Monitor Sociaal Domein Q3Q4 2020

Monitor Sociaal Domein gemeente Weesp Q3 & Q4 1 juli 2020 t/m 31 december 2020 Februari 2021

1

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Hoofdstuk 1. Sociale Samenhang ............................................................................................................ 4 1.1 Faciliteren dat inwoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen meedoen in de wijk .................. 4 1.2 Faciliteren dat inwoners uit gaan van hun eigen kracht ............................................................... 7 1.3 Ondersteunen van initiatieven, die gericht zijn op onderlinge hulp (Samenkracht) .................. 14 1.4 Bevorderen van de toegankelijkheid van voorzieningen, activiteiten, ruimten en informatie voor mensen met een beperking ...................................................................................................... 15 1.5 Ondersteunen en faciliteren van mantelzorgers ........................................................................ 16 1.6 Stimuleren van vrijwilligerswerk en faciliteren van particuliere initiatieven voor vrijwilligerswerk ................................................................................................................................ 18 Trend Sociale Samenhang ................................................................................................................. 21 Hoofdstuk 2.

Preventie en algemene voorzieningen ............................................................................ 24 2.1 Ervoor zorgen dat inwoners, professionals en vrijwilligers vroegtijdig (potentiële) problemen kunnen signaleren en weten wat zij moeten doen ........................................................................... 24 2.2 Ervoor zorgen dat algemene en individuele voorzieningen beter aansluiten en waar mogelijk gecombineerd worden ...................................................................................................................... 30 2.3 Vergroten van het gebruik van algemene voorzieningen door deze beter te laten aansluiten op de behoefte van inwoners................................................................................................................. 35 2.4 Doorvoeren van preventief gezondheidsbeleid op basis van gezondheidspeilingen ................. 37 Trend Preventie en algemene voorzieningen ................................................................................... 39 Hoofdstuk 3. Individuele voorzieningen ...............................................................................................

41 3.1 Ervoor zorgen dat algemene en individuele voorzieningen beter aansluiten en waar mogelijk gecombineerd worden ingezet ......................................................................................................... 41 3.2 Ervoor zorgen dat inwoners uit kunnen gaan van hoogwaardige kwaliteit van individuele voorzieningen en optimale keuzevrijheid ......................................................................................... 49 3.3 Faciliteren dat inwoners een sterke positie hebben bij de gemeentelijke toegang ................... 49 Trend Individuele voorzieningen ................................................................................................... 52

2

Inleiding Weesp heeft op het gebied van het Sociaal Domein een ruim aanbod aan laagdrempelige voorzieningen. Waar deze voorzieningen niet afdoende zijn, kunnen inwoners een beroep doen op individuele maatwerkvoorzieningen of financiële regelingen. Met deze voorzieningen wordt een scala aan hulpvragen ondervangen, waaronder vragen met betrekking tot werk, inkomen, jeugd en opvoeding, sociale contacten, zelfredzaamheid, beweging en dagbesteding. Wij willen ervoor zorgen dat inwoners zo snel en vroeg mogelijk met problemen geholpen worden. Ook willen we de eigen kracht en zelfredzaamheid versterken. De cijfers in deze monitor laten zien dat onze inwoners het merendeel van de voorzieningen goed weet te vinden. Tegelijkertijd wordt er ook een groter beroep gedaan op de maatwerkvoorzieningen en financiële regelingen. Preventief werken en een sluitend aanbod blijven daarom aandachtspunten. In deze monitor nemen we u mee in activiteiten die ondernomen zijn binnen het Sociaal Domein gedurende de periode van juli tot en met december 2020. Om de effecten van het beleid duidelijker naar voren te laten komen koppelen we de onderwerpen in deze monitor aan de kaders uit het Beleidsplan Sociaal Domein 2018-2021. De hoofdstukken en doelstellingen worden steeds kort geïntroduceerd middels een korte alinea uit dit beleidsplan.

Waar mogelijk onderbouwen we de onderwerpen met cijfers en geven deze weer in de vorm van tabellen of grafieken. Per onderwerp geven we een toelichting en waar mogelijk verdere duiding van de bevindingen. Tot slot geven we aan het eind van elk hoofdstuk trends weer naar aanleiding van de cijfers en onze analyse. In het begin van 2020 kregen we als maatschappij geheel onverwacht te maken met het Coronavirus. Een virus wat een enorme impact heeft op onze samenleving. Het beïnvloedt niet alleen onze gezondheid, maar heeft bijvoorbeeld ook invloed op ons emotioneel welbevinden, onze sociale contacten, verplaatsingen, werk en de financiële positie van huishoudens. In de vorige monitor over Q1Q2 2020 zagen we de eerste gevolgen hiervan terug. Deze ontwikkelingen lijken zich voort te zetten in de tweede helft van 2020: er is opnieuw sprake van een toenemende vraag naar financiële ondersteuning, de vraag naar klussendiensten en ondersteuning door Sociaal Raadslieden en maatschappelijk werkers zet door en inwoners hebben in toenemende behoefte aan sociale (face-toface) contacten. In deze monitor geven wij geen financiële gegevens weer. Een aantal ontwikkelingen binnen deze monitor, zoals een stijgende vraag naar financiële ondersteuning en het toenemende aantal meldingen voor Wmo en Jeugd kan echter wel financiële consequenties hebben.

Deze mogelijke consequenties beschrijven we in de diverse producten die voortkomen uit de Planning & Controlcyclus.

3

Hoofdstuk 1. Sociale Samenhang Sociale samenhang gaat over verbinding en interactie tussen inwoners. Het gaat om elkaar kunnen ontmoeten en samen activiteiten ondernemen - voor jong en oud en ongeacht eventuele beperkingen. Het gevoel dat je onderdeel bent van de maatschappij. Ook elkaar helpen en je medeverantwoordelijk voelen voor het algemeen welzijn spelen een belangrijke rol. Sociale netwerken, contact en ontmoeting, wederzijdse hulprelaties en gezamenlijke activiteiten in de buurt zijn vormen van sociale samenhang. Doelstellingen: 1. Faciliteren dat inwoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen meedoen in de wijk 2. Faciliteren dat inwoners gebruik maken van hun eigen kracht 3. Ondersteunen van initiatieven, die gericht zijn op onderlinge hulp (Samenkracht) 4. Bevorderen van de toegankelijkheid van voorzieningen, activiteiten, ruimten en informatie voor mensen met een beperking 5. Ondersteunen en faciliteren van mantelzorgers 6. Stimuleren van vrijwilligerswerk en faciliteren van particuliere initiatieven voor vrijwilligerswerk 1.1 Faciliteren dat inwoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen meedoen in de wijk De sociale samenhang begint bij elkaar ontmoeten. Denk hierbij aan kantines, cafés, verenigingen, buurtcentra of speeltuinen. Het zijn plekken waar iedereen elkaar kan ontmoeten, ongeacht de leeftijd, culturele achtergrond of eventuele beperkingen.

Om dit te stimuleren organiseert de gemeente in samenwerking met partners activiteiten op deze plekken, die aansluiten bij de wensen en mogelijkheden van de inwoners. Bekendheid vergroten van het aanbod en regelmatig onderzoeken of het aanbod nog passend is zijn manieren om ontmoeting tussen inwoners te bevorderen. Een voorbeeld is de Buurtinloop. Daar is het aanbod aangepast op basis van de wensen van de inwoners. Buurtinloop De Buurtinloop is per 1 september 2019 verhuisd naar de locatie Trainspotting. De inloop richt zich op een bredere doelgroep dan voorheen, met als doel meer inwoners te bereiken en ondersteunen. Bezoekers vinden het gezellig, de inloop geeft hen afleiding en zij kunnen hun verhaal hier kwijt. Gemiddeld komen er 7-8 bezoekers per keer, de leeftijd varieert van 63 tot 91 jaar. Van juni tot en met december 2020 is de buurtinloop doorgegaan. Vanwege de geldende RIVM-maatregelen konden alleen de vaste deelnemers binnenlopen. De behoefte naar sociaal contact blijft groot. Door de lockdown raakt deze groep inwoners verder in een isolement. De deelnemers worden daarom actief gestimuleerd om contact met elkaar te onderhouden. Ontmoet en Groet Ontmoet en Groet is een inloopvoorziening voor iedereen die sociaal contact wil, maar bij wie dat om bepaalde redenen (GGZ-gerelateerd) niet lukt.

De inloop organiseert afwisselend binnen-en buitenactiviteiten, waaronder wandelen, fietsen en creatieve activiteiten. Ook is er ruimte voor een gesprek of een gezamenlijke lunch. Het oefenen van verschillende sociale vaardigheden zijn belangrijke en blijvende aandachtspunten. Deelnemers kunnen zelf activiteiten aandragen voor het activiteitenprogramma, waardoor het aanbod binnen de inloopvoorziening zoveel mogelijk aansluit bij hun interesses. In de tweede helft van 2020 waren er 23 inschrijvingen voor de Ontmoet en Groet-groep, met wekelijks 6-8 deelnemers. De leeftijd van de deelnemers varieert van 21-80 jaar, waarbij het merendeel van de deelnemers valt in de leeftijdscategorie van 41-70 jaar. De begeleider van de inloop, een stagiair en het groepsmaatje zijn afwisselend aanwezig. Twee deelnemers zijn

4

doorgestroomd naar werk en mantelzorgtaken. Eén deelnemer is i.v.m. een terugval opgenomen. Eén nieuwe deelnemer is ingestroomd. Bij de opstart van de groep in juni is besloten om in twee shifts te werken, om zo te voldoen aan de RIVM-maatregelen. Deelnemers konden zich aanmelden voor een bepaalde shift. Door de aula in de tijdelijke school te betrekken konden voldoende plekken worden gecreëerd. Deelnemers die angstig waren om te komen, werden benaderd door hun hulpverlener. Ook ging de hulpverlener bij een eerste bezoek aan de inloop mee. Deze handreikingen waren voldoende om deelnemers over de streep te trekken en weer te laten aansluiten bij de groep.

Aantal ingeschreven inwoners 30 25

23

21

25

26

26

Q1Q2 2019

Q3Q4 2019

23

20 15 10 5 0 Q1Q2 2018

Q3Q4 2018

Q1Q2 2020

Q3Q4 2020

Grafiek 1 Inloopvoorziening Ontmoet en Groet – aantal ingeschreven inwoners Het activiteitenprogramma is aangepast in de tweede helft van 2020. Het fietsen en wandelcontact als buitenactiviteit viel af omdat het groepsmaatje en deelnemers dit niet aandurfden. Met ingang van september t/m half november zijn deze activiteiten voortgezet in twee- en drietallen. Om de binnen activiteiten veilig te laten verlopen kregen deelnemers een vaste zitplaats en zijn spelvormen anders vormgegeven. Elkaar weer zien en kunnen spreken en verhalen uitwisselen werd zeer gewaardeerd door de bezoekers. Deelnemers die snel overprikkeld raken, waardeerden de kleinschalige groepjes tijdens de shifts en wandelingen zeer. Ook in de tijd voor corona werden de groepen bewust klein gehouden om overprikkeling van deelnemers te voorkomen. Mensen die niet naar de groep konden komen door een te grote kwetsbaarheid, of omdat het afgeraden werd door hun huisarts, zijn regelmatig gebeld. Ook werd maar mogelijk een “gesprek aan het (balkon)hek” gevoerd. Mensen ervoeren dit als prettig omdat ze, buiten de hulpverlening om, weinig mensen zagen. Alle deelnemers van de inloop kregen een Decembertasje aangereikt voor de kerst. Ook buiten de groep onderhouden meerdere mensen contact met elkaar. Deelnemers vinden het prettig een bekend gezicht te zien in de stad en een praatje te maken.

Tabel 1 Inloopvoorziening Ontmoet en Groet

Q1Q2 2017

Q3Q4 2017

Q1Q2 2018

Q3Q4 2018

Q1Q2 2019

Q3Q4 2019

Q1Q2 2020

Q3Q4 2020

Aantal ingeschreven inwoners

x

x

21

23

25

26

26

23

Gemiddeld aantal bezoekers

5-8

20

9-12

10-13

8-12

7-13

6-13

6-8

5

Maatjesproject Het Maatjesproject verbindt mensen met elkaar, zodat zij mee kunnen doen in de samenleving. Op aanvraag wordt een vrijwilliger gezocht voor mensen met psychosociale, psychiatrische en/ of lichamelijke beperkingen. Het doel is om mensen te activeren, zodat ze mee doen aan de samenleving en daarmee hun gevoelens van eenzaamheid afnemen. In 2020 zijn er 10 reguliere koppelingen in Weesp gerealiseerd. Met de hulpvrager wordt een intakegesprek gevoerd, om een zo goed mogelijk match te maken met een vrijwilliger. De vrijwilliger en de deelnemer trekken gedurende een jaar met elkaar op en hebben gemiddeld 1 keer per week contact met elkaar. Door Corona zijn vele activiteiten in Weesp stil komen te liggen. Deelnemers werden daardoor beperkt in de contacten met anderen, zitten veel thuis en het sociaal isolement neem toe. Vanwege Corona durfden veel deelnemers maar ook vrijwilligers het directe, fysieke contact niet aan te gaan. Vaak was dit op advies van de huisarts of praktijkondersteuner. Het contact werd daarom voortgezet middels bellen, beeldbellen, buiten een wandeling maken of waar mogelijk toch binnenshuis af te spreken met inachtneming van de maatregelen va het RIVM. Hierdoor dragen de vrijwilligers bij aan het doorbreken van het sociaal isolement van de deelnemers. Het contact geeft hen het gevoel er nog steeds bij te horen.

Het Maatjesproject onderhoudt goed contact met netwerkpartners in Weesp, waaronder Kwintes, Philadelphia, Versa Welzijn, Handje Helpen en Vrouwen van Weesp. Buurtkamers Buurtkamers voegen ontmoetingsplekken toe die niet door professionals maar door inwoners worden gedragen. De Buurtkamer heeft meerwaarde voor de buurt, vanwege het specifieke karakter van een buurt en haar bewoners. Daarom zijn buurtkamers divers tov meer algemene plekken die meer doelgroepgericht zijn. De Buurtkamer aan de Kastanjelaan in de wijk Hogeweij is begin 2017 geopend en is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een drukbezochte voorziening. Een enthousiast bestuur heeft inmiddels een stichting opgericht en opereert vanaf medio 2019 geheel zelfstandig. De invulling van de activiteiten gebeurt geheel voor en door de buurt en wordt nog steeds uitgebreid. Een tweede Buurtkamer heeft in maart 2019 haar deuren geopend in de wijk Aetsveld. Hoewel dit een pilot betrof is ook deze Buurtkamer vanaf dag één zeer succesvol te noemen. Omdat voor de pilot een (te) kleine ruimte is betrokken wordt momenteel gezocht naar een tijdelijke passende ruimte voor de komende periode. De plannen daarvoor zijn in vergevorderd stadium. De intentie is dat deze Buurtkamer haar definitieve intrek zal nemen in de nieuw te bouwen Brede School in Aetsveld.

Een derde Buurtkamer in de nieuwe wijk Weespersluis zou in april 2020 van start gaan op de tijdelijke locatie in de wijk. Door de corona lockdown in maart zijn deze activiteiten helaas uitgesteld. De zeer enthousiaste groep bewoners is momenteel bezig met de inrichting van de permanente locatie in de nieuwe Brede School Weespersluis en bereid de diverse activiteiten voor die - zodra de coronacrisis dit weer toelaat - zullen gaan plaatsvinden. De Buurtkamer zal deze locatie begin maart 2021 kunnen betrekken. Weesperkei Middels de Weesperkei stimuleren wij particuliere bewoners- en vrijwilligersinitiatieven die aansluiten bij het versterken van de eigen kracht van de samenleving en haar inwoners. De aanvragen zijn zeer divers van karakter en worden door zowel groepen als individuele inwoners aangevraagd. In de jaren 2016, 2017 en 2018 zijn er resp. 17, 22 en 16 aanvragen ontvangen en gehonoreerd. In juni 2019 is de verordening WeesperKei aangepast om het aanvragen van de Weesperkei nog meer aan te moedigen en te vereenvoudigen. Ook werd het mogelijk om een hoger bedrag aan te vragen. Een mediacampagne in de tweede helft van 2019 heeft de naamsbekendheid van de Weesper Kei verder vergroot. Het wijzigen van de verordening en de mediacampagne hebben geleid tot een totaal aantal van 33 aanvragen in 2019. In tegenstelling tot eerdere jaren is bijna het volledige budget besteed.

In de eerste helft van 2020 is het aantal aanvragen teruggelopen door de coronacrisis. Er zijn minder mogelijkheden om met de buurt bijeen te komen en activiteiten te 6

organiseren. In 2020 zijn in totaal 14 aanvragen van een Weesper Kei gehonoreerd. Naar verwachting zal dit aantal na de coronacrisis weer fors toenemen. 1.2 Faciliteren dat inwoners uit gaan van hun eigen kracht We bieden ondersteuning als dat noodzakelijk is, zoals voor de meest kwetsbare inwoners. Wel gaan we uit van en houden we rekening met de eigen kracht van onze inwoners. Eigen kracht betekent onder andere dat inwoners in staat zijn om gebruik te maken van hun eigen sociale netwerk. Eventueel helpen cliëntondersteuners bij het aanvragen van zorg of het vinden van voorzieningen. Financieel zelfredzaamheidzijn draagt bij aan de eigen kracht en stelt inwoners in staat om te participeren in de samenleving. Een inwoner is financieel zelfredzaam wanneer hij of zij geld heeft om van te leven en de financiën op korte en lange termijn in balans zijn. De gemeente Weesp streeft er naar de financiële zelfredzaamheid van haar inwoners te vergroten, maar biedt tegelijkertijd ook ondersteuning aan inwoners die niet in staat zijn om problemen zelf op te lossen. Zo zijn er voorzieningen ingericht voor werkzoekenden, bijstandscliënten en statushouders. Ook kunnen inwoners met beperkte financiële middelen een beroep op de gemeente doen.

Cliëntondersteuning MEE Verhuiswensen en moeite met de digitale wereld zijn zaken waar MEE veel cliënten bij ondersteunt en de samenwerking zoekt met andere organisaties. Daarnaast helpen zij cliënten met Wmoaanvragen en de keukentafelgesprekken. Inwoners ervaren deze soms als lastig, ingewikkeld en lang. Hierin geeft MEE ondersteuning. De monitorgegevens van stichting MEE over de periode Q3 en Q4 laten zien dat er vanaf Q3 een lichte stijging te zien is van het aantal cliënten dat is ingestroomd voor cliëntondersteuning. De eerdere daling van Q1 en Q2 heeft te maken met de coronamaatregelen. Cliëntondersteuners zijn sinds de eerste lockdown (halverwege maart) niet meer aanwezig op het stadskantoor in Weesp. Ook het open inloopspreekuur in samenwerking met Versa kan door de lockdown maatregelen geen doorgang vinden. Vermoeden is dat aanmeldingen die normaliter hier vandaan komen zijn misgelopen. Desalniettemin ziet MEE het aantal aanmeldingen weer toenemen, waardoor het totaal aanmeldingen redelijk stabiel blijft. Dit heeft onder andere te maken met de versteviging van de samenwerking met het team Uitvoering van de gemeente Weesp. Daarnaast zijn er 3 nieuwe cliëntondersteuners en staat er weer een stevig team die actief bezig is met het verbeteren van hun zichtbaarheid in het lokale speelveld van Weesp.

Actieve cliënten MEE 140

128

122

2019

2020

120 100 80 60

93

88

86

2016

2017

2018

66 47

40 20 0 2014

2015

Grafiek 2 Cliëntondersteuning aantal actieve cliënten De grootste groepen cliënten die MEE heeft ondersteund in 2020 vallen in de leeftijdscategorie 27-49 en 50-64 jaar. De cliëntondersteuners van MEE zijn weinig corona gerelateerde ondersteuningsvragen tegengekomen in 2020. De cliëntondersteuning zien dat inwoners echter wel vaak meerdere hulpvragen tegelijkertijd hebben en dat de casuïstiek complexer wordt. Er zijn veel casussen waarin er wordt verwezen naar het juridisch loket. Een ander opvallend signaal van de 7

laatste twee kwartalen van 2020 is dat er meerdere inwoners bij MEE voor ondersteuning komen die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Zij hebben veel uitleg nodig over bijvoorbeeld ondersteuningsroutes, aanvraag van DigiD etc. Ondersteuning wordt verder geboden op gebied van leren en werken, opvoeden en ontwikkeling, regelgeving en geldzaken, samenleven en wonen. Diverse partijen verwijzen naar cliëntondersteuning door, waaronder het team Uitvoering, zorgaanbieders, huisartsen, praktijkondersteuners, maatschappelijk werkers van zorginstellingen en Versa. Op verzoek van leden van de Commissie WZ maken we in deze monitor een analyse van de verhouding van het aantal actieve cliënten bij MEE ten opzichte van het aantal meldingen bij Wmo, Jeugd en het wijkteam. In de eerste grafiek geven we de relatie tussen het aantal meldingen bij de gemeente en cliënten bij MEE op jaarbasis weer. In grafiek 4 geven we voor 2019 en 2020 de cijfers weer per 6 maanden, om een beeld te geven van een trend op halfjaarlijkse basis.

Meldingen gemeente versus meldingen cliëntondersteuning 1200 1000

985

918

892

800 600 400 86

200

128

9,64

122

13,94

12,39

0 2018

2019

Totaal meldingen gemeente

2020

Actieve cliënten MEE

Percentage

Grafiek 3 aantal actieve cliënten MEE versus aantal meldingen bij gemeente (Wmo, Jeugd en Wijkteam) – trend op jaarbasis

Meldingen gemeente versus meldingen cliëntondersteuning halfjaarlijks 600

551

502

434

416 400 200

71

14,14

57

79

13,70

18,20

43

7,80

0 Q1Q2 2019

Q3Q4 2019

Totaal meldingen gemeente

Q1Q2 2020 Actieve cliënten MEE

Q3Q42020 Percentage

Grafiek 4 aantal actieve cliënten MEE versus aantal meldingen bij gemeente (Wmo, Jeugd en Wijkteam) - halfjaarlijkse trends Op basis van bovenstaande grafieken kunnen we concluderen dat er een licht stijgende trend te zien is van het aantal cliënten bij MEE in relatie tot het aantal meldingen bij het Sociaal Loket. Door de coronacrisis hebben zich in het eerste half jaar van 2020 minder inwoners gemeld bij het wijkteam en de cliëntondersteuners, waardoor het percentage in dat jaar iets lager uitvalt. Bij deze analyse moeten we tevens vermelden dat er ook een groep inwoners is die een beroep doen op cliëntondersteuners, maar via een andere weg de cliëntondersteuning hebben aangevraagd. Deze 8

inwoners komen wellicht niet terecht bij de gemeente, maar worden begeleid richting algemene voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn. Dit noemen we het voorveld. Voorbeelden zijn de boodschappendienst, een schuldhulpmaatje of een inloopvoorziening. Daarnaast kunnen inwoners zich gedurende een periode meermaals bij het Sociaal Loket melden met een vraag voor Wmo, Jeugd of het wijkteam. Dit kan de cijfers enigszins vertekenen. Minimavoorzieningen Inwoners met een minimuminkomen hebben soms onvoldoende draagkracht om bepaalde kosten zelf te betalen. Zij kunnen dan financiële ondersteuning krijgen in de vorm van financiële tegemoetkomingen, waaronder contributies, kwijtscheldingen en vergoedingen van onkosten. Dit zijn de zogenaamde minimavoorzieningen. Sinds 1-1-2020 is de uitvoering van de regelingen overgegaan van Stichtse Vecht naar Amsterdam (WPI). Een aantal regelingen is als gevolg van de harmonisatie van beleid komen te vervallen, maar er zijn ook nieuwe regelingen bijgekomen. Diverse aanpassingen zijn daarom gedaan in de basisregistratie van Weesp (het systeem ‘Suite’). Daarnaast wordt een aantal gegevens via andere systemen beheerd door WPI, dit geldt bijvoorbeeld voor de ziektekostenverzekering en de maatschappelijke activiteiten (Stadspas). Dit zorgt voor een beperkte vergelijkbaarheid van de beschikbare cijfers 2020 met eerdere jaren.

Daar waar mogelijk zal in de volgende monitor deze cijfers weer worden opgenomen. Voor deze monitor geldt een aantal specifieke opmerkingen: Het cijfer van de collectieve zorgverzekering 2020 betreft het aantal betalende volwassenen. In de 729 van de 2019 zitten ook kinderen, in het cijfer 2020 niet. De daling is ook het gevolg van dat ongeveer 30-40% van de verzekerden 2019 niet de overstap hebben gemaakt naar de nieuwe verzekering per 1-1-2020. In de cijfers over bewindvoering zijn ook enkele toekenningen opgenomen die eerder apart als zorg werden geregistreerd. Maatschappelijke declaraties: deze regeling is vervallen en de activiteiten zijn opgenomen in de Stadspas. Declaratieregeling huisraad: deze is vervallen, aanvragen verlopen nu via andere routes (Bijzondere bijstand, FBNA). Kwijtschelding belastingen, collectieve zorgverzekering: deze gegevens zijn niet meer in de basisregistratie Weesp opgenomen. Jeugdsportfonds: geen cijfers over 1e halfjaar 2020 beschikbaar, deze worden jaarlijks verstrekt. Het gebruik zal vergelijkbaar zijn met 2019, ongeveer 50 kinderen maken gebruik van het aanbod van zwemles, ongeveer 20 van een bijdrage in de kosten voor sportbeoefening. De Stadspas is in februari beschikbaar gekomen voor Weesper inwoners, het aantal betreft zowel volwassenen als kinderen.

9

Tabel 2 Minimavoorzieningen Individuele inkomenstoeslag Declaratieregeling huisraad Abonnementen en activiteitenregeling Reiskosten ouders met schoolgaande kinderen Declaratieregeling ouders met schoolgaande kinderen Kwijtschelding van belastingen Collectieve zorgverzekering

Q3Q4 2017

Q1Q2 2018

Q3Q4 2018

Q1Q2 2019

Q3Q4 2019

Q1Q2 2020

Q3Q4 2020

67 49

88 74

90 54

98 63

87 47

76 2

Nb

69

123

63

120

64

nvt

nvt

9

0

0

0

0

0

0

0 682

0 x

0 728

0 586

0 x

0 x

0

x

673

761

733

729

369

Stadspas

690

(zie Q1Q2) (zie Q1Q2)

Tabel 3 Q3Q4 Q1Q2 Q3Q4 Q1Q2 Q3Q4 Q1Q2 Q3Q4 Minimavoorzieningen 2017 2018 2018 2019 2019 2020 2020 75 87 109 80 Kindregeling totaal 352 0 11 19 20 79 0 1. Basisonderwijs 13 2. Voortgezet onderwijs 23 7 34 49 38 0 3. Kleding 8 25 26 104 24 0 5 6 7 8 4. Reiskosten 1 2 5. Maatschappelijke participatie 28 30 22 112 4 x nvt Er zijn voor het Kindpakket voor 2020 geen verdere cijfers beschikbaar. Dit heeft te maken met de harmonisatie met de Sociale Dienst Amsterdam. Het Kindpakket heeft een andere inhoud gekregen, omdat een aantal onderdelen nu in de Stadspas zitten. Het Kindpakket als zodanig bestaat eigenlijk niet meer, waardoor cijfers niet goed met elkaar te vergelijken zijn. Tabel 4 Minimavoorzieningen

Q3Q4 2017

Q1Q2 2018

Q3Q4 2018

Individuele bijzondere bijstand (totaal) 1. Bewindvoering 2. Woonkosten 3. Rechtsbijstand 4. Overig 5. Zorg

56

182

151

16 6 13 10 11

89 31 10 46 6

93 13 16 26 3

10

Q1Q2 2019

115 3 24 42 1

Q3Q4 2019 118 (totaal 2019)

Q1Q2 2020

x 96 8 11 9

Q3Q4 2020 152 (totaal 2020) (zie Q1Q2) 2 1 11 13

Grafiek 5 Minimavoorzieningen – individuele bijzondere bijstand Geconstateerde ontwikkelingen • Het aantal gebruikers neemt in het algemeen toe in de loop der jaren. Het zijn voorzieningen waar inwoners gebruik van kunnen maken als ze langdurig in de bijstand zitten. Dit klopt met het beeld dat deze groep een steeds groter deel van het aantal uitkeringsgerechtigden uitmaakt. Daarmee neemt de vraag naar inkomensondersteuning toe.





Participatiewet Algemene trends in 2020 zijn: De dalende trend van het totaal aantal bijstandsgerechtigden de afgelopen jaren is sinds de Coronacrisis gestopt. Sinds maart loopt het aantal uitkeringen per saldo weer op, van 357 eind 2019 naar 406 eind december. Een stijging van ongeveer 10%, waardoor weer het niveau is bereikt aan het begin van de daling in 2016/2017. De stijgende kosten in 2020 door de stijging als gevolg van het stijgende aantal uitkeringen kan worden opgevangen doordat het BUIG-budget in 2020 hoger is dan in 2019. Via de P&C-cyclus wordt u hierover geïnformeerd. Hieronder vindt u een aantal tabellen, die u meer inzicht verschaffen in het uitkeringsgerechtigdenbestand. Ook treft u meer gedetailleerde cijfers over de in- en uitstroom in 2020. In-en uitstroom uitkeringen Tabel 5 In- en Uitstroom 2020 Regeling

PW-I

IOAW/Z

Aantal instroom

Aantal uitstroom

Aantal instroom

Januari

7

6

1

Februari

4

7

Maart

11

April

10

Aantal uitstroom

Totaal

Instroom

Uitstroom

1

8

7

2

0

6

7

5

1

0

12

5

0

0

0

10

0

11

Mei

3

4

0

0

3

4

Juni

10

3

0

0

10

3

Juli

6

3

-

1

6

4

Augustus

6

7

-

1

6

8

September

11

2

1

1

12

3

Oktober

10

5

-

1

10

6

November

11

4

-

-

11

4

December

8

2

-

-

8

2

Stand 1-1-2020 Totaal in/uit

319 97

Stand 31-12-2020 Totaal in/uit 2019

38 48

5

368 62

357 5

102

38 68

5

53 406

6

67

74

In de tabel is te zien dat de instroom in 2020 op het niveau ligt van dezelfde periode in 2019. De uitstroom ligt echter veel lager met 23 in het eerste half jaar terwijl dat er op basis van de cijfers 2019 ongeveer 37 zouden moeten zijn. Per saldo is het aantal uitkeringen van 357 naar 374 toegenomen, waarmee de dalende trend is gekeerd in een duidelijk stijgende trend. Het streven om eind 2020 op een aanzienlijk lager aantal uitkeringen van dat van 2019 uit te komen lijkt dan ook niet haalbaar. In onze prognoses gaan wij uit van het streven van de gemeente om het aantal uitkeringen met 20% te laten dalen in de huidige bestuursperiode ten opzichte van de 390 uitkeringen eind 2017. Hoewel het aantal cliënten in de bijstand daalt sinds 2016, is in de vorige monitor al aangegeven dat ondanks de verbeterde economische situatie tot en met 2019 en onze geïntensiveerde inzet het ambitieniveau te hoog blijkt te zijn. De Coronacrisis zorgt dat deze prognoses als onhaalbaar moeten worden beschouwd. Inmiddels heeft het aantal bijstandsuitkeringen weer het niveau van 2016/2017 bereikt. Van invloed op de ontwikkeling van het bestand zijn onder andere de volgende aspecten: • De economische conjunctuur bepaalt in sterke mate de kansen op de arbeidsmarkt voor uitkeringsgerechtigden.

Door de Coronacrisis verdwijnt veel werkgelegenheid in een aantal sectoren die in Weesp sterk zijn vertegenwoordigd. De groei die andere sectoren laten zien compenseert dit onvoldoende, zeker op korte termijn, omdat de overstap van de ene naar de andere sector tijd vraagt (bijvoorbeeld door noodzakelijke omscholing). Het aantal werkzoekenden neemt daardoor toe en de kansen voor de uitkeringsgerechtigden nemen af. Dit vertaalt zich direct in een toename van de instroom in de bijstand en in een sterke afname van de uitstroom uit de bijstand. Per saldo is het aantal uitkeringsgerechtigden in 2020 fors toegenomen. Gezien de forse toename van het aantal WW-uitkeringen (landelijk, regionaal en zeker ook in Weesp) is de verwachting dat dit aantal nog verder zal toenemen. • Voor het merendeel van de huidige cliënten (60 a 70 %) is vastgesteld dat zelfs in een krappe arbeidsmarkt (tot de Coronacrisis) de beperkingen te groot zijn om op korte termijn het aantal uren betaald werk aan te kunnen dat nodig is om volledig uit de uitkering te komen.

12

De intensieve begeleiding die wordt ingezet voor (een deel van) heeft pas op langere termijn effect, maar wordt vertraagt door de Coronacrisis. Te denken valt aan bijvoorbeeld cliënten uit de volgende groepen: - Statushouders die instromen in het kader van taakstelling van de gemeente tot huisvesting. Op moment van huisvesten zijn hun kansen op de arbeidsmarkt in het algemeen beperkt en is er intensieve begeleiding (o.a. via taaltrajecten) nodig om hun kansen te vergoten; - Inwoners met een arbeidsbeperking die als gevolg van de invoering van de participatiewet aangewezen zijn op ondersteuning van de gemeente. Het betreft (deels) de groep die voorheen in de Wsw en Wajong kwam, maar nu onder de verantwoordelijkheid van gemeenten valt. Tijdelijke overbruggingsregelingen zelfstandigen (Tozo) De Coronacrisis leidt tot een grote stroom aanvragen van zelfstandigen voor ondersteuning door de gemeente. Het betreft Tozo 1 en 2 in het eerste halfjaar 2020, Tozo 3 is vanaf 1 oktober beschikbaar gekomen. Tozo 4 start 1 april 2021. Hoewel het tijdelijke maatregelen betreft, is de impact dermate groot en de periode dat de gemeente de verantwoordelijkheid draagt voor de uitvoering dermate lang (inclusief definitief vaststellen, controle en verrekenen achteraf), dat het van toegevoegde waarde is de ontwikkelingen van de Tozo in deze monitor op te nemen.

Wat betreft Tozo1 zijn er 478 uitkeringen verstrekt, via Tozo2 190 en via Tozo3 173 in 2020. Vrijwel alle aanvragen zijn toegekend. De aanvragen voor Tozo3 lopen door tot in 2021, een deel van de aanvragen in 2020 gedaan wordt als uitkering in 2021 vastgelegd. Daarnaast zijn er 26 bedrijfskredieten verstrekt (ongeveer 10.000 euro per krediet maximaal). Tabel 6 Tozo

Aanvragen 2020

Uitkering met start in 2020

Uitkering vastgelegd in 2021

T1

485

478

0

T2

191

190

0

T3

174

173

6

Werkgeversservicepunt (WSP) Weesp maakt onderdeel uit van de arbeidsmarkt Gooi- en Vechtstreek. Het regionaal werkgeversservicepunt (WSP) heeft een belangrijke rol om werkzoekenden te bemiddelen naar banen en daarvoor een netwerk met regionale werkgevers te onderhouden. Tussen Weesp (uitvoering WPI) en WSP zijn afspraken gemaakt over de inzet van het WSP voor Weesp. Daarnaast is in praktische zin ook aansluiting gezocht bij WSP Groot-Amsterdam, waar WPI voor de Amsterdamse cliënten mee samenwerkt. Hiermee komt ook dit netwerk van werkgevers voor werkzoekenden uit Weesp beschikbaar. Onder aanvoering van de regio Gooi en Vecht worden twee regionale werkgelegenheidsprogramma’s uitgevoerd, ‘Werken aan Werk’ en ‘Perspectief op Werk’. Deze programma’s zijn erop gericht om de kansen op de arbeidsmarkt voor werkzoekenden te vergroten, met name voor diegenen die op eigen kracht weinig kans op het vinden van werk hebben. Begeleiding via “De Poort” De inzet om in een vroeg stadium werkzoekenden begeleiding naar werk aan te bieden is ook onderdeel van de Amsterdamse uitvoering. De afgelopen jaren was daar een specifieke medewerker mee belast en kreeg de aanpak de naam “De Poort”. In de huidige manier van werken is het geïntegreerd in de werkwijze van de klantmanagers en inkomensconsulenten en wordt er geen aparte telling van bijgehouden.

13

Realisatie taakstelling vergunninghouders (Statushouders) Vanaf 2015 is er een toename van het aantal vluchtelingen in Europa en daarmee ook in Nederland te zien. Gedurende 2016 is er een extra beroep gedaan op de gemeenten om vluchtelingen met status vanuit het AZC te huisvesten in de gemeenten, waaronder ook in Weesp. In de jaren 20142018 hebben zich ruim 100 statushouders gevestigd in Weesp. Daarmee loopt Weesp op schema. In het verlengde van de huisvesting heeft de gemeente Weesp de maatschappelijke begeleiding van statushouders belegd bij Vluchtelingenwerk Midden-Nederland. Deze opvang en begeleiding vindt zoveel mogelijk plaats via de bestaande voorzieningen: Sociaal Wijkteam, Versa en gezondheidsinstellingen. Vanuit Vluchtelingenwerk wordt doorverwezen naar de inburgeringscursussen. De gemeente heeft zelf een uitvoerende rol via de klantmanager in de toeleiding naar banen, vrijwilligerswerk en/of opleidingen. Sinds 2017 is de ondertekening van de participatieverklaring onderdeel van de inburgeringswet geworden. Het betreft in toenemende mate een groep inwoners die deze moet behalen maar niet inburgering plichtig is. De toename van het aantal statushouders heeft mede geleid tot een toename van het gebruik van de uitkeringen en bijzondere bijstand sinds 2016. In 2017 is de aanpak om cliënten vanuit de bijstand aan werk te helpen geïntensiveerd, o.a.

door extra capaciteit aan klantmanagers in te zetten en door sollicitatietrainingen (‘Jobclub’) aan te bieden. In 2019 is het project Jobmaatjes gestart: vrijwilligers uit Weesp begeleiden ieder een statushouder in het vinden en behouden van werk. Sinds begin 2020 is de begeleiding voor 18 statushouders gestart. Een aantal heeft werk gevonden dan wel kunnen behouden dankzij de inzet. Tijdens de Coronacrisis is de aandacht wat meer komen te liggen op empowerment: statushouders in hun kracht proberen te zetten, eenzaamheid voorkomen e.d. zodat ze gemotiveerd blijven om duurzaam een het werk te gaan. De samenwerking is inmiddels verlengd tot 2021. Opbouwwerk energietransitie Er is een opbouwwerker energietransitie aangesteld voor 16 uur per week. De opbouwwerker is vanaf november 2020 gestart en richt zich met name op huishoudens met een smalle beurs, die begeleiding nodig hebben in deze transitie. In de afgelopen twee maanden is duidelijk geworden dat deze doelgroep hier nog heel ver vanaf staat. De volgende activiteiten hebben plaatsgevonden:  De opbouwwerkers heeft gesprekken gevoerd met acht huurders/huishoudens die een (zeer) hoge energierekening hebben.

Dit om een beeld te krijgen van hun bewustzijn op het gebied van de energietransitie, hun leefomstandigheden en houding en hun gedrag ten opzichte van hun energieverbruik  Er wordt op dit moment een training ontwikkeld voor medewerkers van Versa. De training zal begin 2021 aangeboden worden. Na deze training hebben zij voldoende kennis over het onderwerp energietransitie om actief gesprekken over dit onderwerp te kunnen voeren met hun cliënten. Hierdoor kunnen zij signalen, initiatieven of problemen hieromtrent bij de opbouwwerker onder de aandacht brengen, zodat hierop acties uitgezet kunnen worden.  Er is een samenwerking met Weesp Duurzaam. Deze samenwerking resulteert in het aanmelden van huishoudens voor een consult van hun energiecoaches. Voor het 1e kwartaal 2021 staan er overige gezamenlijke plannen op stapel.  Er is een flyer ontwikkeld t.b.v. het ophogen van het aantal deelnemers aan het inwonerspanel Weesp deze bewoners te introduceren. De flyer is verspreid in de Schildersen Dichtersbuurt. 1.3 Ondersteunen van initiatieven, die gericht zijn op onderlinge hulp (Samenkracht) De gemeente wil een impuls geven aan initiatieven die de sociale samenhang bevorderen, door inwoners samen te brengen en ervoor te zorgen dat zij gemakkelijker hulp durven te vragen en aan te bieden.

Ook in het kader van samenkracht naar werk (werkzoekenden die elkaar ondersteunen bij het vinden van werk), organiseert de gemeente bijeenkomsten, de zogenaamde jobclubs. 14

Lokale aanpak eenzaamheid In de tweede helft van 2020 werkte de beleidsafdeling aan een Plan van Aanpak Eenzaamheid. In dit plan nemen wij werkzame elementen uit de Amsterdamse aanpak Eenzaamheid op die in 2021 uitgevoerd kunnen worden. Ook leverde de Werkgroep Kom Erbij belangrijke aandachtspunten en ideeën aan. De werkgroep Kom Erbij kwam in de tweede helft van 2020 driemaal digitaal samen. Wegens de Corona-maatregelen lukte het niet om activiteiten in de buurt te organiseren. In december heeft de werkgroep een Kerstkaartenactie voor eenzame inwoners georganiseerd. De kerstkaarten zijn gemaakt door leden van Buurtkamer De Kastanje en leerlingen van het Casparus College. Deze kaarten zijn in verschillende wijken uitgedeeld, waarbij ook flyers van het Netwerk Vrijwillige Hulp zijn overhandigd. In deze flyer staan contactgegevens van diverse organisaties in Weesp, waaronder Maatjesproject, Handjehelpen, Seniorweb, Wijkcentrum de Wintertuin en de kookgroep Weesp. Een belangrijk onderdeel van het Plan van Aanpak is het verbinden van de diverse (welzijns)organisaties en initiatieven in Weesp. De eerste contacten tussen de Werkgroep Kom Erbij en het Netwerk Vrijwillige Hulp zijn in de tweede helft van 2020 gelegd. In 2021 gaan de groepen onderzoeken hoe zij intensiever kunnen samenwerken op het gebied van eenzaamheid.

Veel informele partijen in Weesp onderhouden en ondersteunen op creatieve manieren de inwoners van Weesp. Hiermee dragen zij bij aan het verminderen van een sociaal isolement en gevoelens van eenzaamheid. U komt diverse voorbeelden tegen in deze monitor. 1.4 Bevorderen van de toegankelijkheid van voorzieningen, activiteiten, ruimten en informatie voor mensen met een beperking We vinden het belangrijk dat inwoners, ook met beperkingen, blijven meedoen in de samenleving. Het bevorderen van de toegankelijkheid van voorzieningen, activiteiten, ruimten en informatie voor inwoners met en zonder een beperking is noodzakelijk om te zorgen dat alle inwoners gelijkwaardig kunnen meedoen in de samenleving. Bij de bouw wordt inmiddels al rekening gehouden met fysieke toegankelijkheid en indien nodig, levensloopbestendig gebouwd. Ook op het gebied van werk zijn initiatieven voor inwoners met een beperking. We werken aan een inclusieve arbeidsmarkt door te zorgen dat zoveel mogelijk inwoners kunnen werken op reguliere werkplekken bij reguliere werkgevers. Re-integratie Amsterdam heeft een zeer uitgebreid pakket aan instrumenten dat het team kan inzetten. Zo kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van ‘Amsterdam Werkt’, een oriëntatie op werk, leerstages en voorschakels naar werk in samenwerking met het bedrijfsleven.

Daarnaast wordt ook een beroep gedaan op het aanbod van de regio Gooi-en Vechtstreek, zoals de werkgeversarrangementen die met diverse branches zijn gesloten. Banenafspraak en beschut werken Ongeveer 30 personen uit Weesp zijn geïndiceerd voor de banenafspraak. De Banenafspraak biedt werkgevers de mogelijkheid werkzoekenden met een arbeidsbeperking (met een loonwaarde tussen de 40 en 80%) onder gunstige voorwaarden in dienst te nemen, onder andere via een loonkostensubsidie. Het betreft zowel uitkeringsgerechtigden als niet uitkeringsgerechtigden (Nuggers). Het merendeel van de geïndiceerden is met loonkostensubsidie geplaatst bij de Tomingroep.

15

1.5 Ondersteunen en faciliteren van mantelzorgers Mantelzorgers hebben uiteenlopende vragen, afhankelijk van hun situatie of de fase waarin zij aankloppen voor hulp. Soms hebben mantelzorgers hulp nodig, maar durven zij niet aan te kloppen. In andere situaties realiseert een mantelzorger niet dat hij of zij mantelzorger is. Het is daarom belangrijk om mantelzorgers te informeren en mogelijke overbelasting te signaleren. Wij willen de mantelzorgers ondersteunen door het aanbieden van cursussen, respijtzorg, lotgenotencontact en een inlooppunt waar inwoners terecht kunnen met vragen. Daarnaast besteden wij aandacht aan de mantelzorgers tijdens de Dag van de Mantelzorg. Ondersteuningsnetwerk Wonen-Welzijn-Mantelzorg (WWM) Dit onderdeel bestaat uit de gecombineerde diensten van Wonen- Welzijn- Mantelzorg (WWM) en mantelzorgondersteuning. De wonen/welzijn/ zorgadviseur van Versa Welzijn biedt advies op maat over alle diensten op het gebied van wonen, welzijn en zorg. De mantelzorgondersteuning richt zich op het ondersteunen van personen die een familielid of andere naasten met een fysieke of geestelijke handicap langdurig verzorgen. Door cursussen, ontspanningsactiviteiten en respijtzorg aan te bieden probeert Versa Welzijn mantelzorgers te ondersteunen en te ontlasten. WWM adviseurs ondersteunden meer hulpvragers dan vorig jaar.

Dit heeft te maken met de coronacrisis en bijbehorende RIVM-maatregelen. Mensen hebben minder contacten en er zijn minder mogelijkheden om er op uit te gaan. Versa heeft in het begin van de coronacrisis de mensen in haar bestand gebeld, wat heeft geleid tot meer contacten. In het afgelopen half jaar de contactmomenten per hulpvrager tevens toegenomen. Vanaf augustus zijn alle mantelzorgers in het systeem van Versa benaderd omtrent het mantelzorgcompliment. Deze contacten zijn niet verwerkt in de tabel hieronder. Er zijn in totaal 249 mantelzorgers doorgegeven aan de gemeente Weesp om in aanmerking te komen voor het compliment.

Ondersteuningsnetwerk WWM - hulpvragers 500

396

400

339 249

300 200 100

36

89

188

144 63

65

Q3Q4 2016

Q1Q2 2017

164

136

121

282

244

49

51

63

70

Q1Q2 2018

Q3Q4 2018

Q1Q2 2019

Q3Q4 2019

114

98

Q1Q2 2020

Q3Q4 2020

0 Q1Q2 2016

Q3Q4 2017

Aantal hulpvragers

Aantal contacten met hulpvrager

Grafiek 6 Ondersteuningsnetwerk WWM – hulpvragers & aantal contacten

16

Ondersteuningsnetwerk WWM Gemiddeld aantal gesprekken per hulpvrager 6 4,8

5

4

4 3

2,9 2,3

2,3

3,3

3,2

2,8

2,9 2,1

2 1 0 Q1Q2 2016 Q3Q4 2016 Q1Q2 2017 Q3Q4 2017 Q1Q2 2018 Q3Q4 2018 Q1Q2 2019 Q3Q4 2019 Q1Q2 2020 Q3Q4 2020

Grafiek 7 Ondersteuningsnetwerk WWM – gemiddeld aantal gesprekken per hulpvrager Mantelzorg Over het algemeen vragen mantelzorgers niet veel aandacht, vaak vinden ze het heel normaal dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun zieke naaste. Bovendien vinden ze het lastig om zich vast te leggen. Er kan altijd iets gebeuren, men te moe is of de draaglast is te hoog. Doel van de oprichting van de maandelijkse Mantelzorginloop (laagdrempelig) is om meer mantelzorgers te bereiken. Tijdens het spreekuur kunnen mantelzorgers binnenwandelen, vragen stellen, ervaringen uitwisselingen met andere mantelzorgers of voor een gezellig praatje langskomen. Tot november is er één keer in de maand een mantelzorginloop geweest. Hier kwamen tussen de 4 en 7 bezoekers op af. De dag van de Mantelzorg kon wegens de Corona-maatregelen niet doorgaan. Versa heeft daarom alle mantelzorgers die bij hun bekend zijn een kaart gestuurd om hen te bedanken voor hun inzet in het afgelopen jaar. Alzheimercafé Maandelijks wordt een ander thema behandeld in het Alzheimercafé. Het is zowel voor mensen met dementie, de mantelzorger als voor andere naasten bestemd. Ook professionals en vrijwilligers bezoeken regelmatig deze avonden. Per keer komen er tussen de 25-55 bezoekers. De werkgroep leden bepalen de thema’s en nodigen de gastsprekers uit. De werkgroep bestaat uit professionals en deskundige vrijwilligers (o.a.

een sociaal werker van Versa Welzijn, een gepensioneerd huisarts, een socioloog, een geestelijk verzorger, twee casemanagers van mensen met dementie). De werkgroep komt driemaal per jaar bij elkaar om de thema's te bepalen. De keuze van onderwerpen is breed. Op de avonden zelf is er altijd een gespreksleider aanwezig die de gastspreker interviewt en de vragen uit de zaal coördineert. De avonden zijn namelijk ook uitdrukkelijk interactief. De onderwerpen zijn informatief waarbij dementie vanuit verschillende kanten wordt belicht. De gasten zijn dus altijd actief betrokken en gaan aan het eind van de avond met nieuwe informatie, ideeën en met meer energie naar buiten. De gasten delen ook hun eigen ervaringen met elkaar zodat er een uitwisseling is en men van elkaar kan leren. Er zijn ook altijd professionals in de zaal aanwezig die eventuele vragen na afloop en tijdens de pauze kunnen beantwoorden. Het Alzheimer Café Weesp is in de periode van januari tot juni 2020 drie keer open geweest en in de periode van september t/m december twee keer. In oktober was er een jubileumvoorstelling van ¨de City speelt¨ en in de december is een kleinschalig Alzheimercafé georganiseerd. Het aantal aanmeldingen nam in 2020 drastisch af vanwege de coronacrisis. Om die reden is besloten het Alzheimercafé vanaf de zomerperiode in 2021 weer te openen.

Ook beraadt het Alzheimer café zich over mogelijke en haalbare alternatieven.

17

Vrijwillige Thuishulp - intensief (VTHi) Vrijwillige Thuishulp Intensief levert een bijdrage aan het voorkomen en/of terugdringen van overbelasting en/of een sociaal isolement van mantelzorgers. Door middel van hulp van een vrijwilliger wordt geprobeerd de draagkracht van een individuele mantelzorger te optimaliseren, waarbij de mantelzorger ook in de gelegenheid gesteld wordt zelfstandig een activiteit te ondernemen.

Vrijwillige Thuishulp - Intensief 60 50 40

48 38

30

34

37 37

Q3Q4 2016

Q1Q2 2017

40

35

38

45 42

44

Q3Q4 2018

Q1Q2 2019

46 46

43 42

45 47

Q3Q4 2019

Q1Q2 2020

Q3Q4 2020

39

29

22

20 10 0 Q1Q2 2016

Q3Q4 2017

Q1Q2 2018

Aantal hulpvragers

Aantal matches

Grafiek 8 Vrijwillige Thuishulp – Intensief: aantal hulpvragers en matches. Er zijn van juni t/m december 2020 twee vrijwilligers gestopt. Voor de hulpvragers zijn twee nieuwe vrijwilligers gekoppeld. Er zijn 3 nieuwe hulpvragers bijgekomen en gekoppeld aan nieuwe vrijwilligers. Er zijn dus 42 doorlopende matches en gedurende het afgelopen half jaar zijn er 5 nieuwe matches bijgekomen. De vraag naar bel-maatjes is klein gebleven. Versa merkt dat mensen toch meer behoefte hebben aan elkaar ontmoeten dan aan bellen. Daarom wandelen vrijwilligers ook veel met hulpvragers. 1.6 Stimuleren van vrijwilligerswerk en faciliteren van particuliere initiatieven voor vrijwilligerswerk Naast aandacht voor mantelzorgers willen we ook aandacht blijven houden voor vrijwilligerswerk. Vrijwilligerswerk draagt op verschillende manieren bij. Vrijwilligerswerk draagt bij aan zingeving en maatschappelijke participatie van de vrijwilliger, haalt mensen uit isolement en kan een opstap zijn naar betaald werk. Trajecten vrijwilligerscentrale voor Participatiewet De Vrijwilligerscentrale van Versa Welzijn bemiddelt potentiële vrijwilligers naar passend vrijwilligerswerk. De insteek van de Vrijwilligerscentrale is kijken naar talenten, wat kan iemand nu. De ene keer is dat vrijwilligerswerk, maar als dit nog te moeilijk is i.v.m.

de taal, wordt gezocht naar een taalmaatje of het deelnemen in een groep of sport, zodat er contact ontstaat. Dit project is in juli 2016 gestart en loopt nog door. De Vrijwilligerscentrale heeft met ongeveer 30 inwoners met een bijstandsuitkering direct contact. Deze personen zijn bij diverse organisaties aan het (vrijwilligers)werk, zoals bij Vivium (Oversingel en Hogeweij), de Wintertuin, de Hulpgoederenloods, Versa Vrijwillige Thuishulp praktisch en intensief, Theater Wesopa en Taalmaatjes. Ook is een aantal statushouders verwezen en begeleid naar vrijwilligerswerk of heeft een maatje gekregen om de Nederlandse taal beter te beheersen. Voor al deze cliënten is zorg op maat ingezet. Zo is er contact met Vluchtelingenwerk, Vrouwen van Weesp, Naailes en Taallessen. Ook de fietslessen gegeven door een vrijwilliger dragen bij aan participatie in de samenleving.

18

Tijdens de Coronaperiode kreeg Versa aanmeldingen binnen van een andere groep vrijwilligers. Dit betreft inwoners die (even) niet aan het werk waren en zich daarom graag als vrijwilliger in wilden zetten. Versa probeert deze mensen langdurig aan zich te binden. Vrijwilligerscentrale In totaal hebben er 123 bemiddelingen plaats gevonden (doelstelling was 80). Opvallend was het aantal inwoners dat door de coronacrisis besloot om vrijwilligerswerk te gaan doen. Men heeft meer tijd en/of willen iets bijdragen tijdens de coronacrisis. Deze groep wil zich echter niet structureel binden. Zij werken liever op afroep of gedurende een korte periode. Organisaties gaven aan, ondanks de coronacrisis, toch op zoek te gaan naar vrijwilligers omdat ze merken dat veel oudere vrijwilligers even pas op de plaats maakten. Er is een duidelijke behoefte aan nieuwe instroom. De Facebookpagina’s Versa Welzijn Weesp en Versa Vrijwilligerscentrale groeien flink. Er wordt gebruik gemaakt van advertenties op Facebook om nieuwe vrijwilligers te werven. Tussen half november en eind december vond de campagne Weesp Bedankt plaats: een online campagne bestaande uit 3 portretten van vrijwilligers in het WeesperNieuws, een cadeautjes actie en de verkiezing vrijwilliger van het jaar. Deze campagne verving een fysieke bijeenkomst om vrijwilligers te bedanken.

Zo’n 150 vrijwilligers hebben een cadeautje aangevraagd. Daarnaast zorgde de communicatie rondom de campagne voor een extra boost aan de zichtbaarheid en bekendheid van vrijwilligerswerk in Weesp. Een mooie start voor het Nationaal Jaar Vrijwillige Inzet 2021. Netwerk Informele Zorg Het Netwerk Vrijwillige Hulp is een samenwerkingsverband, waarbij Versa, het Maatjesproject, Handje Helpen, Stichting MEE, Stichting Vier het Leven en een vertegenwoordiger van de Adviesraad Sociaal Domein zijn aangesloten. Het Netwerk heeft kennis gemaakt met de nieuwe contactpersoon van de Zonnebloem. In vervolg hierop vinden structurele overleggen plaats tussen de vier maatjes organisaties - Handje Helpen, VTH, Zonnebloem en Stichting Maatjesproject Gooi- en omstreken. Centraal hierbij staat uitwisseling van en aanvulling op elkaars dienstverlening. Dit maakt het doorverwijzen naar elkaars organisaties laagdrempeliger. Door de Coronacrisis is het in 2020 niet mogelijk gebleken om activiteiten en bijeenkomsten te organiseren. Daarom heeft het Netwerk Vrijwillige Hulp zich in het laatste half jaar van 2020 gericht op alle communicatie-uitingen, waaronder:  Advertentie in WeesperNieuws, half december 2020  Folder ontwikkelt + verspreid i.s.m. kerstactie Werkgroep Kom Erbij en Versa (oplage ongeveer 150) onder ouderen.

Men kreeg een kerstkaart, een attentie+ de folder  Lijst met organisaties is nagelopen en opgeschoond t.b.v. flyer en advertentie Daarnaast heeft het Netwerk Kookgroep Weesp geholpen bij de opstart.De kookgroep is gestart op 2 september. Inmiddels bezorgen zij bij 28 mensen gratis én gezonde maaltijden. Insteek is een lekkere gezonde maaltijd en een praatje. Er is regelmatig contact met hen vanuit het Netwerk als er vragen of problemen zijn. Vanuit het Netwerk signaleren wij dat deze Kookgroep een toegevoegde waarde biedt aan kwetsbare inwoners. Om de verbinding tussen het wijkteam en de informele partners te versterken heeft het Netwerk onderzocht of een digitale bijeenkomst georganiseerd kon worden. De lijn die nu verkend wordt is partners één voor één uit te nodigen voor een kennismaking tijdens het reguliere overleg van het wijkteam. Op deze manier kan meer interactie per partner plaatsvinden en blijft de verbinding meer actueel. Het Netwerk Informele Zorg heeft eind 2020 besloten om de naam te veranderen naar Netwerk Vrijwillige Hulp. ‘Zorg’ kan voor inwoners een zware term zijn, waardoor zij niet altijd om ondersteuning zullen vragen. Het Netwerk is van mening dat de term ‘Vrijwillige Hulp’ toegankelijker is voor partners en inwoners.

19

Vrijwillige Klussendienst in en om het huis (Vrijwillige Thuishulp – Praktisch) Er zijn in juni t/m december 286 diensten verleend vanuit de Vrijwillige Thuishulp Praktisch, waarvan een gedeelte wekelijkse diensten betreft zoals als boodschappen of voedselbankpakketten ophalen. De vraag naar hulp bij boodschappen is ontzettend vergroot in de corona periode. In de zomermaanden neemt de vraag naar tuinklussen weer toe.

Vrijwillige Klussendienst - aantal aanvragen 350 300 250 200 150 100 50 0

286 178

150 56

59

Q1Q2 2017

Q3Q4 2017

112

77

86

Q1Q2 2018

Q3Q4 2018

Q1Q2 2019

Q3Q4 2019

Q1Q2 2020

Q3Q4 2020

Grafiek 9 Aantal aanvragen bij de vrijwillige klussendienst HandjeHelpen Handjehelpen is een informele zorgorganisatie die vanaf 2016 in Weesp actief is. Elke koppeling is maatwerk, waarbij de wensen en behoeften van de hulpvrager centraal worden gesteld. Het vrijwilligerswerk is gericht op sociaal contact voor een langere periode. De samenwerking met het sociaal wijkteam en diverse organisaties breidt zich steeds verder uit zodat ook de inwoners de juiste organisaties weten te vinden. Handjehelpen neemt deel aan het “netwerk voor elkaar in Weesp”. Net als voorgaande jaren hebben de inwoners en de medewerkers uit het sociaal wijkteam Handje Helpen weten te vinden met hun ondersteuningsvraag. De koppelingen tussen hulpvragers en vrijwilligers/stagiairs ziet Handje Helpen ieder jaar toenemen, zo ook dit jaar weer. Het jaar 2020 heeft voor een groot gedeelte in het teken gestaan van COVID-19. Een periode waarin veel werd gevraagd van de creativiteit en het aanpassingsvermogen van vrijwilligers en stagiaires van Handje Helpen. Fysieke bezoeken zijn omgezet in digitale en praktische afspraken. Handje Helpen ontving veel nieuwe aanmeldingen van vrijwilligers die ze ook veelal hebben kunnen koppelen aan hulpvragers. Ook heeft de organisatie een bloemenactie en kaartenactie opgezet om hulpvragers en vrijwilligers een hart onder de riem te steken.

Ook zijn er naast de reguliere koppelingen kortlopende ‘corona’ koppelingen gerealiseerd in de gemeente Weesp. De ondervonden voordelen uit deze tijd worden waar passend en waar nodig meegenomen in toekomstige omstandigheden en ondersteuningsbehoeften.

Handje Helpen - Aantal koppelingen gerealiseerd 80 60 60

51 35

40 20

67

16

0 2016

2017

2018

Grafiek 10 HandjeHelpen aantal koppelingen 20

2019

2020

Trend Sociale Samenhang Om de sociale samenhang te versterken worden diverse activiteiten ingezet om de eerdergenoemde doelstellingen na te streven. Gekeken naar de ontwikkelingen vanaf 2016 is bij diverse activiteiten een toenemend gebruik te zien. We blijven de behoefte van onze inwoners peilen en stemmen de activiteiten daarop af. De Coronacrisis heeft op verschillende domeinen een enorme impact, waaronder ook op het Sociaal Domein. In de eerste helft van 2020 moesten de buurtcentra, inloopvoorzieningen en dagbestedingslocaties al sluiten en nu draaien zij veelal op een lagere capaciteit. Financiële onzekerheid neemt toe doordat banen verdwijnen, waardoor inwoners vaker een beroep doen op financiële ondersteuning en maatschappelijk werk. Het reizen en elkaar kunnen ontmoeten is beperkt, waardoor contact onderhouden met familie en vrienden lastiger wordt. Elkaar ontmoeten Onze welzijnspartners proberen op diverse manieren de Weesper inwoners zo goed mogelijk te blijven ondersteunen. Vanwege de verschillende RIVM-maatregelen en de op-en afschaling hiervan moesten zij steeds weer op wisselende omstandigheden inspelen. Een positieve ontwikkeling hierbij is dat organisaties zoals Maatjesproject, HandjeHelpen en cliëntondersteuners steeds meer gaan samenwerken en onderling naar elkaar verwijzen. Dit komt de inwoner ten goede.

Waar de maatregelen het toelieten zijn inloopvoorzieningen en buurtcentra zo snel mogelijk weer opgestart, indien nodig door grotere ruimten op te zoeken. In een aantal gevallen konden alleen vaste bezoekers deelnemen vanwege beperkte capaciteit. Ook is het voor kwetsbare inwoners niet altijd mogelijk om weer fysiek aan bijeenkomsten deel te nemen of wordt dit door huisartsen afgeraden. De verschillende partners in het voorveld zien enerzijds een angst bij kwetsbare inwoners om elkaar fysiek te ontmoeten en anderzijds juist een grote behoefte aan buiten afspreken en faceto-face contacten. Dit vraagt veel flexibiliteit van de organisaties en vrijwilligers. Alle organisaties proberen daarom via allerlei manieren inwoners te bereiken, motiveren en activeren. Vrijwilligers van verschillende organisaties bellen met de inwoners, leggen een bezoek aan de deur af, wandelen buiten of brengen een presentje langs, zodat met name de groep kwetsbare inwoners toch in beeld blijft en het gevoel krijgt erbij te horen. Juist het gevoel erbij te horen lijkt nu nog meer van belang. Iets wat ook meermaals in deze monitor terugkomt. Steeds weer blijkt dat inwoners sociale contacten missen en dat gevoelens van eenzaamheid en stemmingswisselingen toenemen. Niet alleen kwetsbare inwoners en ouderen worden geraakt, maar juist ook de jongeren.

Het blijkt lastig te zijn om de impact van Corona op de jongeren helder te krijgen. Begin 2021 gaan we een jongerendialoog organiseren, met én over jongeren, om te onderzoeken hoe het met hen gaat en wat zij nodig hebben. In het plan van aanpak Eenzaamheid is het verbinden van verschillende partijen in Weesp een belangrijk aspect. Hierbij gaan we gericht partijen betrekken die ook jongeren bereiken. De rijksoverheid stelt bovendien 200 miljoen euro beschikbaar voor welzijn in coronatijd1. Een groot deel van dit bedrag is bedoeld voor het versterken van lokale initiatieven die gericht zijn op meer bewegen en verminderen van psychische klachten. Landelijk wordt ingezet op de aanpak “Een tegen Eenzaamheid”. Voor jongeren worden activiteiten georganiseerd om de mentale weerbaarheid te versterken, zoals coaching, buddyprojecten en een laagdrempelige inloop.

1

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/12/kabinet-stelt-200-miljoen-euro-beschikbaar-voor-welzijn-in-coronatijd

21

Eigen kracht We willen ervoor zorgen dat inwoners zoveel mogelijk uit kunnen gaan van hun eigen kracht. Cliëntondersteuners kunnen bijdragen aan het vergroten van de zelfredzaamheid. In de eerste zes maanden van 2020 zag Stichting MEE een daling van het aantal hulpvragers. Door verbetering van de zichtbaarheid komt het aantal inwoners wat ondersteunt wordt door MEE op hetzelfde niveau uit als vorig jaar. MEE ontvangt weinig corona gerelateerde hulpvragen van inwoners. Wel zijn er inwoners die meerdere hulpvragen tegelijk hebben. Ook wordt de casuïstiek complexer. Een laatste opvallend signaal is dat er meerdere inwoners bij MEE voor ondersteuning komen die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Zij hebben veel uitleg en begeleiding nodig. Deze ontwikkelingen komen ook terug bij de maatschappelijk werkers en de sociaal raadslieden. Financiële zelfredzaamheid Een ander component van eigen kracht is financiële zelfredzaamheid, waarbij werk een belangrijke factor vormt. Het streven is om het aantal uitkeringen te laten afnemen. Door de coronacrisis verdwijnt veel werkgelegenheid en neemt het aantal werkzoekenden toe. De kansen voor uitkeringsgerechtigden nemen af. Gekeken naar de in- en uitstroom van het bestand is zichtbaar dat na de piek van het aantal uitkeringen in 2016 deze aan het dalen is tot aan het begin van de Coronacrisis.

Gedurende 2020 loopt het aantal uitkeringen juist weer sterk op, terwijl de uitstroom uit de bijstand sterk afneemt. Gezien de toename van het aantal WW-uitkering op landelijk en lokaal niveau, is de verwachting dat de instroom in de bijstand verder zal toenemen, terwijl de uitstroom achterblijft. Het merendeel van de huidige cliënten heeft dusdanige beperkingen dat zij niet in staat zijn om op korte termijn voldoende uren betaald werk uit te voeren dat nodig is om uit een uitkering te komen. Voor een deel is dit alleen mogelijk na intensieve begeleiding. Dit geldt ook voor statushouders die instromen. De intensieve begeleiding die wordt ingezet voor heeft pas op langere termijn effect, maar wordt vertraagt door de Coronacrisis. Ondersteunen mantelzorgers Voor veel mantelzorgers vormt de Corona-crisis een zware belasting. Uit de Dementiemonitor Mantelzorg van Nivel2 blijkt dat men name partners van mensen met dementie zich zwaarder belast voelen sinds de coronacrisis. Deze toename hangt samen met het ontvangen van minder (in)formele ondersteuning. De ondersteuning van buren nam in een aantal gevallen juist toe. Onder andere de dagbesteding kan wegens de RIVM-maatregelen minder mensen opvangen. Om de mantelzorgers in beeld te houden heeft Versa actief haar cliëntenbestand benaderd om na te gaan of er (extra) ondersteuning nodig is.