

6-3-2017

5-3-2021

5-3-2025

Nee

1-3-2020

1-3-2024

1-3-2028

Ja

1-3-2020

1-3-2024

1-3-2028

Ja

1-1-2021

1-1-2025

1-1-2029

Ja

benoeming mogelijk

· Managing partner NexyZ Corporate Finance · Managing partner Famose Fleetmanagement Dhr. J. de Leeuw

1960

(Jeroen)

Lid

Financiën,

Zelfstandig adviseur

· Voorzitter RvC BrabantWonen

€ 16.240,--

governance

Governance

· Lid Raad van Advies Bachelor Financial Services mangement NCOI

Mangementinformatie

· Lid RvT KNMV

en sturen

· Lid (penningmeester) Bondsbestuur KNZB · Lid Ledenraad Rabobank De Kempen · Lid Financiële Commissie NOC-NSF · Adviseur Governance by Meaning · Chauffeur Buurtbus, Bravo, Zuidoost-Brabant

Dhr. B.G.M. Moesbergen MRICS (Bart)

1966

Mw. A.H. van der Vegt

1964

(Annerieke) Dhr. H.H. Bröring (Huub)

1960

Lid € 16.240,--

Vastgoed, Duurzaamheid en wijkontwikkeling

Directeur bij &Straks

Lid € 16.240,--

Sociaal maatschappelijk

Directeur-bestuurder Integratiewerk Amersfoort

Lid

Financiën

€ 16.240,--

Volkshuisvesting

Zelfstandig adviseur financiën en bedrijfsvoering

(vanuit &Straks ook werkzaam voor RE:BORN)

· Gemachtigde voor het College sanering Zorginstellingen · Lid RvC Dudok Wonen

· Franchisenemer Alterim BV te Leusden · Lid RvC St.Intermaris · Lid RvC St. Viveste

Alle leden hebben voldaan aan de deskundigheidseisen door het behalen van de PE- punten. In onderstaand overzicht de behaalde PEpunten in 2022.

90

Verslag van de RvC

Naam

Overschot/ tekort PE PE norm punten vorig jaar

Behaalde PE punten

Nog te Overschot/ behalen PE tekort PE Voldaan punten punten

H.H. Bröring

5

-

13

0

8

Ja

J. de Leeuw

5

5

12

0

5

Ja

C.H.J. Van der Luijt

5

5

11

0

5

Ja

B.G.M. Moesbergen

5

4

3

0

2

Ja

A.H. van der Vegt

5

0

5

0

0

Ja

Zelfevaluatie Begin december 2022 heeft de RvC haar zelfevaluatie gehouden. Voorafgaand aan deze bijeenkomst heeft de Bestuurder zijn input gegeven. De zelfevaluatie was in afwezigheid van de Bestuurder en in de daaropvolgende week heeft de Remuneratiecommissie de Bestuurder een terugkoppeling gegeven van de conclusies en bevindingen. Van deze zelfevaluatie is verslag gedaan, waarbij de volgende thema’s aan de orde zijn geweest: • • • • •

Terugblik op het eigen functioneren en follow up conclusies & acties voorgaande zelfevaluatie Aanvullende aandachtsgebieden uit de “Bouwstenen Matrix van Camp” Reflectie Bestuurder op het functioneren van de RvC Balans Bestuur en Toezicht en effectiviteit van de vergaderingen Verantwoording afleggen

Voor 2023 zijn de volgende agenda- en aandachtspunten door de Raad van Commissarissen geformuleerd: • • • • • •

Meer afstemming in voorvergadering omtrent “scherpte en insteek” in RvC-vergadering van nader te bespreken onderwerpen en wie vanuit de Raad het voortouw hierin neemt Voldoende tijd in blijven ruimen in de vergaderingen voor strategische onderwerpen en ‘zachte’ thema’s Het blijven borgen van een platform voor medewerkers om zich te presenteren en dilemma’s met de Raad te delen Expliciet aandacht blijven besteden aan de ‘waarom-vraag’ bij projecten en besluiten Agenderen van thema “Belanghouders” en de wijze waarop de RvC richting deze belanghouders verantwoording wil afleggen. Inruimen van reflectiemoment aan eind van iedere RvC-vergadering 91

8.5 Verslagen van de diverse commissie De raad heeft twee commissies. De remuneratiecommissie, bestaande uit twee leden, is belast met de beoordeling en het functioneren van de directeur bestuurder.

Verslag van de RvC

Twee leden van de raad participeren in de Auditcommissie. De Auditcommissie bespreekt de begroting, de meerjarenraming, de tertiaalrapportages, de jaarstukken en het treasurybeleid. Ook bespreekt zij het auditplan en de bevindingen van de accountan t. Twee commissarissen zijn op voordracht van de huurders benoemd. Zij houden actief contact met het huurdersplatform. Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie adviseert de Raad van Commissarissen onder meer over de benoeming, beloning en arbeidsvoorwaarden van de leden van de directeur bestuurder en de commissarissen. De remuneratiecommissie geeft advies en is daarnaast bevoegd om de beoordeling vast te stellen van de directeur bestuurder, nadat de leden van de Raad van Commissarissen om hun oordeel over het functioneren is gevraagd. Ook stelt de remuneratiecommissie het salaris en de overige arbeidsvoorwaarden van de directeur bestuurder vast of past deze aan, voor zover dit salaris en/of de aanpassing ervan past binnen het bezoldigingsbeleid dat de Raad van Commissarissen heeft vastgesteld. De voltallige raad bespreekt jaarlijks de (neven) functies van zowel de directeur bestuurder, als van de leden van de Raad van Commissarissen. De remuneratiecommissie kwam in 2022 twee keer bijeen. Vanuit de raad hadden Kees van der Luijt en Jeroen de Leeuw zitting in deze commissie.

Auditcommissie De auditcommissie is ingesteld om de Raad van Commissarissen bij te staan in zijn controlerende taak en toezichthoudende rol. De auditcommissie rapporteert over haar bevindingen en aanbevelingen op financieel gebied, de interne beheersing, het risicoprofiel, het financieringsbeleid en het functioneren en de rapportages van de externe accountant. De auditcommissie kwam in 2022 drie keer bijeen. Vanuit de raad hadden Huub Bröring (voorzitter) en Bart Moesbergen zitting in deze commissie. De directeur bestuurder en de manager Bedrijf wonen de vergaderingen altijd bij. Ook zijn de leden van het team Audit & Control bij deze vergaderingen aanwezig. Afhankelijk van de onderwerpen, schuiven betrokken medewerkers aan. Aansluitend op de vergadering van de auditcommissie, waarin de jaarstukken worden behandeld, overlegt de commissie in afwezigheid van de directeur bestuurder met de accountant en met het Team Audit & Control. 92

In 2022 zijn in de vergaderingen onder andere de tertiaalrapportages, de jaarstukken, de stukken van de accountant, aspecten van treasury, het risicoprofiel en de wijzigingen in de interne controle en de onafhankelijke controlfunctie besproken.

Verslag van de RvC

Met het team Audit en Control wordt een jaarlijks auditplan opgesteld en periodiek doet het team verslag van zijn bevindingen en beoordelingen. De belangrijkste taakopdracht van het team is het leveren van een bijdrage aan ‘good governance’, integriteit, compliance, risicomanagement en de continue verbetering van de maatschappelijke dienstverlening van de organisatie afgestemd op de missie, visie en doelstellingen. In 2022 heeft nader onderzoek plaatsgevonden naar de wijze waarop KleurrijkWonen haar interne organisatie met betrekking tot risicobeheer heeft vormgegeven om wat er gewijzigd kan worden om deze waar nodig verdergaand te optimaliseren. Aanleiding van het onderzoek was de constatering van de organisatie en de accountant, dat de intensiteit van de controls niet altijd bijdroegen aan de kwaliteit en effectiviteit van de organisatie. Er was op onderdelen sprake van een overmaat.

8.6 Hoe wij ons laten informeren Als raad hechten wij veel waarde aan betrouwbare sturingsinformatie, onafhankelijke beeldvorming en de opinie van onze stakeholders. Gedurende het jaar hebben we dan ook een groot aantal formele en informele contactmomenten met bijbehorende documenten. De Raad van Commissarissen baseert zijn oordeel bij de gevraagde besluiten mede op de vergaderstukken, die de raad vanuit de organisatie ontvangt en verder op de tertiaalrapportages en andere periodieke rapportages. De raad ziet erop toe dat de ontvangen informatie de relevante aspecten laat zien op financieel, volkshuisvestelijk, maatschappelijk en organisatorisch gebied en op het gebied van de dienstverlening aan de huurders van KleurrijkWonen. De raad laat zich ook informeren door relevante stakeholders binnen en buiten de organisatie en wint zelfstandig informatie in over de gang van zaken bij KleurrijkWonen. Zo zijn er gesprekken met de ondernemingsraad, het huurdersplatform en de accountant. Ook gesprekken met medewerkers in- of buiten de vergadering zijn een bron van informatie. De leden van de Raad van Commissarissen zijn lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW). Het huurdersplatform In 2022 zijn de huurderscommissarissen tweemaal bij een vergadering van het huurdersplatform aanwezig geweest.

Ook heeft een overleg tussen huurderplatform en de voltallige Raad plaatsgevonden. Hierin is ingegaan op de actualiteiten en op de rol van de Raad van Commissarissen binnen KleurrijkWonen. De overleggen vinden op structurele en openhartige wijze plaats en geven ons inzicht om vraagstukken die bij de huurders leven te bespreken en eventueel van een reactie door de bestuurder te laten voorzien. Annerieke van der Vegt en Huub Bröring hebben op voordracht van de huurders zitting in de Raad van Commissarissen. 93

De ondernemingsraad Het overleg met de ondernemingsraad heeft twee keer plaatsgevonden en wordt door zoveel mogelijk leden van de Raad bijgewoond. Binnen de OR hebben enige wisselingen plaatsgevonden en is in 2022 een nieuwe voorzitter aangetreden. Helaas ontvingen we het bericht dat de vorige voorzitter van de OR na een langdurige ziekte in 2022 is overleden.

Verslag van de RvC

In de overleggen is het met name gegaan over de effecten van de coronapandemie op de organisatie, het medewerker tevredenheidsonderzoek en de ervaringen met de gewijzigde aansturing van de organisatie. Daarnaast is ook de samenstelling van de OR zelf aan de orde geweest. De directeur bestuurder is niet aanwezig tijdens deze bijeenkomsten. Externe stakeholders De raad hecht grote waarde aan de oordelen van de Aw en het WSW. De oordeelsbrieven zijn vanuit de organisatie gedeeld en hebben niet geleid tot nadere benodigde acties. Zij zijn gepubliceerd op de website van KleurrijkWonen. Daarnaast heeft in maart een Governance Inspectie plaats gevonden, de Raad heeft in dit kader met de Aw gesproken. Toezicht op functioneren externe accountant De accountant van KleurrijkWonen heeft de jaarrekening en het jaarverslag 2021 gecontroleerd. De managementletter waarin de tussentijdse bevindingen van de interim controle van Deloitte worden weergegeven, is besproken met de accountant in de auditcommissie. Deloitte verzorgt de accountantscontrole vanaf 2008. Om die reden is met ingang van de controle 2022 BDO als nieuwe accountant geselecteerd. Het controleplan 2022 van de accountant is, na bespreking in de auditcommissie met de accountant, besproken en vastgesteld in de raad. Het functioneren van de accountant wordt jaarlijks kort besproken in de auditcommissie en de Raad van Commissarissen.

94

8.7 Vooruitblik 2023

Verslag van de RvC

Het nieuw aangetreden kabinet, met een minister van Volkshuisvesting, heeft in 2022 nationale prestatieafspraken gemaakt met de sector woningcorporaties. Hij heeft de zware taak om de woningmarkt vlot te trekken. Hoewel vanaf 2023 de verhuurderheffing is vervallen, geven de economische ontwikkelingen met de grote prijsstijgingen de nodige zorgen. Begin 2023 zal duidelijk worden welke ambitie KleurrijkWonen nastreeft en in hoeverre (financieel) kan worden voldaan aan de uitkomsten van de nationale prestatieafspraken. Om corporaties in de gelegenheid te stellen het bouwvolume te verhogen, is het beschikbaar komen van voldoende gronden essentieel. Ook zullen vergunningen versneld moeten worden afgegeven om de ambities op dit vlak waar te maken. Begin 2023 heeft de Minister plannen gepresenteerd om tot deze procedurele versnelling te komen. Met betrekking tot betaalbaarheid van woningen, zijn ook de effecten van de sterk gestegen energieprijzen van belang. De combinatie van huur- en energielasten zullen nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden. Ook de koopkracht en inflatie vragen daarbij om aandacht. Veel aandacht zal blijven uitgaan naar de huurders die hierdoor in de problemen (dreigen te) komen. KleurrijkWonen heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Nieuwe initiatieven worden nauwlettend gevolgd en verankerd in de bedrijfsvoering.

Daarbij worden maatschappelijke bijdrage en een goede besteding van middelen niet uit het oog verloren. KleurrijkWonen werkt actief aan klimaatadaptatie en CO2 reductie. Zo heeft zij momenteel vijf houtbouwprojecten in voorbereiding en het beleid is gericht op het vergroten van het aandeel circulair en ecologisch bouwen en onderhouden. De samenstelling van huishoudens, behorend tot de huurders van KleurrijkWonen, is aan verandering onderhevig en openbaart zich binnen het bezit op verschillende manieren. Deze brede doelgroep van beleid krijgt ook in 2023 de benodigde aandacht. Mogelijk wordt daartoe de wijze van toewijzen bijgesteld, ook gezien de noodzaak tot de clustering van de zorgvraag met het oog op langer thuis wonen. De medewerkers zullen vanuit een nieuwe balans tussen thuiswerken en aanwezigheid op kantoor alle zeilen moeten bijzetten om de ambitieuze plannen te verwezenlijken. Maar het fundament is op orde.

8.8 Verklaring van de Raad van Commissarissen In de vergadering van de Raad van Commissarissen op 21 april 2023 zijn de jaarrekening en het jaarverslag (tevens volkshuisvestingsverslag) van KleurrijkWonen met de accountant besproken. Nadat is kennisgenomen van de controleverklaring van de accountant, heeft de Raad van Commissarissen op 21 april 2023 de door het bestuur opgestelde jaarrekening vastgesteld. De raad heeft bij het vaststellen van de jaarrekening decharge verleend aan de directeur bestuurder en aan de Raad van Commissarissen.

95

Dankwoord De Raad van Commissarissen wil graag het huurdersplatform, de directeur bestuurder, de ondernemingsraad en alle medewerkers van KleurrijkWonen bedanken voor hun inzet gedurende het afgelopen verslagjaar en voor het feit dat ze het de Raad mogelijk maken haar toezichthoudende taak goed uit te voeren.

Verslag van de RvC

Tiel, 21 april 2023 Raad van Commissarissen KleurrijkWonen Kees van der Luijt (vz) Huub Bröring Jeroen de Leeuw Bart Moesbergen Annerieke van der Vegt

96

97

e

JAARREKENING

Een door de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen getekend exemplaar van de jaarrekening 2022, een gewaarmerkt exemplaar door BDO Audit & Assurance B.V. van de jaarrekening 2022 en de controleverklaring 2022, die is voorzien van de originele handtekening van de accountant liggen ter inzage op het kantoor van Stichting KleurrijkWonen te Tiel.

98

Inhoudsopgave JAARREKENING ............................................................................................................. 98 1 Balans per 31 december 2022 .............................................................................. 101 2 Winst- en verliesrekening over 2022 ..................................................................... 103 3 Kasstroomoverzicht (directe methode) over 2022 ................................................. 105 4 Toelichting op de balans, winst- en verliesrekening en het kasstroomoverzicht .... 107 4.1 Algemeen ............................................................................................................. 107 4.1.1 Activiteiten.............................................................................................. 107 4.1.2 Groepsverhoudingen .............................................................................. 107 4.1.3 Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening .............. 108 4.1.4 Stelselwijzigingen ................................................................................... 108 4.1.5 Schattingen ............................................................................................ 108 4.1.6 Presentatiewijzigingen............................................................................

108 4.1.7 Financiële instrumenten ......................................................................... 108 4.2 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva ....................................... 110 1. Vastgoedbeleggingen ....................................................................................... 110 2. Materiële vaste activa ....................................................................................... 114 3. Financiële vaste activa...................................................................................... 114 4. Voorraden ......................................................................................................... 115 5. Vorderingen ...................................................................................................... 115 6. Liquide middelen ............................................................................................... 115 7. Eigen vermogen................................................................................................ 116 8. Voorzieningen ................................................................................................... 116 9. Langlopende schulden ...................................................................................... 118 10. Kortlopende schulden .....................................................................................

118 4.3 Grondslagen voor de resultaatbepaling ................................................................ 119 11. Totaal van nettoresultaat exploitatie vastgoedportefeuille ............................... 119 12. Totaal van nettoresultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling ........................... 120 13. Totaal van netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille ............. 120 14. Totaal van waardeveranderingen vastgoedportefeuille ................................... 120 15 Totaal van nettoresultaat overige activiteiten ................................................... 121 16. Overige organisatiekosten .............................................................................. 121 17. Kosten omtrent leefbaarheid ........................................................................... 121 18. Totaal van financiële baten en lasten .............................................................. 121 19. Belastingen ..................................................................................................... 121 20. Resultaat uit deelnemingen ............................................................................. 122 21. Toerekening baten en lasten ........................................................................... 122 4.4 Grondslagen voor het kasstroomoverzicht ............................................................