Bijlage 394-3 Bijlage Begroting 2023.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023 Versie 14-9-2022
Begroting 2023
Pagina 1 van 117
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..................................................................................................................... 2 Inleiding................................................................................................................................ 3 Leeswijzer ........................................................................................................................... 25 I. Beleidsbegroting .............................................................................................................. 28 1. Ruimtelijk domein ................................................................................................................. 29 2. Openbaar domein ................................................................................................................. 31 3. Sociaal domein ...................................................................................................................... 32 4. Bestuur .................................................................................................................................. 34 5. Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................ 35 6. Overhead ............................................................................................................................... 37 7.
Vennootschapsbelasting ....................................................................................................... 38 8. Onvoorzien ............................................................................................................................ 39 Paragrafen ................................................................................................................................. 40 § A Lokale heffingen ................................................................................................................. 41 § B Weerstandsvermogen ........................................................................................................ 52 § C Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 61 § D Financiering ........................................................................................................................ 65 § E Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 68 § F Verbonden partijen ............................................................................................................ 72 § G Grondbeleid .......................................................................................................................
80 § H Subsidies ............................................................................................................................ 81 II. Financiële begroting ........................................................................................................ 85 Overzicht exploitatie ................................................................................................................. 86 1. Overzicht van baten en lasten .............................................................................................. 87 2. Meerjarenraming .................................................................................................................. 89 3. Incidentele baten en lasten................................................................................................... 91 4. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .............................................. 93 Uiteenzetting van de financiële positie .................................................................................... 95 1. Geprognosticeerde balans 2023-2026 .................................................................................. 96 2. Geprognosticeerd EMU-saldo ............................................................................................... 98 3.
Stand en het gespecificeerde verloop van de reserves ...................................................... 100 4. Stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen ............................................. 103 5. Financiering ......................................................................................................................... 105 6. Investeringskredieten ......................................................................................................... 106 7. Verplichtingen jaarlijks terugkerende arbeidskosten ......................................................... 109 III. Bijlagen ......................................................................................................................... 110 1. Uitvoeringsinformatie 2023-2026 ....................................................................................... 111 2. Overzicht van baten en lasten per taakveld ....................................................................... 115 COLOFON ........................................................................................................................... 117
Begroting 2023
Pagina 2 van 117
Inleiding Ondanks alle turbulentie in Europa en zeker ook in Nederland wordt ook dit jaar weer een sluitende meerjarenbegroting gepresenteerd. Met een positief saldo in alle begrotingsjaren. Het lagere begrotingssaldo in 2026 wordt veroorzaakt door de onduidelijkheid omtrent de uitkering in het gemeentefonds voor dat jaar. Er wordt op dit moment door het Rijk en de gemeenten gesproken over het dichten van deze dip, dan wel door een hogere uitkering, dan wel door het uitbreiden van het belastinggebied van de gemeente. Het wachten is nu op een besluit van de regering. Ervan uitgaande dat deze dip in de algemene uitkering gemeentefonds opgelost wordt, kent onze meerjarenbegroting ten opzichte van voorgaande jaren relatief hoge begrotingssaldi. Gezien de huidige onzekerheid ten aanzien van de inflatie, maar ook het feit dat het aantrekken en behouden van personeel in de huidige gespannen arbeidsmarkt lastig is en tot hogere kosten kan leiden, is ervoor gekozen dit saldo als buffer te hanteren. Ondanks deze risico’s wordt in 2023 en de opvolgende jaren volop aan het realiseren van onze doelstellingen gewerkt. Zo wordt er verder gewerkt aan de impuls op het gebied van verkeer en duurzaamheid waarvoor u de budgetten al in 2022 beschikbaar heeft gesteld.
Bovendien wordt voorgesteld om binnen de meerjarenbegroting structureel extra geld te reserveren voor het groenonderhoud binnen onze gemeente en de versterking van de bibliotheekfunctie. Het college beraadt zich ten tijde van de afronding van het voorliggende begrotingsvoorstel nog op de financiële betekenis van enkele onderdelen van het coalitie akkoord. Het laat zich denken, dat dit nog leidt tot aanpassing via een Nota van Wijziging op wat er nu voorligt. Daarbij draagt het college er zorg voor, dat dit eventueel de raad zodanig tijdig bereikt, dat de raad in staat blijft tot een integrale afweging. Net als voorgaande jaren wordt ook in het komende begrotingsjaar een sociaal beleid met aandacht voor de mensen in onze samenleving die ondersteuning nodig hebben gevoerd. Daarbij is er duidelijk oog voor de opgelegde taak ten aanzien van de opvang van Oekraïners en statushouders. De huidige inflatie en de stijgende energiekosten vormen ook voor onze inwoners en ondernemers een last, terwijl er nog onvoldoende inzicht is of en zo ja hoe er vanuit het Rijk structurele compensatie wordt geboden. Daarom is ervoor gekozen om de lasten verhoging te beperken tot 2,9%. Een percentage dat ruim onder het huidige landelijke inflatiepercentage ligt.
De in de vorige collegeperiode in gang gezette organisatie ontwikkeling wordt voortgezet, door uitvoering te geven aan het Strategisch Personeelsplan en het Strategisch Informatieplan. Op deze wijze wordt de ambtelijke organisatie versterkt en de dienstverlening aan onze inwoners verbeterd. Bijzondere aandacht zal in 2023 uitgaan naar het scherper beschrijven en handhaven van de werkprocessen in de gemeentelijke organisatie; dat is een essentieel kwaliteitselement. Het derde plan, de Strategische Agenda, wordt in het kader van de nieuwe bestuursperiode opnieuw beoordeeld en herijkt waar nodig. Het college werkt momenteel – ter concretisering van het coalitieakkoord - aan een nieuw collegeprogramma. Daar waar dit op korte termijn al uitgewerkt kon worden, is dit in deze begroting verwerkt. Een aantal onderwerpen vereisen nog nadere uitwerking, deze zullen in een later stadium worden verwerkt. In deze begroting is wel al verwerkt: - structureel is een budget van € 100.000 verwerkt voor het onderhoud van groen; - voor het onderhoud van de in de Najaarsnota 2022 verwerkte verkeersmaatregelen is een jaarlijks budget van € 10.000 opgenomen; - structureel is een extra budget van € 40.000 voor de bibliotheek opgenomen; en
Begroting 2023
Pagina 3 van 117
- voor het toepassen van het 30/30/40 uitgangspunt bij woningbouw is een structureel budget van € 30.000 opgenomen. Deze budgetten komen bovenop de in de Najaarsnota 2022 beschikbaar gestelde incidentele budgetten van € 400.000 voor duurzaamheid, € 400.000 voor verkeersproblematiek en € 50.000 voor onderzoek naar een eigen milieustraat. De budgetten voor onderhoud groen en toepassing 30/30/40 regel zijn middels de Najaarsnota al vanaf 2022 opgenomen. In het eerste kwartaal van 2023 zal aan de raad kenbaar worden gemaakt of en, zo ja, welke aanpassingen er uit deze herijking voortkomen.
Begroting 2023
Pagina 4 van 117
Hieronder worden overzichten weergegeven van de verschillende inkomsten en uitgaven in percentages en bedragen binnen de gemeente Waterland betreffende de begroting 2023: In percentages:
Uitgaven Overschot op begroting 0,61%
Sociale voorzieningen 31%
Veiligheid 5%
Bestuur 4%
Volksgezondheid & Milieu 9%
Onderwijs 3%
Storting naar Reserves 9% Economie en toerisme 1%
Verkeer, vervoer en waterstaat 8%
Sport, cultuur en recreatie 7,0%
Treasury en onvoorzien en Vpb 1% Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting 3%
Overhead…
Inkomsten
Overige inkomsten 24%
Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing 7%
Vanuit het Rijk 56%
Belasting opbrengsten 11%
Leges opbrengsten 2%
Begroting 2023
Pagina 5 van 117
In bedragen:
Uitgaven Veiligheid € 2.553.461 Overschot op begroting € 294.488
Bestuur € 1.969.051
Volksgezondheid & Milieu € 4.335.349 Sociale voorzieningen € 14.725.825 Onderwijs € 1.542.412
Storting naar Reserves € 4.511.350
Economie en toerisme € 320.164 Verkeer, vervoer en waterstaat € 3.751.218
Sport, cultuur en recreatie € 3.358.436 Treasury en onvoorzien en Vpb € 343.568 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting € 1.622.050
Overhead € 8.599.286
Inkomsten
Overige inkomsten € 11.356.813
Vanuit het Rijk € 27.029.100
Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing € 3.214.944
Belasting opbrengsten € 5.414.074
Leges opbrengsten € 911.727
Begroting 2023
Pagina 6 van 117
Ruimtelijk domein Bouwen, wonen en voorzieningen Ook in Waterland is er een tekort aan woningen. Naast de bekende woningbouwontwikkelingen in het Meerjarenprogramma Woningbouw (MPW) dat ruimte bied aan 1.300 woningen wordt ernaar gestreefd dit te verhogen naar 2.000 woningen. Deze woningen worden in principe gebouwd binnen bestaand bebouwd gebied, gebeurt zo veel mogelijk circulair en benut optimaal de kansen om de biodiversiteit te verhogen. Naast de bouw van 2.000 structurele woningen zullen ook de mogelijkheden worden verkend voor tijdelijke woningen. De betaalbaarheid van de nieuwe woningen dient op voorhand gewaarborgd te zijn. Daarom wordt de huidige verdeling 30:10:60 (30% sociale koop/huur, 10% sociale huur/koop plus en 60% vrije sector) gewijzigd in 30:30:40 (30% sociale huur, 30% betaalbare koop en middenhuur en 40% vrije sector). Er wordt specifiek ingezet op de woningbouw voor ouderen en jongeren. Voor de ouderen worden alternatieve woonvormen mogelijk gemaakt om doorstroom op de woningmarkt te bevorderen. Hierbij bieden de woningcorporaties hulp en in het kader van de op te stellen woonzorgvisie worden hier specifieke locaties voor aangewezen. Ook zullen de kansen voor jongeren op een sociale huurwoning worden vergroot door de invoering in 2023 van een gewijzigd systeem van toewijzing.
Dankzij subsidie van het Rijk kan in samenspraak met kerkeigenaren, inwoners en erfgoedorganisaties de toekomst van onze monumentale en niet-monumentale kerkgebouwen worden geïnventariseerd in een zogenoemde kerkenvisie. Duurzaamheid, energietransitie en klimaatadaptatie Naast de vele alarmerende rapporten over de klimaatverandering heeft de energieafhankelijkheid als gevolg van de oorlog in Oekraïne ons gewezen op twee belangrijke opgaven. Enerzijds moet zoveel mogelijk energie worden bespaard door er zo duurzaam mogelijk mee om te gaan, wat je niet gebruikt hoef je namelijk niet op te wekken. Anderzijds moet naar het duurzaam en onafhankelijk (van bijvoorbeeld Rusland) op te wekken (of zelfs opslaan) van energie binnen onze eigen (nationale/regionale) invloedsfeer of zelfs in huis worden gestreefd. De energietransitie blijft gelet op deze opgaven van en binnen de gemeente een forse inspanning vragen. De afgelopen periode is al veel geïnvesteerd via het duurzaamheidsfonds. Daar wordt ook in 2023 mee doorgegaan met daarbij extra aandacht voor inwoners die getroffen worden door energiearmoede. Niet alleen bij nieuwbouw maar ook bij verbouw en grootschalige renovatie is aardgasloos (of tenminste hybride) het uitgangspunt. Ook de bestaande woningvoorraad wordt zoveel mogelijk verduurzaamd ter voorbereiding op de energietransitie.
Samen met de diverse belanghebbenden, wordt de uitvoering van de Transitievisie Warmte vervolgd, (richting aardgasvrije wijken) waarbij deze visie tevens wordt geëvalueerd en waar nodig herzien. Daarnaast wordt verwacht in regionaal verband verder te kunnen werken aan de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 waarin zoekgebieden worden verkend voor grootschalige opwek van duurzame energie. Bij de vaststelling in 2021 van de eerste RES 1.0 zijn de eerste potentiële zoeklocaties voor zon- en windenergie bepaald. Daar kunnen weer zoekgebieden bijkomen en afvallen. Hierbij wordt kritisch gekeken naar de landschappelijke gevolgen en hoe het extra rendement ten goede komt aan de inwoners van Waterland in de vorm van lokaal eigendom. Verder wordt er op het gebied van klimaatadaptatie gewerkt aan bewustwording door communicatie en kleine gerichte maatregelen zoals het stimuleren van groene daken en het klimaat adaptief maken van de openbare ruimte.
Begroting 2023
Pagina 7 van 117
Toerisme, recreatie en landschap Het belang van toerisme voor onze economie wordt onderschreven, maar tegelijkertijd ontstaat ook een druk op onze kernen en samenleving. Daarom wordt ingezet op spreiding van bezoekers en bezoekers die langer blijven en meer besteden tijdens hun verblijf. Uitgangspunt blijft dat Waterland een prettige woonomgeving is met ruimte voor toerisme en recreatie; een goede balans tussen beleefbaarheid en leefbaarheid. In regionaal (Zaanstreek-Waterland) verband en MRA verband wordt samengewerkt om deze balans te creëren. Het Kader Ruimtelijke Kwaliteit (KRK) en het Esthetisch Programma van Eisen (EPvE) zijn respectievelijk door de raad en het college vastgesteld. In beide documenten geeft de gemeente richtinggevende criteria voor de ruimtelijke kwaliteit en de esthetische aspecten voor de versterkingsopgave van de omringdijk op Marken. De gemeente spant zich in om de criteria zoveel mogelijk navolging te doen vinden in het ontwerp van de nieuwe dijk. Tevens is de gemeente aangehaakt op het ontwerpproces van de nieuwe dijk met het oog op een goede uitwerking en integratie van de recreatieve meekoppelkansen. Het mooie Waterlandse landschap verdient actieve bescherming.
Daar wordt gestalte aan gegeven door eigen gemeentelijk beleid en door in de regio Zaanstreek-Waterland en de Metropoolregio Amsterdam, het Waterlandse landschap als kernwaarde te positioneren. Die kernwaarden worden gevormd door de biodiversiteit, het erfgoed, de beleving en het recreatieve en agrarische gebruik van het landschap. Het stoppen van bodemdaling en het reduceren van de CO2-uitstoot als gevolg van veenoxidatie in de veenweiden zijn zeer grote opgaven. Waterland neemt actief deel aan de interbestuurlijke samenwerkingsverbanden die werken aan oplossingen voor deze problematiek. Met name de Regiegroep Laag Holland vormt met betrekking tot voornoemde beleidsvraagstukken een belangrijke overlegtafel. Waterland is zodoende aangehaakt op actuele opgaven in Laag Holland en is daardoor beter in staat ontwikkelingen te signaleren die voor de gemeente relevant en van belang kunnen zijn. De belangen van (agrarische) gebruikers en eigenaren hebben daarbij in ieder geval nadrukkelijk onze aandacht. Uit de resultaten van de “Inventarisatie de Purmer” is gebleken dat de gemeenten Purmerend, Edam-Volendam en Waterland ten aanzien van de Purmer gemeentegrens overstijgende belangen hebben. Vandaar dat er een gezamenlijke intergemeentelijke gebiedsvisie op de Purmer op- en vaststellen wordt.
Belangrijke thema’s in de visie zijn: bedrijvigheid, woningbouw, het Purmerbos, bereikbaarheid, het agrarisch hart en energie. De ontwerpvisie wordt in het voorjaar van 2022 verwacht.
Begroting 2023
Pagina 8 van 117
Maatschappelijk doel: Faciliteren van een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving waarin iedereen kan wonen, werken, recreëren en verblijven. Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel A: Voldoende betaalbare woningen voor jongeren en ouderen.
Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. Wij geven uitvoering aan het Meerjarenprogramma Woningbouw. Daarbij wordt er naar gestreefd om de huidige plannen voor 1.300 woningen te verhogen naar 2.000 woningen. Hierbij staat centraal het ruimtelijke faciliteren van de projecten met de daarvoor beschikbare en meest doelmatige instrumenten. Daarbij is tevens aandacht voor kansen die zich aandienen voor locaties die niet in het meerjarenprogramma staan. Deze worden per locatie integraal beoordeeld op mogelijkheden en kansen die er zijn. 2. Wij introduceren bij nieuwbouw projecten een nieuwe verdeling in programma en gaan dit ook als zodanig beleidsmatig verankeren. Daarbij hanteren wij de de volgende verdeling: a. 30% sociale huur b. 30% betaalbare koop en middenhuur c. 40% vrije sector. 3. Er wordt onderzoek gedaan naar de kansen die er zijn voor het realiseren van tijdelijke woningen. 4. Er worden specifieke locaties aangewezen waar alternatieve woonvormen voor ouderen gestimuleerd en gefaciliteerd worden.
Beleidsdoel B: Werken aan de energietransitie d.m.v. het reduceren van (fossiele) energie en uitbreiden van duurzame opwek richting 2030.
Beleidsdoel C: Het toerisme in regionaal verband verder ontwikkelen, met oog voor de balans tussen inwoners en toerisme en focus op spreiding van bezoekers.
Activiteiten: 1. Continuering van de vastgestelde transitievisie warmte en bijbehorende activiteiten met daarbij de eerste (tweejaarlijkse) evaluatie/ herijking van de visie. 2. Continuering van de regionale energie strategie (RES proces), met bijbehorende procesactiviteiten/besluiten. 3. Vervolg geven aan het (herzien) duurzaamheidsfonds (met aandacht voor energieamoede) voor de inwoners conform het coalitieakkoord.
Activiteiten: 1. Monitoren van de werking van het convenant groepsrondleiding Marken ten behoeve van evaluatie in 2023. 2. Op basis van de resultaten van de in 2021 uitgevoerde pilot met het regionale registratiesysteem voor particuliere vakantieverhuur wordt nagegaan of aansluiting van Waterland wenselijk is. 3. Wij continueren de regionale samenwerking tussen Purmerend, Edam-Volendam, Over-gemeenten en Landsmeer. Daarnaast zetten we de regionale samenwerking met Bureau Toerisme Laag Holland (BTLH) voort en zetten we in op een efficiëntere samenwerking tussen de lokale promotie organisaties, BTLH en de samenwerkende gemeenten. 4. Wij zetten in op kansen op het gebied van recreatie en toerisme en sluiten hierbij aan op de agenda van de Metropoolregio Amsterdam toerisme.
Begroting 2023
Pagina 9 van 117
Beleidsdoel D: Zo veel mogelijk tegengaan van veenoxidatie door vernatting van veenbodems. Beoogd resultaat is het afremmen van bodemdaling en de reductie van de uitstoot van broeikasgassen; tot stand brengen van een robuust natuurnetwerk tbv behoud en bevordering van de biodiversiteit; toekomstbestendige en duurzame agrarische bedrijfsmodellen die goed samengaan met voornoemde doelstellingen. Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. Wij werken mee aan de uitvoering van de MRA Agenda 2.0, de Samenwerkingsagenda Zaanstreek-Waterland (ZaWa) en meer specifiek aan de Propositie die een nadere uitwerking van laatstgenoemde agenda vormt. Ambtelijk en bestuurlijk zit Waterland aan de overlegtafels van de MRA, deelregio ZaWa en Laag Holland. Aan deze tafels wordt gesproken over (beleids)ontwikkelingen op het vlak van natuur, landbouw, water, bodemdaling en klimaat. Waterland is zodoende aangehaakt op actuele opgaven en is daardoor beter in staat ontwikkelingen te signaleren die voor de gemeente relevant en van belang kunnen zijn. De gemeente Waterland zorgt ervoor dat de belangen van agrarische ondernemers en inwoners in het bijzonder op een passende wijze worden behartigd. 2. Gesprekspartner voor de provincie die in de gemeente Waterland delen van het Natuurnetwerk Nederland realiseert (gebiedsproces Waterland-Oost).
Beleidsdoel E: Goede landschappelijke inpassing van de nieuwe dijk op Marken en een dijk die wat betreft uiterlijke verschijningsvorm voldoet aan het Kader Ruimtelijke Kwaliteit (KRK) en het Esthetisch Programma van Eisen (EPvE) enerzijds en verbetering van de recreatieve aantrekkingskracht van de dijk anderzijds.
Beleidsdoel F: Verbeteren van de governance.
Activiteiten: 1. Het Kader Ruimtelijke Kwaliteit (KRK) en het Esthetisch Programma van Eisen (EPvE) zijn respectievelijk door de raad en het college vastgesteld. In beide documenten geeft de gemeente richtinggevende criteria voor de ruimtelijke kwaliteit en de esthetische aspecten voor de versterkingsopgave van de omringdijk op Marken. De gemeente spant zich in om de critria zoveel mogelijk navolging te doen vinden in het ontwerp van de nieuwe dijk. De gemeente heeft in het kader daarvan overleg met Rijkswaterstaat en de uitvoerder van de dijkversterking. 2. De gemeente is aangehaakt op het ontwerpproces met het oog op een goede uitwerking en integratie van de recreatieve meekoppelkansen in het ontwerp van de nieuwe dijk. 3. Regulier overleg met de Alliantie Markermeerdijken en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier tbv afstemming en kennisname van de voortgang van de verkingsopgave van de Markermeerdijken.
Activiteiten: 1. Vertegenwoordiging in het Ambtelijk Coördinatie Team: • Coördinatie en ondersteuning op regionale taken m.b.t. Bestuur en Algemene Vergadering MRA en burgemeesterskring. • Contact met griffiers m.b.t. afstemming Raadstafel MRA. • Jaarplannen en begroting (incl. tussen- en eindrapportage) regionale portefeuillehoudersoverleg gebundeld voorleggen aan colleges.
Begroting 2023
Pagina 10 van 117
Openbaar domein Groen en Infrastructuur De openbare ruimte in Waterland moet veilig zijn en er goed uitzien, met een gezonde balans tussen groen en grijs. De bouw van meer woningen vergroot enerzijds het belang van bereikbaarheid en goed openbaar vervoer en anderzijds de vraag naar voldoende ruimte om te kunnen spelen, verblijven en recreëren. Dit betekent een goede infrastructuur met veilige wegen, goede fietspaden en voldoende fietsenstallingen en parkeerplaatsen. Ook moet de openbare ruimte rollator- en rolstoelvriendelijk zijn. Een groene en aantrekkelijke openbare ruimte met een diversiteit aan planten om de biodiversiteit van zowel flora als fauna te bevorderen en de terugloop van insecten voorkomen. De verschillende onderhoudsprogramma’s, veelal op basis van beeldkwaliteit, bepalen het gewenste kwaliteitsniveau. Daarbij wordt in lijn met het coalitieakkoord de aandacht versterkt voor de vraag waar groen graag zien, maar ook voor waar dat juist niet de bedoeling is. De openbare ruimte verdient qua aanzicht een wat strakker onderhoud. De gedachte dat voor elke 10 bomen die in Waterland verdwijnen en 11 terug zouden moeten komen, leidt tot zoeken naar passende locaties voor “11 voor 10” bosjes. Met de inrichting en onderhoud van onze openbare ruimte wordt het goede voorbeeld gegeven waar het een klimaatbewuste inrichting betreft.
Er zullen meer bomen worden geplant en het openbaar groen wordt waar mogelijk uitgebreid. Afval In een circulaire economie bestaat afval niet meer, maar wordt gesproken over grondstoffen die hergebruikt kunnen worden. Hoe beter afval wordt gescheiden des te meer er hergebruikt kan worden. Dat dient de duurzaamheid, evenals afvalscheiding bij de bron. Onze dienstverlening wordt uitgebreid door in de kernen aanbiedmogelijkheden voor bepaalde afvalstromen, zoals groen, kleine huishoudelijke apparaten en kca, te realiseren. Daarnaast wordt een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar het realiseren van een milieustraat in Katwoude. Sport Sport en bewegen is belangrijk voor een goede gezondheid. De gemeente wil haar inwoners daarom zoveel mogelijk aan het bewegen krijgen. Samen met de verenigingen en Team Sportservice wordt gezorgd dat de huidige faciliteiten op peil blijven en waar mogelijk worden versterkt. In lijn hiermee wordt de huidige sporthal ’t Spil vervangen voor een multifunctionele sporthal op de locatie Marijkeveld. Naast een goede gezondheid draagt sport ook bij aan een maatschappelijke samenhang. Veel van onze sportverenigingen leunen grotendeels op het werk van vrijwilligers. Terwijl de eisen die aan de veelal vrijwillige besturen gesteld worden toenemen.
Daarom worden de sportverenigingen en hun vrijwilligers ondersteund middels Team Sportservice en door het uitvoeren van het Sportakkoord.
Begroting 2023
Pagina 11 van 117
Maatschappelijk doel: Zorgen voor een veilige, prettige, duurzame en klimaatbewuste leefomgeving en infrastructuur. Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel A: Klimaatbewust inrichten en netjes onderhouden van de openbare ruimte met extra aandacht voor verkeer en groen. Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. Een voorbeeldfunctie vervullen waar het gaat om klimaatbewuste inrichting. 2. Bomen planten: 11 voor 10 bosjes. 3. Het openbaar groen instandhouden en waar mogelijk uitbreiden. 4. De terugloop van insecten voorkomen. 5. De openbare ruimte netjes en toegankelijk houden. 6. Een rollator- en rolstoelvriendelijke openbare ruimte realiseren. 7. Het groenonderhoud in de kernen optimaliseren, waarbij extra aandacht is voor onkruid in groenvakken en op bestrating. 8. Verkeersproblematiek in de verschillende kernen helder krijgen samen met de inwoners en de problemen aanpakken. 9. Realistische aanpassingen vanuit de gesprekken met inwoners en ondernemers uitwerken en waar mogelijk uitvoering aan geven.
Beleidsdoel B: Mogelijkheden afvalinzameling verschillende afvalstromen uitbreiden.
Beleidsdoel C: Sport toegankelijk houden voor alle inwoners.
Activiteiten: 1. Een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren m.b.t. de milieustraat in Katwoude. 2. Aanpassing bestemmingsplan Katwoude i.v.m. plaatsen milieustraat in gang zetten. 3. De huurovereenkomst Alliantie tijdig beëindigen, eventueel jaarlijks verlengen. 4. Het onderzoeken van mogelijkheden om de dienstverlening in alle kernen uit te breiden met een vast punt voor het aanbieden van groen afval en een mobiel punt voor het aanbieden van bijzondere afvalstromen (o.a. klein chemisch afval en kleine huishoudelijke apparaten).
Activiteiten: 1. Het Sport- en preventieakkoord voortzetten en voortvarend uitvoeren. 2. Samenwerkingsvormen tussen verenigingen stimuleren. 3. De sportpas voortzetten. 4. Stimuleren van multifunctioneel gebruik van de sportvoorzieningen. 5. Stimuleren van een gezonde leefstijl en sportkantines. 6. Een duurzame sporthal bouwen die voldoet aan de normen voor spelen van volwaardige competitie. 7. Bij de ontwikkeling van de sporthal worden de bewoners betrokken. 8. Ontsluiting sporthal via de Pierebaan realiseren.
Begroting 2023
Pagina 12 van 117
Maatschappelijk doel: Zorgen voor een goede dienstverlening voor de inwoners van Waterland. Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel A: Verbeteren bereikbaarheid gemeente.
Beleidsdoel B: Verbeteren verbinding inwoners met bestuur en organisatie.
Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. De fysieke, digitale en telefonische bereikbaarheid verbeteren. 2. Kortere responstijden op mail en meldingen realiseren. 3. De openstelling van het gemeentehuis opnieuw ijken.
Activiteiten: 1. Meer signalen delen via de website. 2. Instellen inloopspreekuur college. 3. De externe oriëntatie van de ambtelijke organisatie versterken.
Begroting 2023
Pagina 13 van 117
Sociaal domein Integrale doelstelling Sociaal domein De doelstelling van het Sociaal domein is het garanderen van goede (jeugd)zorg en het bieden van hulp en ondersteuning zodat alle inwoners kunnen deelnemen aan de samenleving. Het Sociaal domein omvat onder andere de hulp aan ouders en jongeren, ondersteuning van inwoners met een beperking en kwetsbare inwoners. Maar ook het organiseren van voorzieningen die inwoners in staat stellen om bijvoorbeeld langer thuis te blijven wonen of die deelname aan de samenleving laagdrempeliger maken. Daarnaast gaat het om ondersteuning bij het vinden van werk, hulp bij het oplossen van schuldenproblematiek en zo nodig inkomensondersteuning. Deze activiteiten worden zoveel mogelijk integraal en in samenhang uitgevoerd. Dit betekent een stevige verbinding tussen werk, inkomen, zorg, jeugd, onderwijs en gezondheid. Bedrijfsvoering en financiën Belangrijk aandachtspunt blijft de verdere optimalisatie van de bedrijfsvoering binnen het Sociaal domein. Het college is nog bezig met de verdere implementatie van het automatiseringsproject, waarmee meer inzicht in de gegevens kan worden verkregen. Doel van bovenstaande is om meer grip te houden/krijgen op de financiën binnen het Sociaal domein. In de Voorjaarsnota 2022 is het budget voor het Sociaal domein opnieuw opgehoogd.
Toename van het aantal cliënten bij de Jeugdwet en de Wmo gaf hiertoe aanleiding. Wel dient hierbij de kanttekening gemaakt te worden dat binnen het Sociaal domein sprake blijft van open einderegelingen. Jeugd Vanaf 1 januari 2022 werkt het college in de regio Zaanstreek-Waterland met nieuwe contracten voor de jeugdhulp (segment B, C en Verblijf). Het huidige aanbod is meer dekkend dan in de vorige periode, maar nooit compleet. Daarom wordt lokaal maatwerk geleverd als er geen regionaal aanbod beschikbaar is en passen het regionale aanbod vanuit die ervaringen aan. Op basis van de opgedane ervaringen in 2022, werkt het college in 2023 samen met aanbieders en ketenpartners aan het doorontwikkelen van het stelsel. Met ontwikkeltafels wil het college onderzoeken hoe o.a. administratieve lasten en wachtlijsten worden aangepakt. Ook rondt het college in 2023 de bovenregionale aanbesteding dyslexiezorg af en besteedt zij in 2023 de jeugdbeschermingszorg via Gecertificeerde Instellingen aan. Het college werkt als jeugdzorgregio in Noord-Hollands verband mee aan een meer dekkend aanbod van kleinere (kortdurende) verblijfsvoorzieningen in de provincie. Lokaal geeft het college in 2023 ons jeugdteam opnieuw vorm, zodat naast toegang tot specialistische jeugdhulp ook weer kortdurende hulp dichtbij kan worden aangeboden.
Dit in samenhang met de doorontwikkeling van het Centrum voor Jeugd en gezin en het preventieve aanbod dat het college samen met ketenpartners wil uitbreiden. Zorg en veiligheid In 2023 werkt het college regionaal samen aan het onder de aandacht brengen en voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling en mensenhandel. Het college verbetert de zorg door doorontwikkeling van de Zorg- en veiligheidshuizen, de regionale expertiseteams en door het borgen van het regionaal actieplan Geweld Hoort Nergens Thuis. Lokaal wil het college de interne structuur voor zorg aan gezinnen zonder kinderen waar bijvoorbeeld huiselijk geweld en/of psychiatrische problematiek een rol speelt verbeteren. Dit wordt gedaan door in 2023 in te zetten op kennisoverdracht, het uitbreiden van mogelijkheden tot hulpverlening en het verbeteren van de escalatieroute en dossiervorming. Ook worden de Wmo-consulenten getraind op dit onderwerp. Er komt ook meer aandacht voor het meer integraal werken tussen de teams binnen het sociaal domein op het gebeid van Zorg & Veiligheid.
Begroting 2023
Pagina 14 van 117
Het Rijk heeft een toekomstscenario gepresenteerd voor de omvorming van de jeugd- en gezinsbescherming. Op dit moment wordt er op verschillende plaatsen in Nederland geëxperimenteerd. Ook Zaanstreek-Waterland heeft financiering aangevraagd om in deze regio met twee of drie lokale teams te gaan experimenteren. Waterland is één van de teams die hier naar verwachting in 2023 mee aan de slag gaat in samenhang met de doorontwikkeling van het jeugdteam. Hiervoor worden naast de aangevraagde subsidie ook de regionale POK-middelen (extra middelen naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag) ingezet. Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) In 2021 zijn de tarieven voor de regionaal ingekochte Wmo-arrangementen gewijzigd. Hierdoor zijn de tarieven van vier weken gewijzigd naar maandtarieven. De tarieven zijn hierdoor iets hoger geworden, maar een dertiende periode is komen te vervallen. De gewijzigde tarieven zijn opgenomen in de beleids- en uitvoeringsregels Wet maatschappelijke ondersteuning. In 2023 zal er voor bestaande PGB’s (Persoonsgebonden budget) overgegaan worden op de nieuwe regels. In 2021 heeft het college een start gemaakt met nieuwe PGB-aanvragen en was er voor bestaande cliënten een overgangsjaar. De nieuwe PGB-tarieven komen voort uit en hangen nauw samen met de tarieven uit de zorgarrangementen.
Hiermee heeft het college voor zowel inwoner als uitvoering een helder PGB-tarief. Daarnaast mogen de PGB-tarieven het zorg in naturatarief (ZIN) niet overschrijden. Hiermee realiseert het college lagere PGB-uitkeringen en wordt er een duidelijk onderscheid gemaakt tussen (zorg) instellingen, ZZP’ers en het sociale netwerk. Dit wordt gedaan middels de 100%, 85% en 50% regel. Voor (zorg) instellingen rekent het college met 100% van het ZIN-tarief, voor ZZP’ers met 85% en voor het sociale netwerk met 50%. Deze regel wordt in Nederland vaker gebruikt door gemeenten. Verder is er vanuit het Rijk onderzoek gestart naar de invoering van een ‘’eerlijkere Eigen Bijdrage’’ voor de Wmo. Een inkomensafhankelijke Eigen Bijdrage hoort hierbij tot de mogelijkheden. In 2023 wordt er een wetswijziging verwacht met betrekking tot de Eigen Bijdrage voor Wmo indicaties. Wet inburgering In de Wet inburgering 2021 hebben gemeenten de regie gekregen om nieuwkomers gedurende 3 jaar in te laten burgeren en onderwijs te laten volgen. Het college wil dat statushouders zich thuis voelen in onze gemeente, zelfredzaam zijn en regie kunnen nemen over hun leven. Tijdens het inburgeringsproces wordt daarom gestimuleerd dat statushouders zo snel mogelijk mee doen in Waterland, bijvoorbeeld door combinaties van inburgering, scholing en (vrijwilligers) werk in duale trajecten.
Hiervoor worden activiteiten van de Participatiewet met de Wet inburgering gecombineerd. Maatschappelijke voorzieningen Het stimuleringsfonds, voor maatschappelijke initiatieven van kernraden, sportverenigingen, sociale culturele instellingen en inwoners, wordt voortgezet. Voorzieningen in de kernen moeten op peil blijven. Hiervoor is samenwerking tussen de verschillende maatschappelijke organisaties en subsidierelaties van de gemeente noodzakelijk. Werk en inkomen Het college blijft extra aandacht geven aan mensen die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. Cliënten worden naar onderwijs of werk begeleid. Hiervoor worden diverse instrumenten ingezet zoals: begeleiding, scholing, leerwerkbanen, loonkostensubsidie etc. Ook wordt ingezet op preventieactiviteiten zoals de regionale “van werk naar werk” trajecten en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Daarnaast wordt de samenwerking binnen de arbeidsmarktregio voor betere werkgeversdienstverlening geïntensiveerd.
Begroting 2023
Pagina 15 van 117
Inkomen is ondersteunend aan en onlosmakelijk verbonden met re-integratie. Dit geldt ook voor de bijzondere bijstand en het meedoenbeleid als inkomensondersteuning. Dit is belangrijk en draagt bij aan onze inzet om onze cliënten direct op weg naar werk, onderwijs, of participatie te helpen. Onderwijs, cultuur Waterland is een goede plek om naar school te gaan. In een kleinschalige omgeving waar de leraren de kinderen kennen, hebben kinderen een goede start voor hun maatschappelijk leven. In de Onderwijsvisie (2020-2025) en het Integraal HuisvestingsPlan (IHP) (2021-2037) zijn doelen gesteld en acties geformuleerd. Voor 2023 staan een update van de verordening leerlingenvervoer en het uitbouwen van de Lokaal Educatieve Agenda op het programma. Naar verwachting worden de vernieuwbouw van De Havenrakkers en de nieuwbouw van De Verwondering in 2023 afgerond, net als de uitbreiding van de Grote Grutto in Ilpendam. Cultuur draagt bij aan het woonplezier van de Waterlander. De gemeente geeft met subsidie vele laagdrempelige culturele activiteiten een steuntje in de rug. Denk daarbij aan koren, muziekkorpsen en toneelverenigingen. De Muziekschool Waterland biedt muzieklessen aan alle leerlingen in groep 5 aan op de basisschool. Daarnaast zorgt zij ervoor dat scholen via Cultuureducatie met Kwaliteit verschillende kunstdisciplines kunnen verankeren in het onderwijscurriculum.
Begroting 2023
Pagina 16 van 117
Maatschappelijk doel: Samen met de bewoners en instellingen zorgdragen voor een goede sociale structuur met laagdrempelige voorzieningen waar mensen zelfstandig een beroep op kunnen doen. Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel A Preventie meer aandacht geven.
Beleidsdoel B Kwetsbare inwoners ondersteunen.
Beleidsdoel C Zorgen dat inwoners zich gehoord voelen in het sociaal domein.
Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. Het college geeft uitvoering aan de Gezondheidsnota, het Preventieakkoord en het Sportakkoord. Onder andere door het voortzetten van de sportpas en het stimuleren van multifunctioneel gebruik van sportvoorzieningen en een gezonde leefstijl in sportkantines. 2. Het college breidt het schoolmaatschappelijk werk en het jongerenwerk uit.
Activiteiten: 1. Voorkomen van instroom in de bijstand en verhogen van de uitstroom uit de bijstand. 2. Inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk laten meedoen in de maatschappij. 3. Het college intensiveert de ondersteuning van statushouders die het niet lukt om betaald werk te krijgen. 4. Bevorderen van een integrale ondersteuning in het sociaal domein.
Activiteiten: 1. Het college betrekt inwoners beter bij de uitvoering van het huidige beleid en bedenkt hoe het college inwoners structureel kan betrekken bij het opstellen van toekomstig beleid. 2. Het college maakt gebruik van de expertise van inwoners en hun ervaringsdeskundigheid.
Begroting 2023
Pagina 17 van 117
Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel D De dienstverlening in het sociaal domein verbeteren.
Beleidsdoel E Volwaardig sociaal cultureel werk in de kernen realiseren.
Beleidsdoel F Een laagdrempelig cultuuraanbod faciliteren.
Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: Het college ontwikkelt het jeugdteam en het sociale wijkteam door en werkt mee aan het (onderzoek naar het) afschaffen van de gesloten jeugdzorg.
Activiteiten: Het college heroriënteert zich op de positie van Sociaal Cultureel Centrum De Bolder in Monnickendam en de dorpshuizen in de kernen.
Activiteiten: Het college transformeert de klassieke bibliotheek naar een bibliotheek met een brede maatschappelijke functie.
Begroting 2023
Pagina 18 van 117
Bestuur/overhead Financiën De doelstelling is een meerjarig sluitende begroting. Structurele uitgaven dienen gedekt te worden door structurele inkomsten. Het college gaat er van uit dat 2023 een jaar wordt zonder lokale COVID19 maatregelen. Bij het opstellen van de jaarrekening 2022 wordt bekeken hoe om te gaan met de COVID-19 reserve. Bestuurlijke toekomst/versterking gemeentelijke organisatie Uw gemeenteraad heeft in 2020 een besluit genomen over de bestuurlijke toekomst van onze gemeente. De gemeente Waterland blijft bestendig zelfstandig, en u heeft daar ook middelen voor vrij gemaakt. In vervolg op het versterken van de gemeentelijke organisatie zijn in 2021 drie strategische plannen (personeelsplan, informatievoorziening, Strategische Agenda) naar uw gemeenteraad gestuurd. Hiermee is door het nieuwe management een heldere koers ingezet in de verdere ontwikkeling van onze organisatie om toegerust te zijn de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening en de bedrijfsvoering c.a. te kunnen waarborgen en te versterken. De Strategische Agenda wordt bezien op eventueel herijken. En de hier genoemde documenten in samenhang tonen “gereedschap” dat beschikbaar is voor de uitvoering van het nieuwe coalitieakkoord. Het coalitieakkoord spreekt van een kritische blik op het samenwerkingsbeleid aan de hand van expliciet benoemde criteria.
Ook is er sprake van terughoudendheid bij reservevorming bij gemeenschappelijke regelingen. Die kritische blik is al relevant bij het kijken naar de ontwikkelingen die zich nu regionaal voordoen, maar zal vooral georganiseerd worden door een intern onderzoek naar het functioneren van bestaande samenwerkingsrelaties, met inbegrip van de “verbonden partijen”. Dit onderzoek kan in de loop van 2023 verricht worden. De vraag naar de wenselijke omvang van reserves bij organisaties waar de gemeente Waterland bestuurlijk bij betrokken is, kan mee lopen in de P&C-cycli.
Begroting 2023
Pagina 19 van 117
Maatschappelijk doel: Het borgen van democratische transparante besluitvorming en goede dienstverlening aan inwoners, instellingen, ondernemers en bezoekers. Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel A: De gemeentelijke organisatie gereed te maken om als regisserende netwerkorganisatie te kunnen functioneren.
Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. Implementatie van het reorganisatieplan. 2. Organisatie trainen en opleiden.
Beleidsdoel B: Burgerparticipatie bevorderen
Beleidsdoel C: Een gezond financieel meerjarenbeleid voeren
Activiteiten: 1. Initiatieven van bewoners worden aangemoedigd. 2. Het college zal actief aan de gang (blijven) gaan met de verbetering van de participatie. Geen uitgebreide visie, maar een heldere aanpak voor diverse beleidsterreinen en publieke functies. 3. Zorg dragen dat bij burgerparticipatie de gemeente steeds duidelijkheid biedt over de reikwijdte ervan.
Activiteiten: 1. Het college biedt jaarlijks een structureel sluitende meerjarenbegroting aan. 2. Structurele uitgaven zullen gedekt worden door structurele inkomsten.
Begroting 2023
Pagina 20 van 117
Begroting 2023
Pagina 21 van 117
Wat wil het college bereiken? Beleidsdoel D: Een kwalitatieve (elektronische) dienstverlening.
Wat gaat het college daarvoor doen? Activiteiten: 1. Het optimaliseren van de dienstverlening en het uitbreiden van het aantal producten dat via elektronische dienstverlening kan worden aangevraagd. Daarnaast wordt verder gebouwd aan het zaakgericht werken en het -ook voor klanten- transparant maken van die gegevens. 2. Uitvoering geven aan en actualiseren van het Informatiebeleidsplan en het I-projectenplan. Daarbij is ‘beveiliging’ van gegevens en informatie evident. 3. In alle contacten blijft het college vragen naar verbeteringen van de (al dan niet elektronische) dienstverlening.
Beleidsdoel E: Versterken van de grip op verbonden partijen.
Activiteiten: 1. Het college faciliteert de raad op het actief grip houden op regionale samenwerking/ verbonden partijen samen met de gemeenteraad.
Begroting 2023
Pagina 22 van 117
Lokale lastendruk In onderstaande tabel is het totaal van de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per inwoner weergegeven. Lokale heffing
2019
2020
2021
2022
2023
OZB+RZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing
178,23 67,03 101,67
188,65 68,49 104,01
225,69 70,13 105,16
231,38 71,90 107,81
236,18 73,40 110,05
Totaal
346,93
361,15
400,98
411,09
419,63
Op basis van deze tabel kan het meerjarenperspectief van de lokale lastendruk als volgt worden weergegeven.
Lokale lastendruk 435 420 405 390 375 360 345 330 315 300 2019
2020
2021
2022
2023
In onderstaande tabel is het totaal van de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per huishouden weergegeven. Deze tabel wordt vanaf 2022 opgebouwd waarmee de tabel per inwoner uiteindelijk zal vervallen. Door de cijfers per huishouden op te nemen, zijn de gegevens beter vergelijkbaar met andere gemeenten. Over de jaren 2021 en eerder zijn deze cijfers niet beschikbaar. Lokale heffing
2022
2023
OZB+RZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing
540,71 168,03 251,95
549,78 170,85 256,18
Totaal
960,69
976,81
In onderstaande overzichten wordt een vergelijking gemaakt tussen de tarieven die gelden binnen de gemeente Waterland en de overige gemeenten van de regio Zaanstreek-Waterland. De gepresenteerde informatie is afkomstig van de website www.waarstaatjegemeente.nl. De overige gemeenten bestaan uit: Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland en Zaanstad.
Begroting 2023
Pagina 23 van 117
OZB
Afval
Riool
Overige Jaar
Waterland
gemeenten Zaanstreek-
Overige Jaar
Waterland
gemeenten
0,0940% 0,0930% 0,1049% 0,0997%
0,1096% 0,1012% 0,0962% 0,0887%
Jaar
Zaanstreek-
Waterland 2019 2020 2021 2022
Overige Waterland
gemeenten Zaanstreek-
Waterland 2019 2020 2021 2022
€ € € €
278 283 289 294
€ € € €
Waterland
298 313 342 351
2019 2020 2021 2022
€ € € €
169 171 175 178
€ € € €
240 244 249 248
Samenvattend overzicht In onderstaande tabel treft u een overzicht van de saldo’s per programma aan, alsmede de mutaties in de reserves, voor de komende jaren, na verwerking van alle mutaties. Bedrag x € 1.000
Omschrijving programmaonderdeel
Saldo 2023
Saldo 2024
Saldo 2025
Saldo 2026
Ruimtelijk domein Openbaar domein Sociaal domein Bestuur Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien
- 3.253 - 6.072 - 13.218 - 1.726 32.309 - 8.537 -2 - 50
- 1.192 - 5.957 - 13.024 - 1.726 33.358 - 8.502 -2 - 50
- 3.448 - 6.029 - 13.033 - 1.726 34.302 - 8.185 -2 - 50
- 3.448 - 6.062 - 13.032 - 1.717 32.531 - 8.075 -2 - 50
Totaal saldo van baten en lasten
- 550
2.905
1.829
145
0.101
Onttrekking aan de reserves - algemene reserve
5.356 3.283
2.179 51
2.013 -
1.988 -
0.102 0.103 0.107 0.108 0.109 0.112 0.113 0.114 0.115 0.116 0.117 0.118 0.119
Totaal Bestemmingsreserves - reserve kapitaallasten gebouwen - reserve onderhoud Hemmeland - reserve fundering kerktorens - reserve afschrijvingen gemeentewerf - reserve afschrijving geluidsinstallatie - reserve nieuwbouw de Verwondering - reserve nieuwbouw sporthal - reserve afschrijvingen ICT - reserve onderhoud wegen - reserve onderhoud gebouwen - reserve onderhoud openbare verlichting - reserve onderhoud oevers - reserve onderhoud stroomkasten
2.073 50 59 1 201 9 48 150 200 702 269 120 254 11
2.129 50 59 1 201 9 48 150 200 700 269 117 254 71
2.013 50 1 201 9 48 150 200 700 269 125 254 7
1.988 50 1 201 48 150 200 684 269 125 254 7
0.101
Stortingen in de reserves - algemene reserve
- 4.511 -
- 3.487 - 2.100
- 1.387 -
- 1.387 -
0.108 0.115 0.116 0.117 0.118 0.119
Totaal Bestemmingsreserves - reserve afschrijvingen gemeentewerf - reserve onderhoud wegen - reserve onderhoud gebouwen - reserve onderhoud openbare verlichting - reserve onderhoud oevers - reserve onderhoud stroomkasten
- 4.511 - 3.125 - 696 - 428 - 118 - 130 - 15
- 1.387 - 696 - 428 - 118 - 130 - 15
- 1.387 - 696 - 428 - 118 - 130 - 15
- 1.387 - 696 - 428 - 118 - 130 - 15
294
1.597
2.456
747
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Geraamd resultaat
Begroting 2023
Pagina 24 van 117
Leeswijzer De begroting is onderverdeeld in een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting en de financiële begroting zijn op hun beurt weer verdeeld in twee onderdelen. Schematisch ziet de onderverdeling van de begroting er als volgt uit: Programmaplan
Beleidsbegroting
Paragrafen Begroting Overzicht exploitatie
Financiële begroting Uiteenzetting van de financiële positie
Programmaplan In de gemeente Waterland zijn de volgende programma’s vastgesteld: 1. Ruimtelijk domein 2. Openbaar domein 3. Sociaal domein 4. Bestuur 5. Algemene dekkingsmiddelen 6. Overhead 7. Vennootschapsbelasting 8. Onvoorzien Vanaf begrotingsjaar 2017 is het verplicht de uniforme beleidsindicatoren te presenteren. Conform de bijlage behorende bij artikel 1 van de Regeling beleidsindicatoren gemeenten van 24 maart 2016 zijn deze beleidsindicatoren ingedeeld naar de programma’s.
Begroting 2023
Pagina 25 van 117
Paragrafen De paragrafen bij de beleidsbegroting geven een dwarsdoorsnede van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Alle baten en lasten die vermeld worden in de paragrafen zijn dus al verwerkt in de verschillende programma’s. In de begroting worden de volgende paragrafen opgenomen: §A Lokale heffingen §B Weerstandsvermogen §C Onderhoud kapitaalgoederen §D Financiering §E Bedrijfsvoering §F Verbonden partijen §G Grondbeleid §H Subsidies Overzicht exploitatie Het overzicht exploitatie bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Overzicht van baten en lasten. Alle baten en lasten van het programmaplan in een samenvattende tabel. Het betreft hier een integraal overzicht van alle baten en lasten en het saldo van het begrotingsjaar. Alle baten en lasten van de programma’s leiden tot een totaal saldo van baten en lasten. Vervolgens wordt aangegeven welke bedragen aan de reserves worden onttrokken of toegevoegd. Na deze toevoegingen en onttrekkingen volgt het geraamde resultaat. Met de vaststelling van de begroting worden de bedragen uit deze tabel door de raad geautoriseerd. 2. Meerjarenraming. In de meerjarenraming worden opgenomen, het gerealiseerde bedrag van het voorvorige begrotingsjaar, het geraamde bedrag van het vorige begrotingsjaar, het geraamde bedrag van het begrotingsjaar en een raming voor de drie jaren volgend op het begrotingsjaar. 3.
Incidentele baten en lasten. In het overzicht incidentele baten en lasten worden de baten en lasten met een niet-structureel karakter opgenomen. Deze baten en lasten worden deels toegevoegd respectievelijk onttrokken aan de reserves. 4. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. In het overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden de baten en lasten met een structureel karakter opgenomen. Uiteenzetting van de financiële positie De uiteenzetting van de financiële positie bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Geprognosticeerde Balans 2023-2026; 2. Geprognosticeerd EMU-saldo; 3. Stand en het gespecificeerde verloop van de reserves; 4. Stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen; 5. Financiering; 6. Investeringen; 7. Verplichtingen jaarlijks terugkerende arbeidskosten.
Begroting 2023
Pagina 26 van 117
Bijlagen Tot slot bevat dit begrotingsdocument twee bijlagen. In de 1e bijlage wordt de Uitvoeringsinformatie 2023-2026 weergegeven. Hierin worden de begrotingscijfers gepresenteerd op een gedetailleerder niveau. In de 2e bijlage wordt het verplichte overzicht van baten en lasten per taakveld weergegeven.
Begroting 2023
Pagina 27 van 117
I. Beleidsbegroting
Begroting 2023
Pagina 28 van 117
1. Ruimtelijk domein Beleidsindicatoren Nummer indicator
Naam Indicator
Taakveld
Progr
6
Verwijzingen Halt
1. Veiligheid
8 9 10
14
Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Functiemenging
16
Vestigingen (van bedrijven)
35
2020
2021
2022
Stichting Halt
5
6
nb
per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners
CBS CBS CBS
0,0 2,3 1,4
0,9 2,6 1,7
nb nb nb
1
per 1.000 inwoners
CBS
5,5
5,5
nb
3. Economie
1
39,5
38,9
nb
1
LISA
184,7
188,3
nb
Gemiddelde WOZ waarde
8. Vhrosv
1
% per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar x € 1.000
LISA
3. Economie
365
382
nb
36
Nieuw gebouwde woningen
8. Vhrosv
1
per 1.000 woningen
11,2
0,1
nb
37
Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
8. Vhrosv
1
%
CBS Basisregistratie adressen en gebouwen CBS
86,4
87,9
89,8
8. Vhrosv
1
€
COELO
650
718
795
8. Vhrosv
1
€
COELO
789
860
939
11
38 39
Eenheid
Bron
1
per 1.000 jongeren
1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid
1 1 1
1. Veiligheid
Toelichting Bovenstaande beleidsindicatoren dienen gemeenten op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) in de begroting op te nemen. De gepresenteerde informatie is afkomstig van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Indien er nb in de tabel is weergegeven is deze informatie niet beschikbaar. Daarnaast betreft sommige informatie van deze site informatie over oudere jaren omdat er geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn op de site.
Begroting 2023
Pagina 29 van 117
Daarnaast is er een aanvullende indicator opgenomen voor dit programma: Naam Indicator
2020
2021
2022
Opgesteld vermogen zonnepanelen
5980Kw
7158Kw
nb
Raming baten en lasten Bedrag x € 1.000
Omschrijving programmaonderdeel
1.01 1.02 1.03
Veiligheid Economie en toerisme Ruimtelijke ordening en wonen
Totaal
Begroting 2023
Lasten 2023
Baten 2023
Saldo 2023
2.553 320 1.622
18 25 1.199
- 2.535 - 295 - 423
4.496
1.243
- 3.253
Pagina 30 van 117
2. Openbaar domein Beleidsindicatoren Nummer indicator
Naam Indicator
20
Niet-sporters
33
Omvang huishoudelijk restafval
34
Hernieuwbare elektriciteit
Taakveld 5. Sport, cultuur en recreatie 7. Volksgezondheid en Milieu 7. Volksgezondheid en Milieu
Progr
Eenheid
Bron
2020
2021
2022
2
%
RIVM
43,8
nb
nb
2
kg per inwoner
CBS
nb
nb
nb
2
%
Rijkswaterstaat
28,2
nb
nb
Toelichting Bovenstaande beleidsindicatoren dienen gemeenten op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) in de begroting op te nemen. De gepresenteerde informatie is afkomstig van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Indien er nb in de tabel is weergegeven is deze informatie niet beschikbaar. Daarnaast betreft sommige informatie van deze site informatie over oudere jaren omdat er geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn op de site. Raming baten en lasten Bedrag x € 1.000
Omschrijving programmaonderdeel
2.01 2.02 2.03
Verkeer, vervoer en waterstaat Sport, cultuur en recreatie Milieu
Totaal
Begroting 2023
Lasten 2023
Baten 2023
Saldo 2023
3.751 3.358 3.521
455 390 3.713
- 3.296 - 2.969 193
10.630
4.558
- 6.072
Pagina 31 van 117
3. Sociaal domein Beleidsindicatoren Nummer indicator
Naam Indicator
Taakveld
17
Absoluut verzuim
4. Onderwijs
18
Relatief verzuim
19
Eenheid
Bron
2020
2021
2022
3
per 1.000 leerlingen
DUO
2,7
nb
nb
4. Onderwijs
3
per 1.000 leerlingen
DUO
nb
21
nb
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
4. Onderwijs
3
Ingrado
1,1
1,8
nb
21
Banen
6. Sociaal domein
3
LISA
458,9
460,5
nb
22
Jongeren met een delict voor de rechter
6. Sociaal domein
3
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
1
nb
nb
23
Kinderen in uitkeringsgezin
6. Sociaal domein
3
% kinderen tot 18 jaar
CBS
4
nb
nb
CBS
67,6
nb
nb
Progr
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
24
Netto arbeidsparticipatie
6. Sociaal domein
3
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
26
Werkloze jongeren
6. Sociaal domein
3
% 16 t/m 22 jarigen
CBS
2
nb
nb
27
Personen met een bijstandsuitkering
6. Sociaal domein
3
per 10.000 inwoners
CBS
306,3
232,6
nb
28
Lopende reintegratievoorzieningen
6. Sociaal domein
3
per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar
CBS
96,2
nb
nb
29
Jongeren met jeugdhulp
6. Sociaal domein
3
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
8,4
11,1
nb
30
Jongeren met jeugdbescherming
6. Sociaal domein
3
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
0,6
0,6
nb
31
Jongeren met jeugdreclassering
6. Sociaal domein
3
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar.
CBS
nb
nb
nb
32
Cliënten met een maatwerk-arrangement WMO
6. Sociaal domein
3
per 10.000 inwoners
GMSD
630
630
nb
Begroting 2023
Pagina 32 van 117
Toelichting Bovenstaande beleidsindicatoren dienen gemeenten op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) in de begroting op te nemen. De gepresenteerde informatie is afkomstig van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Indien er nb in de tabel is weergegeven is deze informatie niet beschikbaar. Daarnaast betreft sommige informatie van deze site informatie over oudere jaren omdat er geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn op de site. Bij een aantal indicatoren zijn doelstellingen geformuleerd. Hieronder treft u deze doelstellingen aan: 29. Het percentage jongeren met jeugdhulp stabiliseren. 30. Het percentage jongeren met jeugdbescherming stabiliseren. Raming baten en lasten Bedrag x € 1.000
Omschrijving programmaonderdeel
3.01 3.02 3.03
Onderwijs Sociale voorzieningen Volksgezondheid
Totaal
Begroting 2023
Lasten 2023
Baten 2023
Saldo 2023
1.542 14.726 815
121 3.744 -
- 1.421 - 10.982 - 815
17.083
3.865
- 13.218
Pagina 33 van 117
4. Bestuur Beleidsindicatoren Nummer indicator
Naam Indicator
1
Formatie
2
Bezetting
3
Apparaatskosten
4
Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning
Externe inhuur
progr
Eenheid
Bron
2021
2022
2023
4
FTE per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
7,9
8,2
8,5
4
FTE per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
8,0
8,5
8,7
4
Kosten per inwoner
Eigen gegevens
835
873
982
4
Kosten als percentage van totale loonsom + totale inhuur externen
Eigen gegevens
4,0%
3,4%
4,7%
Toelichting Bovenstaande beleidsindicatoren dienen gemeenten op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) in de begroting op te nemen. De gepresenteerde informatie is afkomstig uit onze eigen begroting. De apparaatskosten zijn in 2023 toegenomen in verband met de organisatieontwikkeling. De externe inhuur is in 2023 toegenomen door de krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast is op basis van ervaringscijfers gebleken dat het budget voor externe inhuur structureel te laag is begroot. Raming baten en lasten Bedrag x € 1.000
Omschrijving programmaonderdeel
4.01
Bestuur
Totaal
Begroting 2023
Lasten 2023
Baten 2023
Saldo 2023
1.969
243
- 1.726
1.969
243
- 1.726
Pagina 34 van 117
5. Algemene dekkingsmiddelen Bedrag x € 1.000
Omschrijving programmaonderdeel
5.01 5.02 5.03 5.04 5.05
Dividend Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkering Saldo van financieringsfunctie Overige dekkingsmiddelen
Totaal
Lasten 2023
Baten 2023
Saldo 2023
1 284 77 - 70
140 5.414 27.029 17 -
139 5.130 27.029 - 60 70
291
32.600
32.309
Dividend De gemeente Waterland ontvangt in 2022 het dividend over 2021 uit hoofde van haar aandelenbezit in N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (ontvangen in 2022: € 32.011,20). De aandelen Alliander zijn overgedragen naar de gemeente/aandeelhouders. Van Alliander is een dividend ontvangen in 2022 over 2021 van € 100.244. In de begroting 2023 en verder is een verwacht dividend opgenomen voor Alliander en BNG van € 140.000. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is In dit overzicht zijn onder de lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, opgenomen: - onroerendezaakbelasting; - belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten; - forensenbelasting; - toeristenbelasting; - parkeerbelasting; - hondenbelasting; - precariobelasting. Lokale heffingen waarvan de besteding wél gebonden is, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges worden niet in dit overzicht verantwoord, maar staan vermeld in programma 2. Openbaar domein. Algemene uitkering Het gemeentefonds is het fonds van waaruit gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen van het Rijk. Deze uitkering komt ten goede aan de algemene middelen van de gemeente en is dus vrij besteedbaar. De verdeling van de gelden over de verschillende gemeenten in Nederland geschiedt middels een ingewikkelde systematiek.
Hierbij worden de volgende verdeelmaatstaven gehanteerd: - belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting van de gemeenten (onderscheiden naar woningen en niet-woningen); - de inwoners van de gemeenten (onderscheiden naar leeftijd, woonplaats, inkomen, recht op uitkering, behorende tot een minderheidsgroep en beroep op voorzieningen in de gemeenten); - het grondgebied van de gemeenten (onderscheiden naar oppervlakte, bodemgeschiktheid en historische kern); - de bebouwing in de gemeenten (onderscheiden naar grondoppervlak bebouwing, woonruimten, historisch aantal woonruimten, noodzaak voor vernieuwing van de bebouwing en dichtheid van de bebouwing). Door middel van circulaires informeert het Rijk de gemeenten over de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds.