Bijlage 1 bij RIB 2021 168 - Ontwikkelperspectief Diemerscheg

de ateliers, kampioenen in dekoppelingen regio, die voorlopig niet of nauwelijks zijn gemaakt in de tussen de waarden en opgaven in

1. Een nieuwe blik op de basiselementen van het MRA landschap elementen van het MRA landschap Deze is nodig om nieuwe combinaties Deze is nodigteom nieuwedie combinaties van functies bedenken ook een van functies te bedenken die ook een aantrekkelijk landschap voortbrenaantrekkelijk landschap voortbrengen. We hebben een voorzet gedaan: gen. We hebben een voorzet gedaan:

een nieuwe blik

nog zullen bestaan? De schuurpunten en dilemma’s Het valt op dat sommige koppelingen die ontstonden tijdens de ateliers, nietcombinaties of nauwelijks zijn gemaakt in de tussen de waarden en opgaven in ruimte voor

een nieuwe blik

ruimte voor combinaties

energiehub

vernieuwen casco

energiehub vernieuwen casco

vernieuwen casco vernieuwen casco

Pleidooi voor het MRA landschap met vier handvatten 12

Pleidooi voor het MRA landschap met vier handvatten 12 8

78

ateliers, zoals bereikbaarheid met verhaal met (bestuurlijk) draagvlak. ateliers, zoals bereikbaarheid met verhaal met (bestuurlijk) draagvlak. klimaatadaptatie en smart landscape En wat kunnen we verwachten als klimaatadaptatie en smart landscape En wat kunnen we verwachten als met energietransitie. Dit duidt op divanvan Schiphol, Tata met energietransitie. Dit duidt op di- tegenprestatie tegenprestatie Schiphol, Tata lemma’s in het ruimtegebruik, of het Steel en het Rijk, met betrekking lemma’s in het ruimtegebruik, of het Steel en het Rijk, met betrekking zijn combinaties die nog tot de besteding vanvan CO zijn combinaties dieniet noggoed niet goed totlokale de lokale besteding CO 2 2 voorstelbaar zijn door partijen in in compensatie? voorstelbaar zijn de door de partijen compensatie? de huidige situatie met de huidige de huidige situatie met de huidige de slag metmet hethet momentum oplossingen. Het creëren van ruimte oplossingen. Het creëren van ruimte AanAan de slag momentum en urgentie voor het ontwikkelen Deze resultaten geen eindresultaten zijnzijn geen einden urgentie voor het ontwikkelen en en Deze uitwerken van kansrijke koppelingen punt. punt. De belangrijkste conclusie De belangrijkste conclusie uitwerken van kansrijke koppelingen hard nodig. is wellicht bevinden is wellicht datdat we we onsons bevinden is hardisnodig.

op een uniek moment, waarop op een uniek moment, waarop wewe 3. Circulair plannen van steden en inhoudelijk grip beginnen te krijgen inhoudelijk grip beginnen te krijgen 3. Circulair plannen van steden en (productie)landschappen opruimtelijke de ruimtelijke uitdagingen van op de uitdagingen van (productie)landschappen De MRA biedt veel kansen om op de 21e eeuw, en we juridisch en de 21e eeuw, en we juridisch en De MRA biedt veel kansen om op kleinere schaal dan nu kringlopen te financieel in de positie zijn om ook financieel in de positie zijn om ook kleinere schaal dan nu kringlopen te sluiten; en om stromen te koppelen echt de (politieke) keuzes te maken echt de (politieke) keuzes te maken sluiten; en om stromen te koppelen tussen industrie, landbouw en stad. die nodig zijn. Voorbeelden van dit die nodig zijn. Voorbeelden van dit tussenCirculariteit industrie, landbouw en stad.

is een randvoorwaarde momentum zijn de mogelijkheden momentum zijn de mogelijkheden Circulariteit is een randvoorwaarde voor alle opgaven, die een ander rond CO2 belasting en recent in recent in CO2 belasting voor alle opgaven, diekrijgen een ander karakter zullen door de snelle rondwaarde stijgendeen emissierechten; stijgende emissierechten; karakter zullen krijgen door de snelleont- waarde doorlooptijd en technologische de grote druk op de vastgoedmarkt druk op dekan vastgoedmarkt doorlooptijd en technologische wikkeling. We plannen nietontmeer voor de grote die als vliegwiel fungeren voor vliegwiel kan fungeren voor wikkeling. We plannen niet meer voor is die als de eeuwigheid. Een grote uitdaging investeringen in landschap; de daarom het introduceren van tijdelijkinvesteerders die momenteel investeringen in landschap; de gede eeuwigheid. Een grote uitdaging is heid de processenvan vantijdelijkruimtelijke investeerders noegen nemen met minder gerendedie momenteel daarom hetinintroduceren en ontwikkeling. mentnemen in combinatie met duurzame noegen met minder rendeheid inplanning de processen van ruimtelijke doelstellingen in het ment in combinatie metlandschap; duurzamede planning en ontwikkeling. 4. Plannen met wederkerigheid wens van het kabinet om land-de doelstellingen in het landschap; tussen stad en land bouwkringlopen opom kleinere wens van het kabinet land-schaal 4.

Plannen met wederkerigheid De MRA is gebaat bij meer wederkete sluiten; de nationale, provinciale bouwkringlopen op kleinere schaal tussen stad en land righeid, voorbij de dichotomie stad + en gemeentelijke omgevingsvisies te sluiten; de nationale, provinciale De MRA is gebaat bij meer wederkecontramal. De één kan immers niet die momenteel worden gemaakt, en gemeentelijke omgevingsvisies righeid, voorbij de dichotomie stad + zonder de ander en bij de verdichting en de bijbehorende omgevingswet die momenteel worden gemaakt, contramal. De één kan immers niet van de stad horen dus ook investerin(2021). en de bijbehorende omgevingswet zondergen de ander en bij de verdichting in het landschap. Alleen op die Eenstad blik op de toekomst, aaninvesterinde hand van de atelierbijeenkomsten (2021). van de horen dus ook manier kan worden voorkomen dat Drie nieuwe zones sprongen eruit gen in de hetstadsrand landschap. Alleen op die een oprukkend verstetijdens de gebiedsateliers, door hun Een blik op de toekomst, aan de hand van de atelierbijeenkomsten Driegrootschalige nieuwe zones sprongenontwikeruit manierdelijkingsfront kan worden voorkomen dathet wordt, en blijft ruimtelijke tijdens de gebiedsateliers, door hun de stadsrand een oprukkend versteomringende landschap functioneren kelingen, waarin veel partijen een als ademruimte belang hebben.

Extra gezamenlijke grootschalige ruimtelijke ontwikdelijkingsfront wordt, en en voedselvoorzieblijft het ning. Dit vergt eenfunctioneren sterk MRA-breed kelingen, aandacht, experimenteerruimte, waarin veel partijen een omringende landschap belang hebben. Extra gezamenlijke als ademruimte en voedselvoorzieaandacht, experimenteerruimte, ning. Dit vergt een sterk MRA-breed

Bijlage 2: Deelresultaat MRA Gebiedsateliers

circulair plannen

circulair plannen

Noordzeekanaal gebied

Noordzeekanaal gebied

investering en sturing door de MRA investering en sturing door de MRA partijen is hier gewenst: partijen is hier gewenst: —— (van ——Noordzeekanaalgebied Noordzeekanaalgebied (van Havenstad Havenstadtot tot IJmond) IJmond) —— (van ——Westeinderscheg Westeinderscheg (van Amsterdamse de kassen kassentot tot Amsterdamse Bos Bos via de de gebiedook ook deWesteinderplassen, Westeinderplassen, gebied welbekend bekendals als ZWASH ZWASH (Zuidwest wel (Zuidwest Amsterdam,Schiphol Schiphol en Amsterdam, en Hoofddorp) Hoofddorp) ——Metropolitaan Metropolitaan Waterpark Waterpark (water —— (water enoevers oeversvan van IJmeer, IJmeer, Gooimeer en Gooimeeren en Markermeer),met met hoogwaardige hoogwaardige Markermeer), metropolitane samenhang samenhang en metropolitane en verbindingen zoals bij de steden rond verbindingen zoals bij de steden rond de San Francisco Bay en de Øresund de San Francisco Bay en de Øresund tussen Kopenhagen en Malmö. tussen Kopenhagen en Malmö. De MRA kan niet zonder haar

De MRA kanVerschillende niet zonder haar landschap. majeure landschap. Verschillende majeure transities leiden tot onomkeerbatransities leiden tot onomkeerbare effecten op het landschap. Dit revraagt effecten op het landschap. Dit om een offensieve aanpak voor ontwikkeling en behoud van vraagt om een offensieve aanpak de landschappelijke in voor ontwikkeling enkwaliteiten, behoud van samenwerking met de organisaties de landschappelijke kwaliteiten, in die in deze transities een aandeel samenwerking met de organisaties hebben. Ertransities is al genoeg kennis die in deze een aandeel beschikbaar. We moetenkennis nú aan hebben. Er is al genoeg de slag, op het schaalniveau van beschikbaar. We moeten nú aan de MRA, met het landschap als de slag, op het schaalniveau van uitgangspunt! de MRA, met het landschap als uitgangspunt! —— ”Het landschap in de MRA krijgt hoe dan ook een andere vorm. Als we —— landschap in anderen de MRA het krijgt zelf”Het niets doen, zullen hoe dan ook een andere vorm. Als we voor ons doen met minder zorgvulzelf niets doen, zullen anderen het digheid.” - deelnemer gebiedsateliers

voor ons doen met minder zorgvuldigheid.” - deelnemer gebiedsateliers

plannen met wederkerigheid

plannen met wederkerigheid

Metropolitaan Waterpark

Metropolitaan Waterpark

euwen casco

Westeinderscheg

Westeinderscheg

13

13 9

79

DIEMERSCHEG: METROPOLITAAN LANDSCHAPSPARK VAN DE MRA

Kernkwaliteiten Binnen het landschap van de Gooien Vechtsreek neemt de Diemerscheg een bijzondere positie in. We gaan daarom afzonderlijk in op de kernkwaliteiten, opgave en koers van de Diemerscheg. De Diemerscheg is één van de groene scheggen van Amsterdam met een belangrijke betekenis als recreatief uitloopgebied. Oorspronkelijk was de Diemerscheg een open veenlandschap van rivieren en polders. Het landschap is in de loop van de jaren gefragmenteerd geraakt door de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal, spoorlijnen en snelwegen. In verschillende delen zijn grote recreatieve groengebieden aangelegd, zoals het Diemerbos. De Bloemendalerpolder wordt ontwikkeld tot woonlandschap. Door de woningbouw in en om het gebied neemt de recreatieve druk toe. Opgave Het landschap heeft door alle losse ontwikkelingen en vele infrastructuurdoorsnijdingen geen duidelijk raamwerk. De hoofdopgave is om meer landschappelijke samenhang te creëren die recht doet aan de potenties van het veengebied. Koers voor het landschap Ter versterking van de landschappelijke identiteit worden de huidige bosgebieden omgevormd naar broekbossen. Broekbossen passen goed bij de venige ondergrond, zijn gunstig voor klimaatadaptatie, gaan bodemdaling tegen (door het opzetten van het waterpeil) en leggen meer CO2 vast dan de huidige bosvegetaties.

In de Diemerscheg wordt de energieopgave gekoppeld aan infrastructuur en de nieuwe woonwijken. De nieuw-

62

80

Het Diemerbos met op de achtergrond de vele infrastructuur in het gebied

bouw wordt energieneutraal en de A1 fungeert zelf als energieleverancier en er worden tevens zonne-panelen langs geplaatst. Met de koers wordt ingezet op versterking van de oorspronkelijke landschappelijke karakteristiek van een veengebied. De Diemerscheg wordt een onderdeel van het gehele palet van veenpolders in het landschap van de MRA. De Diemerscheg heeft geen duidelijk raamwerk door de vele infrastructurele doorsnijdingen

Bijlage 2: Deelresultaat MRA Gebiedsateliers

veenweidegebied Diemerscheg plassengebied ‘t Gooi gradiënt

Perspectief voor Gooi- en Vechtstreek

Hoe passen de opgaven in de Diemerscheg? Schets van het tweede atelier

81 63

Diemerscheg, Gooi, Vechtstreek Voor het gebied Diemerscheg, Gooi en Vechtstreek zijn door Feddes Olthof op basis van de ateliers vijf ‘tegels’ uitgewerkt: A. Parklandschap Diemerscheg: koppeling programma’s energietransitie (zonnepanelen en windmolens), CO2 en bodemdaling (broekbos) recre-atie (betere verbinding stad en land), woningproductie B. Gemengd landschap in de Vechtzone: koppeling programma’s agrarische transformatie, CO2 en bodemdaling natuur, klimaatadaptatie, recreatie, (cultuurhistorie). C. Plassengebied: koppeling programma’s agrarische transformatie, uitbreiding natuurnetwerk, recreatie. D. Gemengd landschap op de gradiënt: koppeling programma’s woning-productie (landelijk wonen), energietransitie (zonnepanelen) agrarische transformatie, natuur. E. Bosrijk parklandschap: koppeling programma’s woningproductie (landelijk wonen), energietransitie (zonnepanelen) agrarische transformatie (agro-forestry), natuur, recreatie (cultuurhistorie, landgoederen). Parklandschap Diemerscheg Naast reeds geplande en deels in ontwikkeling zijnde woningbouwlocaties in deze zone (waaronder Bloemendalerpolder), is in dit deelgebied een ster-ke vernatting met broekbos voorzien in het Diemerbos. Dat legt CO2 vast en levert een biomassa-oogst.

De woningbouw voorziet tevens in een koppeling naar een groen-recreatieve inrichting van het resterende deel van de Bloemendalerpolder, inclusief een vaarontsluiting richting de Vecht en een pleisterplaats ter hoogte van de te realiseren sluis. Langs grote infra zijn aan weerszijden zonnepanelen geprojecteerd, langs het Amsterdam-Rijnkanaal grote windmolens.

Vechtzone Aanname is dat langs de Vecht landbouw de drager van het landschap blijft, wel zien we dat vernatting plaats gaat vinden en een transitie naar duurzame landbouw. Onderwaterdrainage kan de bodemdaling afremmen. Boeren of kleine coöperaties gaan bijvoorbeeld meer produceren voor nabije stedelingen en ontwikkelen meer activiteiten op het gebied van natuur en recreatie. Peilverhoging in de inundatievelden maakt de historische structuur beter zichtbaar en is positief voor klimaatadaptatie en de biodiversiteit. Hier vindt enige vernatting plaats, waardoor (aangepaste duurzame) landbouw mogelijk is. Er is ruimte voor kleinschalige energieproductie (niet zozeer op maaiveld). Recreatie wint aan belang en benut de Waterlinie/ Stelling van Amsterdam. Nieuwe routes of attracties zijn mogelijk, maar we voorzien in deze zone geen grote verbeteringen in het recreatieve netwerk. Plassengebied Aanname is dat de natuurfunctie meer ruimte krijgt, ruimte voor enkele honderden ha nieuwe natuur, en dat het gebied vernat wordt waardoor de landbouwfunctie deels zal veranderen. Veranderingen in het waterbeheersysteem worden naar verwachting door het waterschap omgeslagen over de inwoners/gebruikers. Naast de reeds in voorbereiding zijnde nieuwe vaarverbinding is er voor de vaarrecreatie geen extra investeringsimpuls voorzien.

De vaarverbinding kan mogelijk wel zorgen voor extra toeristisch-recreatieve ontwikkeling. Gemengd landschap op de gradiënt De hoge zandgronden van het Gooi gaan op de gradiënt over in de lage veengebieden. Hier is kwaliteitsverbetering van de linten en landgoederen-zones denkbaar via enige toevoeging van wonen op bescheiden schaal. Het gaat daarbij nadrukkelijk om een koppeling met kwaliteitsverbetering, waarbij ook inrichtingsherstel van het landschap wordt meegenomen. De gradiënt is ook een kansrijke zone voor natuurontwikkeling en versterken van de

biodiversiteit. Zonder bijdrage aan landschapsherstel geen toevoeging van bouwvolumes, is het uitgangspunt. Ook hier is sprake van een verandering voor de agrarische sector, maar minder ingrijpend dan in bijvoorbeeld de Vechtzone. Dit landschap biedt kansen voor goed ingepaste zonneweides en andere kleinschalige vormen van duurzame energieproductie. Er ligt een uitdaging om in de randen de stijgende recreatieve druk op te vangen. Bosrijk parklandschap Dit vormt het kerngebied van het Gooi, met afwisselend bos en heide. De recreatieve druk op dit gebied is al hoog en die druk zal hoger worden. Dat impliceert de noodzaak van kwaliteitsverbetering van routes (vooral bredere fietspaden), het creëren/ verbeteren/uitbreiden van parkeer-/ overstapplaatsen en transferia-achtige voorzieningen (buitenpoort), inclusief daarbij noodzakelijke laadinfrastructuur. Een extra recreatieve en ecologische overkluizing van grote infra – o.a. A1, evt. A27) is relevant. Omdat meer auto’s een doodlopende weg zijn, is ook hier een ontwikkeling van recreatieve poorten op OV-locaties belangrijk (bijvoorbeeld bij stations Bussum Zuid, Media Park). Het gaat grofweg om een gebied van 3.000 ha (areaal GNR plus nog wat aangrenzende gebieden van NM en SBB), waarbinnen enkele honderden kilometers aan fietsinfrastructuur een verbeterslag moet ondergaan. Dat is meer dan regulier onderhoud.

Alles moet een slag robuuster worden, waarbij tegelijkertijd de druk op de natuur niet mag toenemen en de recreatie dus geleid moet worden. We gaan uit van enige houtproductie (2.000m3 per jaar, w.v. 50% kwaliteit en 50% biomassa). Het kwaliteitsdeel kan worden ingezet voor woning-bouw (lange cyclus, vastlegging CO2). Vanwege het intensieve en nog toenemende recreatieve gebruik is hier ook een groeiende toekomstige beheeropgave.

19

82

recreatieve impact hiervan (o.a. de vaarverbinding naar de Vecht, en de paden en bruggen voor wandelen en fietsen). — Grote investeringen zijn eveneens gevraagd voor natuurontwikkeling en vernatting.

Belangrijke elementen uit de landschappelijke opgave zijn: groenblauwe recreatieve inrichting Bloemendalerpolder en realiseren van nieuwe natuur in het plassengebied.

Bijlage 2: Deelresultaat MRA Gebiedsateliers

Tabel 3.7 Kosten en baten atelier Diemerscheg

20

83