Concept Beleidsplan Bescherming en Opvang 1

Concept Beleidsplan Bescherming en Opvang 2021-2024 Versie voor kaderstelling door gemeenteraad

INHOUD Voorwoord: Kwetsbaar sterk

3

Inleiding

4

Leeswijzer

4

Resultaten beleidsplan Bescherming en Opvang 2017-2020

5

Visie en uitgangspunten 2021-2024

8

Maatschappelijke trends en ontwikkelingen

12

Ambities en doelen 2021-2024

14

Inleiding Preventie en perspectief Beschermd en veilig thuis wonen Goede zorg en hulp dankzij een integrale (keten)benadering

14 15 19 25

Randvoorwaarden

30

Bestuur Gezamenlijke beleidsuitvoering Gezamenlijke inkoop en contractbeheer Sturing, monitoring en verantwoording

30 30 30 30

Financieel kader

32

Bijlage 1 – Deelname Eemnes

36

Bijlage 2 – Participatieparagraaf

37

Bijlage 3: Maatschappelijke ontwikkelingen

39

Bijlage 4 Was-Wordt-lijst

44

Pagina 2 van 45

Voorwoord: Kwetsbaar sterk Verreweg het grootste deel van onze inwoners is zelfredzaam, geeft het eigen leven vorm en weet de weg te vinden in onze samenleving. Een veel kleinere groep kan dit niet (meer) en heeft soms professionele ondersteuning nodig op één of meerdere terreinen. Het gaat om mensen die beperkingen hebben, kampen met een psychische aandoening, verslaving, dak- of thuisloos zijn of te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling. Juist deze inwoners mogen we als samenleving nooit uit het oog verliezen. We moeten naast ze staan, hen op basis van échte betrokkenheid bijstaan én altijd perspectief blijven bieden. Een perspectief dat uitgaat van meedoen, zelfstandigheid en eigen regie. Een perspectief dat zin geeft in de toekomst. Met veel trots bied ik u het tweede beleidsplan Bescherming & Opvang Gooi en Vechtstreek aan. Dit plan is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met inwoners, adviesraden sociaal domen, cliëntvertegenwoordigers, gemeenten, aanbieders van (jeugd)zorg en ondersteuning, Veilig Thuis, aanbieders van eerstelijns -en tweedelijns zorg, zorgverzekeraar Zilveren Kruis, politie, woningcorporaties, het Zorg- en Veiligheidshuis Gooi en Vechtstreek én het onderwijs. Met dit plan bouwen deze samenwerkende partijen voort op de mooie stappen die zij de afgelopen jaren

samen hebben gezet om het verschil te maken voor inwoners met een kwetsbaarheid. Stappen waarbij vertrouwen, maatwerk én samenwerking steeds weer centraal stonden. Ik ben ongelooflijk trots op al die betrokken en bevlogen mensen die zich hier de afgelopen jaren sterk voor hebbenF gemaakt en die ook nu bij hebben gedragen aan de totstandkoming van dit plan. Ik maak samen met de collega wethouders gezondheid en ondersteuning dan ook een dankbare buiging voor al deze vakmensen die dag in, dag uit werken aan een gezond, veilig, betekenisvol en kansrijk klimaat voor onze inwoners.

Wethouder Floris Voorink Coördinerend wethouder Bescherming & Opvang

Pagina 3 van 45

Inleiding Bescherming en opvang omvat gemeentelijke taken op het gebied van openbare geestelijke gezondheids- en verslavingszorg, de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, beschermd wonen, maatschappelijke opvang én vrouwenopvang. Voor een groot deel van deze taken zijn gemeenten sinds 2018 verplicht om in regionaal verband beleid te formuleren én intensief samen te werken. In de Gooi en Vechtstreek kwamen de gemeenten in 2017 als één van de eersten in het land tegemoet aan deze verplichting door een regionaal uitgewerkt beleidsplan Bescherming en Opvang vast te stellen en uit te voeren. Dit gezamenlijke beleid gaat ervan uit dat gemeenten per 1 januari 2018 gezamenlijk invulling geven aan de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid voor de bescherming en opvang van haar meest kwetsbare inwoners. Onder andere door de beleidsuitvoering, de inkoop, het contractbeheer en de kassiersfunctie voor bescherming en opvang over te dragen naar de gemeenschappelijke regeling Regio Gooi en Vechtstreek. Omdat voorzieningen, zoals beschermd wonen, de opvang voor dak- en thuislozen, veilig thuis, de vrouwenopvang, het centrum seksueel geweld, het zorg- en veiligheidshuis en de verslavingszorg op regionale schaal zijn georganiseerd, is het voor gemeenten mogelijk om dit soort specialistische voorzieningen kostendekkend vorm te geven op een gewenst kwaliteitsniveau.

Doelstelling Bescherming & Opvang Samen met professionele partners zorgen gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek ervoor dat ook de meeste kwetsbare inwoners veilig en beschermd (thuis) kunnen wonen. Dit doen zij door ondersteuning zoveel mogelijk binnen de samenleving en de eigen leefomgeving van inwoners in te zetten. Echte betrokkenheid van en naar inwoners is hiervoor de basis. Door altijd met in plaats van over deze kwetsbare inwoners te praten, door echt maatwerk te bieden en door het sociale netwerk van inwoners te betrekken bij het oplossen van problemen. Alleen dan zijn we in staat om duurzame oplossingen te bereiken voor inwoners met problemen. Hiervoor is dit tweede beleidsplan Bescherming en Opvang opgesteld. In dit beleidsplan geven gemeenten aan wat zij doen om kwetsbare inwoners perspectief te bieden. Hierbij ligt de focus de komende periode bij volgende uitdagingen: 1. Het voorkomen van dak- en thuisloosheid 2. (Beschermd) Thuis wonen mogelijk maken 3. Het beter verbinden van zorg, welzijn en veiligheid. Draagvlak Dit beleidsplan is het resultaat van een intensieve samenwerking met een vertegenwoordiging van inwoners en cliënten, adviesraden sociaal domein, aanbieders van (jeugd)zorg en ondersteuning, aanbieders van verzekerde zorg, GGZ behandelaars, Veilig Thuis, huisartsen, zorgverzekeraar Zilveren Kruis, politie en het Zorg en Veiligheidshuis.

Zij hebben de afgelopen jaren stevig met elkaar samengewerkt om de kwaliteit van hulp en ondersteuning voor kwetsbare inwoners naar een hoger niveau te brengen. Ook nu hebben zij een prominente rol gespeelt bij het bedenken en uitwerken van noodzakelijke acties om de goede dingen goed te doen voor kwetsbare inwoners. Zij hebben door mee te schrijven en te adviseren een wezenlijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van dit beleidsplan. Leeswijzer In het volgende hoofdstuk vindt u eerst een beschrijving van de belangrijkste resultaten uit het eerste beleidsplan bescherming en opvang. Vervolgens gaan we in op onze visie en uitgangspunten die gelden voor dit nieuwe beleidsplan en beschrijven we een aantal belangrijke ontwikkelingen waar we met onze maatregelen op moeten inspelen. In de hierop volgende hoofdstukken leest u over de hoofddoelen die we de komende jaren nastreven en de randvoorwaarden die hiervoor gelden.

Pagina 4 van 45

Resultaten beleidsplan Bescherming en Opvang 2017-2020 Kwetsbare inwoners in beeld hebben en indien nodig voorzien van de juiste zorg. Met dit doel hebben gemeenteraden uit de Gooi en Vechtstreek het beleidsplan Bescherming en Opvang 2017-2020 vastgesteld. Gemeenteraden hebben gekozen om echte betrokkenheid, de juiste hulp voor de meest kwetsbare inwoners én een inclusieve benadering van inwoners met multi-problematiek topprioriteit te geven. In 2020 liep het beleidsplan bescherming en opvang af. Daarom hebben wij de uitvoering van dit beleidsplan breed geëvalueerd met (ervaringsdeskundige) inwoners, zorgaanbieders, Zorg- en Veiligheidshuis, politie, Veilig Thuis, GGD, Taskforce Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, woningcorporaties, huisartsen en zorgverzekeraars. In dit hoofdstuk geven we een algemene schets van resultaten die we de afgelopen periode hebben bereikt en verbeterpunten die we in het licht van de evaluatie hebben meegekregen. Gezamenlijke resultaten Bescherming en Opvang Met het beleidsplan Bescherming en Opvang 2017-2020 willen de gemeenten en hun partners: 1. Betrokkenheid bij kwetsbare inwoners realiseren door in de keten goed samen te werken. 2. Door preventie en vroegsignalering voorkomen dat problemen bij inwoners ontstaan/ verergeren. 3.

Ervoor zorgen dat inwoners veilig en beschermd thuis kunnen wonen, ook als zij veel toezicht en begeleiding nodig hebben. 4. De crisiszorg versimpelen en waar mogelijk bundelen zodat (financiële) en organisatorische schotten in de crisiszorg er niet meer zijn. 5. Voldoende aanbod van beschermde woon- en opvangplekken realiseren voor inwoners die hierop aangewezen zijn. Resultaten beleidsplan Bescherming en Opvang 2017-2020 Gemeenten, zorgaanbieders, Zorg- en Veiligheidshuis, politie, Veilig Thuis, GGD, Taskforce Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, woningcorporaties, huisartsen en zorgverzekeraars vinden dat het beleidsplan goed invulling geeft aan de doelen die de gemeenteraden en de samenwerkende partners met elkaar hebben gesteld. Hieronder treft u een overzicht van enkele resultaten die zijn bereikt: Echte betrokkenheid en samenwerking rondom (crisis)zorg  Met inwoners en ketenpartners, zijn samenwerkingsafspraken gemaakt om inwoners die kampen met bijvoorbeeld GGZ problematiek, dakloosheid, huiselijk geweld en/of uitbuiting goed en snel te helpen. We hebben processen en aanpakken op elkaar afgestemd en er vindt regelmatig (casus)overleg plaats. 

We geven uitvoering aan het actieplan geweld hoort nergens thuis. Hiermee willen we huiselijk geweld en kindermishandeling terugdringen. Zie voor de laatste stand van zaken deze voortgangsrapportage.



Via het herstelnetwerk versterken we het welzijn van inwoners met een psychische kwetsbaarheid. In de wijken worden trainingen, cursussen en activiteiten georganiseerd die gericht zijn op persoonlijk herstel. Deze activiteiten worden steeds beter bezocht en zijn breed toegankelijk.



De pilot mensenhandel is in 2018 opgestart en wordt door slachtoffers en partners als effectief ervaren. Er is een goede samenwerking opgezet in de keten en in een jaar tijd zijn zo’n 40 slachtoffers van (met name seksuele) uitbuiting geholpen.



De Wet Verplichte GGZ is per 2020 ingegaan en in alle gemeenten eenduidig geïmplementeerd. Na een half jaar uitvoering constateren we dat het aantal crisismaatregelen tot nu toe niet toegenomen is ten opzichte van vorig jaar. Problemen kunnen veelal zonder dwangmaatregelen worden opgelost.

Preventie & vroegsignalering  Er zijn verschillende trainingen georganiseerd voor uitvoerende (zorg)medewerkers in het sociaal domein, zodat zij bijvoorbeeld GGZ problematiek, huiselijk geweld en kindermishandeling, uitbuiting en mensenhandel (beter) leren signaleren en weten hoe zij het best kunnen handelen.

Pagina 5 van 45



We hebben een aantal publiekscampagnes uitgevoerd om problemen om het gebied van verward gedrag, huiselijk geweld en kindermishandeling en mensenhandel bij het publiek onder de aandacht te brengen. Doel was het bewustzijn, begrip en handelingsvermogen onder inwoners te vergroten.

Veilig en beschermd thuis wonen  Om ervoor te zorgen dat inwoners met een kwetsbaarheid zo lang mogelijk thuis kunnen (blijven) wonen hebben gemeenten een regionaal dekkend netwerk van 24/7 begeleiding in de wijken opgezet voor inwoners die thuis wonen én intensieve 24/7 begeleiding/toezicht nodig hebben.  Om dak- en thuisloosheid in een zo vroeg mogelijk stadium te voorkomen (project vroeg erop af) hebben gemeenten met zorgaanbieders en woningcorporaties samenwerkingsafspraken gemaakt en vastgelegd in het Convenant Huisvesting Maatschappelijke Doelgroepen. 

De urgentieregeling in de nieuwe Huisvestingsverordening is nog beter toegesneden op maatschappelijke doelgroepen en bevordert uitstroom uit beschermd wonen en opvang. Met het instrument HOV (huren onder voorwaarden) kunnen ook kwetsbare inwoners (opnieuw) een kans krijgen op zelfstandig wonen met benodigde zorg en ondersteuning.

Voldoende beschermd wonen en opvang  Om de wachtlijsten voor beschermd wonen te verkorten, zijn het aantal plaatsen voor beschermd wonen uitgebreid. Ook wordt hard gewerkt om te voorkomen dat inwoners aangewezen raken op beschermd wonen. In het versnellingsplan ‘Ambulantisering Beschermd Wonen’ leest u wat we tot en met 2022 doen. 

Gemeenten hebben een gezamenlijke wachtlijstbeheerder beschermd wonen aangesteld. Deze wachtlijsbeheerder zorg ervoor dat (verdere toename van) wachtlijsten Beschermd Wonen wordt voorkomen en borgt dat inwoners op de wachtlijst (ter overbrugging) adequate hulp krijgen.



Jongeren die thuis/dakloos zijn hebben andere hulp en perspectieven nodig om weer zelfstandig in het leven te staan. Daarom hebben gemeenten een eigen opvang voor jongeren opgezet. De opvang werkt tevens met een outreachend begeleidingsteam dat zwerfjongeren (pro)actief opzoekt, begeleidt, aan hulp koppelt en nazorg levert.

Uitkomsten evaluatie In 2020 is het beleidsplan Bescherming en Opvang breed geëvalueerd met (ervaringsdeskundige) inwoners, zorgaanbieders, Zorg- en Veiligheidshuis, politie, Veilig Thuis, GGD, Taskforce Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, woningcorporaties, huisartsen en zorgverzekeraars. In het evaluatierapport vindt u een (uitgebreide) beschrijving van deze evaluatie. Hieronder treft u de belangrijkste uitkomsten uit de evaluatie: 1. Aanbieders zijn positief over de acties en resultaten uit de afgelopen beleidsperiode. 2. Gemeenten, partners en inwoners vinden dat er goed en fijn is samengewerkt. 3. Het is niet goed gelukt om inwoners die veel begeleiding nodig hebben beschermd thuis te laten wonen. Gemeenten en partners willen de komende tijd meer doen om (beschermd) thuis wonen mogelijk te maken. 4. Gemeenten willen de financiële risico’s rondom bescherming en opvang beter met elkaar delen. Daarom willen zij betere solidariteitsafspraken maken. Gemeenten denken dat dit helpt om de gezamenlijke doelen beter te behalen. 5. Er ligt een goede basis voor de samenwerking tussen zorg, welzijn en veiligheid, maar de samenwerking kan en moet beter en meer worden bestendigd. 6. In het nieuwe beleidsplan moet een grotere verbinding komen met armoede, schuldenbeleid, onderwijs en werk. 7. Het effect van de preventie-campagnes is onbekend.

Gemeenten en partners streven naar meer focus ten aanzien van het aantal preventie activiteiten en de aard daarvan. 8. Inwoners, ervaringsdeskundigen, gemeenten en maatschappelijke partners willen meer herstelactiviteiten, inzet van ervaringsdeskundigheid en lotgenotencontact, ook voor familie en naasten. Dit moet worden geregeld op een herkenbare en goed te vinden plek in de eigen gemeente. Pagina 6 van 45

9.

Er moet een betere afbakening komen tussen activiteiten die gemeenten lokaal oppakken en gezamenlijke doelen en activiteiten. 10. Gemeenten en partners willen in het nieuwe beleidsplan voortborduren op bestaand beleid en dat beleid door ontwikkelen en verbeteren. 11. De focus van het beleid moet komen te liggen op het voorkomen van dak- en thuisloosheid, (beschermd) thuis wonen mogelijk maken en het beter verbinden van zorg, welzijn en veiligheid.

Pagina 7 van 45

Visie en uitgangspunten 2021-2024 In dit hoofdstuk beschrijven wij wat we belangrijk vinden bij de bescherming en opvang van kwetsbare inwoners. De principes en uitgangspunten geven richting en houvast bij het bereiken van de doelen die verderop in dit beleidsplan beschreven staan. De genoemde uitgangspunten gelden breder in het sociaal domein maar zijn juist voor kwetsbare doelgroepen extra relevant. Daarom geven we eerst een beschrijving van de doelgroep waar dit beleidsplan voor geschreven is. Voor welke inwoners is dit beleidsplan opgesteld? Dit beleidsplan is opgesteld voor inwoners die maatschappelijk uitvallen of dreigen uit te vallen, omdat zij sociaal kwetsbaar zijn. Mensen zijn sociaal kwetsbaar als de draaglast van ervaren problemen en tegenslagen te groot is voor de bij hen beschikbare draagkracht. Door die disbalans worden zij bedreigd met maatschappelijke uitval of sociale uitsluiting. Het gaat veelal om inwoners die (tijdelijk) niet in eigen bestaansvoorwaarden kunnen voorzien, zoals huisvesting, voedsel, inkomen, sociale contacten en zelfverzorging én waar veelal meerdere problemen tegelijkertijd spelen. Denk aan een combinatie van schulden, sociaal isolement, psychische problemen, huiselijk geweld en kindermishandeling, verwaarlozing, verslaving, vervuiling én overlast.

Visie Bescherming en Opvang In de Gooi en Vechtstreek doen inwoners naar vermogen mee in de samenleving. Zij nemen zo normaal mogelijk deel aan onderwijs, de arbeidsmarkt en het maatschappelijk verkeer. Ook als zij te maken hebben met (ernstige) psychische kwetsbaarheden, met geweld of dak- en thuisloosheid. Zij hebben de mogelijkheid om hun eigen leven in te richten door te werken aan herstel, ontwikkeling en ontplooiing. Een passende plek om te wonen en een toegankelijke en veilige omgeving zijn hiervoor belangrijke voorwaarden. Dat geldt ook voor het hebben van (passend) werk of een passende dagbesteding. Werk zorgt voor ontplooiing, ontmoeting en zorgt voor (economische) zelfstandigheid. Daarom wordt het hebben van werk zo veel als mogelijk nagestreefd. Wanneer werk (tijdelijk) niet haalbaar is, kunnen inwoners rekenen op een nuttige dagbesteding en ontmoetingsactiviteiten die dichtbij in de wijken worden georganiseerd. Voor een inclusieve samenleving is betrokkenheid en medewerking van die hele samenleving hard nodig. Of het nu gaat om werken bij de plaatselijke supermarkt, het bezoeken van een bibliotheek of kerk, sporten in de sportschool, het doen van een boodschapje of op visite gaan bij vrienden en familie. Meedoen vereist dat anderen je accepteren zoals je bent. Dat je ‘gewoon’ behandeld en serieus genomen wordt.

Helaas is dit niet altijd vanzelfsprekend voor inwoners met een kwetsbaarheid. Daarom investeren wij in een toegankelijke openbare ruimte én werken we aan herstel en maatschappelijke acceptatie van kwetsbare inwoners uit onze regio. Bij een inclusieve samenleving hoort natuurlijk ook dat iedereen onder alle omstandigheden zichzelf kan zijn. Dit betekent dat we iedereen ruimte geven en respecteren, óók als iemand keuzes maakt die we als ongepast of ongezond zouden bestempelen. Zolang mensen geen overlast veroorzaken, strafbare feiten begaan en er geen sprake is van onveiligheid, staan we voor het recht van een ieder om te doen wat hij/zij wil. Preventie: meer welzijn minder zorg Gemeenten willen met preventie en vroegsignalering voorkomen dat problemen verergeren en mogelijk tot een crisis leiden. Als kwetsbare inwoners zoveel mogelijk regie kunnen voeren en kunnen omgaan fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in hun leven dan verbetert hun kwaliteit van leven. Het doel van de preventie is inwoners, de sociale omgeving en professionals voldoende toe te rusten om signalen van ernstige problemen tijdig te herkennen en erkennen. Met goede voorlichting en Pagina 8 van 45

passende instrumenten voor signalering kunnen we gezamenlijk ernstige crisissituaties in de lokale gemeenschap voorkomen. Met alles wat we vanuit dit beleidsplan doen, richten we ons in de eerste plaats op preventie. Dat heeft topprioriteit. Zo voeren we elk jaar een concreet uitvoeringskalender Preventie & Vroegsignalering uit. Hierin staat uitgewerkt welke acties we voor de volgende jaren uitvoeren. We voeren publiekscampagnes uit om het bewustzijn te vergroten over problemen waar inwoners met een kwetsbaarheid tegenaanlopen, we voeren zelfhulpprogramma’s uit, organiseren scholing voor professionals in de uitvoering én we vergroten de bekendheid van de gemeentelijke toegangen. Want daar kunnen mensen terecht als zij een hulpvraag hebben. Gemeenten zorgen lokaal voor een breed preventief ondersteuningsaanbod, zoals ontmoeting en dagbesteding in de wijken, het in beeld brengen van risicogroepen, Persoonlijk en maatschappelijk herstel centraal Een psychische kwetsbaarheid, meegemaakt huiselijk geweld of kindermishandeling en dak/thuisloosheid kunnen ingrijpende gevolgen hebben op de identiteit, het zelfbeeld en de sociale relaties van inwoners. Persoonlijk en maatschappelijk herstel is in dit soort situaties essentieel om de maatschappelijke positie van inwoners weer te herstellen.

Herstel gaat over het (leren) leven met een ontwrichtende aandoening, beperking of kwetsbaarheid waarbij de mogelijkheden en kracht van inwoners centraal staan. Zo krijgen inwoners hoop en perspectief, regie en (weer) een positief zelfbeeld. Inwoners die hier behoefte aan hebben, kunnen rekenen op een breed scala aan herstelondersteunende activiteiten in de Gooi en Vechtstreek, zoals herstelwerkgroepen, cursussen, trainingen en herstelgerichte begeleiding. Ook hun familieleden en naasten worden betrokken en kunnen – wanneer nodig- rekenen op hulp. Lotgenoten en opgeleide ervaringsdeskundigen zijn hierbij van essentiële meerwaarde. We zetten hun ervaring en deskundigheid zoveel mogelijk in om kwetsbare inwoners en hun naasten te helpen. Inwoners voeren regie over het eigen leven Inwoners van de Gooi en Vechtstreek voeren regie over het eigen leven. Ook als zij te maken hebben met (ernstige) kwetsbaarheden. Wanneer inwoners tijdelijk niet in staat zijn om zelf (of met behulp van het eigen netwerk) regie te voeren en hierdoor veiligheidsproblemen ontstaan, dan kan dit in het uiterste geval door gemeenten worden overgenomen. De vraag van inwoners centraal Geen mens is hetzelfde. Samen met inwoners en hun naasten zoeken we op basis van échte betrokkenheid en vertrouwen naar oplossingen voor hun problemen.

Deze oplossingen zijn op maat gesneden en benutten de eigen mogelijkheden van inwoners om hun problemen op te lossen, maximaal. Hulp is altijd zo licht als kan en zo zwaar als nodig. Verder gaat hulp niet alleen over het wegnemen van (acute) problemen die inwoners hebben, maar ook over het bieden van perspectief. Perspectief dat er van uitgaat dat inwoners – op termijn- zo zelfstandig mogelijk hun leven kunnen leiden. Echt integraal werken Mensen die te maken hebben met een psychische kwetsbaarheid, met huiselijk geweld en/of dak/thuisloos zijn hebben vaak meerdere problemen tegelijkertijd, zoals op het gebied van wonen, werk, inkomen, relaties, zorg én veiligheid. Dit zijn allemaal domeinen waar gemeenten vanuit wetgeving een brede verantwoordelijkheid op hebben. Toch is een bestendige samenwerking tussen deze domeinen nog geen vanzelfsprekendheid. Het is nog steeds moeilijk om schotten tussen wetten en financieringsstromen ondergeschikt te maken aan snelle en juiste hulp voor inwoners met problemen. Dit gaan gemeenten veranderen, zodat ondersteuning op verschillende domeinen een samenhangend geheel vormt en aansluit op de leefwereld van inwoners. In beleid over werk, veiligheid, inkomen, schulden en wonen wordt standaard aandacht besteed aan de participatie en ondersteuning van inwoners met een kwetsbaarheid. Daarnaast sturen we op een intensieve Pagina 9 van 45

samenwerking tussen gespecialiseerde zorg en het voorliggend veld én leggen we focus op de vroegsignalering van schulden en snelle financiële ondersteuning om ergere problemen (bijv. huisuitzetting) te voorkomen. De gemeentelijke regisseur die op uitvoerend niveau eindverantwoordelijk is voor de realisatie en uitvoering van maatwerkoplossingen voor inwoners, heeft breed mandaat om over domeinen heen oplossingen te bewerkstelligen en te doen wat nodig is. Als het nodig is om tot een doorbraak te komen, kan worden afgeweken van regels en beleid. Inwoners wonen zoveel mogelijk thuis in een veilige omgeving Om ervoor te zorgen dat kwetsbare inwoners zoveel mogelijk in hun eigen huis of wijk kunnen blijven wonen investeren gemeenten samen met woningcorporaties stevig in de beschikbaarheid van betaalbare sociale huurwoningen én investeren gemeenten in de randvoorwaarden voor zelfstandig en stabiel wonen, zoals de beschikbaarheid van adequate ambulante hulp en ondersteuning, met 24-uurs oproepbare ondersteuning. Dit alles moet ertoe leiden dat het beroep op beschermd wonen en maatschappelijke opvang afneemt. Dit is een grote opgave voor gemeenten, omdat de woningvraag blijft stijgen en er een schaarste is aan geschikte en betaalbare sociale huurwoningen, zeker als daar ook nog specifieke eisen bijkomen zoals geclusterde ligging bij een zorgsteunpunt.

Scheiden wonen en zorg Daar waar de zorg eerst binnen de muren van een instelling plaatsvond, vindt deze nu steeds meer plaats op andere plekken, zoals poliklinisch of thuis. Dit is een landelijke trend waarbij inwoners meer gestimuleerd worden om langer thuis te wonen en de keuzevrijheid voor inwoners over het type woonvorm waarin zij willen wonen wordt bevorderd. Dat draagt ook bij aan de (financiële) houdbaarheid van zorg waar een vorm van verblijf onderdeel van uitmaakt en zorgverlening grotendeels los komt te staan van het zorgvastgoed. Gemeenten willen dat zorgaanbieders zich meer richten op hun corebusiness: het leveren van zorg. In plaats van ook het eigenaarschap, beheer, schoonmaak, toezicht, het genereren van inkomsten én het managen van risico’s van onroerend goed. Daarom streven gemeenten naar een sterkere scheiding tussen de levering van zorg en het beheer en exploitatie van panden. Zij willen dat zorgaanbieders in principe geen woningen verhuren en dat het verhuren/beheren van vastgoed op een maatschappelijk verantwoorde manier gebeurt via een hiertoe gespecialiseerde (maatschappelijke) instelling (of door de gemeente zelf). De zorgaanbieder heeft als hoofdtaak: het leveren van kwalitatief goede zorg. Dit proces is ingewikkeld en kost tijd.

Gemeenten zien de scheiding tussen de exploitatie van panden en het leveren van zorg als een doel voor de middellange termijn. Met aanbieders en partners voeren zij per voorziening een zorgvuldig proces om tot deze stip op de horizon te komen. Lokaal waar het kan, regionaal waar het moet Gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek werken al jaren intensief samen om de bescherming en opvang van kwetsbare inwoners uit de regio vorm te geven. Zij hebben het beleid, de inkoop, de financiering, capaciteit en krachten op bescherming en opvang gebundeld en opgenomen in de Gemeenschappelijke Regeling Regio Gooi en Vechtstreek. De legitimatie van dit beleid is lokaal. De besluitvorming ligt bij de colleges en gemeenteraden, maar de voorbereiding en vormgeving van dat beleid doen de gemeenten gezamenlijk. Zo sluit het beleid goed aan bij de schaal van de uitvoering en kunnen gemeenten samen sturen op gemeente-overstijgende ontwikkelingen. De regionale samenwerking concentreert zich vooral op de inkoop, het beheer én de beleidsvoorbereiding rondom maatwerkvoorzieningen, zoals beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwenopvang, maatschappelijke ondersteuning en ondersteuning aan familie en naasten. Op regionaal niveau wordt stevig geïnvesteerd in het voorkomen en de aanpak van schulden en (economische) participatie van kwetsbare inwoners.

Lokaal wordt daarnaast ingezet op inclusieve en toegankelijke wijken met een goed netwerk van laagdrempelige algemeen toegankelijke voorzieningen die een preventieve werking hebben én het beroep op maatwerkvoorzieningen doen afnemen. Pagina 10 van 45

In de deze beleidsperiode continueren gemeenten de regionale samenwerking, zoals deze door de gemeenteraden is bestendigd in de Gemeenschappelijke Regeling Gooi en Vechtstreek. Gedeelde financiële verantwoordelijkheid Kernprincipe onder de regionale samenwerking is onderlinge financiële solidariteit tussen gemeenten. Centrumgemeente Hilversum heeft vanaf 2018 de rijksuitkeringen voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang met bijbehorende reserves voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Regio Gooi en Vechtstreek. Vanaf 2023 worden gemeenten door het Rijk gefaseerd verantwoordelijk gemaakt voor de financiën van Beschermd Wonen. Vanaf 2026 komt de mogelijkheid van de doordecentralisatie van 1 de maatschappelijke opvang beleidsmatig aan de orde . De zogenaamde doordecentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang betekent niet dat de regionale samenwerking dan stopt. Sterker nog, in wetgeving wordt de samenwerking tussen gemeenten in regio’s verder bestendigd. Bijvoorbeeld via de zogenaamde Norm voor Opdrachtgeverschap. Deze norm verplicht gemeenten om voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang op basis van een gezamenlijke regionale visie zorg en ondersteuning in te kopen en afspraken te maken over de inrichting van de lokale toegang.

Gemeenten blijven dus regionaal doen wat moet en lokaal wat kan. Ook wordt van gemeenten verwacht dat zij de financiële kant van de door decentralisatie middels een regionale begroting borgen. Aanvullend hebben gemeenten afgesproken om de opgave om (beschermd) thuis wonen mogelijk maken, gezamenlijk op te pakken en op basis van onder andere een gedeelde financiële solidariteit beter mogelijk te maken. Gelet op de regionale oriëntatie van voorzieningen als maatschappelijke opvang en beschermd wonen en gelet op de beleidsmatige, uitvoerende en inkoop-technische verwevenheid van maatschappelijke-, vrouwenopvang en beschermd wonen blijven de regiogemeenten de rijksuitkeringen voor deze voorzieningen ook vanaf 2023 onderbrengen bij de Regio Gooi en Vechtstreek. Hierdoor wordt de beleidsmatige zeggenschap over deze budgetten voor alle gemeenten gewaarborgd, geven gemeenten invulling aan solidariteit én zijn gemeenten meer in staat om – samen met partners in de regio- te sturen op een effectieve uitvoering van het beleid en het waarmaken van veranderambities.

1

De decentralisatie uitkering vrouwenopvang wordt niet door gedecentraliseerd. Pagina 11 van 45

Maatschappelijke trends en ontwikkelingen In dit hoofdstuk worden de maatschappelijke trends en ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op het beleid voor de bescherming en opvang van onze meest kwetsbare inwoners. In bijlage 3 staan de ontwikkelingen uitgebreider beschreven: 1. Meer inwoners met (complexe) GGZ problematiek wonen thuis in de wijk. Dit komt door het rijksbeleid dat uitgaat van een verschuiving van verblijf in een instelling naar verblijf thuis. In de Gooi en Vechtstreek is 30% van de verblijfsplekken in instellingen hierdoor afgebouwd. Om inwoners thuis te laten wonen zijn genoeg woningen en voldoende begeleiding vereisten. 2. Meer incidenten rondom verwardheid. Het aantal incidenten rondom personen met verward gedrag loopt met gemiddeld 20% per jaar op. Tussen 2017 en 2019 steeg het aantal meldingen van 30 naar 46. 3. Meer inwoners hebben (ontwrichtende) schulden. Naar inschatting heeft 20% van de huishoudens te maken met risicovolle schulden, problematische schulden of zit in een schuldhulpverleningstraject. Naar inschatting gaat het in de regio om zo’n 22.879 huishoudens. Omdat steeds minder mensen een financiële buffer hebben om financiële tegenslagen op te vangen (tenminste 40% van de huishoudens in onze regio), zien we het aantal mensen met betalingsproblemen en steeds toenemen. 4.

Hoger werkloosheidscijfer onder kwetsbare inwoners zorgt voor minder zelfstandigheid (Geestelijke) gezondheidsproblemen en beperkingen hangen samen met een grotere kans op instroom in WW vanuit werk en een grotere kans op instroom in de bijstand (al dan niet vanuit WW). Cijfers van het CBS laten zien dat ongeveer de helft van de 18- tot 75-jarigen die behandeld worden in de geestelijke gezondheidszorg werk heeft, ruim een derde heeft een uitkering. Deze doelgroep stroomt zeer moeilijk door naar betaald werk. 5. Het aantal daklozen is verdubbeld. Het aantal dak- en thuislozen is in Nederland in minder dan tien jaar tijd meer dan verdubbeld: van 18.000 in 2009 naar bijna 40.000 mensen in 2018 (CBS, 2019). In 2019 kende de regio Gooi en Vechtstreek 296 daklozen en naar schatting 225 thuislozen. De gemiddelde jaarlijkse stijging van het aantal daklozen in onze regio is daarmee 3% per jaar. 6. Onvoldoende woningen. Terwijl het rijksbeleid ervan uitgaat dat kwetsbare inwoners zoveel als mogelijk thuis in de wijken blijft wonen, is de druk op de woningmarkt groter dan ooit, Hierdoor blijft het ondanks forse inspanningen van gemeenten en woningcorporaties een enorme opgave om kwetsbare inwoners – zoals bijvoorbeeld dak- en thuislozen, exverslaafden en voormalige gedetineerden – te huisvesten en wachttijden voor sociale huurwoningen niet verder te laten oplopen.

Daar waar inwoners in 2013 gemiddeld vier maanden in de opvang verbleven voor zij naar een woning doorstoomden, is dit nu tenminste acht maanden. 7. Toenemend beroep op beschermd wonen. De vraag naar beschermd wonen is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. De capaciteit voor beschermd wonen is uitgebreid van 266 plaatsen in 2017 naar 275 in 2020. Door het toenemend beroep op beschermd wonen nemen de wachtlijsten toe. Daar waar in 2018 gemiddeld 90 inwoners op een wachtlijst stonden voor beschermd wonen, heeft de wachtlijst nu een omvang van zo’n 140 -150 inwoners. Tenslotte heeft de landelijke toegankelijkheid voor beschermd wonen een lichte toename veroorzaakt. 8. Stijging van meldingen huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. Landelijk betreft het een stijging van gemiddeld 20%, die ook in onze regio zichtbaar is. Daar waar het aantal advies en ondersteuningsaanvragen in 2018 1306 was, was dit in 2020 1632. Het aantal meldingen steeg tussen 2018 en 2020 van 1211 en 1459. 9. Doordecentralisatie Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Begeleiding Op dit moment zijn centrumgemeenten verantwoordelijk voor de middelenstroom voor beschermd wonen en de maatschappelijke opvang. Vanaf 2023 worden gemeenten door het Rijk gefaseerd verantwoordelijk gemaakt voor de financiën van beschermd wonen.

Vanaf 2026 komt de mogelijkheid van de doordecentralisatie van de maatschappelijke opvang Pagina 12 van 45

2

beleidsmatig aan de orde . De vrouwenopvang wordt niet door gedecentraliseerd. Voor gemeenten in de Gooi en Vechtstreek heeft de doordecentralisatie weinig effect. 10. Overheveling deel beschermd wonen naar de Wet langdurige zorg Vanaf 2021 wordt een aanzienlijk deel van het volume van beschermd wonen uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (en dus ook de verantwoordelijkheid van gemeenten) overgeheveld naar de Wet langdurige zorg. Hierdoor worden ongeveer 165 cliënten (60% van het totaal) overgeheveld naar de Wlz. De inkomsten voor beschermd wonen dalen van 18 miljoen (in 2020) naar ongeveer 9 miljoen (in 2021 en verder). Gevolgen van de Corona- crisis De corona-crisis raakt kwetsbare inwoners extra hard. Het doet een groot beroep op de weerbaarheid van mensen. Wanneer de draagkracht als gevolg van psychische of sociale problemen toch al beperkt is, zijn de gevolgen van de corona-maatregelen extra belastend. Op dit moment is het al zo dat drie op de vier mensen negatieve gevolgen ervaren zoals angst, oplopende spanning en stress, eenzaamheid, somberheid en depressie, gemis aan sociale contacten en gemis aan contacten met hulpverleners. Ook mensen in isolement neemt toe. De verwachting is dat deze problemen de komende tijd verergeren, na de coronapandemie meer zichtbaar worden.

Een grote groep mensen raakt werkloos, heeft te maken met faillissementen en krijgt te maken met stevige schuldenproblematiek. Als gevolg hiervan verwachten we op termijn een groter beroep op voorzieningen als gevolg van toegenomen persoonlijke en maatschappelijke problematiek zoals dakloosheid, eenzaamheid, psychische crisis of relationele problemen. De maatregelen in het nieuwe beleidsplan bescherming en opvang zijn ontwikkeld in het licht van deze ontwikkeling en sluiten daar goed op aan. Daarmee zijn we voorbereid om de gevolgen voor de lange termijn op te kunnen opvangen.

2

De decentralisatie uitkering vrouwenopvang wordt niet door- gedecentraliseerd. Pagina 13 van 45

Ambities en doelen 2021-2024 Inleiding In voorgaande hoofdstukken maakten we inzichtelijk wat we de afgelopen jaren hebben gedaan aan de bescherming, opvang en participatie van onze meest kwetsbare inwoners en hebben we de belangrijkste ontwikkelingen en opgaven uitgewerkt. In dit hoofdstuk schetsen we wat we de komende jaren doen om voort te bouwen op de mooie stappen die we de afgelopen jaren voor inwoners hebben gezet en hoe we inspelen op de opgaven die we in het vorige hoofdstuk hebben beschreven. Focus Voor de komende beleidsperiode van het beleidsplan bescherming en opvang, hebben inwoners, gemeenten en partners samen focus aangebracht en speerpunten geformuleerd. Gemeenten, inwoners en partners geven unaniem prioriteit aan de volgende uitdagingen: 1. Het voorkomen van dak- en thuisloosheid 2. (Beschermd) Thuis wonen mogelijk maken 3. Het beter verbinden van zorg, welzijn, veiligheid en straf. In dit beleidsplan hebben we de drie hoofdopgaven vertaald naar drie doelen waar de focus op ligt. Alle acties die we de komende jaren in het licht van bescherming en opvang uitvoeren, vallen onder deze drie doelen: 1. Preventie en perspectief 2. Beschermd en veilig thuis wonen 3. Goede hulp en zorg dankzij een integrale (keten-) benadering In dit hoofdstuk beschrijven we welke acties we ondernemen om bovenstaande doelen te realiseren.

Evaluatie en bijstelling Het sociaal domein is constant in ontwikkeling en beweging. Wij zijn continue bezig met het uitbreiden van ons netwerk en kennis op het gebied van wonen, zorg & welzijn en werken aan innovaties. Daarom worden de resultaten en ambities uit dit beleidsplan gemonitord en waar nodig bijgesteld. Bijvoorbeeld door de ambities aan te passen of extra/andere randvoorwaarden te treffen. Zo borgen we dat we altijd anticiperen op ontwikkelingen en voorop lopen in maatregelen die we treffen om kwetsbare inwoners zo goed als mogelijk bij te staan. Planning Bij de maatregelen in dit beleidsplan treft u een weergave van de planning die we hanteren. Randvoorwaarden en sturing In dit hoofdstuk geven we per maatregel een beeld van hoe op de realisatie wordt gestuurd. We geven aan op welke beweging gemeenten gezamenlijk sturen en op welke beweging gemeenten lokaal sturen. In het volgend hoofdstuk treft u een algemeen beeld van de randvoorwaarden die nodig zijn om dit beleidsplan uit te voeren en aan te sturen. Samenkracht! Bij de ontwikkeling en uitvoering van dit beleidsplan zijn/worden inwoners betrokken. Bij alles wat we doen nemen we het perspectief van inwoners zoveel als mogelijk als vertrekpunt.

Gemeenten betrekken inwoners via een gezamenlijk platform dat zij hier speciaal voor hebben opgericht: Samenkracht! Via Samenkracht! worden inwoners met ervaring met een bepaald onderwerp betrokken en gesproken. Per onderwerp worden inwoners ‘geworven’ met wie wij bespreken waar hun vraag ligt en waar zij wel/geen behoefte aan hebben. Door via Samenkracht! goed naar inwoners te luisteren, sluiten we maximaal aan bij de vraag en behoeften van inwoners. Hieronder maken we per project expliciet op welke onderdelen we via Samenkracht inwoners betrekken bij de uitvoering.

Pagina 14 van 45

Was-wordt In het beleidsplan 2017 is uitgegaan van de volgende 5 programmalijnen: 1. Echte Betrokkenheid 2. Preventie & Vroegsignalering 3. Veilig & Beschermd Thuis Wonen 4. Gebundelde en Hoogwaardige crisiszorg 5. Beschermde Woon en Opvangplekken Deze programmalijnen vervangen we door de volgende 3 nieuwe lijnen: 1. Preventie en perspectief 2. Beschermd en veilig thuis wonen 3. Goede hulp en zorg dankzij een integrale (keten-) benadering In bijlage 4 treft u een was-wordt lijst. Daaruit blijkt onder welk programma maatregelen uit het vorige beleidsplan nu valt.

Preventie en perspectief Herstel cliënten en naasten Mensen met psychische kwetsbaarheden of (huiselijk) geweldervaringen hebben te maken (gehad) met ontwrichtende gebeurtenissen en kampen met (zelf)stigma. De afgelopen heeft het Herstelnetwerk daarom verschillende (groeps-) activiteiten georganiseerd om inwoners te begeleiden naar herstel. Zie voor meer activiteiten van het herstelnetwerk: https://www.herstelnetwerk.nl/. De komende jaren richt het herstelnetwerk zich ook meer op de ondersteuning van naasten van mensen met een psychische kwetsbaarheid en de ondersteuning van mensen met geweldservaringen. Ook zij kampen met (zelf)stigma, gebrek aan kennis en lijden vaak onder de problematiek van hun naasten. Ook voor hen komen er lotgenotengroepen, voorlichtingsavonden en speciale ondersteuning. Wat gaan we doen? Maatregel 1. Continueren van het Herstelnetwerk op het niveau van 2021: a. 2 FTE regionaal herstelteam met professioneel ervaringsdeskundigen vanuit GGZ, Verslavingszorg en huiselijke geweld. b. Regionale ondersteuning netwerk en –team c. Inzet op herstelgericht werken binnen contracten d. Herstelactiviteiten ook voor naasten e. Gemeenten dragen bij aan voldoende ruimte zodat de herstelactiviteiten in de wijken kunnen plaatsvinden.

Maatschappelijk effecten

a. Doorbreken van het taboe op psychische stoornissen en huiselijk en geweld en kindermishandeling. b. inwoners (slachtoffers en plegers) kunnen beter omgaan met hun ervaringen en hier hulp voor zoeken.

Planning Doorlopend. De exacte planning is op de website van het Herstelnetwerk terug te vinden.

Samenkracht? Ja

Pagina 15 van 45

2. GGZ Mantelzorg uitbreiden: Het a. Mantelzorgers hoeven a. Voorstel: begin organiseren/inkopen van voldoende zelf minder een beroep te 2022 passend hulpaanbod/ ondersteuning in doen op geïndiceerde b. Inkoop: medio de vorm van lotgenotencontact, psycho- ondersteuning 2022 educatie en familie-coach voor b. Cliënten kunnen langer c. Evaluatie: 2024 mantelzorgers en naasten van inwoners thuis wonen met een psychische kwetsbaarheid. Sturing op herstelactiviteiten Gemeenten sturen lokaal op de herstelbeweging en voldoende herstelactiviteiten in de wijken. Zij wisselen hier regionaal over uit. Dat betekent dat trainingen, cursussen en activiteiten gericht op persoonlijk herstel lokaal beschikbaar zijn, dat er in elke gemeente van de regio minimaal één locatie in welzijnsetting is met laagdrempelige activiteiten die geschikt zijn voor de doelgroep. En dat activiteiten, vrijwilligerswerk of toeleiding naar werk van andere partijen bekend en bereikbaar zijn, zodat er voor elk individu bezigheden beschikbaar zijn die passen bij persoonlijke voorkeur en de fase van maatschappelijk herstel. Ook is voldoende adequate mantelzorgondersteuning een aangelegenheid waar gemeenten lokaal op sturen. Het inkopen van laagdrempelige algemene voorzieningen voor mantelzorgers en het faciliteren/het secretariaat van het herstelnetwerk pakken gemeenten gezamenlijk op via de Regio Gooi en Vechtstreek.

Ja

- . Time-outvoorziening De time-outvoorziening, ook wel respijtvoorziening genoemd, is een voorziening waar inwoners met een psychische kwetsbaarheid of psychosociale problematiek tijdelijk (maximaal 2 weken) terecht kunnen om een crisis en/of klinische opname te voorkomen. De time-out voorziening is in oktober 2020 als pilot van start gegaan en is bedoeld voor zelfstandig wonende inwoners uit de regio vanaf 18 jaar die het thuis even niet redden. De voorziening wordt gerund door professionele gediplomeerde ervaringsdeskundigen, ervaringsdeskundigen i.o. en vrijwillige ervaringswerkers. Zij zetten allemaal hun eigen ervaringen in van hun tijd als cliënt in de psychiatrie en/of verslavingszorg. Het verblijf in de voorziening wordt aangegrepen om waar nodig ondersteuning te organiseren ten behoeve van het herstel van de cliënt en hierbij aansluiting te vinden bij het aanbod binnen het herstelnetwerk binnen de regio voor deze doelgroep. Doel van de voorziening is een sluitend aanbod bewerkstelligen, zodat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Wat gaan we doen? Maatregel 3. Continueren van de timeoutvoorziening in de periode 20212024. We realiseren 4 plaatsen waar 40 tot 50 inwoners (gemiddeld 2 x) per jaar gebruik van maken.

Maatschappelijk effecten a. Minder escalaties naar crises. b. Inwoners wonen langer thuis

Planning a. Evaluatie: begin 2022 b. Inkoop: 2022

Samenkracht? Ja

Sturing op de time-outvoorziening Gemeenten sturen gezamenlijk op de uitvoering van de time-outvoorziening via de Regio Gooi en Vechtstreek.

Crisiskaart ondersteunt eigen regie De crisiskaart ondersteunt kwetsbare en crisisgevoelige inwoners en hun naasten om regie te behouden tijdens een crisis. De crisiskaart is op kleine schaal ingevoerd en door betrokkenen als zeer waardevol geëvalueerd. Door middel van het opstellen van een crisisplan en daaraan gekoppeld een crisiskaart om bij zich te dragen, kunnen cliënten blijven communiceren en regie houden over de omgang met hen als zij daartoe zelf (tijdelijk) niet in staat zijn. Het dragen van een crisiskaart kan tevens leiden tot het voorkomen van een crisis aangezien inwoners meer regie en veiligheid ervaren. Mocht het toch tot een crisis komen dan weten omstanders en professionals wat zij kunnen doen, waardoor de ervaring minder traumatisch zal zijn en het herstel ervan korter zal duren. Pagina 16 van 45

Wat gaan we doen? Maatregel Maatschappelijk effecten Planning 4. Continueren van het verstrekken a. Inkoop: Q3 2021 a. Minder psychische crisis. van 30 crisiskaarten per jaar in de b. Evaluatie: Q1 2023 b. Versneld herstel van periode 2021-2024. Voorafgaand cliënten. aan de verlenging evalueren we het c. voorkomen aanspraak gebruik onder inwoners en bezien zwaardere zorg en we of doorontwikkelingen mogelijk ondersteuning zijn. Sturing op de crisiskaart Het proces van afgifte en beheer van crisiskaarten verloopt via MEE en GGZ-centraal. Beide organisaties hebben direct contact met kaarthouders. Gemeenten sturen gezamenlijk op de uitvoering hiervan via de Regio Gooi en Vechtstreek.

Samenkracht? Ja

Risicogroepen in beeld Om vroegtijdig beleid te kunnen maken op nieuwe ontwikkelingen binnen Bescherming en Opvang blijven de gemeenten in gesprek met hun partners in het veld, cliënten en naasten. Daarnaast monitoren zij data gestuurd de ontwikkelingen met een overzicht en analyse van cijfers uit het zorg-, veiligheids-, huisvestings- en sociaal domein. In 2020 is een pilot Monitor Sociaal Kwetsbare Groepen uitgevoerd, in samenwerking met Gooise Meren. Deze pilot biedt een goede basis voor het opstellen van een regionale monitor Bescherming & Opvang. De aanpak van huiselijk en kindermishandeling leunt nog zwaar op de cijfers van Veilig Thuis. Dit is zowel landelijk als voor onze regio een probleem. In samenspraak met de Taskforce Huiselijk geweld en kindermishandeling zal de komende periode gewerkt worden aan verbeteringen. Het recent ontwikkelde 3 landelijk dashboard zal ons daarbij helpen. Wat gaan we doen? Maatregel 5. Op basis van de pilot in Gooise Meren ontwikkelen we een regionale monitor Bescherming & Opvang waarmee we de doelgroep in beeld brengen. 6. We sluiten aan op landelijke ontwikkelingen van het dashboard huiselijk geweld.

Maatschappelijk effecten a. Maatregelen en activiteiten sluiten beter aan op behoeften van de doelgroep. b. Beter zicht op het effect van maatregelen en activiteiten. a. Maatregelen en activiteiten sluiten beter aan op behoeften van de doelgroep. b. Er is beter zicht op het effect van maatregelen en activiteiten.

Planning a. ontwikkeling: 2022 b. implementatie: 2022 c. evaluatie: 2023

Samenkracht? n.v.t.

a. Afhankelijk van landelijke ontwikkelingen.

n.v.t.

Sturing op risicogroepen in beeld Gemeenten ontwikkelen de monitor gezamenlijk en sturen samen, via de Regio Gooi & Vechtstreek op de werking en het gebruik daarvan. Dit geldt ook voor het dashboard huiselijk geweld.

Voorkomen van (complexe) problematiek Voorkomen is beter dan genezen. Voordat mensen afglijden naar dak- en thuisloosheid, overlast in de buurt, criminaliteit of geweld in afhankelijkheidsrelaties, gaan vaak jaren van problemen als

3

https://dashboards.cbs.nl/v2/dashboardimpactmonitor_hgkm/ Pagina 17 van 45

schuldenopbouw, onvoldoende behandeling en begeleiding vooraf. Deze jaren bieden de mogelijkheid om lichtere zorg en ondersteuning in te zetten, voordat de situatie helemaal uit de hand loopt. Het voorkomt daarmee ook hogere kosten voor specialistische zorg, straf en ondersteuning. Wat gaan we doen? Maatregel 7. Continueren van B&O preventieactiviteiten: a. Jaarlijks 5 scholing en cursussen uitvoerende professionals vanuit regionaal leerhuis. b. Jaarlijks 5 lesprogramma’s op scholen c. Jaarlijks 3 bewustwordingscampagnes d. Uitvoering Preventie en Handhavingsplan inclusief voorzieningen voor preventieve verslavingszorg e. Ontwikkelen en uitvoeren van een tweejaarlijks uitvoeringskalender Preventie & Vroegsignalering. Hierin staan de acties, doelen en effectmetingen voor de volgende 2 jaren.

Maatschappelijk effecten a. Betere signalering, doorverwijzing en ondersteuning door uitvoerende professionals b. Toename psychische weerbaarheid, snellere signalering en afname van psychische problematiek bij jeugd. c. Toename kennis, handelingsperspectief en afname stigma bij inwoners. Plus snellere signalering en ondersteuning voor mensen die kampen met (beginnende) psychische problematiek, verward gedrag en huiselijk geweld. d. Afname gezondheids- en maatschappelijke schade door alcohol- en drugsgebruik (bij jeugd).

Planning a/b. Doorlopend. b. Verspreid over het jaar en afhankelijk van actualiteit, landelijke en lokale planning. Richtlijn: begin, medio en einde van het jaar. d. Zie verder de planning in het plan PHP. - inkoop preventieve verslavingszorg: start eind 2021

Samenkracht? Ja

Sturing op preventie De inzet en sturing op preventie vindt lokaal plaats. Als het gaat om regionale preventieve activiteiten, beperkt de samenwerking tussen gemeenten zich primair tot taken en werkzaamheden van de GGD en Jeugd & Gezin.

Economische onafhankelijkheid en het hebben van werk Bescherming & Opvang richt zich primair op de zorg en ondersteuning van inwoners die dreigen uit te vallen of om dit te voorkomen. Economische zelfredzaamheid en het hebben van werk is echter een belangrijke beschermende factor tegen huiselijk geweld en psychische problemen. De afgelopen jaren is hierop regionaal geïnvesteerd middels het gesubsidieerde project Toeleiding naar werken voor inwoners met (ernstige) psychische aandoeningen en ook lokaal zijn diverse projecten ter ondersteuning van kwetsbare inwoners gestart. Meer specifieke investering op deze doelgroep is nodig. Juist omdat blijkt dat de arbeidsparticipatie van deze groep inwoners de afgelopen jaren is afgenomen. Wat gaan we doen? Maatregel 8. Van alle inwoners die gebruik maken van Beschermd wonen of die op de wachtlijst staan, wordt het arbeidspotentieel vastgesteld. Op basis hiervan worden inwoners of gekoppeld aan een opleiding (om de stap naar werk te kunnen maken), (begeleiding naar) een baan óf inwoners hebben anderszins passende dagbesteding. 9. De ontwikkeling van tenminste 5 werkgelegenheidsprojecten per jaar

Maatschappelijk effecten a. Kwetsbare inwoners zijn beter beschermd tegen huiselijk geweld en psychische problemen

Planning Q1 2022

Samenkracht? n.v.t.

a. minimaal 40 inwoners zijn economisch meer

Doorlopend.

Ja Pagina 18 van 45

voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Aan deze werkgelegenheidsprojecten kunnen tenminste 40-50 inwoners deelnemen.

zelfredzaam. b. Afname noodzaak van zorg en uitgaven hiervoor.

Sturing op de werkgelegenheid voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid De sturing op deze maatregelen vindt vanuit de Regio en het Werkgeversservicepunt plaats.

Financiën (conceptbegroting, versie 10-02-2021) Nr.

Maatregel

2021

2022

2023

2024

1

Herstelnetwerk BW/MZ/HGKM

187.209

187.209

187.209

187.209 BW/DUVO

40.000 192.829 47.500

65.000 192.829 47.500

65.000 192.829 47.500

65.000 BW 192.829 BW 47.500 BW

waarvan HGKM: 80.000

2 3 4

GGZ mantelzorg Time-outvoorziening Crisiskaart

5 en 6 Risicogroepen in beeld 7

Preventie en PHP plan

8 en 9 Oggz dagbesteding dak- en thuislozen

waarvan HGKM: 80.000

waarvan HGKM: 80.000

Dekking

waarvan HGKM: 80.000

-

7.500

5.000

5.000 BW

47.000 + 224838 186.323

47.000 + 192.338 186.323

47.000 + 192.338 186.323

47.000 + BW 192.338 186.323 MO

Beschermd en veilig thuis wonen Voldoende (kleinschalige) opvang Als dakloosheid echt niet kan worden voorkomen of als het in de thuissituatie echt te onveilig is, kunnen inwoners rekenen op hoogwaardige en passende opvang. Gemeenten dragen zorg voor voldoende plekken waarbij gedifferentieerd wordt naar problematiek. Zo is er in de regio een speciale opvang voor thuis/dakloze volwassenen, gezinnen en jongeren. In Almere staat een vrouwenopvang voor slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel. Daarnaast is er de mogelijkheid om daklozen tijdelijk alternatieve opvang aan te bieden in een hotel of vakantiehuisje. Verder hebben gemeenten met het plan van aanpak terugdringen dak- en thuisloosheid de ambitie uitgesproken om de opvang kleinschaliger te organiseren. Door eenpersoonskamers te creëren in de daklozenopvang komen cliënten eerder tot rust en kunnen zij eerder werken aan hun herstel en uitstroom uit de opvang. Deze eenpersoonskamers worden mogelijk gemaakt door de gezinsopvang kleinschaliger in de wijk te organiseren. Dit komt het gewoon en emotioneel veilig opgroeien van kinderen ten goede. Wat gaan we doen? Maatregel 10. Uitvoering geven aan de maatschappelijke en vrouwenopvang op basis van het niveau van 2020: a. Een dekkend hulp en begeleidingsaanbod realiseren voor dak- en thuislozen. b. Realiseren van 1persoonskamers maatschappelijke opvang c.

Realiseren van minimaal

Maatschappelijk effecten a. Bescherming van vrouwen in noodsituaties. b. Zelfredzaamheid voor vrouwen en een zelfstandig leven door snellere en betere uitstroom. c. Kinderen kunnen in een normale setting worden opgevangen, bij voorkeur binnen hun eigen gemeente.

Planning a. Inkoop Q1 2021 b/c. Realisatie 2022, evaluatie 2024

Samenkracht? Ja

Pagina 19 van 45

10 kleinschalige opvanginitiatieven voor gezinnen in de wijken. 11. Contineren maatschappelijke en jongerenopvang op basis van het niveau in 2020 (54 plaatsen).

a. circa 300 daklozen per jaar adequaat opvangen en voorzien van de juiste ondersteuning terug naar zelfstandig of beschermd wonen

a. Verlenging begin 2021 b. Inkoop start eind 2021

Ja

Sturing op preventie én op (voldoende) kleinschalige opvang Gemeenten zorgen voor de juiste randvoorwaarden zodat opvang niet nodig is. Zoals een stevige basisinfrastructuur in de wijken gericht op ontmoeting, dagbesteding, begeleiding, zingeving en talentontwikkeling. Ook gaat het om randvoorwaarden voor snelle signalering en doorverwijzing naar hulp wanneer er sprake is van problemen als (dreigende) schulden en armoede in brede zin, verslaving en huiselijk geweld. Dit zijn allemaal aangelegenheden die lokaal bij gemeenten zijn belegd. De sturing op de meer curatieve kant zoals de sturing op voldoende opvangplekken met kwaliteit pakken gemeenten gezamenlijk op via de Regio Gooi en Vechtstreek.

Van beschermd wonen naar beschermd thuis Gemeenten willen beschermd wonen zo thuis als mogelijk (beschermd thuis) organiseren. Het is bewezen dat dit voor de meeste inwoners met behoefte aan (24uurs) begeleiding/toezicht beter is. Het ontvangen van zorg en begeleiding in de eigen omgeving draagt bij aan het herstel van en het in de samenleving meedoen van inwoners. Thuis wonen door inwoners met psychische problemen leidt tot toegenomen kwaliteit van leven, betere herstelmogelijkheden, meer sociale inclusie en minder stigma. Gemeenten zetten daarom stevig in op preventie en het zo snel als mogelijk opsporen en oplossen van problemen, om te voorkomen dat intramuraal beschermd wonen noodzakelijk is. Dat geldt ook voor cliënten die uitstromen uit de GGZ- kliniek. Deze beweging noemen gemeenten beschermd thuis wonen. Om dit mogelijk te maken, scheppen gemeenten de juiste voorwaarden in de wijken. Dit betekent investeren in de beschikbaarheid van betaalbare sociale huurwoningen/wooneenheden, een breed arsenaal van woonvarianten en de basisbenodigdheden voor zelfstandig en stabiel wonen. Zoals de beschikbaarheid van adequate ambulante hulp en ondersteuning, met 24-uurs oproepbare ondersteuning waar dit nodig is.

Deze ondersteuning kan zeer intensief en kostbaar zijn, wat maakt dat de beweging naar beschermd thuis wonen niet per definitie leidt tot lagere uitgaven dan beschermd wonen in een instelling Soms zijn de uitgaven hoger. Om beschermd wonen in een instelling en om beschermd wonen thuis mogelijk te maken, zijn gemeenten solidair met elkaar. Dit betekent dat zij de kosten en risico’s van initiatieven/locaties die bijdragen aan de gezamenlijke opgaven, gezamenlijk dragen. Hierbij wordt ook inzet op preventie zoveel als mogelijk meegewogen. Alle gemeenten dragen bij. Ongeacht de feitelijke locatie van dergelijke initiatieven/locaties. Gemeenten hanteren hier een kostenregeling voor die nader wordt uitgewerkt. Wat gaan we doen? Maatregel 12.Onderzoek naar een gezamenlijke regionale toegang tot beschermd wonen als specialistische voorziening. We bezien of zo expertise wordt opgebouwd bij de inzet van deze voorziening. En of een gezamenlijke toegang tot beschermd wonen bijdraagt aan een verdere doorvoering van het solidariteitsprincipe op dit gebied.

Maatschappelijk effecten a. inwoners wonen langer thuis b. solidariteit tussen gemeenten neemt toe

Planning a. Onderzoek 2021 b. besluitvorming 2021 c. Implementatie 2022

Samenkracht? Ja

Pagina 20 van 45

13. We indiceren alle inwoners die een beschikking hebben voor beschermd wonen opnieuw en bezien of de zorg op een andere manier geleverd kan worden. Dit is van belang daar beschermd wonen, met de openstelling van de Wet langdurige zorg voor mensen met een psychische stoornis ingaande 2021, per definitie een tijdelijke voorziening zal zijn. 14. Intensiveren van passend toewijzen door: a. Een verscherpt en regionaal afwegingskader voor de inzet van beschermd wonen. b. 2 Scholingsprogramma’s voor consulenten die beschermd wonen indiceren. c. Een 3-maandelijkse regionale intervisie tussen consulenten die beschermd wonen toewijzen. d. De inzet van een regionale doorbraaktafel voor beschermd wonen. Conform de doorbraaktafel jeugd. De opdracht van de doorbraaktafel (waar gemeenten en aanbieders samen aan deelnemen) is het forceren van baanbrekende oplossingen in de zoektocht naar alternatieven voor beschermd wonen. e. De inzet van de wachtlijstbeheerder beschermd wonen continueren en verstreken in adviesrol. 15. Doorontwikkelen van het project scheiden wonen zorg waarbij de beweging van huren van een zorgaanbieder naar beschermd (thuis) wonen wordt ingezet. Waarbij inwoners tevens op basis van scheiden wonen zorg toegang krijgen tot het beschermd wonen en daarmee niet alleen beschikbaar is voor cliënten die al beschermd wonen

a. beperken van het aantal verhuisbewegingen b. inwoners wonen langer thuis c. beschermd wonen draagt bij aan herstel d. wachtlijst/tijd neemt af

a. her indiceren van inwoners op wachtlijst en in de voorziening: 2021/2022 b. onderzoek welke doelgroepen zullen Wmo beschermd wonen nodig hebben en waar en hoe kunnen we deze (thuis) organiseren: 2021/2022 c. inkoop: 2023

n.v.t.

a. inwoners krijgen die zorg en ondersteuning die zij nodig hebben. b. rechtsgelijkheid voor inwoners c. gelijke en hogere expertise van alle gemeenten d. inwoners wonen langer thuis

a. ontwikkelen regionaal afwegingskader 2021 b. scholing en intervisie 2021 t/m 2024 c. opzetten doorbraaktafel 2021, evalueren 2022 d. wachtlijstbeheerder 2021 t/m 2024

Ja

a. looptijd project t/m 2021 b. onderzoeken hoe we scheiden wonen zorg thuis kunnen gaan vormgeven 2021 c. pilot opstarten met alle aanbieders beschermd wonen 2022 d. inkoop 2023

n.v.t.

16. Implementeren wettelijke aanpassingen: a. Doordecentralisatie beschermd wonen. b. Overheveling beschermd wonen naar WLZ.

1. Implementatie van de beoogde scheiding tussen de Wmo en Wlz.

a. norm van opdrachtgeverschap invullen 2021 t/m 2024 b. bestendigen gemeenschappelijke Regeling 2021, inclusief regionale begroting c. woonplaatsbeginsel 2021 d. modelovereenkomsten bij inkoop 2023

n.v.t.

a. instroom klassiek beschermd wonen neemt af b. minder verhuisbewegingen c. meer inwoners ontvangen thuis zorg ook wanneer deze intensief is en om 24/7 toezicht vraagt.

Pagina 21 van 45

e. 2021/2022 de inkoop 2023 voorbereiden op kleiner volume en ander karakter. Sturing op beschermd wonen Gemeenten sturen lokaal op het verkorten van de wachtlijst beschermd wonen. Zij sturen erop dat alleen inwoners waar geen alternatieven voor zijn, een toewijzing voor beschermd wonen ontvangen. Deze sturing vindt in nauwe afstemming plaats met de regionale wachtlijstbeheerder. Gemeenten sturen tevens op de gewenste kleinschaligheid van het beschermd wonen, onder andere middels de regionale inkoop. Wanneer inwoners in beschermd wonen zitten en kunnen uitstromen zorgen gemeenten voor voldoende sociale huurwoningen/wooneenheden waar deze inwoners terecht kunnen. Voor doorstroom uit beschermd wonen en om regulier wonen in een wijk een passend alternatief te maken voor beschermd wonen is essentieel dat wordt gewerkt aan maatschappelijke acceptatie in de wijk en dat inwoners beschikking hebben over de basisbenodigdheden voor zelfstandig en stabiel wonen. Zoals de beschikbaarheid van adequate ambulante hulp en ondersteuning, met 24uurs oproepbare ondersteuning waar dit nodig is. Het organiseren van deze basisbenodigdheden is een vraagstuk van lokale inzet en sturing. Op regionaal niveau worden maatwerkvoorzieningen die hiervoor nodig zijn ingekocht en beheerd.