Transitievisie Warmte Weesp
Tekst van het document
29
30
Transitievisie Warmte
Inhoud
voor bijvoorbeeld all-electric. De resterende gasvraag vullen we op termijn waarschijnlijk duurzaam in met groen gas of waterstof. In deze buurt staan isoleren en hybride (combinatie van elektra en gas-) oplossingen centraal. • Besparen en herijken Het is met de kennis van nu niet direct voor iedere wijk duidelijk wat de optimale warmteoptie is, bijvoorbeeld omdat de kosten voor verschillende warmteopties heel dichtbij elkaar liggen of omdat het onderzoek geen eenduidige uitkomst biedt. Aan deze wijken gaan we daarom extra aandacht
VRAGEN VAN INWONERS Er zijn in de verschillende bijeenkomsten met inwoners veel vragen naar voren gekomen over allerlei onderdelen van de warmtetransitie. Een volledig vraag-en-antwoord-document is te vinden in op de website van de gemeente. We hebben een paar veelvoorkomende vragen uitgelicht.
Inhoud
• Bedrijventerreinen Bedrijventerreinen volgen een eigen transitiepad met veel aandacht voor maatwerk. Dat komt omdat de warmtevraag van bedrijven sterk verschilt,
al naar gelang de functie van het bedrijf. Sommige bedrijven hebben helemaal geen warmtevraag, zoals opslagloodsen, anderen hebben een grote koudevraag, zoals kantoren en weer anderen hebben hoge temperatuur nodig voor bedrijfsprocessen. We voorzien daarom meerdere oplossingen op een bedrijventerrein, zowel individueel als kleinschalig collectief. Veel bedrijven maken momenteel al werk van de transitie omdat er voor bedrijven al veel strenge energieregels zijn. Bovendien gelden voor bedrijven andere tarieven voor energiebelasting. Het initiatief voor een overstap ligt primair bij gebouweigenaren.
Ik heb een eigen woning. Stel ik wil later alsnog een aansluiting op een warmtenet, kan dat dan? Het warmtenet zal zeer waarschijnlijk eerst worden gerealiseerd bij appartementencomplexen met hoogbouw. Rijwoningen komen
Heb ik wel echt keuzevrijheid? Als er in een straat een bepaald systeem wordt aangelegd en ik wil wat anders? Als woningeigenaar kunt u altijd kiezen voor een individuele warmte-oplossing zoals bijvoorbeeld een elektrische warmtepomp.
geven bij de vijfjaarlijkse herijking van de Transitievisie Warmte, waarin we dan de nieuwste inzichten en ontwikkelingen kunnen meenemen. Maar dat wil niet zeggen dat gebouweigenaren in deze buurten niets kunnen doen. Er kan gestart worden. We stimuleren eigenaren hier met het ‘transitiegereed’ maken van alle gebouwen door isolatie, elektrisch koken en andere maatregelen.
pas later aan de beurt, als zij dat willen. Waarschijnlijk krijgen de woningeigenaren dan een aanbod om zich op het warmtenet aan te sluiten. Zij kunnen dan zelf bepalen of zij mee willen doen.
4.5 Kansrijke buurten om te starten Voor een groot gedeelte van het vastgoed in de Weesp geldt dat isoleren de voornaamste prioriteit is of dat gebouweigenaren individueel de overstap naar aardgasvrij kunnen maken. De huidige inzichten bieden, op één duidelijke startkans na, weinig grote kansen voor meerdere collectieve oplossingen. De collectieve startkans voor woningen die we zien is van een dermate omvang dat hier een grote slag mee gemaakt kan worden om aan de tussentijdse landelijke ambi-
Transitievisie Warmte
ties van 2030 (20 procent aardgasvrije gebouwde omgeving) te voldoen. We zullen dit in het vervolg van deze paragraaf verder toelichten. In de tabel op de volgende pagina worden de buurtgerichte startkansen en de verschillende doelgroepen kort beschreven. Vervolgens volgt er een toelichting gegeven per onderdeel.
Meer dan 50% van de elektriciteit moet opgewekt worden in door gasgestookte centrales. Ook als je huis van het gas af is zijn we dus eigenlijk niet echt van het gas af. Op dit moment is de mix van elektriciteitsopwekking nog niet hernieuwbaar, maar ook
In mijn buurt is nog geen besluit genomen over de toekomstige energievoorziening. Ik wil wel nu al wat gaan doen. Komt dat dan ten laste van mijn eigen budget, of kan de gemeente hieraan bijdragen? Daar is subsidie voor. Als u twee maatregelen
Moet je als VvE als geheel op een warmtenet, of kan je ook als individuele woningeigenaar aansluiten op een warmtenet? Dat ligt aan type VvE. Voor een VvE met blokverwarming zal de aansluiting op een warmtenet gezamenlijk moeten gaan. Bij een VvE met
daar wordt de komende jaren op grote schaal de overstap gemaakt naar niet-fossiele brandstoffen. Bovendien zijn er steeds meer woningen met zonnepanelen die daarmee hun eigen stroom opwekken.
neemt, dan kunt u daar subsidie voor aan vragen. U moet hiervoor kijken bij het Duurzaam Bouwloket van de gemeente Weesp voor meer informatie. U moet eerst de maatregelen uitvoeren en dan kunt u subsidie terugkrijgen.
individuele aansluitingen hoeft dat niet altijd gezamenlijk te gebeuren.
31
32
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Buurten
Aanpak
Planning
Potentiële omvang
Hogewey, Schildersbuurt, Dichtersbuurt
Middentemperatuur warmtenet met Ymere als startmotor. Een bronnenstrategie zal bepalend zijn voor de aanvliegroute en de ontwikkelsnelheid van het warmtenet
Per direct starten met planvorming (Buurtuitvoeringsplan), starten met uitvoering vóór 2030
+- 3800 woningen
Bedrijventerrein Noord
Kansrijk voor een lokaal bronnet
Per direct starten met planvorming (Buurtuitvoeringsplan)
N.t.b.
Gemeentebrede doelgroepen
Aanpak
Recente woningen -bouwjaar na 1990
Campagne stimuleren overstap naar hybride of all electric, elk natuurlijk moment aangrijpen. Vooral voor woningen in Leeuwenveld en Weespersluis.
Starten per direct, aanpak doelgroepen volgen in overleg met Amsterdam in nader te bepalen fases
Brede isolatieopgave met versnelling via buurtgerichte aanpakken. Isolatieaanpakken gericht op het aardgasvrij-ready maken van alle eengezinswoningen uit de periode 1950-1990.
Starten per direct, verschillende doelgroepen volgen in overleg met Amsterdam in nader te bepalen fases
Isolatiebuurten: Meergezinswoningen 1950-1990
Brede isolatieopgave met versnelling via buurtgerichte aanpakken. Isolatieaanpakken gericht op het aardgasvrij-ready maken van alle meergezinswoningen uit de periode 1950-1990.
Starten per direct, verschillende doelgroepen volgen in overleg met Amsterdam in nader te bepalen fases
n.t.b.
Woningen voor 1950
Isolatie is speerpunt, maatwerk nodig vanwege complexiteit en diversiteit
Starten per direct, verschillende doelgroepen volgen in overleg met Amsterdam in nader te bepalen fases
n.t.b.
Isolatiebuurten: Eengezinswoningen 1950-1990
Tabel buurtgerichte startkansen
Potentiële omvang
In de onderstaande paragrafen lichten we in detail toe waarom juist deze opties kansrijk zijn om na vaststelling van de Transitievisie Warmte mee aan de slag te gaan. Dit betekent niet dat bewoners in andere gebieden in Weesp buiten de boot vallen in de warmtetransitie. Voor alle inwoners zorgen we voor een handelingsperspectief, zodat het in elke buurt en voor elke type woning duidelijk is waar we naartoe werken.
+- 600 woningen
4.5.1 Warmtenet Hogewey, Schildersbuurt, Dichtersbuurt n.t.b.
Wat gaan we doen? In een Buurtuitvoeringsplan het verder uitwerken van de haalbaarheidsstudie en businesscase van de mogelijkheid voor een warmtenet in Hogewey en Noord (Dichtersbuurt en Schildersbuurt). Mogelijke bronnen zijn RWZI van Waternet, restwarmte van in de industrie op bedrijventerrein van Houten en een nieuw te realiseren datacenter. Mogelijk in de toekomst ook aan te vullen met aquathermie vanuit het Amsterdam Rijnkanaal. In Hogewey en Noord is een concentratie aanwezig van woningen van Ymere. Verschillende woonblokken bevatten hier circa 1700 corporatiewoningen. Deze hoge concentratie aan warmtevraag maakt dit gebied kansrijk voor het
Transitievisie Warmte
starten van een collectieve warmteoplossing. In deze buurten bevinden zich ook veel (gemengde) VvE’s, die samen met de woningen van Ymere tot een schaalgrootte kunnen leiden voor een interessante business-case van een warmtenet. Daarnaast zullen in een latere fase ook particuliere eigenaren in deze buurten worden benaderd. De omvang van deze buurten, en daarmee het warmtenet, bestaat uit zo’n 3800 woningen, ongeveer 45% van het totaal aantal woningen in Weesp. Met een dergelijke omvang heeft Weesp ruime mogelijkheden om te voldoen aan de landelijke ambitie van 20% aardgasvrij in 2030. Daar moet echter wel nog heel veel voor gebeuren; er zijn nog veel stappen te zetten om van een theoretische potentie tot realisatie te komen. Pas na een nadere verkenning kunnen we een gewogen
deze bronnen 90°C warmte kan leveren, kunnen de woningen in deze buurten zonder ingrijpende maatregelen verwarmd worden middels een warmtenet. Bij bronnen met een temperatuur van 70°C zullen veel woningen eerst aanvullende isolatiemaatregelen moeten treffen om ze comfortabel warm te kunnen stoken op de koudste dagen. We zullen in het Buurtuitvoeringsplan, direct na vaststelling van de Transitievisie Warmte, verder onderzoeken wat de kansrijkheid is van de verschillende bronnen om de mogelijke startdatum van de verdere ontwikkeling van het warmtenet te concretiseren. Daar zullen we ook de mogelijkheid om te starten met een middentemperatuur warmtenet (70°C) én nog gebruik van gas voor de piekvoorziening als optie meenemen. In die variant zijn er geen aanvullende
uitspraak doen of we verwachten dat we kunnen voldoen aan de landelijke ambities.
isolatiemaatregelen nodig en kan er ook snel gestart worden met de ontwikkeling van een warmtenet. De haalbaarheid van deze kans moet nog wel goed onderzocht worden. We zien dat op andere plekken in het land de business case en de haalbaarheid belangrijke aandachtspunten zijn, waarbij de praktijk vaak weerbarstig blijkt.
Eén van de stappen die moet worden gezet is een bronnenonderzoek. Er zijn er al een aantal kansrijke bronnen in beeld om het warmtenet met warmte te voeden, maar de kansrijkheid van deze bronnen vereist verdere studie (zie bijlage D, paragraaf 5.3.4). De (warmte)potentie van deze bronnen zijn doorslaggevend voor de aanvliegroute van dit mogelijke warmtenet. Als één van
4.5.2 Bedrijventerrein Hogewey Wat gaan we doen? Het gesprek aangaan met vertegenwoordigers van het bedrijventerrein
33
34
Transitievisie Warmte
Inhoud
Hogewey en samen met een aantal koplopers de mogelijkheden verkennen van een collectieve oplossing. Op het bedrijventerrein Hogewey zijn zowel kantoorpanden als bedrijfsloodsen aanwezig. Het gebied kent naar alle waarschijnlijkheid zowel een warmte- als koudevraag, waardoor een bronnet een interessante oplossingsrichting kan zijn. Voor het hele gebied geldt dat zowel individuele of (klein) collectieve oplossingen kansrijk zijn. Dat kan een bronnet zijn op basis van aquathermie of een warmte-koude opslag in de bodem (WKO) in combinatie met warmtepompen in het gebouw. De Bedrijvenvereniging IVW heeft aangegeven dat er mogelijk geïnteresseerde bedrijven zijn, maar dat die over het algemeen op zoek zijn naar concrete oplossingen. We zullen deze bedrijven vanuit de gemeente helpen om het gesprek te voeren om tot kansrijke oplossingen te komen.
4.6 Gemeentebrede doelgroepen Naast een collectieve aanpak in Hogewey en Noord willen we inwoners ook via het individuele spoor stimuleren om op natuurlijke momenten
Inhoud
te verduurzamen en zich voor te bereiden op een alternatieve warmtevoorziening zonder aardgas. Hierdoor krijgen ook al deze inwoners perspectief op wat zij zelf al kunnen doen op weg naar aardgasvrij. We baseren deze doelgroepen op basis van de typologie en het bouwjaar van een woning.
4.6.1 R ecente woningen bouwjaar na 1990 Buurten waar all-electric oplossingen de laagste maatschappelijke kosten hebben zijn meestal buurten met veel eengezinswoningen, gebouwd na 1990. Daarnaast zijn er door de gemeente verspreid verschillende woningen te vinden die na 1990 zijn gebouwd. Voor al deze woningeigenaren geldt dat ze op ieder moment de keuze maken om maatregelen te treffen richting aardgasvrij, of in sommige gevallen al op korte termijn de volledige overstap te maken. De individuele vastgoedeigenaar is hierbij minder afhankelijk van keuzes en beperkingen van andere vastgoedeigenaren in de straat, of in de buurt. Een hybride oplossing kan voor deze woningen een interessante tussenoplossing zijn om ook op korte termijn al aardgas te kunnen besparen. Er is hierbij wel altijd een technische check nodig. Het is daarbij met name de vraag op welk tempe-
IMPACT OP HET ELEKTRICITEITSNET Liander heeft nu en de komende jaren te maken met een grote stijging van het stroomverbruik in de gemeente Weesp. Deze grote stijging komt onder andere door de grootschalige ontwikkeling van energieneutrale nieuwbouw, de verduurzaming van bestaande bouw, de opkomst van elektrisch vervoer en het gunstige vestigingsklimaat voor bedrijven. Om al deze economische ontwikkelingen te kunnen faciliteren dient het elektriciteitsnet te worden uitgebreid. de energietransitie zorgt ervoor dat het elektriciteitsnet van Liander een steeds grotere ruimtelijke impact heeft. Er zijn meer transformatorstations verdeelstations en transformatorhuisjes nodig. We realiseren ons dat deze ontwikkelingen ruimtelijke gevolgen gaan hebben. We hebben als gemeente regelmatig contact met Liander over deze ontwikkelingen.
ratuurniveau de woning verwarmd zou kunnen worden en welke installatie daarbij hoort. In sommige gevallen moeten deze woningen verder geïsoleerd worden om de overstap naar all-electric te maken.
4.6.2 Isolatiebuurten: woningen gebouwd tussen 1950 en 1990 Voor de meeste van deze woningen is een volledig aardgasvrije woning op dit moment nog niet haalbaar . Voor veel van de woningen uit deze bouwperiode is eerst extra isolatie nodig om de vraag naar aardgas te beperken. Zodra de woning op een niveau van basisisolatie is gebracht kan de overstap naar aardgasvrij gemaakt worden. Voor de woningen in deze buurten waar de eindoplossing nog onzeker is of waarbij all-electric de voorkeursoplossing is geldt dat een hybride oplossing een interessante tussenoplossing kan zijn om ook op korte termijn al aardgas te kunnen besparen. We maken in onze aanpak, die vormgegeven zal worden na vaststelling van de Transitievisie Warmte, onderscheid in een aanpak voor eengezinswoningen (rijwoningen) en meergezinswoningen (gestapelde bouw).
4.6.3 Woningen gebouwd voor 1950 Voor deze woningen is de overstap naar aardgasvrij zowel financieel als technisch nog niet haalbaar. Dit geldt bijvoorbeeld voor grote delen van de oude binnenstad van Weesp en sommige delen van het buitengebied. Daar zal voorlopig het aardgasnet blijven liggen, en kan duurzaam gas of innovatie in de toekomst mogelijk een oplossing bieden. Ook voor deze woningen gaan we op zoek naar tussenstappen. Extra isolatie is voor deze woningen een goede stap richting aardgasvrij, daar waar dat technisch mogelijk en financieel haalbaar is. Hiermee wordt al de nodige warmte en dus aardgas bespaard. Ook hier stimuleren we de overstap naar hybride warmtepompen en in dit geval ook als eindoplossing.
Transitievisie Warmte
Ook voor woningen voor 1920 is de overstap naar aardgasvrij vaak nog niet haalbaar. Het verschil tussen woningen van voor 1920 en van 1920-1950 is dat woningen van 1920-1950 soms al wel een spouwmuur hebben en systematisch gebouwd zijn. Dat betekent dat isoleren eenvoudiger en minder kostbaar is. Deze woningen kunnen mogelijk toewerken naar het basisniveau isolatie, al zal het per woning verschillen wat de mogelijkheden zijn. We zitten voor deze woningen in op het maximale doen binnen de bestaande schil en we stimuleren hier de overstap naar hybride warmtepompen als tussenoplossing, en in sommige gevallen ook als eindoplossing.
35
36
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Transitievisie Warmte
5. Hoe gaan we van start In dit hoofdstuk maken we een doorkijk richting uitvoering: hoe gaan we als gemeente aan de slag met de verschillende routes naar aardgasvrij? We bieden hier een overzicht van de aandachtsterreinen voor de komende jaren. We staan zowel stil bij de vraag hoe we dit intern organiseren en hoe we met de verschillende kansrijke gebieden en doelgroepen uit het vorige hoofdstuk om willen gaan. Dit is nog geen definitief stappenplan, maar geeft inzicht in waar na vaststelling van de TVW mee aan de slag gaan.
5.1 Organisatie en samenwerking De warmtetransitie vraagt om nieuwe vormen van samenwerken met gebouweigenaren, met inwoners en met het bedrijfsleven. Samenwerken in de warmtetransitie betekent meer dan enkel het naast elkaar uitvoeren van de projecten van de individuele partijen. Om de overstap naar aardgasvrij gezamenlijk te maken is gebiedsgerichte coördinatie nodig om bijvoorbeeld de collectieve warmtekansen uit te werken. Anderzijds is een doelgroepgerichte aanpak nodig als het gaat om isolatie en energiebesparing. Bovendien is de warmtetransitie geen op zichzelf staande opgave.
Het is belangrijk dat ambities en plannen worden afgestemd met de ambities en plannen op andere thema’s. Het gaat dan om thema’s als klimaatadaptatie, circulariteit en verbetering van de sociale cohesie en de openbare ruimte. Het vraagt dus om samenwerking en coördinatie tussen verschillende afdelingen binnen de gemeente. De gemeente is regisseur van de warmtetransitie en zal als vervolg op deze Transitievisie Warmte samen met de belangrijkste partners in Weesp het komende jaar aan een uitvoeringsagenda werken om gezamenlijk de juiste stappen te zetten richting een aardgasvrije gemeente. Het doel is om een organisatiestructuur in te richten die aansluit bij reeds bestaande structuren van de gemeente. Aangezien Weesp op ambtelijk niveau al gefuseerd is met de gemeente Amsterdam en in maart 2022 bestuurlijk gefuseerd zal zijn, zullen we hier aansluiten op de aanpak van Amsterdam.
5.2 Communicatie en participatie De warmtetransitie is voor veel inwoners van Weesp nog onbekend en levert voor inwoners die wel betrokken zijn veel vragen en zorgen op.
Naast algemene communicatie over de voortgang van de transitie zullen we in elk Wijk- of Buurtuitvoeringsplan een participatieplan opstellen, waarbij we inzetten op voldoende informatievoorziening en het regelmatig communiceren over de warmtetransitie. We nemen hierbij de suggesties en aanbevelingen die inwoners hebben gedaan zoveel mogelijk mee, waaronder de ingrediënten voor een succesvolle aanpak aan het einde van dit hoofdstuk. We zullen daarin ook beschrijven wat de invloed en inspraakmogelijkheden van inwoners binnen de verschillende routes zal zijn: hoe zwaar weegt hun input ten opzichte van andere partijen? En wat als er te weinig voorstanders zijn voor de voorkeursoplossing die wordt voorgelegd? We kijken hierbij naar de geleerde lessen in Amsterdam en elders in het land en houden nieuwe wet- en regelgeving in de gaten.
5.3 Werk met werk maken De warmtetransitie heeft een grote ruimtelijke impact. We willen overlast zoveel mogelijk beperken door op zoek te gaan naar koppelkansen met werk in de openbare ruimte, zoals rioolvervangingen en grootschalig onderhoud van wegen. Vanwege de lange aanloop van veel van dit soort
ruimtelijke projecten proberen we al in vroege fase die koppelkansen te identificeren. Een concrete kans die we nu al hebben gesignaleerd is bij het bedrijventerrein Noord. Het is interessant om te kijken of er een bronnet gerealiseerd kan worden door een aantal geïnteresseerde bedrijven.
5.4 D e ontwikkeling van een warmtenet De gemeente is regisseur van de warmtetransitie, zeker in het geval van de verdere verkenning van de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een warmtenet. De ontwikkeling van een warmtenet kenmerkt zich door een buurtgerichte collectieve aanpak, waarbij de gemeente samenwerkt met verschillende partners om vraag en aanbod van warmte in een gebied te organiseren. Deze aanpak is buurtgericht omdat de infrastructuur van een warmtenet kostbaar is. Het is daarom belangrijk is dat er binnen een buurt een bepaalde schaalgrootte ontstaat. We kijken hier voor een groot deel naar de geleerde lessen uit de eerste startwijken in Amsterdam. Het is niet de verwachting dat we overal tegelijkertijd kunnen starten. We zullen in de vervolgfase aandacht moeten besteden aan kansrijke clusters binnen de aange-
merkte warmtenetbuurten. Amsterdam werkt samen met stakeholders en bewoners volgens de Wijken Aardgasvrij Maken (WAM) aanpak, waarbij de buurt verschillende fases doorloopt, van eerste verkenning van verschillende warmteoplossingen tot uiteindelijk realisatie van de collectieve voorkeursvariant. Dat gebeurt onder leiding van gemeentelijke ‘aardgasvrijregisseurs’ die in nauw contact met de buurt staan. Na de Transitievisie Warmte wordt het WAM proces gestart in het gebied waar een startkans voor een warmtenet is geïdentificeerd. Tijdens het WAM proces wordt de haalbaarheid van een warmtenet in deze buurt verder onderzocht. Het vervolg van de visie krijgt hiermee direct vorm. Een belangrijke eerste stap is om te toetsen hoe eigenaren in de buurt tegenover een warmtenet staan. Daarna wordt gekeken naar de potentiële warmtebronnen en mogelijke warmtenet exploitanten. De beschikbaarheid van een exploitant en geschikte en voldoende warmtebronnen bepaalt in belangrijke mate de haalbaarheid en het tempo van de ontwikkeling van het warmtenet. Bij het opstellen van een buurtuitvoeringsplan worden professionele stakeholders voor de ener-
gietransitie zoals de netbeheerder, de woningcorporaties en andere grote eigenaren betrokken. Vanzelfsprekend behoren ook bewoners, in de vorm van particuliere eigenaren, VvE’s, bewonerscommissies en huurders, tot de stakeholders. De participatie van bewoners bij dit proces zal in elke buurt weer anders verlopen, afhankelijk van de gewenste betrokkenheid van bewoners. Door continu te leren en de WAM aanpak te blijven aanscherpen, zorgen we dat het proces naar een aardgasvrije buurt over de tijd steeds efficiënter verloopt.
5.4.1 W e bereiden ons voor op de aankomende Wet Collectieve Warmtevoorziening Er is wetgeving in ontwikkeling om gemeenten meer sturingsinstrumenten te geven in de warmtetransitie. De nieuwe Wet Collectieve Warmtevoorziening (WCW) wordt naar verwachting in 2022 van kracht. Een van de speerpunten van de nieuwe warmtewet is het loskoppelen van de prijs van warmte aan de prijs van aardgas. Het huidige demissionaire kabinet zal het besluit hierover vooruitschuiven naar de volgende kabinets periode. In deze wet is voorzien dat het college van B&W via een transparante procedure (publieke aanwijzing) een warmtebedrijf aanwijst, dat
37
38
Transitievisie Warmte
Inhoud
binnen een bepaald gebied (een warmtekavel) verantwoordelijk wordt voor de aanleg en levering van warmte. Dit biedt een duidelijke regierol en meer sturingsmogelijkheden voor gemeenten om de ontwikkeling van een warmtenet mogelijk te maken. We houden deze ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en bereiden ons hier zo goed mogelijk op voor zodat we snel aan de slag kunnen met het inzetten van dit nieuwe instrumentarium.
5.5 Isolatiemaatregelen We gaan voortvarend aan de slag met isolatie en andere vormen van energiebesparing ter voorbereiding van de transitie naar aardgasvrij. Zoals aangegeven sluiten we hierbij aan bij de belangrijkste woningtypen in Weesp. Niet iedere woningeigenaar heeft een vergelijkbaar handelingsperspectief. De stappen die nodig zijn naar aardgasvrij zijn afhankelijk van het woningtype, de staat van de woning en de voorgestelde warmteoptie in de buurt. De meeste informatie over de concrete maatregelen is geheel vrijblijvend en kosteloos op te vragen via het Duurzaam Bouwloket, en na de fusie met Amsterdam via het Regionaal Energieloket.
Inhoud
Het nemen van isolatiemaatregelen gebeurt op basis van vrijwilligheid. De gemeente heeft op dit moment geen sturingsmogelijkheden om deze maatregelen af te dwingen. Er bestaan wel financieringsmogelijkheden om inwoners aan te moedigen om maatregelen te nemen. Daarnaast bestaan er mogelijkheden om een collectief aanbod te organiseren, zoals bijvoorbeeld een gezamenlijke inkoopactie met de buurt, waar meerdere eigenaren tegelijk gebruik van kunnen maken. Weesp Duurzaam zet zich hier al jaren voor in. We zullen na vaststelling van de TVW deze aanpak inhoudelijk verder uitwerken. We werken daarin per woningtype en type bewoner maatregelen uit op het gebied van voorlichting en facilitering.. Vooruitlopend hierop gaan we aan de slag met bewustwording rond de energietransitie en stimulerend bewoners en ondernemers om energiebesparende en energieopwekmaatregelen te nemen. Dit zijn spijtvrije maatregelen. Om het gebruik van de natuurlijke momenten zoveel mogelijk te stimuleren houden we in ons uitvoeringsprogramma ook rekening met de volgende aspecten, en waarbij we ons zoveel mogelijk aansluiten op de aanpak in Amsterdam:
› We zorgen voor goede voorlichting om inwoners te motiveren om te isoleren. We maken hierbij onderscheid in de verschillende doelgroepen zoals beschreven in het vorige hoofdstuk. Zowel voor het comfort dat het oplevert, de financiële besparingen als de klimaatwinst. Inwoners willen beter inzicht krijgen in welke maatregelen ze moeten nemen en wat daarvoor natuurlijke momenten zijn. Inwoners willen objectieve adviezen, het liefst georganiseerd vanuit de gemeente. In deze adviezen moet duidelijk worden waarom specifiek deze maatregelen nodig zijn en wat de voordelen ervan zijn, zoals meer comfort en lagere woonlasten. › We gaan faciliteren waar we kunnen. We zorgen dat gebouweigenaren weten bij welke middelen ze terecht kunnen om de maatregelen te nemen, zoals rekentools, woningscans, (digitale) loketten, subsidies, leningen en voorbeeldwoningen. We informeren woningeigenaren over de diverse regelingen waar ze gebruik van kunnen maken. › Vanuit Weesp Duurzaam zijn op dit moment al energiecoaches actief in Weesp die bewoners informeren over energiebesparende
en opwekmaatregelen, waaronder isolatie. Daarnaast verzorgt Versa Welzijn opbouwwerk in het kader van de energietransitie waardoor bewustwording van de warmte- en energietransitie van buurt- en wijkbewoners vergroot worden. Ook onderzoeken we momenteel de opzet van een FIXbrigade. De FIXbrigade kan ingezet worden om energiebesparende maatregelen in huis uit te voeren bij mensen die dat zelf niet kunnen of lastig vinden. De FIXbrigade wordt in nauwe afstemming met de energieopbouwwerker vormgegeven. In Amsterdam is het programma Renovatiemotor opgestart om het renoveren en isoleren van huizen en panden in Amsterdam te versnellen en op te schalen. De Renovatiemotor richt zich op het uitvoeren van eenvoudige isolatiemaatregelen bij corporatiewoningen, ingrijpend renoveren van slechte woningen en het organiseren van isolatie en duurzame opwek in combinatie met het pro-actief aanbieden van energie-advies. Ook hier is uitgangspunt dat de aanpak continu aangescherpt wordt door voort te borduren op geleerde lessen. Na de fusie zal Weesp hierop aansluiten. Een voordeel van all-electric is dat elk huishouden haar eigen natuurlijk moment kan kiezen om te
verduurzamen en aanpassingen te doen aan het huis. Een keerzijde daarvan is dat er hierdoor het schaalvoordeel van het collectief kan ontbreken. Om deze reden is het van belang dat bewoners, net zoals bij een collectieve oplossing zoals een warmtenet, kunnen profiteren van heldere informatievoorziening en collectief voordeel. Door middel van collectieve isolatiemateriaalinkoop proberen we voor alle typen buurten zulk collectief voordeel te bereiken. Als toevoeging daarop zou het voor all-electric en duurzaam gas-buurten interessant kunnen zijn om collectieve inkoop en duidelijke informatievoorziening wat betreft warmtepompen te organiseren. Tijdens de informatieavond op 3 juni jl. over de Transitievisie Warmte kwam naar voren dat er momenteel nog veel vragen van bewoners zijn over de toepassing, betaalbaarheid, en het geluid dat warmtepompen produceren. Sinds de eerste toepassing van warmtepompen zijn er al veel verbeteringen op deze drie aspecten gedaan. Weesp zal in samenwerking met de gemeente Amsterdam onderzoeken of ze deze lessen kan delen en of er een stedelijke ondersteuning voor toepassing van warmtepompen kan worden opgezet, inclusief de mogelijkheid voor collectieve inkoop en installatie die mogelijk de kosten nog verder verlagen.
Transitievisie Warmte
5.6 D e aanpak voor bedrijventerreinen Bedrijven zijn benoemd als aparte hoofddoelgroep binnen de energiebesparingsopgave. Omdat deze doelgroep zowel qua verwarmingsbehoefte als qua regelgeving afwijkt van woningen, is het belangrijk dat voor deze groep specifieke aanpakken worden ontwikkeld. Deze kunnen zowel gericht zijn op individuele (besparings)maatregelen als het ontwikkelen van kleinschalige collectieve systemen (bronnetten). Bij het uitwerken van deze aanpakken is deOmgevingsdienst als vergunningverlener een belangrijke partner. Ook hier sluiten we ons aan bij de bestaande aanpak in Amsterdam.
39
40
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
INGREDIËNTEN VOOR EEN SUCCESVOLLE AANPAK:
5.7 De aanpak in Nieuwbouwen transformatiegebied De komende jaren worden honderden nieuwe woningen en bedrijfsgebouwen in Weesp gerealiseerd, met name in Weespersluis. Vanaf 1 januari 2021 geldt de BENG norm, waarbij BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Deze woningen zullen volledig aardgasvrij worden gerealiseerd, met behulp van individuele oplossingen op pandniveau.
De volgende aspecten zijn door het inwonerspanel en andere inwoners benoemd als ingrediënten die meegenomen moeten worden bij de uitvoering van de Transitievisie Warmte. We nemen deze suggesties en opmerkingen mee in de verdere uitwerking van de warmtetransitie. › Ik ben op zoek naar betere informatievoorziening: zet inzichtelijk op een rij wat de vooren nadelen zijn van de verschillende alternatieve warmteoplossingen. Hiermee kunnen de verschillende alternatieven met elkaar worden vergeleken. › Ik wil weten welke subsidies er vanuit de gemeente komen. Ik wil namelijk best investeren in duurzaamheid alleen wil ik wel weten op welke termijn ik de kosten heb terugverdiend. › Als gemeente niet teveel in de vorm van grootste gemene deler willen denken; openstaan voor eventuele bewonersinitiatieven. › Maak een routekaart voor de gehele gemeente en zorg voor goede communicatie in brede zin. › Korte, heldere communicatie aan bewoners. Niet vooral over wat ‘moet’, maar vooral over wat ‘kan’. Er is (beperkt) keuze vrijheid. Besparingen door isolatie leveren ook winst op voor de portemonnee, niet alleen het milieu. › Inwoners van Weesp wijzen op initiatieven zoals Weesp Duurzaam en bespaarplannen voor huistypes laten zien › Nu er allerlei warmtescans gedaan zijn/worden wordt er ook een beter beeld gevormd van hele buurten.
Bied een concreet subsidieplan voor de optie met de meeste isolatiewinst in een buurt. › Niet alle woningen hebben voldoende ruimte voor warmtepompen. aak ook oplossingen buiten de woning (in de openbare ruimte) mogelijk en stel je daarbij als overheid flexibel op. › All-electric is harstikke leuk op papier, maar het geluidsoverlast van al die pompen moet ook meegenomen worden.
Bijlagen Transitievisie Warmte
Transitievisie Warmte
41
42
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Bijlage A: Participatie en communicatie We hebben inwoners en ondernemers in januari 2020 gevraagd om hun kijk op de overstap naar aardgasvrij via het invullen van een enquête. Deze enquête is door 236 bewoners ingevuld. De enquête is zorgvuldig samengesteld aan de hand van ervaringen bij andere gemeenten en in samenspraak met de afdeling communicatie van de gemeente. De uitkomsten van de enquête zijn gebruikt om de algemene principes aan te vullen en aan te scherpen en om een beter beeld te krijgen hoe inwoners in de gemeente Weesp aankijken tegen de warmtetransitie. Hieronder zijn de volledige uitkomsten van de enquête weergegeven.
In welk deel van gemeente Weesp woon je?
Wat vind je het belangrijkst aan de aardgasvrije oplossing voor jouw woning? (maximaal 3 antwoorden)
Ben je een Neem je nu al maatregelen om minder aardgas te gebruiken? (meerdere antwoorden mogelijk)
Ben je al op de hoogte van de overstap naar aardgasvrij wonen?
Transitievisie Warmte
43
44
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Waar maak je je het meest zorgen over bij de overstap naar aardgasvrij wonen? (maximaal 3 antwoorden) Voorafgaand aan een gemeentebrede informatieavond op 3 juni heeft bureau Tertium opnieuw een enquete afgenomen. Daarvoor is onder meer een huis-aan-huis een publicatie verspreid met de belangrijkste eerste uitkomsten. Ook is een korte informatievideo opgenomen over de uitgangspunten en belangrijkste voorstellen uit de Transitivisie Warmte.
In wat voor buurten zou jij beginnen met de overgang naar aardgasvrij? (maximaal 3 antwoorden)
Transitievisie Warmte
45
46
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Bijlage B: Onderbouwing transitiepad per buurt Buurt
Transitiepad
Onderbouwing/ toelichting
Aetsveld Noord & Zuid, Zuid I en II en de Klomp
Energiebesparingsbuurt met aandacht voor herijking
• Komt uit het onderzoeksbeeld op onzeker uit • Vanwege bouwjaren en dichtheid liggen deze buurten rond het omslagpunt van warmtenet of all-electric • Bij de herijking van de transitievisie zal er extra aandacht worden besteed aan deze wijken
Leeuwenveld en Weespersluis
All-electric
• Relatief nieuwe woningen met een hoge isolatiegraad en lage warmtevraag • Individuele oplossingen per gebouw
Hogewey Noord, Midden & Zuid, Dichtersbuurt, Schildersbuurt
Warmtenet
• Komen in het onderzoeksbeeld op warmtenet uit. • Kansrijk vanwege dichtheid aan bebouwing, relatief veel hoogbouw en grote mate van corporatiebezit
Centrum & Herensingelkwartier
Energiebesparingsbuurt met perspectief op duurzaam gas
• Komt in het onderzoeksbeeld uit op het gasnet • Grotendeels vooroorlogs • Vanwege de krapte en verscheidenheid aan infrastructuren in de ondergrond vrijwel onmogelijk om warmtenet te realiseren
Bedrijventerrein van Houten, Noord en Nijverheidslaan
Bedrijventerrein
• De wijk bestaat (bijna volledig) uit bedrijfsfuncties • Bedrijventerreinen volgen een eigen transitiepad met veel aandacht voor maatwerk. Dat komt omdat de warmtevraag van bedrijven sterk verschilt, al naar gelang de functie van het bedrijf. • We voorzien daarom meerdere oplossingen op een bedrijventerrein, zowel individueel als kleinschalig collectief.
Buitengebied
Maatwerk met focus op gas besparen, isolatie en hybride oplossingen
• Versnipperend en pluriform bezit • Veel oude en moeilijk te isoleren woningen en gebouwen • Collectieve oplossingen zijn lastig te organiseren, mogelijk op kleine schaal met vergelijkbare woningtypen
Bijlage C: Onderzoeksbeeld: modelanalyse en kengetallen Het onderzoeksbeeld geeft weer welke warmteoptie in welke buurt de laagste maatschappelijke kosten heeft. Aan het onderzoeksbeeld liggen verschillende modelstudies ten grondslag. Deze modelanalyses zijn in dit hoofdstuk besproken. Eerst is de methodologie achter het onderzoeksbeeld beschreven. Vervolgens is de methodologie van het Warmtetransitiemodel in detail uitgewerkt. Tot slot zijn alle gehanteerde kengetallen en uitgangspunten aan dit hoofdstuk toegevoegd.
1.1 Methodologie onderzoeksbeeld Het onderzoeksbeeld is tot stand gekomen op basis van een vergelijking van drie modelstudies: 1. Warmtetransitiemodel (WTM) van Over Morgen 2. Startanalyse 2020 van Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) Deze modelstudies zijn zowel vergeleken op methodologie als op resultaten per CBS-buurt. Eerst is geverifieerd of de modelstudies inderdaad vergelijkbaar zijn, en waar de verschillen zitten in rekenwijze of uitgangspunten, en daarna is per buurt gekeken in hoeverre de modelstudies dezelfde resultaten per CBS-buurt produceren en wat de reden is van eventuele verschillende uitkomsten per buurt. De tabel op de volgende pagina geeft een samenvatting weer van de belangrijkste overeenkomsten en verschillen tussen de twee gehanteerde modelstudies.
Transitievisie Warmte
47
48
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Kenmerk
WTM (2020)
Startanalyse 2020
Algemene omschrijving
Ruimtelijk rekenmodel dat kosten berekent per BAG-pand en deze kosten vervolgens aggregeert naar buurten.
Maakt gebruik van het Vesta MAIS-model, dat kosten berekent per BAGpand en deze kosten vervolgens aggregeert naar buurten.
Uit de vergelijking van de modellen blijken de volgende, belangrijke overeenkomsten en verschillen:
Kostendefinitie
“Maatschappelijke kosten”, alle kosten die in de energieketen van bron tot eindgebruiker worden gemaakt, netto contant gemaakt over een bepaalde terugverdientijd.
“Maatschappelijke kosten”, alle kosten die in de energieketen van bron tot eindgebruiker worden gemaakt, netto contant gemaakt over een bepaalde terugverdientijd (wordt “nationale kosten” genoemd in de Startanalyse)
1. Alle twee de modestudies optimaliseren op maatschappelijke kosten. Daarmee zijn ze in beginsel vergelijkbaar omdat ze een uitspraak doen over hetzelfde, namelijk welke warmteoptie de laagste kosten heeft.
Twee niveaus: Minimumniveau max. 80 kWh/m2 Basisniveau max. 65 kWh/m2
Twee niveaus: Schillabel D Schillabel B
Gasnet All-electric Warmtenet (70°C) Warmtenet (40°C) Lokale bronnetten
Groengas Waterstofgas All-electric Warmtenet met MT/HT-bron Warmtenet met LT-bron
Doorgerekende bouwkundige niveaus
Warmteopties
Warmtebronnen
Modelmatig onbeperkt verondersteld
Verondersteld beperkt en als input aan het model meegegeven op basis van openbare data.
Duurzaam gas
Beschikbare hoeveelheid gas is geen inputvariabele. De warmteoptie gasnet wordt toegekend op basis van buurtkenmerken zoals ouderdom.
Verondersteld beperkt en als input aan het model meegegeven op basis van openbare data. Gasnet als warmteoptie wordt toegewezen op basis van maatschappelijke kosten.
Tabel 1. Overeenkomsten en verschillen modellen
2. De modellen hanteren alle drie een verschillende typologie van warmteopties. Om de resultaten vergelijkbaar te maken zijn deze typologieën in het onderzoeksbeeld samengevoegd tot één typologie:
deze beperkt is, maar kent daar geen waarde aan toe. In plaats daarvan wordt het gasnet toegekend aan buurten die op basis van praktijkervaring het meest kostbaar en complex zijn om gasvrij te maken, zoals oude binnensteden en dijklinten.
1.2 Methodologische verdieping Warmtetransitiemodel Deze paragraaf geeft een methodologische verdieping van het WTM van Over Morgen. Voor een methodologische verdieping van het Openingsbod 1.0 en de Startanalyse 20202 wordt verwezen naar externe documentatie in de voetnoot.
› Gasnet › All-electric › Warmtenet 3. Het WTM verschilt van de Startanalyse 2020 als het gaat om de aannames over warmtebronnen en duurzaam gas. De Startanalyse gaat uit van aannames en open data over warmte en gas om deze vervolgens te “verdelen” over buurten op basis van de laagste kosten. Het WTM veronderstelt dat warmte onbeperkt is. Voor duurzaam gas neemt het WTM aan dat
1.2.1 Modelontwerp Warmtetransitiemodel Het WTM is een ruimtelijk model dat geschreven is in Python 3. Het model maakt voornamelijk gebruik van de ArcPy library en maakt daarnaast gebruik van enkele PostGIS-libraries. De basis voor het modelontwerp is een database van gebouwen. Deze database is gebaseerd op de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)
2 Startanalyse PBL: https://www.pbl.nl/publicaties/startanalyse-aardgasvrije-buurten-2020
Transitievisie Warmte
van het Kadaster. Deze gebouwendatabase is verrijkt met gegevens uit verschillende bronnen. Ook is informatie toegevoegd op basis van kentallen. De gebouwendatabase bevat zodoende van ieder gebouw in Nederland informatie over onder andere: › Bouwjaar en gebouwtype › Buurtkenmerken, zoals bebouwingsdichtheid › Gemodelleerd energieverbruik en energieprestatie, gevalideerd met werkelijke verbruiksgegevens › Investeringsbandbreedtes voor verschillende bouwkundige en energetische maatregelen › Bandbreedtes voor kosten en besparingen
1.2.2 Brondata Warmtetransitiemodel Het WTM maakt vrijwel geheel gebruik van open data uit betrouwbare bronnen, zie tabel 2 op de volgende pagina.
49
50
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Bronhouder
Bron
Dataset
CBS
Wijk- en Buurtkaart
Buurtgeometrie
Energielevering aan woningen en bedrijven naar postcode
Energieverbruiken per postcode-6
Regionale netbeheerders
Kleinverbruiksdata
Energieverbruiken per postcode-6
Kadaster
Basisregistratie Adressen en Gebouwen
• Pandgeometrie • Oppervlaktes • Gebouwfuncties • Bouwjaar
Basisregistratie Topografie (TOP10NL) Over Morgen
Tabel 2: overzicht van gebruikte brondata in het Warmtetransitiemodel
Terreingeometrie (voor berekening bebouwingsdichtheid) Energetische kengetallen en kostenkentallen op basis van eigen kennis en ervaring.
De gebouwendatabase is verrijkt met kengetallen over investeringskosten en operationele kosten en opbrengsten en een realistische besparingspotentie. Met deze kengetallen worden de warmteopties per buurt berekend. Het WTM maakt de warmteoptie met de laagst maatschappelijke kosten per buurt inzichtelijk. Kentallen worden bij woningbouw toegekend op basis van een woningtype - en bouwjaarcombinatie. Dit wordt een sleuteltype genoemd.
Bij utiliteitbouw worden de sleuteltypes bepaald op basis van energielabel en functie. Als er geen energielabel aanwezig is, dan wordt het sleuteltype bepaald op basis van het bijhorende bouwjaar. Daarnaast maakt het model nog onderscheidt tussen voor- en naoorlogs vastgoed.
Bouwjaarklassen
Energielabel
Functie
<1945
G
Kantoren
Bouwjaarklassen
Gebouwtype
1946-1973
G
Winkels
<1920
Rijwoning
1974-1981
F
Gezondheidszorg
1920-1950
Twee-onder-een-kapwoning
1982-1992
E
Onderwijs
1950-1975
Vrijstaande woning
1993-1999
D
Logies
1975-1990
Meergezinswoning
2000-2003
C
Sport
1990-2005
Utiliteitsbouw
2004-2005
B
Bijeenkomst
> 2005
A
≥2005 Tabel 3: Combinaties van bouwjaarklassen en woningtypen vormen sleuteltypen in het Warmtetransitiemodel
Tabel 4: Sleuteltypen voor utiliteitsbouw worden bepaald door combinaties van afgemelde energielabels en gebruiksfuncties. Indien labels niet bekend zijn, worden bouwjaarklassen gebruikt om een label te berekenen.
Transitievisie Warmte
1.2.3 B ouwkundige niveaus in het Warmtetransitiemodel
1.2.4 Warmteopties in het Warmtetransitiemodel
Het WTM rekent met vier bouwkundige niveaus. Voor een technische verdieping bij deze niveaus verwijzen we naar bijlage C.
Het model kent een typologie van vijf warmteopties:
› Bestaande situatie (meer dan 80 kWh/m2 ruimteverwarming) › Minimumniveau (max. 80 kWh/m2 ruimteverwarming) › Basisniveau (max. 65 kWh/m2 ruimteverwarming) › Hoog niveau (max. 50 kWh/m2 ruimteverwarming) Het model neemt op basis van het sleuteltype aan op welk niveau ieder gebouw momenteel zit. Indien een gebouw nog niet op het minimum- of basisniveau zit, rekent het model door wat de kosten zijn om het minimum- en het basisniveau te bereiken en tot welke energiebesparingen dat leidt. Het model doet dit voor ieder gebouw en aggregeert deze getallen vervolgens naar buurten.
› All electric: verwarmen en koken met gebruik van elektriciteit. In de woning wordt gebruikgemaakt van een warmtepomp. › Gasnet in combinatie met hybride oplossingen: een gasinfrastructuur gevoed met duurzaam gas in combinatie met een gasketel en een elektrische warmtepomp. › Warmtenet (70°C): collectieve warmtevoorziening in de vorm van een middentemperatuur warmtenet, waarbij warm water met een temperatuur van maximaal 70°C aangevoerd wordt tot bij het gebouw of de woning. › Warmtenet (40°C): collectieve warmtevoorziening in de vorm van een lage temperatuur warmtenet, waarbij warm water met een temperatuur van circa 40°C aangevoerd wordt tot het gebouw of de woning. › Lokale bronnetten: lokale kleinschalige (collectieve) warmtevoorziening in de vorm van een zeer lage temperatuur bronnet. In het gebouw is een warmtepomp nodig voor verwarming. Het aangevoerde water kan ook gebruikt worden voor koeling.
51
52
Transitievisie Warmte
Inhoud
Deze warmteopties zijn in meer detail beschreven in bijlage C. De warmteopties worden toegekend aan buurten op basis van een aantal rekenregels. Het model doorloopt hiervoor vijf stappen: 1. Eerst worden op basis van bouwjaarklasse en dichtheid de bestaande wijken of buurten geselecteerd waar het gasnet zal blijven liggen. Het model rekent niet met het aanbod van duurzaam gas, maar kijkt alleen naar de vraagkant: in welke wijken zou het gasnet blijven liggen als er een beperkt aanbod is van duurzaam gas. In de praktijk zijn het historische stads- en dorpskernen en lintbebouwing die uitkomen op het gasnet.
Inhoud
4. De buurten die dan nog overblijven krijgen op basis van een vergelijking van de maatschappelijke kosten de optie warmtenet of all-electric.
1.2.5 B erekening van de maatschappelijke kosten
2. Vervolgens wordt op basis van gebouwfunctie de bestaande wijken of buurten geselecteerd
Alleen in de buurten die overblijven in stap 4 wordt een maatschappelijke kostenberekening gemaakt om te komen tot de optimale warmteoptie. Deze berekening gaat als volgt. Op basis van de kengetallen per sleuteltype berekent het model per woning wat de investeringen, onderhoudskosten en de energierekening is van de warmteopties warmtenet en all electric, over een periode van 30 jaar. Op basis hiervan wordt met een netto contante waardeberekening de onrendabele top berekend van de warmteopties. Die
waar een bronnet de meest logische keuze is. Dit zijn dus wijken en buurten met relatief veel utiliteitsbouw.
onrendabele top wordt geaggregeerd naar buurt en gemiddeld naar een gemiddelde onrendabele top per woning per buurt.
3. In alle overige buurten kijkt het model vervolgens naar de dichtheid. Alleen als de dichtheid groter is dan 30 WEQ per hectare dan is een warmtenet een realistische oplossing. Wijken of buurten met een lagere dichtheid krijgen automatisch de warmteoptie all-electric.
De omvang van de onrendabele top verschilt doorgaans sterk per buurt. De onrendabele top is het deel van de investering dat niet kan worden terugverdiend gedurende de exploitatie. De exploitatiekosten zijn over het algemeen lager, als gevolg van een lagere energierekening. Vrijwel altijd zullen duurzame warmteopties nog leiden
tot een onrendabele top op buurtniveau. Als de financieringsperiode wordt verkort naar bijvoorbeeld 15 jaar dan zal de onrendabele top dus verder stijgen. Alle investeringskosten en de onrendabele top worden uitgedrukt in een gemiddelde bandbreedte met een onder- en bovengrens en zijn inclusief BTW. Uitgangspunt is dat de investeringen worden gecombineerd met natuurlijke momenten. De gepresenteerde kosten zijn een gemiddelde van een bandbreedte met een onderen bovengrens. De bandbreedtes zijn zodanig breed dat zij rekening houden met de volgende aspecten: › De te nemen maatregelen zullen op woning niveau sterk variëren; › Technische variaties binnen warmteopties, afhankelijk van warmtebron, opslag, opwekker en infrastructuur; › Bestaande prijsverschillen op de markt door schaal en aanbestedingsvormen; › Marktontwikkelingen zoals schaarste en inzetbaarheid van personeel, materiaal, etc.; Afwijking van de kengetallen als gevolg van sterk afwijkende woningen.
Transitievisie Warmte
De omvang van de bandbreedte verschilt per maatregeltype, warmteoptie en sleuteltype, afhankelijk van de karakteristieken van die specifieke combinatie.
1.3 Resultaat onderzoeksbeeld De kaart rechts laat een divers beeld zien van de gemeente Weesp. De verschillende deelgebieden zijn ook goed te herleiden aan de verschillende bouwjaren van de wijken. Uit de analyse blijkt dat in het centrum van Weesp het gasnet voorlopig nog zal blijven liggen, en dat hier de komende jaren met name voortgang kan worden geboekt met isolatiemaatregelen. Dit heeft te maken met het feit dat de bebouwing van het centrum zeer divers is en de overgang naar aardgasvrij een maatwerkoplossing vraagt. Kijkend naar de landelijke prognoses is de verwachting dat duurzaam gas hier mogelijk de eindlossing zal zijn. Dit duurzaam gas is onvoldoende om heel Nederland van warmte te voorzien, en wordt vooralsnog voorzien in industriële processen én oude bebouwing. Uit de analyses blijkt dat de keuzes voor de warmtealternatieven (warmtenet of all-eletric) in de wijken Zuid, de Klomp en Aetsveld nog heel
dicht bij elkaar liggen. Kijkend naar de maatschappelijke kosten zou het aanwijzen van deze wijken als startwijk nog niet logisch zijn: omdat op dit moment niet duidelijk is naar welke warm-
zen. Door de komende periode hier in te zetten op isolatie zal bij de herijking van de visie mogelijk een ander beeld naar voren komen: warmtenet of all-electric.
teoplossing op termijn toegewerkt kan worden. Het is daarom wenselijk om in deze wijken wel te starten met isolatiemaatregelen, hiermee wordt warmte/energie bespaard, maar hoeft nog niet toegewerkt te worden naar een definitieve keu-
Het gebied ten noorden van het centrum bevat een hogere bouwdichtheid (meer gestapelde bouw) dan de andere delen van Weesp. Dit is duidelijk zichtbaar in de resultaten van het model.
53
54
Transitievisie Warmte
Inhoud
Door de hogere bouwdichtheid en de (beperkte) mate van isolatie is het in dit gebied het meest kansrijk om te starten met een warmtenet. Met name door de aanwezigheid van een aantal flats en appartementencomplexen is het voor de gehele buurt (dus ook) de laagbouw vanuit de maatschappelijke kosten het meest logisch om hier in te zetten op een warmtenet. Dat geldt voor de wijken Hogewey Noord, Midden & Zuid, Dichtersbuurt en de Schildersbuurt. In de kaart zijn ook een paar blauw gearceerde gebieden weergegeven: dit zijn gebieden waar het vanuit de maatschappelijke kosten het gunstigst is om over te gaan naar een all-electric oplossing. Dit geldt voor Leeuwenveld, vanwege de bouwjaren (al goed geïsoleerd), de lintbebouwing langs de Vecht in de Aetsveldse polder (veel alleenstaande woningen, diversiteit qua bebouwing) en ook de Oostelijke Vechtoever (’s Gravelandseweg en omgeving). Dit geldt daarnaast ook voor de buitengebieden vanwege het versnipperde bezit en grote mate van pluriformiteit van de bebouwing. De laatste categorie op de kaart zijn de paarse gebieden. Dit zijn de industrie- en bedrijventerreinen die mogelijk ook geschikt zijn voor de aanleg
Inhoud
van lokale warmtenetten. Voor dergelijk vastgoed is een combinatie van warmte- en koudelevering interessant omdat industrie en bedrijven vaak ook een grote koudevraag hebben. Het kan interessant zijn om de warmte- en koudevraag op lokaal niveau uit te kunnen wisselen. De warmtetransitiekaart geeft ons een eerste inzicht in de kansen en mogelijkheden in Weesp. De volgende stap is om de kennis uit deze kaart te combineren met de gebiedskennis én de uitgangspunten die zijn opgesteld aan het begin van deze visie, zodat we voor Weesp de oplossingsrichtingen kunnen definiëren en van daaruit eerste stappen kunnen zetten een buurtuitvoeringsplan. In de volgende paragraven gaan we in op de verschillende oplossingsrichtingen.
1.3.1 Validatie van het onderzoeksbeeld Zoals uit het onderzoeksbeeld blijkt, zijn modelstudies niet feilloos en het onderzoeksbeeld is dat dus ook niet. Daarom is het onderzoeksbeeld per gemeente met de lokale werkgroepen gevalideerd. Dat wil zeggen: per buurt is bekeken of de uitkomst van het onderzoeksbeeld logisch, begrijpelijk en herkenbaar is. Bij die validatie zijn dus ook de vakspecialisten van de diverse partijen betrokken. Eventuele onlogische uitkomsten
per buurt zijn samen met de vakspecialisten verklaard en gedocumenteerd. Deze overwegingen zijn meegenomen in het opstellen van de uiteindelijke transitiekaart.
1.4 Kengetallenoverzicht Deze paragraaf geeft een overzicht van alle energetische en financiële kengetallen en parameters. Deze kengetallen worden regelmatig herzien aan de hand van de nieuwste informatie die tot onze beschikking is. De genoemde bedragen kunnen in de praktijk hoger uitvallen.
Minimumniveau3
Basisniveau
Min
Max
Min
Max
Meergezinswoning ≥ 2005
€ 1.000
€ 2.000
€ 1.000
€ 2.000
Rijwoning ≥ 2005
€ 1.000
€ 2.000
€ 1.000
€ 2.000
Twee-onder-een-kap ≥ 2005
€ 1.000
€ 2.000
€ 1.000
€ 2.000
Vrijstaande woning ≥ 2005
€ 1.000
€ 2.000
€ 1.000
€ 2.000
Meergezinswoning ≥ 1990 - 2005
€ 2.500
€ 3.500
€ 1.000
€ 7.000
Rijwoning ≥ 1990 - 2005
€ 3.000
€ 4.000
€ 1.000
€ 7.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1990 - 2005
€ 4.000
€ 5.000
€ 1.000
€ 9.500
Vrijstaande woning ≥ 1990 - 2005
€ 4.500
€ 5.500
€ 1.000
€ 11.500
Meergezinswoning ≥ 1975 - 1990
€ 3.500
€ 13.500
€ 7.500
€ 14.500
Rijwoning ≥ 1975 - 1990
€ 4.000
€ 20.500
€ 12.500
€ 28.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1975 - 1990
€ 5.000
€ 25.000
€ 18.000
€ 35.000
Vrijstaande woning ≥ 1975 - 1990
€ 6.000
€ 32.500
€ 22.500
€ 47.500
Meergezinswoning ≥ 1950 - 1975
€ 7.500
€ 14.500
€ 10.500
€ 17.500
Rijwoning ≥ 1950 - 1975
€ 9.000
€ 22.500
€ 16.500
€ 28.500
Twee-onder-een-kap ≥ 1950 - 1975
€ 13.000
€ 27.500
€ 22.500
€ 33.500
Vrijstaande woning ≥ 1950 - 1975
€ 19.000
€ 39.500
€ 30.500
€ 48.000
Meergezinswoning ≥ 1920 - 1950
€ 8.000
€ 26.000
€ 11.500
€ 31.500
Rijwoning ≥ 1920 - 1950
€ 10.000
€ 37.500
€ 19.500
€ 46.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1920 - 1950
€ 15.000
€ 43.000
€ 22.500
€ 55.000
Vrijstaande woning ≥ 1920 - 1950
€ 17.000
€ 57.500
€ 27.500
€ 74.500
Meergezinswoning < 1920
€ 11.000
€ 26.000
€ 20.500
€ 31.500
Rijwoning < 1920
€ 14.500
€ 37.500
€ 27.500
€ 46.000
Twee-onder-een-kap < 1920
€ 16.500
€ 43.000
€ 32.500
€ 55.000
Vrijstaande woning < 1920
€ 18.000
€ 56.000
€ 38.500
€ 72.500
Transitievisie Warmte
1.4.1 Investeringskosten Tabel 5: Investeringskosten per woning voor isoleren, ventileren en elektrisch koken 3 Inclusief de kosten voor het deels vervangen van radiatoren, indien nodig, om met maximaal 70°C comfortabel te kunnen verwarmen.
55
56
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Warmtenet
Tabel 6: Investeringskosten aardgasvrij per woning inclusief afsluitkosten gas en verhogen capaciteit van elektriciteitsnet.
4 Inclusief het vervangen van de radiatoren door laagtemperatuur radiatoren.
All electric4
Warmtenet
Min
Max
Min
Max
Meergezinswoning ≥ 2005
€ 5.500
€ 10.500
€ 17.000
€ 24.000
Rijwoning ≥ 2005
€ 13.000
€ 18.000
€ 18.000
Twee-onder-een-kap ≥ 2005
€ 18.000
€ 23.000
Vrijstaande woning ≥ 2005
€ 18.000
Meergezinswoning ≥ 1990 - 2005
Transitievisie Warmte
All electric
Min
Max
Min
Max
Meergezinswoning ≥ 2005
€ 6.500
€ 12.500
€ 18.000
€
26.000
€ 25.000
Rijwoning ≥ 2005
€ 14.000
€ 20.000
€ 19.000
€
27.000
€ 24.000
€ 31.000
Twee-onder-een-kap ≥ 2005
€ 19.000
€ 25.000
€ 25.000
€
33.000
€ 23.000
€ 25.000
€ 32.000
Vrijstaande woning ≥ 2005
€ 19.000
€ 25.000
€ 26.000
€
34.000
€ 5.500
€ 10.500
€ 17.000
€ 24.000
Meergezinswoning ≥ 1990 - 2005
€ 8.000
€ 14.000
€ 18.000
€
31.000
Rijwoning ≥ 1990 - 2005
€ 13.000
€ 18.000
€ 18.000
€ 25.000
Rijwoning ≥ 1990 - 2005
€ 16.000
€ 22.000
€ 19.000
€
32.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1990 - 2005
€ 18.000
€ 23.000
€ 24.000
€ 31.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1990 - 2005
€ 22.000
€ 28.000
€ 25.000
€
40.500
Vrijstaande woning ≥ 1990 - 2005
€ 18.000
€ 23.000
€ 25.000
€ 32.000
Vrijstaande woning ≥ 1990 - 2005
€ 22.500
€ 28.500
€ 26.000
€
43.500
Meergezinswoning ≥ 1975 - 1990
€ 5.500
€ 10.500
€ 17.000
€ 24.000
Meergezinswoning ≥ 1975 - 1990
€ 9.000
€ 24.000
€ 24.500
€
38.500
Rijwoning ≥ 1975 - 1990
€ 13.000
€ 18.000
€ 18.000
€ 25.000
Rijwoning ≥ 1975 - 1990
€ 17.000
€ 38.500
€ 30.500
€
53.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1975 - 1990
€ 18.000
€ 23.000
€ 24.000
€ 31.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1975 - 1990
€ 23.000
€ 48.000
€ 42.000
€
66.000
Vrijstaande woning ≥ 1975 - 1990
€ 18.000
€ 23.000
€ 25.000
€ 32.000
Vrijstaande woning ≥ 1975 - 1990
€ 24.000
€ 55.500
€ 47.500
€
79.500
Meergezinswoning ≥ 1950 - 1975
€ 5.500
€ 10.500
€ 17.000
€ 24.000
Meergezinswoning ≥ 1950 - 1975
€ 13.000
€ 25.000
€ 27.500
€
41.500
Rijwoning ≥ 1950 - 1975
€ 13.000
€ 18.000
€ 18.000
€ 25.000
Rijwoning ≥ 1950 - 1975
€ 22.000
€ 40.500
€ 34.500
€
53.500
Twee-onder-een-kap ≥ 1950 - 1975
€ 18.000
€ 23.000
€ 24.000
€ 31.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1950 - 1975
€ 31.000
€ 50.500
€ 46.500
€
64.500
Vrijstaande woning ≥ 1950 - 1975
€ 18.000
€ 23.000
€ 25.000
€ 32.000
Vrijstaande woning ≥ 1950 - 1975
€ 37.000
€ 62.500
€ 55.500
€
80.000
Meergezinswoning ≥ 1920 - 1950
€ 7.500
€ 12.500
€ 17.000
€ 24.000
Meergezinswoning ≥ 1920 - 1950
€ 15.500
€ 38.500
€ 28.500
€
55.500
Rijwoning ≥ 1920 - 1950
€ 15.000
€ 20.000
€ 18.000
€ 25.000
Rijwoning ≥ 1920 - 1950
€ 25.000
€ 57.500
€ 37.500
€
71.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1920 - 1950
€ 20.000
€ 25.000
€ 24.000
€ 31.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1920 - 1950
€ 35.000
€ 68.000
€ 46.500
€
86.000
Vrijstaande woning ≥ 1920 - 1950
€ 20.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 32.000
Vrijstaande woning ≥ 1920 - 1950
€ 37.000
€ 82.500
€ 52.500
€ 106.500
Meergezinswoning < 1920
€ 7.500
€ 12.500
€ 17.000
€ 24.000
Meergezinswoning < 1920
€ 18.500
€ 38.500
€ 37.500
€
55.500
Rijwoning < 1920
€ 15.000
€ 20.000
€ 18.000
€ 25.000
Rijwoning < 1920
€ 29.500
€ 57.500
€ 45.500
€
71.000
Twee-onder-een-kap < 1920
€ 20.000
€ 25.000
€ 24.000
€ 31.000
Twee-onder-een-kap < 1920
€ 36.500
€ 68.000
€ 56.500
€
86.000
Vrijstaande woning < 1920
€ 20.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 32.000
Vrijstaande woning < 1920
€ 38.000
€ 81.000
€ 63.500
€ 104.500
Tabel 7: Totale investeringskosten per warmteoptie
57
58
Transitievisie Warmte
Inhoud
Inhoud
Warmtenet
Transitievisie Warmte
All electric
Min
Max
Min
Max
Meergezinswoning ≥ 2005
€ 8.000
€ 14.000
€ 14.500
€ 22.500
Rijwoning ≥ 2005
€ 15.000
€ 21.000
€ 13.500
€ 21.500
Twee-onder-een-kap ≥ 2005
€ 20.000
€ 26.000
€ 16.000
€ 24.000
Vrijstaande woning ≥ 2005
€ 19.500
€ 25.500
€ 12.000
€ 20.000
Meergezinswoning ≥ 1990 - 2005
€ 9.000
€ 15.000
€ 13.500
€ 26.000
Rijwoning ≥ 1990 - 2005
€ 17.000
€ 23.000
€ 11.500
€ 24.500
Twee-onder-een-kap ≥ 1990 - 2005
€ 22.500
€ 28.500
€ 13.500
€ 27.000
Vrijstaande woning ≥ 1990 - 2005
€ 23.000
€ 29.000
€ 10.500
€ 25.500
Meergezinswoning ≥ 1975 - 1990
€ 10.000
€ 22.500
€ 18.500
€ 32.000
Rijwoning ≥ 1975 - 1990
€ 18.000
€ 35.000
€ 18.500
€ 40.500
Twee-onder-een-kap ≥ 1975 - 1990
€ 23.500
€ 41.500
€ 22.000
€ 45.000
Vrijstaande woning ≥ 1975 - 1990
€ 24.000
€ 55.500
€ 25.500
€ 54.500
Meergezinswoning ≥ 1950 - 1975
€ 10.500
€ 18.500
€ 16.000
€ 30.000
Rijwoning ≥ 1950 - 1975
€ 16.000
€ 31.500
€ 17.000
€ 36.000
Twee-onder-een-kap ≥ 1950 - 1975
€ 25.000
€ 38.000
€ 23.500
€ 41.500
Vrijstaande woning ≥ 1950 - 1975
€ 28.500
€ 47.500
€ 26.000
€ 50.500
Meergezinswoning ≥ 1920 - 1950
€ 12.500
€ 33.500
€ 16.500
€ 42.500
Rijwoning ≥ 1920 - 1950
€ 17.000
€ 47.000
€ 17.000
€ 49.500
Twee-onder-een-kap ≥ 1920 - 1950
€ 23.500
€ 53.500
€ 20.000
€ 57.500
Vrijstaande woning ≥ 1920 - 1950
€ 30.500
€ 71.500
€ 23.500
€ 76.000
Meergezinswoning < 1920
€ 15.000
€ 33.000
€ 25.500
€ 42.500
Rijwoning < 1920
€ 23.500
€ 48.000
€ 25.500
€ 49.000
Twee-onder-een-kap < 1920
€ 27.000
€ 55.000
€ 31.000
€ 58.000
Vrijstaande woning < 1920
€ 30.000
€ 70.000
€ 36.000
€ 74.000
1.4.2 Onrendabele top Tabel 8: Onrendabele top warmtetransitie per woningtype (isoleren, ventileren, elektrisch koken en aardgasvrij)
59
60
Transitievisie Warmte
Inhoud
Grootheid
Inhoud
Eenheid
BTW
Waarde
Bron / Toelichting
Grootheid
Eenheid
BTW
Waarde
Transitievisie Warmte
Bron / Toelichting
Technische uitgangpunten warmteopties
Tarieven Variabel tarief warmte
Euro / GJ
Incl.
25,23
Gemiddelde 5 grootste leveranciers, geïndexeerd volgens CPI
COP warmtepomp ruimteverwarming
kWh / kWh
n.v.t.
4,0
Gemiddelde van lucht/ water en water/water warmtepomp
Vastrecht warmte
Euro / jr.
Incl.
363,13
Gemiddelde 5 grootste leveranciers, geïndexeerd volgens CPI
COP warmtepomp WTW bereiding
kWh / kWh
n.v.t.
2,0
Gemiddelde van lucht/ water en water/water warmtepomp
Meetkosten warmte
Euro / jr.
Incl.
26,63
Gemiddelde 5 grootste leveranciers, geïndexeerd volgens CPI
Jaarlijkse onderhoudskosten warmtepomp
Euro
Incl.
200
Geïndexeerd volgens CPI
Huur afleverset warmte
Euro / jr.
Incl.
121,20
Gemiddelde 5 grootste leveranciers, geïndexeerd volgens CPI
Herinvesteringskosten warmtepomp
Euro
Incl.
5.000
Geïndexeerd volgens CPI
Kale aardgasprijs
Euro / Nm3
Excl.
0,2485
ACM 2020, geïndexeerd conform KEV 2019 (circa 2,1% per jaar)
Levensduur warmtepomp
Jaren
n.v.t.
15
Energiebelasting aardgas
Euro / Nm3
Excl.
0,3331
Belastingdienst, geïndexeerd conform Klimaatakkoord, daarna volgens CPI
Jaarlijkse onderhoudskosten gasketel
Euro
Incl.
100
Gemiddelde kosten van consument en woningcorporatie, geïndexeerd volgens CPI
Herinvesteringskosten gasketel
Euro
Incl.
1.600
Gemiddelde kosten van consument en woningcorporatie, geïndexeerd volgens CPI
Levensduur gasketel
Jaren
n.v.t.
18
Rendement Hr-ketel*
%
n.v.t.
87,01
ACM 2020
Calorische bovenwaarde aardgas
MJ/Nm3
n.v.t.
35,17
Op basis van calorische bovenwaarde aardgas
ODE aardgas
Euro / Nm3
Excl.
0,0775
Belastingdienst, geïndexeerd volgens CPI
Totale gasprijs
Euro / Nm3
Incl.
0,7975
Vastrecht gasaansluiting
Euro / jr.
Incl.
185,95
Gemiddelde van 3 grootste regionale netbeheerders
Vastrecht energieleverancier aardgas
Euro / jr.
Incl.
62,82
ACM 2020
Tarief kale elektriciteit
Euro / kWh
Excl.
0,0633
Gemiddelde van 3 grootste leveranciers d.d. 1/1/2020, geïndexeerd conform KEV 2019 (circa 2,1% per jaar)
Energiebelasting elektriciteit
Euro / kWh
Excl.
0,0977
Belastingdienst, geïndexeerd conform Klimaatakkoord, daarna volgens CPI