20210610 Bijlage 2 Rapport DTNP bij vraag CU inzake detailhandelsvisie.pdf

Geldermalsen Ruimtelijk-economisch onderzoek Centrum

Geldermalsen

Opdrachtgever: Gemeente Geldermalsen Projectnummer: 775.0808 Datum: 8 juli 2009

DROOGH TROMMELEN EN PARTNERS

Ruimtelijk-economisch onderzoek Centrum

Voorstadslaan 254 6542 TG Nijmegen T 024 - 379 20 83 F 024 - 378 06 53 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl

Inhoudsopgave 1

Inleiding

1

5

Ruimtelijk-economische visie centrum

22

5.1

Inleiding

22

2

Huidig aanbod

3

5.2

Kwalitatieve analyse centrum

22

2.1

Ligging en kenmerken

3

5.3

Ruimtelijk-economische centrumvisie

30

2.2

Huidig winkelaanbod

5

5.3

Actieprogramma

33

2.3

Huidig horeca-aanbod

10

2.4

Dienstverlening en warenmarkt

12

6

Beleidskader

36

2.5

Conclusie

13

Bijlage 1

Begeleidingscommissie

38

Bijlage 2

Branche-indeling detailhandel en aanbodoverzicht

38

Bijlage 3

Trends in detailhandel

40

Bijlage 4

Trends in de horeca

46

Bijlage 5

Trends in de dienstverlening

49

Bijlage 6

Trends op de warenmarkt

51

3

Trends en beleid

14

3.1

Inleiding

14

3.2

Trends in detailhandel

14

3.3

Trends in de horeca

15

3.4

Trends in de dienstverlening

16

3.5

Trends op de warenmarkt

16

3.6

Overheidsbeleid

17

3.7

Ontwikkelingen in Geldermalsen

18

4

Ruimtelijk-economische structuur Geldermalsen

19

4.1

Uitbreidingspotentie detailhandel

19

4.2

Gewenste winkelstructuur

20

4.3

Uitbreidingspotentie horeca

21

Bijlage 7

Rijksbeleid

53

4.4

Gewenste structuur overige 21

Bijlage 8

Distributieve mogelijkheden

55

publieksgerichte functies

1

Inleiding

Conclusies van dit onderzoek bieden kaders voor het beleid voor de komende 15 jaar voor winkels, horeca, publieksgerichte

Aanleiding

dienstverlening en de warenmarkt.

De gemeente Geldermalsen heeft behoefte

Visie op de gewenste structuur voor de functies..

aan een integraal onderzoek naar

Met dit onderzoek wil de gemeente

commerciële centrumfuncties (detailhandel,

toekomstige initiatieven van marktpartijen

horeca, dienstverlening en warenmarkt) om

kunnen toetsen. Daarnaast wil zij door gericht

beleidsmatig optimaal in te kunnen spelen op

beleid ook zelf actief kunnen bijdragen aan

kansen die de centrumvisie biedt.

het versterken van de ruimtelijk-economische structuur.

In november 2007 heeft de gemeenteraad de

..detailhandel, warenmarkt, dienstverlening..

centrumvisie Geldermalsen vastgesteld. Deze

Vraagstelling

visie wordt nu uitgewerkt in een masterplan. In

Om dit doel te bereiken, stellen wij voor de

dit stadium heeft de gemeente de mogelijk-

volgende vragen te beantwoorden:

heid het masterplan bij te stellen ten behoeve

1.

van de gewenste ruimtelijk-economische

(winkels, horeca, diensten, warenmarkt)

structuur. Dit onderzoek naar de gewenste

van de kern Geldermalsen eruit?

ruimtelijk-economische structuur vormt een

2.

doen zich voor in en rondom de gemeente

masterplan.

Geldermalsen? 3.

Doel is te komen tot een onderzoek naar de

Welke trends en ontwikkelingen doen zich voor in de detailhandel en in het beleid?

4.

Welke marktpotenties zijn er voor de kern

gewenste ruimtelijk-economische structuur in

en het centrum van Geldermalsen voor

de kern Geldermalsen. In het onderzoek

winkels, horeca, diensten en warenmarkt?

wordt nadruk gelegd op de ruimtelijk-

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Welke vraag- en aanbodontwikkelingen

bouwsteen in de ontwikkeling van het

Doelstelling

..en horeca

Hoe ziet de huidige aanbodstructuur

economische structuur in het centrum.

5.

Wat zijn, uitgaande van ontwikkelingen en potenties, sterke en zwakke punten en 1

6.

7. 8.

kansen en bedreigingen voor het centrum

centrum. Tussentijds hebben enkele

inzake detailhandel en geven een overzicht

en de afzonderlijke deelgebieden?

gemeentelijke overleggen plaatsgevonden

van relevante plannen en ontwikkelingen in de

Wat is de gewenste ruimtelijk-

waarbij verschillende scenario’s voor de

gemeente.

economische structuur van het centrum

winkelstructuur en de gevolgen van elk

van Geldermalsen?

scenario op het masterplan samen met DTNP,

In hoofdstuk 4 gaan we in op de distributieve

Welke concrete acties zijn noodzakelijk en

Grontmij en Kuiper Compagnons in de

mogelijkheden en geven we onze visie op de

gewenst?

projectgroep Masterplan Centrum zijn

gewenste detailhandelsstructuur voor de kern

Welk beleidskader is gewenst om de

doorgenomen. Aan de hand van alle input en

Geldermalsen.

beoogde winkelstructuur te realiseren,

onze analyse hebben wij een rapportage

hoe dienen individuele plannen te worden

opgesteld, waarin het voorkeursscenario is

Op basis van de toekomstige functie en

getoetst?

uitgewerkt. Na de conceptbespreking met de

positie voor het centrum van Geldermalsen,

begeleidingscommissie zijn de resultaten van

geven we in hoofdstuk 5 een kwalitatieve

Werkwijze

het ruimtelijk-economisch onderzoek

beoordeling van het centrum. Het ruimtelijk-

Tijdens de totstandkoming van dit onderzoek

gepresenteerd aan alle geïnteresseerde

economisch onderzoek voor het centrum

heeft er enkele malen een terugkoppeling

winkel- en horeca-ondernemers.

wordt uitgewerkt en we presenteren de concrete acties.

plaatsgevonden met een begeleidingscommissie, bestaande uit vertegenwoordigers

Leeswijzer

van de gemeente, ondernemersvereniging

Dit rapport is als volgt opgebouwd. In

De uitkomst van het onderzoek wordt in

Gastvrij Geldermalsen en Kamer van

hoofdstuk 2 gaan we in op de huidige omvang

hoofdstuk 6 vertaald in een beleidskader voor

Koophandel (bijlage 1). Er is een

en samenstelling van het winkelaanbod in

de gemeente Geldermalsen, waarmee

werkconferentie gehouden met de

Geldermalsen. Ook het huidige horeca-

toekomstige detailhandelsontwikkelingen in

begeleidingscommissie om aan de hand van

aanbod, de publieksgerichte dienstverlening

het centrum of elders in de kern kunnen

scenario’s te discussieren over de gewenste

en de warenmarkt komen hier aan de orde.

worden beoordeeld.

positie en functie van het centrum (werkconferentie). Hieraan voorafgaand zijn er

In hoofdstuk 3 wordt een overzicht gegeven

sleutelgesprekken gevoerd met enkele

van de relevante trends aan de vraag- en

horecaondernemers en de (vastgoed)

aanbodzijde van de detailhandel en de

managers van de supermarkten in het

horeca. We gaan in op het overheidsbeleid

2

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

2

Huidig aanbod

Tabel 1 Aantal inwoners gemeente Geldermalsen (per 01-01-2009) Geldermalsen

10.510

Meteren

3.670

Beesd

3.600

De gemeente Geldermalsen is centraal

Tricht

2.210

gelegen in de West-Betuwe, onderdeel van

Deil

2.190

het rivierengebied (kaart 1). De Linge kronkelt

Buurmalsen

1.100

voor een groot gedeelte door de gemeente.

Rumpt

900

2.1

De Linge is de langste binnenlandse rivier

Ligging en kenmerken

Dit natuurlijk riviertje vormt met zijn oevers, uiterwaarden, rietkragen en wilgenbossen een waardevol natuurgebied. Door deze ligging kan Geldermalsen inspelen op diverse groepen toeristische bezoekers.

Rhenoy

660

Acquoy

600

Enspijk

560

Gellicum

300

TOTAAL

26.300

In de gemeente Geldermalsen wordt de

Geldermalsen heeft toeristische kwaliteiten

De ligging nabij de rijkswegen A2 en A15 en

komende jaren op enkele locaties woning-

de aanwezigheid van een NS-station maken

bouw gepleegd. In de kern Geldermalsen

de kern Geldermalsen uitstekend bereikbaar.

worden in het centrum en op Lingewaarden

Geldermalsen ligt op minder dan 10 km van

± 400 woningen gebouwd en in Meteren komt

Tiel en Culemborg.

de nieuwe wijk De Plantage met uiteindelijk ± 1.500 woningen*. In 2020 wonen naar

De gemeente Geldermalsen heeft ± 26.000

verwachting ruim 20.000 inwoners in het

inwoners verdeeld over elf kernen. De

samenhangende gebied Geldermalsen,

hoofdkern is Geldermalsen met ruim 10.500

Meteren, Tricht en Buurmalsen.

inwoners (tabel 1). Geldermalsen vormt samen met de kernen Meteren, Tricht en Buurmalsen een samenhangend Nieuwbouwwijk De Plantage bij Meteren

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

verzorgingsgebied van ± 17.500 inwoners.

*

Gemeente Geldermalsen (2006), Wonen in Geldermalsen Gemeente Geldermalsen (2008), Ontwerp Structuurvisie De Plantage Geldermalsen

3

4

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

2.2 Figuur 1

Huidig winkelaanbod

Winkelaanbod in de gemeente Geldermalsen op kernniveau (in m² wvo) Winkelaanbod in de gemeente Het winkelaanbod in de gemeente Geldermalsen heeft in totaal een omvang van ± 38.500 m² winkelvloeroppervlak (wvo) verdeeld over ± 160 verkooppunten (winkels). Van het totale winkelaanbod in de gemeente is ± 65% in de kern Geldermalsen gevestigd 





 

kernen is onvoldoende draagkracht (inwoners) aanwezig voor een compleet winkelaanbod. Het winkelaanbod in Beesd heeft een omvang van ± 5.600 m² wvo en bestaat uit voornamelijk dagelijks aanbod (met o.a. supermarkt MCD ± 800 m² wvo) en enig overig aanbod. In Meteren is een Aldi (± 700 m² wvo) en een aantal winkels in volumineuze artikelen gevestigd. In de kernen Tricht, Deil, Rhenoy en Rumpt is het winkelaanbod zeer beperkt. In de kernen Acquoy, Buurmalsen, Enspijk en Gellicum zijn geen winkels aanwezig. In bijlage 2 is een toelichting op de gehanteerde brancheindeling opgenomen.

Bron: Locatus, oktober 2008; bewerking Droogh Trommelen en Partners

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

5

6

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Winkelaanbod in de kern Gezien de ligging van de kernen Meteren, Tricht en Buurmalsen in de nabijheid van Geldermalsen is sprake van één samenhangend verzorgingsgebied (Groot Geldermalsen). Het winkelaanbod in Groot Geldermalsen heeft een omvang van ± 31.500 m² wvo, verdeeld over ± 100 verkooppunten. Het aanbod in Groot Geldermalsen is vergelijkbaar met het aanbod in   Discountsupermarkt Aldi aan de rand van Meteren

Figuur 2

Bouwmarkt Formido op Oudenhof

Winkelaanbod in de kern Geldermalsen en in kernen van gelijke omvang (in m² wvo)

 

Alleen de omvang van het aanbod in de recreatieve branchegroepen is in Geldermalsen iets kleiner dan gemiddeld in vergelijkbare kernen. In Geldermalsen is een bouwmarkt (Formido) en een klein aantal grote doe-het-zelfzaken (Wellner, Olivier en Welkoop) gevestigd. Op bedrijvenpark Hondsgemet is de meubelzaak Van den Oever gevestigd en aan de rand van het centrum meubelzaak Bottesteyn. Aan de Rijksstraatweg tussen Geldermalsen en Meteren is een supermarkt gevestigd, Aldi (± 700 m² wvo) (zie kaart 2). Albert Heijn aan de Prinses Marijkeweg (± 1.400 m² wvo) is in aanbouw en opent naar verwachting in het

Bron: Locatus, oktober 2008; bewerking Droogh Trommelen en Partners

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

tweede kwartaal van 2009. 7

Winkelaanbod in het centrum Meer dan de helft van het winkelaanbod in de kern Geldermalsen is in het centrum gevestigd. Het winkelaanbod in het centrum heeft een omvang van ruim 13.000 m² wvo en bestaat uit ± 80 winkels en is op basis van dit aanbod te typeren als klein streekcentrum. Het winkelaanbod in het centrum van Geldermalsen is vergelijkbaar met winkelaanbod in centra van kernen met 17.500 inwoners. Het dagelijkse winkelaanbod (voedings- en genotmiddelen en frequent benodigde non-food) is even groot als dit aanbod in

Albert Heijn grootste supermarkt centrum

Figuur 3

Recreatieve trekker Hema heeft twee ingangen

Winkelaanbod in het centrum van Geldermalsen en in centra van kernen van gelijke omvang (in m² wvo)

!" " #$&"' belangrijkste publiekstrekkers voor de dagelijkse boodschappen zijn de servicesupermarkten Albert Heijn (± 1.250 m² wvo) en Coop (± 750 m² wvo) en de discountsupermarkt Lidl (± 750 m² wvo). Vooral Coop en Lidl zijn relatief klein. Het recreatieve winkelaanbod (modisch recreatief en overig recreatief) is kleiner dan gemiddeld in centra van kernen met een zelfde inwoneraantal. De Hema (± 1.000 m² wvo) is de belangrijkste publiekstrekker in het recreatieve winkelaanbod. Bron: Locatus, oktober 2008; bewerking Droogh Trommelen en Partners

8

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Winkelaanbod in de regio Figuur 4

Winkelaanbod in het centrum van Geldermalsen en in centra in de regio (in m² wvo)

Het centrum van Geldermalsen heeft een verzorgingsfunctie voor de inwoners van de eigen kern en de rest van de gemeente. Uit winkelonderzoek blijkt dat ± 80% van de bezoekers aan het centrum van Geldermalsen uit Groot Geldermalsen komt*. In de omgeving van Geldermalsen liggen plaatsen met een aanzienlijk sterker aanbod in het centrum. Het centrum van Tiel ligt slechts op 10 km van het centrum van Geldermalsen en heeft net als Gorinchem een beduidend sterker recre"+ #""&/;<"  heeft een meer uitgebreid winkelaanbod in haar centrum dan Geldermalsen. De kernen in de gemeente Geldermalsen ten westen van de A2 (o.a. Acquoy, Rhenoy) zullen deels ook op Leerdam gericht zijn voor hun aankopen (met name voor de dagelijkse boodschappen). Gezien dit sterkere aanbod in de regio** heeft het winkelaanbod in het centrum van Geldermalsen een streekverzorgend karakter.

*

Bron: Locatus, oktober 2008; bewerking Droogh Trommelen en Partners

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Poederoyen Compagnons (2003), Eindrapport Consumentenenquête ** De binnensteden van Den Bosch en Utrecht hebben een nog veel groter recreatief winkelaanbod en liggen op ± 20 en 25 km van Geldermalsen.

9

2.3

Huidig horeca-aanbod

Horeca-aanbod in de gemeente Verspreid over de kernen in de gemeente Geldermalsen zijn in totaal 38 publieksgerichte horecabedrijven gevestigd: 9 cafés, 14 fastservicezaken (o.a. snackbar, shoarmazaak en lunchroom), 12 restaurants en 3 =#>@J=!" zoals sportkantines en coffeeshops worden buiten beschouwing gelaten doordat deze horeca zich niet op een breed publiek richt en/of een besloten karakter hebben.

In het centrum zijn enkele kwaliteitsrestaurants

Figuur 5

Old-West en Hema zijn lunchrooms in het centrum

Horeca-aanbod in de kern Geldermalsen, afgezet tegen het totale horeca-aanbod in de gemeente Geldermalsen (in aantal verkooppunten)

Horeca-aanbod in de kern Van de 38 publieksgerichte horecabedrijven in de gemeente Geldermalsen zijn er 17 in de kern Geldermalsen gevestigd (± 45%). Geldermalsen heeft voor wat betreft het horeca-aanbod geen duidelijke centrumfunctie "  5). In het centrum van Geldermalsen zijn 12 horecabedrijven gevestigd. Met name het caféaanbod in het centrum van Geldermalsen is beperkt (2 verkooppunten).

Bron: Bedrijfschap Horeca en Catering, 2008; bewerking Droogh Trommelen en Partners

10

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Horeca-aanbod in de regio Het horeca-aanbod in het centrum van Geldermalsen bestaat uit 12 horecabedrijven. Wanneer dit aantal tegen centra in de regio afgezet wordt, valt het direct op dat het =!"X""&#"+&@Y Culemborg is een grotere kern dan Geldermalsen en heeft naast meer winkels ook beduidend meer horeca in het centrum. De kern Leerdam heeft 18.000 inwoners Het horeca-aanbod in het centrum is beperkt

Figuur 6

Horeca-aanbod is verspreid gevestigd

Aantal horecabedrijven in het centrum van Geldermalsen en in centra in de regio

(vergelijkbaar met Groot Geldermalsen) en heeft 33 horecabedrijven in het centrum. Zaltbommel heeft een met de kern Geldermalsen vergelijkbaar inwonertal, maar heeft twee keer zoveel horecabedrijven in het centrum. In het centrum van Buren zijn 9 horecabedrijven gevestigd. Dit is iets minder dan in Geldermalsen, maar Buren is qua inwonertal meer dan vier keer zo klein als Geldermalsen. Op basis van het bovenstaande kan geconcludeerd worden dat het horeca-aanbod in het centrum van Geldermalsen kleiner is dan passend bij de omvang van de kern en het streekverzorgende karakter van het

Bron: Locatus, oktober 2008; bewerking Droogh Trommelen en Partners

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

centrum. 11

2.4

Dienstverlening en warenmarkt

In kernwinkelgebieden met een omvang van 10.000 à 30.000 m² bvo aan commerciële

Commerciële dienstverlening

meters (winkels, horeca en dienstverlening),

In de kern Geldermalsen is een divers aanbod

mag de aanwezigheid van een geldautomaat,

aan bedrijven in publieksgerichte dienstver-

een postkantoor in een Bruna en een

lening gevestigd (± 40 verkooppunten (vkp)).

reisbureau verwacht worden*. Deze voorzieningen zijn dan ook aanwezig in het

Dienstverlening in centra van kernen met

centrum van Geldermalsen. Naast meerdere

17.500 inwoners heeft gemiddeld een omvang

geldautomaten zijn er in het centrum van

van ± 35 bedrijven*. Het aantal commerciële

Geldermalsen ook 4 banken gevestigd met

dienstverlenende bedrijven in het centrum van

een baliefunctie. Gezien de omvang van het

Geldermalsen ligt lager (tabel 2).

verzorgingsgebied was het aantal reisbureaus

Twee reisbureaus gevestigd in de Herman Kuijkstraat

relatief hoog (3 vkp) en is er dan ook onlangs

Tabel 2 Aantal vkp commerciële dienstverlening

een reisbureau gesloten.

Reisbureau

2

Uitzendbureau

1

Warenmarkt

Makelaardij

4

De warenmarkt vindt op elke vrijdagochtend

Bank

4

op het Marktplein plaats**. Op deze markt

Financieel advies

4

staan ± 45 marktkooplieden in zowel food

Drukker

1

(o.a. groente, kaas) als non-food (o.a. textiel).

Kapper

5

Deze complete weekmarkt is de enige

Hakkenbar/Sleutels

1

Videotheek

1

Postkantoor (in Bruna)

1

TOTAAL

24

Bruna met postkantoor op het Markplein

warenmarkt in de gemeente en heeft een grote aantrekkingskracht op de rest van de gemeente en ook op de regio daarbuiten.

* *

12

Locatus (2009), Locatus Verkenner oktober 2008

Kluwer (2007), Planologische kengetallen Baliefuncties ** CVAH (2007), Marktengids 2007

De warenmarkt versterkt het winkelgebied

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

2.5

Conclusie

De warenmarkt versterkt de centrumfunctie van Geldermalsen binnen de gemeente. Het

Op basis van de kwantitatieve analyse van het

aanbod in het centrum van Geldermalsen

winkelaanbod in Geldermalsen en omgeving

wordt gecomplementeerd met een uitgebreid

kan geconcludeerd worden dat het winkel-

aanbod dienstverlenende bedrijven.

aanbod in het centrum van Geldermalsen een primaire verzorgingsfunctie heeft voor Geldermalsen, Meteren, Tricht en BuurWinkelaanbod heeft streekverzorgende functie

malsen (Groot Geldermalsen). Het winkelaanbod in het centrum is het grootste winkelgebied in de gemeente en is vergelijkbaar met het winkelaanbod in centra van kernen met een gelijk inwoneraantal (17.500 inwoners). Door het sterkere winkelaanbod in centra in de omgeving heeft het centrum van Geldermalsen slechts een beperkte bovenlokale verzorgingsfunctie en is het centrum van Geldermalsen te typeren als

Warenmarkt trekt veel bezoekers

een streekcentrum. In het centrum van Geldermalsen zijn 12 horecabedrijven gevestigd. Het horecaaanbod in centra in de regio is veel uitgebreider. Voor een centrum met een toeristisch karakter is met name het beperkte café-aanbod opvallend te noemen.

Schoenmaker is ambachtelijke dienstverlening

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

13

3

Trends en beleid

3.2

Trends in detailhandel

Bezoekmotief

3.1

Inleiding

Bij winkelbezoek hangt het gedrag van de consument vooral samen met het

De gewenste ruimtelijk-economische structuur

bezoekmotief. Globaal kunnen we een

voor de kern Geldermalsen kan pas bepaald

onderscheid maken tussen boodschappen

worden als er inzicht bestaat in de relevante

doen, recreatief winkelen en het doen van

trends in de verschillende commerciële

gerichte aankopen*. In het centrum van

functies, het overheidsbeleid en de

Geldermalsen zijn de bezoekmotieven

ontwikkelingen in de kern. Daarom volgt in dit

boodschappen doen en recreatief winkelen

hoofdstuk een trendverkenning waarbij de

leidend. Beiden motieven kennen elk hun

belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de

eigen ruimtelijke patroon.

Supermarkt trekker voor boodschappen doen

detailhandel, horeca, dienstverlening en warenmarkt worden gegeven. Daarnaast

Boodschappen doen

dienen de kaders van hogere overheden

[$&!="@@""+!\

(rijk en provincie) in acht te worden genomen.

aankoop van voedings- en genotmiddelen en

Hierbij wordt met name ingegaan op het

frequent benodigde non-food (o.a. drogist,

detailhandelsbeleid. Ook uitgangspunten van

bloemen) centraal. Verkrijgbaarheid (compleet

vigerend gemeentelijk beleid worden

assortiment) en gemak (reistijd, parkeren,

meegenomen. In dit hoofdstuk wordt tot slot

openingstijden) spelen een belangrijke rol. Dit

kort stilgestaan bij de belangrijkste

type winkelgedrag is doorgaans vluchtig en

ontwikkelingen in Geldermalsen die van

vindt hoogfrequent plaats, overwegend in de

invloed zijn op de toekomstige situatie en

omgeving van de woning (wijk- en dorps-

daarmee op de toekomstige gewenste

centra). De kwaliteit en omvang van de

Parkeergemak bij boodschappen doen belangrijk

ruimtelijk-economische structuur voor de kern.

*

14

HBD (2004), Dynamische winkelgebieden

Recreatief winkelen: Hoe meer winkels hoe beter

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

supermarkt zijn sterk bepalend voor de

Een meer uitgebreide trendbeschrijving

steunende functie, terwijl ze ‘s avonds een

trekkracht van een boodschappencentrum.

aangaande de detailhandel is opgenomen in

belangrijke uitgaansfunctie hebben.

bijlage 3.

Recreatief winkelen Bij recreatief winkelen gaat het om de

Groei restaurant en fastservicesector

3.3

Trends in de horeca

De toegenomen welvaart heeft geleid tot een sterke groei van het buitenshuis eten. Het

aankoop van keuzegevoelige artikelen (mode, cadeau-artikelen, boeken etc.). Het rondkijken

Aantal cafés stabiel

aantal restaurants in Nederland is de laatste

en ontspannen is bij recreatief winkelen net zo

De groep cafés kent een zeer breed palet aan

10 jaar dan ook met ± 15 procent gegroeid tot

belangrijk of soms zelfs belangrijker dan de

verschillende typen bedrijven. Ieder type heeft

± 12.200*. Deze groei is vooral te danken aan

uiteindelijke aankoop. De frequentie en

een eigen specialisme in zich en bedient zijn

de toename van het aantal buitenlandse

tijdsduur van dit winkelgedrag loopt sterk

eigen publiek. In de afgelopen 10 jaar is het

restaurants. Het aantal restaurants met een

uiteen afhankelijk van individuele voorkeuren.

aantal cafés in Nederland vrij stabiel

Nederlands/Franse keuken is nauwelijks

Recreatief winkelen of funshoppen is in

gebleven. Groei heeft de afgelopen jaren

toegenomen. In dit type restaurant wordt

Nederland een van de populairste

vooral plaatsgevonden door een toename van

steeds meer ingezet op kwaliteit.

vrijetijdsbestedingen*.

het aantal eetcafés, grandcafés, themacafés en muziek-/swingcafés.

Schaalvergroting winkels

De fastservicesector bestaat onder andere uit snackbars, lunchrooms en fastfood-

Het gemiddelde winkelvloeroppervlak van

Opkomst grandcafé

restaurants. De toenemende belangstelling

winkels in alle branches is de laatste jaren fors

Een goed en geslaagd voorbeeld van

voor gemaksvoedsel en het tussendoor en

toegenomen. Met name in de supermarkt-

vernieuwing in de groep cafés is de introductie

buiten de deur eten zal naar verwachting

branche speelt schaalvergroting een grote rol.

van het concept grandcafé. Met de opkomst

leiden tot een verdere groei van het aantal

Een volwaardige servicesupermarkt heeft

van het grandcafé neemt de scheiding tussen

fastservice-bedrijven.

tegenwoordig een minimale omvang van

dag- en avondhoreca af. Het horecabedrijf

1.000 à 1.200 m² wvo.

past zich gedurende de openingstijden aan

In bijlage 4 staan de trends in de horeca meer

het publiek: in de ochtend een ontbijt, dan

uitgebreid beschreven.

+#!==X+@&# *

CVTO (2006), Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2005/2006

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

borreltijd, diner, bar of dancing. Grandcafés hebben overdag dus een winkelonder-

*

Bedrijfschap Horeca en Catering (2006), Eten in de Nederlandse horeca

15

3.4

Trends in de dienstverlening

In bijlage 5 staan ook de trends voor uitzendbureaus en banken beschreven.

Reisbureaus en videotheken hebben het zwaar Door de opkomst van internet hebben

3.5

Trends op de warenmarkt

consumenten steeds minder behoefte aan het bezoeken van een reisbureau bij het zoeken

Warenmarkt versterkt winkelgebied

en boeken van een vakantie. Door in te zetten

Warenmarkten bestaan uit een verzameling

op service en maatwerk proberen reisbureaus

van kramen en verkoopwagens van waaruit

zich te onderscheiden. Het aantal reisbureaus

kooplieden artikelen verkopen. Markt-

zal naar verwachting af gaan nemen.

bezoekers zijn trouwe klanten. Ze komen

Videotheek in het oude Wellner-pand

regelmatig en productgericht. De kwaliteit van Videotheken ondervinden concurrentie van

een warenmarkt is medebepalend voor de

=&# ""&" ""&#+

aantrekkingskracht van een winkelcentrum.

digitale televisie de consument bereikt. Ook

Ongeveer tweederde van de marktbezoekers

de goedkope verkoop van DVD’s in winkel-

combineert het marktbezoek met een bezoek

formules als V&D en Free Recordshop is een

aan de winkels. Voorwaarde hiervoor is dat de

concurrent voor de videotheek. Het aantal

markt op korte afstand van de winkels ligt en

videotheken neemt hierdoor af (Kluwer, 2007).

dat er een zichtrelatie is tussen beide functies. Reisbureau Thomas Cook is inmiddels verdwenen

Postkantoor is verankerd in winkelgebieden

Een meer uitgebreide trendbeschrijving over

In wijkwinkelcentra en grotere dorpscentra is

de warenmarkt is opgenomen in bijlage 6.

weinig draagvlak voor een volledig postkantoor. Door de combinatie van een postkantoor in een Bruna heeft de consument in dit type winkelgebieden de mogelijkheid gebruik te maken van de dienstverlening van het postkantoor. Marktbezoek en winkelbezoek vaak gecombineerd 16

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

3.6

Overheidsbeleid

detailhandel moeten plaatsvinden binnen of

kernwinkelgebied. Blokker en Hema hebben

onmiddellijk grenzend aan bestaande

een functie als trekker in de non-food. Deze

Rijksbeleid

winkelgebieden en in overeenstemming zijn

winkels moeten in het kernwinkelgebied

Op rijksniveau worden wetten en ruimtelijke

met de aard, schaal en (verzorgings)functie

behouden blijven. De gemeente streeft naar

kaders opgesteld. Voor de ruimtelijke ordening

van het aangrenzende winkelgebied. De

een horecaconcentratiegebied en denkt

en het detailhandelsbeleid kent het rijksbeleid

inrichting van een locatie in een stad, dorp,

hierbij concreet aan het Marktplein en het

zijn doorwerking op de decentrale overheden.

wijk/buurt moet zo goed mogelijk aansluiten

Kerkplein. Publieksgerichte dienstverlening

Belangrijk hierbij zijn:

bij de kwaliteiten van de locatie zelf en/of die

past in het centrum. De gemeente streeft naar

^

Nota Ruimte;

van de directe omgeving. Dit biedt voor de

behoud van publieksgerichte voorzieningen.

^

IPO-richtlijnen;

bewoners en gebruikers van zo’n gebied een

^

Nieuwe Wro.

gevoel van herkenbaarheid, van identiteit van

In het Mobiliteitsplan geeft de gemeente

die plek. Vestiging van detailhandel in het

Geldermalsen haar wensbeeld ten aanzien

In bijlage 7 wordt beschreven wat deze

buitengebied (de zogenaamde “weide-

van de hoofdwegenstructuur weer. In de

onderdelen van het rijks- en inter-

winkels”) is uitgesloten.

gewenste hoofdwegenstructuur wordt de Randweg opgewaardeerd en wordt een

provinciaalbeleid betekenen voor ruimtelijk-

Gemeentelijk beleid

tweede Lingebrug gerealiseerd. Vervolgens

In 2007 is de Centrumvisie Geldermalsen

voorziet het Mobiliteitsplan in enkele

Provinciaal beleid

opgesteld. In deze visie wordt het beleid van

verkeersknippen in het centrum*. Het

De provincie Gelderland wil ruimte bieden om

de gemeente in de vorm van een integraal

doorgaande verkeer wordt er uitgehaald en

veranderingen in vraag en aanbod mogelijk te

streefbeeld weergegeven. Vervolgens is dit

ook voor centrumbezoekers worden delen

maken. Dit onder de voorwaarde dat de

streefbeeld op een meer indicatieve wijze

minder goed bereikbaar, waardoor de

bestaande voorzieningenstructuur niet

uitgewerkt*

verkeersintensiteit op het gedeelte van de

economisch beleid.

Rijksstraatweg in het centrum afneemt.

duurzaam wordt aangetast*. De positie van de bestaande winkelgebieden heeft prioriteit.

De gemeente Geldermalsen ziet de drie

De gemeente Geldermalsen wil meer

Vernieuwing en uitbreiding van de

supermarkten als waardevolle trekkers in het

@ "!=@$#

*

*

*

Provincie Gelderland (2005), Streekplan, kansen voor de regio’s

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Gemeente Geldermalsen (2007, Centrumvisie, Deel 1: Streefbeeld en Deel 2: Uitwerking

Gemeente Geldermalsen (2008), Mobiliteitsplan Geldermalsen 2020, Wensbeelden

17

aanwezig zijn in en om de gemeente: de

locatie is een plan bedacht voor een

Linge, de Betuwe en cultuurtoerisme.

supermarkt, appartementen en een

Belangrijke beleidsdoelen zijn de verbetering

parkeergarage. In eerste instantie was deze

van de jacht- en passantenhaven en de

locatie bedoeld voor de verplaatsing van

stimulering van kleinschalige dag- en

Albert Heijn. Door de nieuwbouw van Albert

verblijfsrecreatie*.

Heijn aan de Prinses Marijkestraat is besloten deze locatie toch te ontwikkelen voor een

3.7

Ontwikkelingen in Geldermalsen

supermarkt en geschikt te maken voor een andere supermarkt uit het centrum. Bij de

Masterplan Centrum Geldermalsen

Zeshoek wordt tevens een parkeerterrein op

Gemeente Geldermalsen is bezig met de

maaiveld aangelegd.

Relatie met de Linge herstellen

ontwikkeling van een masterplan voor het centrum van Geldermalsen. Het masterplan

Nieuwbouwlocatie De Plantage

moet beschouwd worden als een concrete

Aan de oostzijde van de Rijksstraatweg

uitwerking van de centrumvisie. Het plan

(N830) ter hoogte van Meteren worden tot

beoogt de relatie met de Linge te versterken

2020 ± 1.500 woningen gebouwd. Deze

en voorziet in fraaie woningen aan het water,

nieuwe wijk, De Plantage, is onderdeel van de

onder andere op de Kostverlorenkade.

kern Meteren maar voorziet in de woning-

Daarnaast voorziet het plan in een autovrij

behoefte van de kern Geldermalsen. De

Marktplein en de ontwikkeling van een tweede

gemeente overweegt in dit plan ruimte te

verblijfsplein, het Kerkplein.

bieden voor een supermarktvoorziening met

Kostverlorenkade is woningbouwlocatie

een verzorgingsfunctie voor de buurt. De Onderdeel van het masterplan is de

buurtsupermarkt krijgt een omvang van 300 à

ontwikkeling van de Zeshoek op de locatie

500 m² wvo.

van de voormalige basisschool. Op deze

*

18

Route IV (2004), Toeristisch-recreatief beleids- en actieplan Geldermalsen

Zeshoeklocatie: woningbouw en supermarkt

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

4

4.1

Ruimtelijk-economische structuur Geldermalsen Uitbreidingspotentie detailhandel

Toevloeiing van koopkracht komt met name uit

uitgevoerd passantenonderzoek is gebleken

de kernen ten oosten van de A2 (o.a. Deil,

dat ruim 20% van de bezoekers aan het

Enspijk, Est en Buren). Op basis van deze

centrum van Geldermalsen van buiten Groot

berekening is een uitbreiding mogelijk van het

Geldermalsen komt. Ook inwoners uit de

aanbod voedings- en genotmiddelen van circa

overige kernen in de gemeente en uit Buren,

800 à 1.200 m² wvo (1.600 m² bvo) (tabel 3).

Culemborg en Opijnen/Waardenburg bezoeken het centrum van Geldermalsen

Het winkelaanbod in Geldermalsen heeft een verzorgingsfunctie voor de eigen kern en de

Tabel 3 Haalbaar aanbod VGM 2020 Geldermalsen

(Pouderoyen Compagnons, 2003). Wanneer

direct aangrenzende kernen Meteren, Tricht

Koopkrachtbinding

95%

het centrum van Geldermalsen opgewaar-

en Buurmalsen (Groot Geldermalsen). Dit

Koopkrachttoevloeiing

20 à 25%

deerd wordt, achten wij 30% koopkracht-

gebied is het primaire verzorgingsgebied.

Haalbaar aanbod m² wvo

6.800 à 7.200

de gemeente Geldermalsen tot 2020 zal het

Bestaand aanbod m² wvo

± 6.000

inwonertal in Groot Geldermalsen de

Uitbreidingsruimte m² wvo

800 à 1.200

Afgaand op het woningbouwprogramma van

komende 10 jaar toenemen tot ± 20.000

toevloeiing in winkels in duurzame en overige goederen haalbaar (tabel 4).

Tabel 4 Haalbaar aanbod DOG 2020 Geldermalsen

inwoners (Gemeente Geldermalsen, 2006). In

Distributieve ruimte DOG

Koopkrachtbinding

60%

bijlage 8 zijn de uitgebreide berekening en de

Het aanbod aan winkels in duurzame en

Koopkrachttoevloeiing

30%

achterliggende rekenmethode nader

overige goederen, exclusief woninginrichting

Haalbaar aanbod m² wvo

uitgelegd.

en doe-het-zelf (DOG) in Groot Geldermalsen

10.300 à 12.300

heeft een omvang van ± 9.600 m² wvo. De

Bestaand aanbod m² wvo

± 9.600

Distributieve ruimte VGM

haalbare koopkrachtbinding is sterk

Uitbreidingsruimte m² wvo

2.700

Het aanbod in de branche voedings- en

afhankelijk van de toekomstige kwaliteiten

genotmiddelen (VGM) in Groot Geldermalsen

(compleet, compact en comfortabel) van het

Op basis van deze indicatieve berekening

heeft een omvang van ± 6.000 m² wvo

centrum van Geldermalsen. Wanneer de

komt naar voren dat een verbetering van het

(inclusief Albert Heijn aan de Prinses

potenties voor het centrum volledig benut

centrum van Geldermalsen gepaard kan gaan

Marijkeweg). Wanneer het supermarkten-

worden, achten wij een binding van 60%

met een uitbreiding van het winkelaanbod in

aanbod verbeterd wordt kan in de toekomst

haalbaar van het bestedingspotentieel in het

duurzame en overige goederen van circa

een binding van ± 95% gehaald worden.

primaire verzorgingsgebied. Uit een eerder

2.700 m² wvo (circa 3.600 m² bvo).

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

19

4.2

Gewenste winkelstructuur

in verschillende marktsegmenten en op een

dezelfde reden niet wenselijk. De huidige Aldi

goede locatie in een winkel met een moderne

in Meteren en de Albert Heijn aan de Prinses

Versterking streekcentrum Geldermalsen

maat functioneren. Het is daarom van belang

Marijkeweg kunnen voortgezet worden als

De gemeente Geldermalsen streeft naar

dat de uitbreidingspotentie in de VGM-sector

solitair functionerende supermarkten.

versterking van de centrumfunctie van

zoveel mogelijk wordt benut voor schaal-

Geldermalsen in de gemeente. Het winkel-

vergroting van de bestaande supermarkten in

In de bouwplannen voor De Plantage in

gebied in het centrum van Gelder-malsen is

het centrum. Vooral de Coop-supermarkt en,

Meteren wordt overwogen in een

het grootste winkelgebied in de gemeente met

in minder mate, Lidl, zijn op dit moment

supermarktvoorziening voorzien. Het is van

het meeste recreatieve winkelaanbod. Dit

onvoldoende van omvang om in de toekomst

belang dat deze super-markt geen

aanbod heeft achter onvoldoende kritische

al een volwaardige supermarkt te kunnen

buurtoverstijgende verzorgings-functie krijgt.

massa om voldoende consumenten te trekken

blijven functioneren. De nieuwe AH-

Vooralsnog wordt uitgegaan van een

die er recreatief kunnen winkelen zoals in een

supermarkt aan de Prinses Marijkestraat is,

supermarkt van 300 à 500 m² wvo. Een

binnenstad. Dagelijks aanbod is daarom een

na opening, de grootste supermarkt van het

dergelijk kleine supermarkt zal geen structuur-

belangrijke basis voor het aanbod in het

dorp. Het supermarktaanbod in het centrum

ontwrichtende effecten met zich meebrengen

centrum. Een goed dagelijks aanbod zorgt

zal moeten worden versterkt om te zorgen

en kan toegestaan worden.

voor frequent winkelbezoek van consumenten

voor voldoende aantrekkingskracht.

Volumineuze detailhandel

die hun bezoek kunnen combineren met winkels met recreatief aanbod. Het is gewenst

Geen nieuwe winkelconcentraties

Het volumineuze winkelaanbod in Gelder-

de uitbreidingspotenties voor het winkel-

De keuze het centrum te versterken betekent

malsen is verspreid gevestigd over enkele

aanbod in zowel voedings- en genotmiddel als

dat er op andere locaties in Groot Geldermal-

bedrijventerreinen. Dit winkelaanbod wordt

duurzame en overige goederen in Gelder-

sen geen ruimte is voor nieuwe winkelconcen-

doorgaans doelgericht bezocht en past bij het

malsen zoveel mogelijk te accommoderen in

traties. Ook nieuwvestiging van een vol-

vestigingsmilieu van de bedrijventerreinen. Er

het centrum van Geldermalsen.

waardige supermarkt op een andere locatie

is vanuit de gewenste winkelstructuur geen

dan in het centrum is ongewenst. Een grote

aanleiding te sturen op de uitbreidings- of

In een streekcentrum als Geldermalsen zijn

supermarkt buiten het centrum ondermijnt de

verplaatsingsmogelijkheden voor dit aanbod.

supermarkten belangrijke trekkers. Voor de

gewenste centrumfunctie. Verplaatsing van

winkelstructuur is het dan ook gewenst drie

een supermarkt uit het centrum naar een

supermarkten in het centrum te behouden die

andere locatie buiten het centrum is om

20

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

4.3

Uitbreidingspotentie horeca

Geldermalsen. Een eetcafé met een lage drempel waar ’s avonds ook enkel een drankje

Omvang aanbod in referentiekernen

genuttigd kan worden, ontbreekt echter.

In het centrum zijn 12 horecabedrijven

Toevoeging van een eetcafé zou een

gevestigd. Groot Geldermalsen heeft op dit

gewenste verbreding in het horeca-aanbod

moment ± 17.500 inwoners en groeit de

betekenen.

komende 10 jaar tot ± 20.000 inwoners. Het horeca-aanbod in Geldermalsen is beduidend Vestiging AH Prinses Marijkeweg eind voorjaar open

kleiner dan in referentiekernen met 18.000 à

4.4

Gewenste structuur overige publieksgerichte functies

19.000 inwoners. Het aantal horecabedrijven in de centra van Raalte (22), Wijk bij Duur-

Het is gewenst het horeca-aanbod enigszins

stede (23) en Elst (19) is bijna twee keer zo

uit te breiden en te clusteren in het centrum.

groot als in het centrum van Geldermalsen.

De potentiële bezoekers van horeca in het centrum van Geldermalsen zijn zowel

Recreatief winkelaanbod in Geldersestraat

Kansen groeisectoren

winkelend publiek, als toeristische bezoekers

Het horeca-aanbod in het centrum is relatief

en lokale consumenten. Door strategische

beperkt, terwijl het inwoneraantal groeit en er

keuzes voor locaties en formules kunnen veel

toeristische potenties zijn. Dit biedt kansen

meer bestedingen worden gebonden. Naast

voor uitbreiding in de groeisectoren in het

detailhandel en horeca versterken ook andere

centrum. In de cafésector liggen er kansen

commerciële voorzieningen als publieks-

voor het grandcafé. Een vestiging van dit

gerichte dienstverlening en de warenmarkt de

concept ontbreekt op dit moment. In de

ruimtelijk-economische structuur in het

fastfood-sector blijft het aantal lunchrooms

centrum en dienen zoveel mogelijk bij het

enigszins achter. Wij zien een meerwaarde in

centrum betrokken te worden.

de toevoeging van een nieuwe lunchroom/ theehuis. In de restaurantensector zijn de kwaliteitsrestaurants en eetcafés groeiHorecacluster ontbreekt

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

sectoren. Kwaliteitsrestaurants zijn er in 21

5

Ruimtelijk-economische visie centrum

In de onderstaande analyse (5.2) van de huidige ruimtelijk-economische structuur gaan we in op de wijze waarop het huidige centrum hier reeds aan voldoet. Daarna gaan we in 5.3

5.1

Inleiding

in op de gewenste ruimtelijk-economische structuur van het centrum, waarbij we tevens

Het centrum van Geldermalsen heeft op dit

rekening houden met het masterplan en de

moment een beperkte bovenlokale/kleine

uitgangspunten van het gemeentelijke

streekfunctie. In potentie kan het centrum

mobiliteitsplan.

Compleet aanbod versspeciaalzaken

haar streekverzorgende functie versterken. Streekcentra ontlenen hun kracht aan een

5.2

Kwalitatieve analyse centrum

aanbod dat zowel gericht is op dagelijkse boodschappen als recreatief winkelaanbod

Aanbod

(mode, warenhuis). Bezoekers combineren in

Het totale winkelaanbod in het centrum

veel gevallen (maar niet noodzakelijk)

bedraagt ± 13.000 m² wvo. Het

verschillende koopmotieven.

boodschappenaanbod (bestaande uit voedings- en genotmiddelen en frequent

Voor de ruimtelijk-economische structuur van

benodigde non-food) is compleet te noemen.

een centrum, waarbij zowel winkelen als

In het centrum zijn drie supermarkten en een

boodschappen doen worden gecombineerd,

ruim aanbod versspeciaalzaken gevestigd.

is het van belang dat sprake is van:

Daarnaast zijn er vier drogisterijen, twee

^

een compleet aanbod, zowel voor

winkels voor huishoudelijke artikelen, een

winkelen als boodschappen doen

dierenspeciaalzaak, vier bloemenwinkels

^

een compacte ruimtelijke structuur

(waarvan twee kiosken) en twee

^

een goede bereikbaarheid en

cadeauwinkels aanwezig. Er bestaat geen

parkeergelegenheid

aanleiding voor het toevoegen van nieuwe

een prettig verblijfsklimaat.

bedrijven in deze sectoren. Wel is bestaat

^

behoefte aan schaalvergroting van het 22

Schaalvergroting supermarkten gewenst

Recreatief winkelaanbod in Geldersestraat

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

23

supermarktaanbod. Vooral Coop en Lidl zijn

horecazaken aanwezig. Op het Marktplein is

te klein voor hedendaagse begrippen.

slechts één café met een klein terras

Daarnaast is het boodschappenaanbod

gevestigd. Een herkenbaar horecacluster

enorm verspreid gelegen. Aantrekkelijke

ontbreekt in het centrum van Geldermalsen.

clusters ontbreken.

Dienstverlening is voornamelijk gevestigd in de straten aan de randen van het centrum

Het modische winkelaanbod bestaat uit zowel

(o.a. Herman Kuijkstraat). De locatie van de

#""#&$ &$ &#`=&{|"

warenmarkt, centraal op het Marktplein en de

Fashion) als lokale aanbieders (Modehuis Hol

Kerkstraat is goed, omdat de kansen op

Lise&Lot). De meeste winkels bevinden zich in

combinatiebezoek met winkels op deze locatie

het midden- en lagere marktsegment. Er zijn

optimaal benut worden.

Matige zichtrelatie Geldersestraat- Marktplein

drie schoenenwinkels in het centrum gevestigd. Opvallend is de schoenenwinkel

Routing en locatie publiekstrekkers

Van den Berg, op de hoek Gelderstraat-

Het centrum van Geldermalsen bestaat uit de

Rijksstraatweg. Het modisch-recreatieve

Geldersestraat, Marktplein, Kerkstraat,

aanbod blijft achter bij het aanbod in vergelijke

Rijksstraatweg, Achter ‘t Veer en Herman

kernen. Groei is mogelijk in het midden- en

Kuijkstraat. Het centrale winkelgebied wordt

hogere segment. Het overig recreatieve

gevormd door de Geldersestraat en het

aanbod wordt gedomineerd door een

Marktplein. De drukke Rijksstraatweg

vestiging van Hema, een belangrijke trekker in

(doorgaande functie) zorgt voor een forse

de Geldersestraat. De branches sport en spel

onderbreking van het winkelfront van de

en elektronica zijn relatief zwak vertegen-

Geldersestraat en het Marktplein. In

woordigd. Het zwaartepunt van het

combinatie met een slechte zichtrelatie

recreatieve winkelaanbod ligt in de

(voornamelijk veroorzaakt door de

Geldersestraat (kaart 3).

bloemenkiosk) is sprake van een zwakke

Winkelstraat begint pas echt bij Hema

functionele relatie tussen Geldersestraat en Horeca is verspreid gevestigd. Bij de oostentree van de Geldersestraat zijn enkele 24

het Marktplein. Achterkant Lidl is een hinderlijke onderbreking

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

25

Mede hierdoor valt het kernwinkelgebied in

(Albert Heijn en Lidl), een drankenwinkel en

twee delen uiteen. Het deel van de Gelderse-

een kledingzaak. De functionele relatie met de

straat tussen Hema en Rijksstraatweg vormt

Kerkstraat en het Marktplein is zwak. De

het oostelijk deel en het Marktplein vormt het

looproutes lopen zowel via Rijksstraatweg, als

westelijk deel. Het oostelijke deel is het sterkst

via Kerkplein en Kerkstraat, langs blinde

verwinkeld, mede door de aanwezigheid van

winkelwanden.

Hema en de concentratie van modisch en overig recreatief aanbod. Aan het Marktplein

Ook de locatie van de Coop-supermarkt is

zijn minder winkels gevestigd en is de

matig ten opzichte van de rest van het

samenstelling zeer wisselend. Naar

centrum. Dit heeft voornamelijk te maken met

verwachting wordt daardoor dit gebied wat

de ligging ten opzichte van de parkeer-locatie

meer doelgericht bezocht. Blokker is de

(onder de Herman Kuijkstraat), waar-door de

grootse publiekstrekker. Ook de Bruna met

Coop-locatie niet gebruikt wordt als bronpunt

postkantoor is een subtrekker. De achterzijde

voor een bezoek aan het centrum.

Via Rijksstraatweg is het centrum goed te bereiken

van Lidl is een zwak punt in de noordwand. Ten aanzien van routing en locatie van De oostzijde van de Geldersestraat, van de

trekkers kan geconcludeerd worden dat

entree tot aan de Hema is zwak verwinkeld.

sprake is van een zwakke routing en matige

Dit geldt tevens voor een groot deel van de

locatie van de supermarkten. Het centrum valt

Rijksstraatweg, Herman Kuijkstraat en

in deelgebieden uiteen, waarbij de onderlinge

Kerkstraat. In deze straten worden

relatie tussen de deelgebieden (Gelderse-

dienstverlening, horeca, woningen en

straat-Marktplein-Achter ’t Veer) slecht is. Het

achterkanten met elkaar afgewisseld. Deze

centrum kent onaantrekkelijke rafelranden

straten kunnen getypeerd worden als het

(Geldersestraat-oostzijde, Kerkstraat) en een

aanloopgebied van het centrum.

matige relatie tussen de supermarkten en het

Achter ’t Veer belangrijke parkeerlocatie

kernwinkelgebied. De publiekstrekkers Hema Achter ’t Veer is een bijzondere winkelstraat in

en Blokker liggen wel strategisch in

het centrum. Hier liggen twee supermarkten

respectievelijk Geldersestraat en Marktplein.

26

Parkeercapaciteit oostelijk deel versnipperd

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Bereikbaarheid, verkeer en parkeren Het centrum van Geldermalsen ligt bij de Linge, in het noorden van de kern. De Rijksstraatweg, Herman Kuijkstraat en Rijnstraat zijn de belangrijke aanrijroutes. De Rijksstraatweg is de historische noord-zuid route door het dorp (kaart 5). De Rijksstraatweg vormt de verbinding met Meteren en met Tricht en Buurmalsen aan de andere zijde van de Linge. Het is een drukke doorgaande weg die dwars door het centrum loopt en ook een belangrijke functie heeft voor de toegang naar de parkeerterreinen aan Achter ’t Veer en de Kostverlorenkade. Enerzijds is hierdoor het centrum vanuit de noord- en zuidzijde goed bereikbaar. Anderzijds zorgt de combinatie van doorgaand en (afslaand) bestemmingsverkeer voor veel congestie. De Rijnstraat sluit aan op de oostelijke rondweg en is daarmee een belangrijke toegangsweg vanuit de oostzijde. De Herman Kuijkstraat is zowel vanuit de oost-, als westzijde van het dorp een belangrijke toegangsweg.

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

27

In de toekomst kan het doorgaande verkeer

van het masterplan. De Zeshoek-locatie en

wat meer worden geweerd uit het centrum

Rijksstraatweg, ter hoogte van het kruispunt

door de aanleg van een nieuwe brug over de

met de Ds. R. Lohmanlaan, zijn mogelijke

Linge, die aansluit op de oostelijke rondweg.

nieuwe terreinen waar gratis geparkeerd kan worden voor langere tijd. Hier kan dan

De parkeergelegenheid voor bezoekers van

geparkeerd worden door het winkelpersoneel.

het centrum is verspreid gelegen over een aantal grotere en kleinere, vooral betaalde,

In het centrum is de meeste parkeercapaciteit

parkeerterreinen. De locatie Achter ’t Veer is

voor bezoekers gelegen aan de noordzijde

een belangrijk bronpunt voor parkeren in het

van het centrum, met een nadruk op het

centrum. Nabij Lidl, op het Kerkplein en bij

westelijke deel. Door de ligging van het

Albert Heijn zijn 164 parkeerplaatsen

centrum aan de noordzijde van het dorp zijn

aanwezig. De parkeercapaciteit in het

de bewoners in belangrijke mate genoodzaakt

zuidoosten van het centrum is beperkt (totaal

om door het centrum te rijden voor het

80 parkeerplaatsen) en verspreid over een

parkeren van hun auto. Dit leidt tot extra

aantal kleine, lastig te bereiken terreinen. Ook

congestie op de Rijksstraatweg en rondom de

de Parkeercapaciteit nabij Coop, tussen

kruising met de Herman Kuijkstraat.

De kerk ligt aan de rand van het Marktplein

Herman Kuijkstraat en Oranje Nassaustraat is beperkt (38 plaatsen) en moeilijk bereikbaar.

Verblijfklimaat en uitstraling

De inrichting van het Markplein is gedateerd

Het verblijfsklimaat in het centrum van Centraal in het winkelgebeid zijn nog 28

Geldermalsen laat te wensen over. De

plaatsen op het Marktplein aanwezig.

inrichting van de openbare ruimte is in het hele centrum verouderd. Ook het

Veel parkeercapaciteit (114 plaatsen) is

investeringsniveau van enkele panden is laag

aanwezig op de Kostverlorenkade. Op de

en reclame-uitingen soms te uitbundig.

Kostverlorenkade is het parkeren gratis en

Hierdoor doet het hele centrum armoedig aan.

derhalve vooral geschikt voor langparkeren. Deze parkeerlocatie verdwijnt na uitvoering 28

Rommelig door paaltjes en matige kwaliteit panden

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Het westelijke deel van de Geldersestraat is het enige stukje voetgangersgebied in het centrum. Het Marktplein wordt enerzijds

Tabel 5 Sterkte/zwakte analyse Centrum Geldermalsen Aanbod

gedomineerd door de aanwezigheid van (geparkeerde) auto’s, anderzijds door een zeer rommelige inrichting. De verblijfskwaliteit op het plein is dan ook nihil. Alleen voor De Beurs kan een behoorlijk terras opgesteld Subtrekker Blokker heeft goede ligging

Routing en ligging trekkers

Onduidelijke routing:. centrum bestaat uit losse delen - Zwakke entrees - Matige relatie supermarkten + Goede ligging Hema en Blokker

worden. Het masterplan voorziet echter in de herinrichting tot een geheel autovrij Marktplein. Hierdoor kan in de toekomst meer ruimte ontstaan voor horeca en terrassen. De looproutes voor voetgangers vanaf de meeste parkeerterreinen naar het kernwinkelgebied zijn onaantrekkelijk. Voetgangers lopen of via een onduidelijke entree (oostzijde) of via blinde winkelwanden

Bronpunt aan oostzijde met meer parkeren

naar het centrum.

+ Compleet aanbod boodschappen - supermarkten te klein + Warenmarkt centraal - Weinig horeca

Bereikbaarheid + Centrum vanuit alle richtingen bereikbaar - Veel verkeer dwars door centrum Parkeren

+ Achter ’t Veer: groot bronpunt parkeren - Weinig parkeercapaciteit in zuidoosten centrum

Verblijfsklimaat en uitstraling -

Verouderde inrichting openbare ruimte Matige uitstraling panden Ontbreken verblijfsplein

Relatie Albert Heijn - Kerkplein verbeteren

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

29

5.3

Ruimtelijk-economische centrumvisie

Uit de kwantitatieve en kwalitatieve analyse van het centrum is naar voren gekomen dat het economisch functioneren van het centrum van Geldermalsen onder druk staat. Op veel fronten zijn acties nodig om de aantrekkingskracht van het centrum te verbeteren. Aandachtspunten zijn de omvang en ligging van de supermarkten, de routing in het centrum, de bereikbaarheid en het verblijfsklimaat. Indien deze aspecten verbeterd worden, ontstaan ook uitbreidingspotenties voor het modische en overig recreatieve aanbod. Bij het opstellen van de gewenste ruimtelijkeconomische structuur voor het centrum houden we ook rekening met een aantal reeds vastgestelde uitgangspunten van het masterplan en mobiliteitsplan: ^

bebouwing van de Kostverlorenkade;

^

ontwikkeling van de Zeshoek, onder andere voor een supermarkt;

^

bebouwing Achter ‘t Veer en aanleg van een aantrekkelijk Kerkplein;

^

vermindering verkeersintensiteit op de Rijksstraatweg.

30

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Ontwikkeling sterke winkelas met bronpunten

belangrijk primair bezoekdoel. In

Uit de kwalitatieve analyse is naar voren

Geldermalsen zijn dit in belangrijke mate de

gekomen dat het centrum bestaat uit onsa-

supermarkten. Aan de uiteinden onstaan in

menhangende centrumdelen, die onderling

deze structuur goed bereikbare

slecht met elkaar zijn verbonden. De verblijfs-

boodschappen-clusters, met een ruime

duur in het centrum is daardoor naar verwach-

parkeercapaciteit, die op een aantrekkelijke

ting beperkt; een bezoek beperkt zich in veel

wijze verbonden zijn met de centrale winkelas.

gevallen tot één centrumdeel. Een belangrijke Recreatief winkelaanbod uitbreiden in winkelas

oorzaak ligt in de zwakke relatie van de super-

Bronpunt oostzijde

markten met het kernwinkelgebied. Gelder-

De oostzijde van het centrum kent in de

malsen heeft daardoor een zeer klein kern-

huidige situatie een onduidelijke begin. Voor

winkelgebied (van Hema tot Rijksstraatweg).

de ontwikkeling van een nieuw bronpunt kan gedacht worden aan de Wellner-locatie en

Wellner: onderdeel zoekgebied verplaatsing Coop

Wij stellen voor om te kiezen voor een

omgeving. In deze omgeving is het van belang

overzichtelijke centrumstructuur, waarbinnen

om ruimte te creëren voor een moderne

ruimte ontstaat voor de versterking en

supermarkt, in combinatie met ruime parkeer-

vergroting van het kernwinkelgebied. Centraal

gelegenheid en een kwalitatief goede verbin-

hierin staat de te versterken winkelas Gelder-

ding met de Geldersestraat. Hierdoor wordt

sestraat-Marktplein. Deze centrale winkelas

deze entree naar het centrum aantrekkelijker,

heeft in ons onderzoek vooral een functie

waardoor ontwikkelingen in de oostzijde van

voor winkels in duurzame en overige

de Geldersestraat worden gestimuleerd.

goederen. De supermarkt wordt bij voorkeur ingevuld

Impuls noodzakelijk oostzijde centrum

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Om de centrale winkelas goed te laten

door de verplaatsing en vergroting van één

functioneren zijn sterke bronpunten aan de

van de te kleine supermarkten in het centrum.

uiteinden (oost en west) van groot belang.

Voor de oostzijde hebben wij een voorkeur

Deze bronpunten bestaan uit een combinatie

voor de Coop-supermarkt, die op deze locatie

van ruime parkeergelegenheid met een 31

een winkel van circa 1.500 m² wvo kan

Geldersestraat-Marktplein

Midden in de noordwand van het Marktplein

ontwikkelen.

Door de ontwikkeling van aantrekkelijke, goed

(De Beurs) zien wij op termijn een goede

bereikbare boodschappenclusters en

locatie voor een grandcafé (± 250 m² bvo).

Bronpunt westzijde

parkeeraccomodaties aan de oost- en

Aan de westzijde vormen ook een supermarkt

westzijde, kan de centrale winkelas zich

Aanloopgebieden

en ruime parkeergelegenheid een belangrijk

versterken met niet-dagelijks aanbod. In de

De Kerkstraat, Herman Kuijkstraat en

bronpunt. Aan de westzijde zal Albert Heijn

Geldersestraat blijft Hema een belangrijke

Rijksstraatweg hebben in de toekomst vooral

voorlopig gevestigd blijven op de huidige plek.

publiekstrekker. De uitstraling van veel winkels

een functie als aanloopgebied, met een mix

In combinatie met parkeren op, onder of direct

dient te worden verbeterd. Aan het Marktplein

aan functies (dienstverlening, horeca en

bij het Kerkplein ontstaat ook hier in potentie

is Blokker een publiekstrekker. Het aanbod

gericht bezochte detailhandel).

een aantrekkelijke plek die als entree voor het

aan het Marktplein kan verder worden

centrum kan functioneren. De huidige

versterkt indien Lidl verplaatst naar een

Zeshoeklocatie

functionele relatie tussen Albert Heijn en het

andere locatie. Op de Lidl-locatie komt dan

In het masterplan is op de locatie de Zeshoek

Kerkplein is echter niet optimaal en zal

ruimte vrij voor de toevoeging van een of

een supermarkt opgenomen. In combinatie

moeten worden verbeterd. Dit kan onder

meer winkels (met recreatief aanbod).

met de plannen voor de ontwikkeling van een

andere gebeuren door een herontwikkeling

nieuwe wand aan Achter ‘t Veer kan hier De relatie tussen de Geldersestraat en het

gedacht worden aan verplaatsing van Lidl.

Marktplein kan worden versterkt door de

Een supermarkt op deze locatie past niet bij

Om de relatie tussen het Kerkplein en het

oversteekbaarheid van de Rijksstraatweg te

het beoogde haltermodel. Om op korte termijn

Marktplein te verbeteren, wordt in het

verbeteren en door de zichtlijnen te

een start te kunnen maken met de uitvoering

masterplan gedacht aan de realisatie van een

verbeteren. Hiervoor is een verplaatsing van

van het masterplan is voor deze locatie

nieuwe wand aan de west- en oostzijde van

de bloemenkiosk van groot belang.

gekozen.

onder andere gedacht worden aan de

Na de herinrichting kan het Marktplein ook

Bereikbaarheid en parkeren

vestiging van horeca in de vorm van 1 à 2

meer een functie krijgen als verblijfsplein. Het

Voor het doen van boodschappen zijn gemak

eetcafés (300 à 500 m² bvo), dienstverlening

plein kan dan naast winkels, meer ruimte

+!!{&#"$##&@@

en detailhandel (met een dagelijks karakter).

bieden aan de warenmarkt (centraal

Vanwege de frequentie van de aankopen

dorpsplein) en voor horeca met terrassen.

willen consumenten hun boodschappen op

van de westzijde van het plein.

het Kerkplein. Bij de invulling daarvan kan

32

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

een makkelijke manier kunnen aanschaffen.

oosten, worden bereikt via de Herman

Met name bij supermarktbezoek is de auto

Kuijkstraat en, komende vanuit het zuiden, via

een veel gebruikt vervoermiddel.

de Oranje Nassaustraat.

Voor het economisch functioneren van het centrum is een goede autobereikbaarheid en

5.3

Actieprogramma

ruime parkeergelegenheid van levensbelang.

AH en Kerkplein op Marktplein aansluiten

Herman Kuijkstraat aanloopstraat met diensten

De parkeergelegenheid wordt bij voorkeur

Nadat de gewenste ruimtelijk-economische

bereikt zonder ingewikkelde omrijroutes en

structuur is vastgesteld, is het aan de

zijn tevens zoveel mogelijk onderling met

belanghebbende partijen om samen te

elkaar verbonden. Hierdoor is ook uitwisseling

werken aan realisatie van deze structuur van

mogelijk. Om zoveel mogelijk

het centrum van Geldermalsen. Een goede

bestemmingsverkeer in het centrum te

overlegstructuur tussen de gemeente en

voorkomen is het van belang dat de

betrokken ondernemers is essentieel. Het is

parkeergelegenheid zoveel mogelijk aansluit

gewenst dat overheid en bedrijfsleven

bij de belangrijkste invalswegen van het

regelmatig overleggen over initiatieven en het

centrum. Daarnaast dienen de grotere

te voeren beleid. Deze uitwisseling van

parkeerlocaties gekoppeld te zijn aan een

informatie kan leiden tot een doelmatiger inzet

primair bezoekdoel. In veel gevallen is dit een

van middelen, zowel door de overheid als

supermarkt. In de door ons voorgestelde

door marktpartijen.

structuur ontstaat er een compacte

Bereikbaarheid van alle delen centrum uitgangspunt

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

parkeerroute in het centrum (kaart 6), die de

Hieronder staan een aantal uitvoerings-

parkeerlocaties met elkaar verbindt. De

projecten geformuleerd die voortvloeien uit

Rijksstraatweg dient in onze optiek open te

ons onderzoek. Per project geven we aan wat

blijven voor bestemmingsverkeer, om ook de

de doelstelling is (doel), welke acties

bewoners uit Geldermalsen-Zuid naar het

ondernomen dient te worden (actie) en welke

Kerkplein te leiden. De straat kan worden

partijen bij de uitvoering van het project

ingericht als erf. Aan de zuidoostzijde kan het

betrokken zijn (betrokkenen).

oostelijke bronpunt, komende vanuit het 33

De uitvoeringsprojecten zijn:

Project 2 Verbeteren relatie AH - Kerkplein

1.

ontwikkeling oostelijk bronpunt;

Doel

^

optimaliseren westelijk

2.

verbeteren relatie Albert Heijn-Kerkplein;

3.

herinrichting centrum;

Actie

^

4.

opwaarderen uitstraling panden en

afstand tussen AH en kernwinkelgebied ‘verkleinen’: parkeren voor zowel bezoekers AH als kernwinkelgebied en/of AH aan Kerkplein

bronpunt

reclame-uitingen; 5.

instellen nieuwe parkeerroute;

6.

invulling Marktplein (daghoreca, winkels);

7.

invulling Kerkplein;

8.

marketing en evenementen.

Betrokkenen Gemeente Geldermalsen, vastgoedeigenaren, Kuiper Compagnons

Parkeercapaciteit Koninginnelaan uitbreiden

Project 1 Ontwikkeling oostelijk bronpunt (omgeving Wellner-locatie) Doel

^ ^

primair bezoekdoel:

^

Doel

^

inrichting centrumdelen

supermarkt met parkeren

passend maken bij

opwaarderen oostentree

functie

centrum Actie

Project 3 Herinrichting centrum

opstellen stedebouwkundig en functioneel programma van eisen (omvang supermarkt, woningen, parkeerplaatsen etc.)

Betrokkenen Gemeente Geldermalsen, vastgoedeigenaren, supermarktondernemer

Actie

^

afstemmen inrichting openbare ruimte op gewenste verkeers- en/

^

Rijksstraatweg minder doorgaand karakter

of verblijfsfunctie vervangen gedateerde straatmeubilair

Betrokkenen Gemeente Geldermalsen, Gastvrij Geldermalsen

Parkeren straks mogelijk op Kerkplein? 34

D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

Project 4 Opwaardering uitstraling panden en reclame-uitingen Doel

^

Project 6 Invulling Marktplein

Project 7 Invulling Kerkplein

Doel

Doel

^

nieuw plein een met

Actie

^

onderzoek mogelijke functies aan Kerkplein (horeca, dienstverlening, winkels, wonen) beoordeling ontsluiting en parkeren inpassing in masterplan

^ ^

aantrekkelijke uitstraling

^

^

opstellen richtlijnen met betrekking tot reclameuitingen en onderhoud panden toezicht door welstandscommissie en ondernemersvereniging

Betrokkenen Gemeente Geldermalsen, Gastvrij Geldermalsen, vastgoedeigenaren

Project 5 Instellen nieuwe parkeerroute Doel

^

bereikbaarheid en parkeergelegenheid

realisatie herkenbaar horecacluster

winkelfronten Actie

zwaardere winkelfunctie

Actie

^

verlengen verblijfsduur

^

verplaatsing van Lidl naar een locatie bij het centrum ruimte bieden voor functiewijziging van panden noordzijde Marktplein meer mogelijkheden voor terrassen creëren bij herinrichting

^

^

Betrokkenen Gemeente Geldermalsen, vastgoedeigenaren, horecaondernemers

aantrekkelijke uitstraling

^ ^

Betrokkenen Gemeente Geldermalsen, vastgoedeigenaren, Kuiper Compagnons

Project 8 Marketing en evenementen Doel

^

werking tussen winkels, horeca en toeristische