425-7 Bijlage 1 Begroting 2027
Tekst van het document
In het coalitieakkoord 2026-2030 is afgesproken dat dit percentage moet toegroeien richting 30%. Nummer Naam Indicator Eenheid Bron 2027 2028 2029 2030 W1 Gecorrige erde solvabilite itsratio Percentag e Eigen gegevens 23,03% 16,74% 16,48% 17,35% Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 § C Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf gaat over het onderhoud van kapitaalgoederen. De onderhoudskosten kunnen in verschillende programma’s voorkomen. Het onderhoud van kapitaalgoederen kost veel geld. Daarom is het belangrijk om hier een duidelijk en compleet overzicht van te hebben. Zo krijgen we goed inzicht in de financiële situatie. Kapitaalgoederen zijn alle voorzieningen die de gemeente beheert. Denk aan wegen, riolering, bruggen, groen, straatverlichting, waterwegen, gebouwen en beschoeiingen. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen en het onderhoud bepalen de staat van de voorzieningen. Dit heeft invloed op de jaarlijkse kosten. Het onderhoudsbeleid voor deze kapitaalgoederen staat in verschillende beheerplannen. Hieronder staat per onderdeel een uitleg. Ook ziet u een samenvattend overzicht. Wegen In december 2024 is het huidige wegenbeheerplan 2024 - 2034 vastgesteld. Met het wegenbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de wegen gewaarborgd.
Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 834 | 848 | 862 | 876 Toevoeging | 584 | 584 | 584 | 584 Onttrekking | -570 | -570 | -570 | -570 Saldo 31-12 | 848 | 862 | 876 | 891 Riolering In december 2024 is het (regionale) | Gemeentelijke Riolerings | - en Waterprogramma (GRWP) vastgesteld door de raad. Het rioleringsplan geeft aan hoe de gemeente omgaat met de zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. 125 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 1.134 | 712 | 443 | 270 Toevoeging | 0 | 0 | 0 | 0 Vermindering | -423 | -269 | -173 | -173 Saldo 31-12 | 712 | 443 | 270 | 98 Groen In december 2025 heeft het college ingestemd met het omgevingsprogramma groen. In dit programma staat op welke manier gemeente Waterland zich inzet om groen in de openbare ruimte te onderhouden en verder te verbeteren en geeft de kaders voor het de uitvoeringsplannen groenonderhoud. Onderstaand overzicht geeft de geplande kosten voor het groenonderhoud op basis van het omgevingsprogramma groen weer.
Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderhoud | -334 | -274 | -273 | -271 openbaar groen Afschrijvingen | -104 | -96 | -96 | -96 Schrijf- en | -2 | -2 | -2 | -2 bureaubehoeften Beplanting | -39 | -39 | -39 | -39 Uitbestede | -136 | -85 | -85 | -85 werkzaamheden Huur materiaal | -43 | -43 | -43 | -43 Onderzoekkosten | -1 | -1 | -1 | -1 Toegerekende | -10 | -9 | -7 | -6 rente Gebouwen In januari 2026 is het Gebouwenbeheerplan 2026-2035 vastgesteld. Met het gebouwbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de gebouwen gewaarborgd. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 488,908 | 700,137 | 577,363 | 930 Toevoeging | 431,077 | 431,077 | 431,077 | 431 Onttrekking | -219,848 | -553,851 | -78,292 | -784 Saldo 31-12 | 700,137 | 577,363 | 930,148 | 577 126 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Civiele kunstwerken In juli 2024 is het nieuwe beheerplan Civiele kunstwerken 2025 - 2034 vastgesteld door de raad. Hiermee zijn de benodigde middelen voor het (dagelijks) onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de civiele kunstwerken gewaarborgd.
Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer: Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 338 | 225 | 260 | 321 Toevoeging | 320 | 320 | 320 | 320 Onttrekking | -433 | -285 | -259 | -359 Saldo 31-12 | 225 | 260 | 321 | 282 Openbare verlichting Voor het beheer van de openbare verlichting moet een nieuw beheerplan worden opgesteld, deze volgt in 2026. Het huidige beheerplan 2021 | -2025 wordt vooralsnog aangehouden. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Openbare | -130 | -130 | -130 | -130 verlichting Klein onderhoud | -52 | -52 | -52 | -52 Groot onderhoud | -78 | -78 | -78 | -78 Oevers In 2024 is het nieuwe Oeverbeheerplan 2025 - 2034 vastgesteld. Elke vijf jaar worden de oeververdedigingen geïnspecteerd op basis waarvan de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen voor de komende periode worden vastgesteld. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer: Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 287 | 186 | 251 | 126 Toevoeging | 77 | 77 | 77 | 77 Onttrekking | -177 | -12 | -202 | -80 Saldo 31-12 | 186 | 251 | 126 | 123 Sportvelden In 2022 is het beheerplan buitensport vastgesteld. In 2025 zijn de toplagen van alle kunstgrasvelden vervangen. Het beheerplan buitensport zal in 2027 worden geactualiseerd.
127 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitbestede werkzaamheden | -71 | -73 | -73 | -73 Sportpark Markgouw - beheer | -31 | -31 | -31 | -31 Sportcomplex Marken - beheer | -13 | -14 | -14 | -14 Sportcomplex Ilpendam - beheer | -14 | -15 | -15 | -15 Sportcomplex Broek in Waterland | -13 | -14 | -14 | -14 - beheer Gemeentehaven In oktober 2025 is het Havenbeheerplan 2026-2035 vastgesteld. Met het havenbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 147 | 64 | 106 | 148 Toevoeging | 42 | 42 | 42 | 42 Onttrekking | -125 | 0 | 0 | 0 Saldo 31-12 | 64 | 106 | 148 | 190 Samenvattend overzicht onderhoud kapitaalgoederen Categorie | Beleidskaders | Gewenst | Beheers- en | Financiële kwaliteitsniveau | onderhoudsplannen | consequenties / Looptijdplannen | conform plannen 1. | Wegen | Ja | max 16% onveilig | 2024 - 2034 | Ja 2. | Riolering | Ja | Conform GWRP | 2025 - 2035 | Ja 3. | Groen | Ja | Conform | 2026 - 2035 | Ja omgevingsprogramma Groen 4. | Gebouwen | Ja | Conform beheerplan | 2026 - 2035 | Ja 5. | Civiele | Ja | Conform beheerplan | 2025 - 2034 | Ja kunstwerken (bruggen en tunnels) 6. | Openbare | Ja | Conform beheerplan | 2021 - 2025 | Ja verlichting 7.
| Oevers (kades | Ja | Conform beheerplan | 2025 - 2034 | Ja en beschoeiingen) 8. | Renovatie | Ja | NOC*NSF norm | 2022 - 2042 | Ja sportvelden 9. | Baggeren | 1x in de tien | Minimale diepgang | 2017 - 2027 | Ja gemeentehaven | jaar baggeren | conform keuring Monnickendam 128 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 129 Categorie Ramingen tlv exploitatie / voorzieningen Ramingen volledig en reëel in begroting? Is er sprake van achterstallig onderhoud (AOH)? Zo ja, zijn er toereikende voor- zieningen/reserves voor AOH? 1. Wegen Voorziening Ja Nee - 2. Riolering Voorziening Ja Ja Ja 3. Groen Exploitatie Ja Nee - 4. Gebouwen Voorziening Ja Nee - 5. Civiele kunstwerken (bruggen en tunnels) Voorziening Ja Nee - 6. Openbare verlichting Voorziening Ja Nee - 7. Oevers (kades en beschoeiingen) Exploitatie Ja Nee - 8. Renovatie sportvelden Voorziening Nee Nee - 9. Baggeren gemeentehaven Monnickendam Voorziening Ja Nee - Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 130 § D Financiering Beleidsvoornemens Volgens de planning blijft Waterland in 2027 binnen het vastgestelde budget voor kortlopende leningen. Ook de limiet voor renterisico's zal in 2027 niet worden overschreden. De kasgeldlimiet gaat over leningen die binnen een jaar moeten worden terugbetaald, terwijl de renterisiconorm geldt voor leningen met een langere looptijd.
Deze regels zijn er om te voorkomen dat de gemeente grote schommelingen in rentekosten krijgt bij het vernieuwen van leningen. Zo worden financiële risico's beperkt. De kasgeldlimiet mag niet hoger zijn dan 8,5% van de begroting. Hieronder ziet u de berekening van de kasgeldlimiet. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000) Begroting 2027 Begrotingstotaal per 1 januari 58.372 1. Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag 8,5% in bedrag 4.962 2. Omvang vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar - Schuld in rekening-courant - Gestorte gelden door derden < 1 jaar - Overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld - Totale omvang van de vlottende schuld - 3. Vlottende middelen Contante gelden in kas 2 Tegoeden in rekening-courant 250 Overige uitstaande gelden < 1 jaar 9.140
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Kasgeldlimiet (bedragen x € | Begroting 2027 1.000) Totale omvang van de | 9.392 vlottende middelen 4. | Toets kasgeldlimiet Totaal netto-vlottende | -9.392 schulden (2-3) Toegestane kasgeldlimiet | 4.962 Ruimte ( + ) c.q. overschrijding | 14.354 ( - ) De renterisiconorm betekent dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer dan 20% van de begroting mogen bedragen. Dit zorgt voor een gelijkmatige opbouw van leningen in de tijd. Hier ziet u hoe deze norm berekend wordt. Rente-risiconorm | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (bedragen x € | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.000) 1. | Renteherzieningen | - | - | - | - op leningen o/g 2. | Betaalde | 3.300 | 3.800 | 7.000 | 7.850 aflossingen 3. | Renterisico (1+2) | 3.300 | 3.800 | 7.000 | 7.850 Begrotingstotaal | 58.372 | 57.220 | 58.057 | 57.682 2027 4. | Percentage | 20% | 20% | 20% | 20% regeling 5. | Rente-risiconorm | 11.674 | 11.444 | 11.611 | 11.536 Toets rente- risiconorm (5 - 3) Ruimte ( + ) c.q.
| 8.374 | 7.644 | 4.611 | 3.686 overschrijding (-) 131 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Rentelasten Lening | Rente % | Aflossing | Stand per | Rente 2027 | Aflossing | Stand per (bedragen | 01-01-2027 | 2027 | 31-12-2027 x € 1.000) BNG | 3,270% | 2033 | 3.500 | 114 | 500 | 3.000 BNG | 3,714% | 2028 | 1.200 | 45 | 600 | 600 BNG | 3,020% | 2029 | 1.500 | 45 | 500 | 1.000 BNG | 2,895% | 2029 | 1.500 | 43 | 500 | 1.000 BNG | 3,240% | 2045 | 21.900 | 695 | 1.200 | 20.700 Totaal | 29.600 | 942 | 3.300 | 26.300 Rentebaten In 2027 verwachten we € 278.000 aan rente te ontvangen. Hiervan komt € 250.000 van geld dat de Rijksoverheid beheert. Het overige deel is rente over uitgeleend geld. Ontwikkelingen Op grond van ontwikkelingen in de investeringsbehoeften en aflossingen van leningen is de financieringsbehoefte berekend. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Boekwaarde vaste | 59.853 | 59.049 | 86.167 | 86.767 activa 1-1 Boekwaarde vaste | 62.362 | 55.598 | 51.072 | 47.552 passiva 1-1 Financieringsbehoefte | -2.509 | 3.451 | 35.095 | 39.215 Afhankelijk van de werkelijke financieringsbehoefte zullen hier leningen voor worden aangetrokken. In de geprognosticeerde balans 2027 - 2030 is rekening gehouden met bovenstaande financieringsbehoefte. Renteresultaat De gemeente leent geld voor investeringen en betaalt hier rente over.
Het totaalbedrag aan rente dat de gemeente betaalt, wordt verdeeld over de diverse taakvelden. Dit heet renteomslag. Op die manier dragen de taakvelden die meer investeringen hebben ook een groter deel van de rentekosten. Dit gebeurt volgens de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De rente die wij omslaan, wordt berekend op basis van de huidige rentelasten ten opzichte van de totale boekwaarde van de vaste activa en de vooruitbetaling van de huur aan Wooncompagnie inzake de Brede School Ilpendam. Dit percentage wordt elk jaar opnieuw berekend. In 2027 bedraagt dit percentage 1,6%. Het BBV schrijft voor dat er inzicht in het renteresultaat wordt gegeven. Onderstaand ziet u de berekening van dit renteresultaat.
132 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 133 Omschrijving Bedragen (x € 1.000) De externe rentelasten over de korte en lange financiering -874 De externe rentebaten over de korte en lange financiering 28 Saldo rentelasten en rentebaten -846 De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend - De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= project-financiering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - Aan taakveld toe te rekenen externe rente -846 Rente over eigen vermogen - Rente over voorzieningen - Totaal aan taakveld toe te rekenen rente -846 De aan taakveld toegerekende rente (renteomslag) 918 Renteresultaat op het taakveld treasury 72 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 134 § E Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling De organisatie richt zich op de volgende zes pijlers: 1. Denken en handelen als een compacte, regisserende netwerkorganisatie 2. Het behartigen van de Waterlandse belangen in regionale netwerken 3. Het bieden van dienstverlening die dicht bij mensen, zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving, is verankerd 4. Het versterken van integraal werken 5. Data gedreven werken binnen de digitale transformatie 6.
Tonen van goed werkgeverschap De vastgestelde strategische plannen Informatievoorziening en Personeelsplan samen met het Programma Dienstverlening, hebben als doel het realiseren van deze zes pijlers. In paragrafen Overhead en Bestuur worden de doelstellingen en activiteiten uit deze plannen nader uitgewerkt. Onze dienstverlening De afgelopen jaren heeft gemeente Waterland de basis van de dienstverlening versterkt met procesmatig werken, een nieuw zaaksysteem en de Digitale Moderne Werkplek. Daardoor zijn aanvragen beter te volgen, is duidelijker wie verantwoordelijk is en beschikken medewerkers over actuele informatie. In 2027 ligt de focus op de volgende stap: het verder verbeteren van de dienstverlening in de praktijk. Daarbij staat het perspectief van de inwoner centraal. Inwoners moeten weten waar zij aan toe zijn, duidelijke informatie ontvangen en ervaren dat de gemeente meedenkt en doet wat zij belooft. We werken verder aan eenduidige werkwijzen, duidelijke kwaliteitsafspraken en betere samenwerking tussen teams. Met behulp van klantreizen, managementinformatie en signalen van inwoners verbeteren we onze processen en dienstverlening stap voor stap. Deze ontwikkeling hangt nauw samen met de bredere organisatieontwikkeling.
Vanuit Strategisch Programma IV werken we aan een veilige en toegankelijke informatievoorziening, en vanuit Strategisch Personeelsplan aan eigenaarschap, samenwerking en de ontwikkeling van medewerkers.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 135 Zo bouwen we verder aan toegankelijke, betrouwbare en toekomstbestendige dienstverlening, ook naar onze medewerkers toe. Samen zijn we sterker We werken samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en kernraden aan opgaven in de samenleving. In 2027 versterken we deze samenwerking door burgerparticipatie structureler te organiseren. Met de participatieverordening en de bijbehorende werkwijze maken we vooraf duidelijk hoe inwoners worden betrokken, welke invloed zij hebben en hoe we terugkoppelen wat met hun inbreng is gedaan. Zo benutten we de kennis uit de samenleving beter en versterken we het vertrouwen in beleid en uitvoering. Cultuur In Ons Strategisch Huis zijn onze kernwaarden, kernkwaliteiten en de bouwstenen voor samenwerking vastgelegd. Onze kernwaarden – lef, verbinding, vertrouwen en nieuwsgierigheid vormen de basis van hoe we samenwerken en ons werk uitvoeren. In 2027 bouwen we verder aan een organisatie waarin medewerkers eigenaarschap nemen voor hun werk en resultaten. We werken vanuit de opgaven van inwoners en ondernemers en vertalen deze naar duidelijke doelen en verantwoordelijkheden. Het MT blijft hierover in gesprek met de organisatie en maakt concreet wat dit betekent voor de dagelijkse praktijk en onze dienstverlening.
We versterken daarnaast een open en transparante manier van werken, waarin we informatie (pro)actief delen en elkaar tijdig, correct en volledig informeren. We zorgen voor heldere informatiestromen en maken afspraken over hoe en wanneer we elkaar meenemen in ontwikkelingen, besluiten en risico’s. Dit vraagt om zorgvuldigheid in onze communicatie en om het bewust delen van relevante informatie gedurende het hele proces. Het voeren van het goede gesprek blijft daarbij centraal staan. Leidinggevenden en medewerkers luisteren naar elkaar, spreken elkaar aan en reflecteren gezamenlijk op het werk. Door dit structureel onderdeel te maken van onze manier van werken, versterken we de onderlinge samenwerking en laten we eigenaarschap, verbinding en vertrouwen verder groeien. Onze medewerkers Onze medewerkers vormen de basis van onze organisatie en zijn bepalend voor de kwaliteit van onze dienstverlening. In een veranderende omgeving vragen we steeds meer flexibiliteit, eigenaarschap en samenwerking. Daarom werken we gericht aan een organisatie waarin medewerkers zich blijven ontwikkelen en breed inzetbaar zijn. We brengen de kwaliteiten en het ontwikkelpotentieel van medewerkers beter in beeld en verbinden dit aan de strategische personeelsplanning. Hierdoor kunnen we personeelsvraagstukken gerichter benaderen en beter inspelen op veranderingen in het werk en de maatschappij.
Waar mogelijk benutten we eerst de aanwezige kennis en capaciteit en versterken we de interne doorstroom, zodat we minder afhankelijk worden van externe inhuur. Tegelijkertijd investeren we in goed werkgeverschap, met aandacht voor duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en een veilige en veelzijdige werkomgeving. We ondersteunen leidinggevenden en medewerkers in het voeren van het goede gesprek over inzetbaarheid en ontwikkeling. Dit vergroot het werkplezier en de betrokkenheid en draagt bij aan een stabiele en toekomstbestendige organisatie. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 136 Informatievoorziening Vanuit het Strategisch Programma InformatieVoorziening is de basis van onze Informatievoorziening sterk verbeterd. Met name het in gebruik nemen van de nieuwe werkplek maakt dat we een toekomstvaste, veilige en flexibel inzetbare ICT omgeving hebben. Op deze basis gaan we verder doorbouwen aan onze informatievoorziening. Speerpunt daarbij is het slimmer en beter gebruik maken, delen en publiceren van onze informatie (onder andere in het kader van de Woo). Sturing Afdelingsmanagers focussen op strategische en personele taken, terwijl teamcoördinatoren het eerste inhoudelijke aanspreekpunt zijn. Dit zorgt voor een betere balans en versterkt de samenwerking tussen managers en coördinatoren.
De onderlinge afstemming wordt actief verbeterd, met heldere rolverdeling en gezamenlijke doelen. Hiervoor vindt er vier keer per jaar een integraal onderwerp plaats met managers en coördinatoren en voor thema's worden er heidagen georganiseerd. Zorg voor en aandacht voor de kwaliteit en ontwikkeling van onze organisatie en haar medewerkers blijven daarbij onverminderd een vast onderdeel van de agenda van het managementteam (MT). Door gericht te investeren in leiderschapsontwikkeling, samenwerking en professionele groei, bouwen we aan een toekomstbestendige en veerkrachtige organisatie. De wijze hoe hier vorm aan wordt gegeven staat beschreven onder Programma Bestuur . Bestuurskracht In 2027 zetten we wederom in op het bestendigen dan wel verbeteren van de beoordelingen door de provincie in het kader van Interbestuurlijk toezicht (IBT). Op dit moment is het jaarverslag IBT 2025 van de provincie nog niet bekend. Zodra deze binnen is wordt u over dit jaarverslag en vervolgens over de laatste ontwikkelingen voor wat betreft de scores op de onderdelen financiën, huisvesting statushouders, omgevingsrecht en informatie- en archiefbeheer verder geïnformeerd.
In 2027 zetten we de ingezette weg tot verdere verbetering door met als doel om voor alle onderdelen de vereiste norm te behalen. Op het gebied van de kwaliteit van de door ons beheerde gegevens in de geo-basisregistraties (BAG, BGT en BRO) is het streven in 2027 ten minste ‘voldoende’ te scoren bij de ENSI-audits, zodat we aan de eisen te voldoen zoals gesteld in de wetgeving die de basis vormt van deze basisregistraties. Hoewel er nog veel te doen is op het gebied van de keten van basisregistraties en de verwante processen worden deze opnieuw bepaald en beschreven waardoor de kwaliteitseisen en de kwaliteit kunnen gaan borgen. Kwaliteitseisen moeten expliciet worden vastgelegd, eenduidig en toepasbaar gemaakt binnen de gehele keten De resultaten van de verbetertrajecten tot nu toe laten zien dat de organisatie de juiste kant op gaat maar ook dat deze zeker nog niet is waar het wil zijn. We zijn dus goed op weg in ons streven. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 137 Organisatiestructuur Organogram gemeente Waterland Toelichting De raad bestaat uit zeventien raadsleden; De functie griffier is één fulltime-equivalent (fte) en een griffiemedewerker/raadsadviseur van 0,89 fte. Deze maken geen onderdeel uit van de formatie binnen de organisatie.
Het college bestaat uit de burgemeester (één fte), vier parttime wethouders (totaal 3 fte) en de gemeentesecretaris/algemeen directeur. De organisatie bestaat uit de gemeentesecretaris/ algemeen directeur met daaronder vijf afdelingen en twee teams. De formatie van de organisatie telt 178,86 fte. Deze formatie kan in de loop van het jaar variëren binnen de financiële loonkostenkaders. De indeling van de formatie is per afdeling als volgt: Afdeling Aantal fte Buitendienst 33,11 Bedrijfsvoering 36,18 Samenleving 34,47 Realisatie 31,62 Ruimte 26,83 Management 6,00 Control 5,66 HRM 4,99 Totaal 178,86
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 138 Inhuur tijdelijke krachten In de begroting is een structureel budget opgenomen van € 556.000 voor inhuur van tijdelijke arbeidskrachten, dit is 3,39% van de totale loonkosten. Dit budget wordt in de begroting niet over de programma’s verdeeld, maar is centraal beschikbaar. Het kan specifiek worden aangewend bij tijdelijke invulling bij ziekte of ander onvoorziene omstandigheden, zwangerschap, of bijzondere verlofsoorten of knelpunten. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 139 § F Verbonden partijen Algemeen Een verbonden partij is een organisatie waarin de gemeente invloed heeft en ook geld heeft geïnvesteerd. De gemeente heeft invloed als zij mee mag beslissen over het bestuur of als zij stemrecht heeft. Er is een financieel belang als de gemeente geld in de organisatie heeft geïnvesteerd dat zij kan verliezen als de organisatie failliet gaat, of als de gemeente aansprakelijk is als de organisatie haar verplichtingen niet nakomt. Dit betekent dat als de gemeente meedoet in een NV (Naamloze Vennootschap), BV (Besloten Vennootschap), VOF (Vennootschap Onder Firma), CV (Commanditaire Vennootschap) of een GR (Gemeenschappelijke Regeling), dit altijd een verbonden partij is. Ook stichtingen en verenigingen kunnen verbonden partijen zijn, als de gemeente een plek in het bestuur heeft en financiële risico’s loopt.
Een stichting of vereniging die alleen subsidie krijgt, maar waar de gemeente verder geen geld aan verplicht is, is geen verbonden partij. Een mogelijke morele verplichting om te betalen bij problemen valt onder het onderdeel Weerstandsvermogen. Bij verbonden partijen gaat het vaak om samenwerkingsverbanden. Deze zijn aangegaan, omdat de gemeente samen met anderen een doel wil bereiken. Zonder deze samenwerkingen zou de gemeente deze taken zelf moeten uitvoeren. Aan een verbonden partij zijn bepaalde taken en bevoegdheden gegeven. De deelnemers, waaronder de gemeente, geven elk jaar geld om deze taken uit te voeren. De gemeente zorgt ervoor dat deze bevoegdheden goed worden gebruikt en dat het geld goed wordt besteed. Daarom is er toezicht door ambtenaren en bestuurders. Ook worden gegevens van de verbonden partij opgenomen in de begroting en de jaarrekening.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Waterlands Archief Vestigingsplaats: | Purmerend Rechtsvorm: | gemeenschappelijke regeling met vijf gemeenten Activiteiten: | het bevorderen van politiek-bestuurlijke samenwerking en beheer van archiefstukken van de deelnemende gemeenten Programmaonderdelen: | 6.01 Overhead Bestuurlijk belang gemeente: | één lid in het bestuur De begroting 2027 van het Waterlands Archief is in het algemeen bestuur vastgesteld op 8 juli 2026. Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse bijdrage | 177 | 181 | 183 | 195 gemeente Waterland Eigen vermogen | 238 | 97 | 120 | 63 per 31 december Vreemd | 598 | 786 | 322 | 352 vermogen per 31 december Jaarresultaat | 44 | -141 | - | - voor bestemming Algemene informatie De publieke taak van het archief komt voort uit de Archiefwet, die overheidsorganisaties oplegt om archieven publiek toegankelijk te maken. Het Waterlands Archief (WA) is een hiervoor opgericht samenwerkingsverband met als belangrijkste doelstelling het duurzaam beheren en beschikbaar stellen van proces gebonden overheidsinformatie die als zodanig is gewaardeerd. Deze wettelijke taken van de deelnemende gemeenten zijn gedelegeerd aan het Waterlands Archief en vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling.
Daaruit vloeien de volgende kerntaken voort: • | Het publiekelijk toegankelijk maken van de archieven met de studiezaal, door (genealogische) bronnen aan te bieden via de website en door educatieve projecten. • | Het beheren en toegankelijk maken van de archieven door inventarisatie en indexering. 140 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 141 • Toezicht en advies op niet-overgebrachte gemeentelijke archieven door middel van inspecties op het informatie- en archiefbeheer van de vijf gemeenten, waarbij de nadruk ligt op advies vooraf in plaats van inspectie achteraf. Ontwikkelingen en beleidsvoornemen Eind 2024 is het uitvoeringsplan 2026-2029 Samen werken aan het geheugen van regio Waterland door het bestuur van het Waterlands Archief vastgesteld. Het Waterlands Archief zal zich ook in het komende jaar inzetten voor het geheugen van de regio Waterland. Dat doet het WA niet alleen maar samen met de gemeenten van Waterland en hun inwoners. Het Waterlands Archief is er door én voor de regio Waterland. Door actief archieven te verwerven, door samen te werken aan archiefvorming, door onderzoekers te ondersteunen in hun publicaties en door samen te werken met erfgoedinstellingen.
In 2026 is er een besparing gerealiseerd op de oorspronkelijke geraamde bijdrage 2026 van € 69.498,- (4%), door te besparen op personeelskosten en door het totale budget voor exposities en publicaties te halveren. Bij natuurlijk verloop door pensionering van medewerkers wordt steeds kritisch gekeken of de functie wellicht (deels) niet hoeft te worden ingevuld. Exposities en publicaties blijven belangrijk voor het WA, maar deze gaan meer in samenwerking met partners worden georganiseerd of op kleinere schaal worden uitgevoerd. Het Waterlands Archief blijft investeren in haar belangrijkste taken zoals: • Het goed bewaren en beschermen van documenten; • Het digitaliseren van archiefstukken zodat ze online beschikbaar zijn; • Het helpen van gemeenten, instellingen en inwoners die informatie zoeken. Om de toegankelijkheid van informatie steeds verder te verbeteren werkt het WA continu door het toevoegen en verbeteren van ‘nadere toegangen’. Hierbij zal meer nadruk komen op het definiëren en ontsluiten van documentatie. Nieuw is het werken met Linked (open) data op basis van digitale bronnen. In 2027 loopt het WA mee in de digitale ontwikkelingen, zoals AI, standaarden, data verrijken. Een nieuwe dienst van het WA is het scannen op verzoek tegen betaling. Het WA biedt een complete platformfunctie voor de regio Waterland.
In 2027 wordt gestart met een vaste dienst voor de aangesloten overheden (gratis) en voor HHNK en particulieren (tegen betaling). Informatiebeveiliging Met een externe Functionaris Gegevensbescherming (FG) en een interne Privacy Officer heeft het WA de bezetting vanwege de uitvoering van de AVG op orde. De FG fungeert ook als Chief Information Security Officer (CISO) voor informatiebeveiliging. Het beleid van de afgelopen jaren om te voldoen aan de eisen van de AVG en de NIS 2 wordt in 2027 voortgezet. Samenwerking Centraal staat de samenwerking met de partners van het WA om samen het geheugen van de regio Waterland actief vorm te geven. Uitvoering van de (project)activiteiten doet het WA samen met de gemeenten, de Bibliotheek Waterland, Cultuurhuis Wherelant, musea en historische verenigingen, het hoogheemraadschap, etc. Waar mogelijk wordt aangesloten bij bestaande activiteiten van de gemeenten en andere organisaties. Het WA werkt ook samen met partners buiten de regio Waterland, zoals andere archiefdiensten in Noord-Holland. Wetgeving De Wet open overheid (Woo) en de modernisering van de Archiefwet vragen van gemeenten dat de digitale informatiehuishouding op orde is. In haar adviestaak sluit het WA met haar diensten aan bij Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 142 de werkprocessen van gemeenten (archivering by design).
In plaats van inspectie staat advies en dienstverlening aan de voorkant ook in 2027 voorop. Vanwege de actieve openbaarmaking van gemeentelijke dossiers in verband met de Woo stelt het WA papieren archieven beschikbaar in de studiezaal van het WA. Gedigitaliseerde en digitale archieven worden beschikbaar gesteld op de website van het WA, zoals de gedigitaliseerde bouwdossiers. Het WA kan ook een rol spelen in de actieve openbaarmaking van bijvoorbeeld gemeentelijke dossiers van wege de Woo, het ‘archief als nutsvoorziening’. De archiefdienst fungeert hierbij van centrale opslag- en beheerlocatie naar een verdeel- en distributiestation van informatie. In 2027 wordt de behoefte hieraan verkend. Risico’s Het risico dat in eerdere jaren bestond t.a.v. de continuïteit in de bedrijfsvoering is in belangrijke mate ondervangen doordat de financiële beleidsfunctie is belegd bij twee medewerkers van de gemeente Purmerend. Hiermee is de continuïteit van de bedrijfsvoering voldoende gewaarborgd. Het belangrijkste resterende risico betreft de veiligheid van de fysieke archieven en collecties. Dit risico is beleidsmatig geborgd in het Plan Veiligheid, Calamiteiten en Ontruiming en wordt operationeel beheerst door actuele brand-, inbraak- en klimaatsystemen in de depots. Voor digitale archieven en collecties zijn passende technische en organisatorische maatregelen genomen.
Het WA beschikt over een algemene reserve en twee bestemmingsreserves. Met deze reserves is het WA zelfstandig in staat om een enkele financiële tegenvaller op te kunnen vangen. In 2027 is er nog steeds sprake van een beperkt, tijdelijk liquiditeitstekort door de spreiding van inkomsten en uitgaven. Het is financieel gezien het meest voordelig om het tekort op te vangen met de huidige rekening-courantfaciliteit. Het WA onderzoekt over de maximum toegestane roodstand van € 200.000 mogelijk en wenselijk is. Het risico wordt als tijdelijk en beheersbaar beschouwd en wordt binnen de treasuryfunctie gemonitord. GGD Vestigingsplaats: Zaanstad Rechtsvorm: gemeenschappelijke regeling met zeven gemeenten Activiteiten: uitvoeringsorganisatie van de regio Zaanstreek- Waterland op het gebied van collectieve (ziekte)preventie en andere (gemeentelijke) activiteiten in het kader van de publieke gezondheidszorg
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Vestigingsplaats: | Zaanstad Programmaonderdelen: | 3.03 Volksgezondheid Bestuurlijk belang gemeente: | één lid in het algemeen bestuur De begroting 2027 van de GGD Zaanstreek-Waterland wordt in het algemeen bestuur vastgesteld op 29 oktober 2026. Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse bijdrage | 1.087 | 937 | 1.120 | 1.240 gemeente Waterland Eigen vermogen | 1.781 | 2.829 | 1.936 | 1.108 per 31 december Vreemd | 5.358 | 7.899 | 4.328 | 3.043 vermogen per 31 december Jaarresultaat | 74 | 696 | - | - voor bestemming GGD Zaanstreek-Waterland beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid en de veiligheid van alle inwoners in de regio. Daarbij staat een preventieve en collectieve aanpak voorop. Uiteraard met specifieke aandacht voor bevordering van participatie en ondersteuning van de eigen regie van inwoners. De GGD is breed sociaal-medisch deskundig en daardoor een betrouwbare vraagbaak. Tevens levert de GGD onafhankelijk advies op maat. De GGD anticipeert op de toekomst en beweegt mee met externe ontwikkelingen, nieuwe inzichten en veranderende behoeften en wensen vanuit de samenleving en onze gemeenten. Als uitvoeringsorganisatie van de gemeenten sluit de GGD aan bij de gemeenschappelijke verantwoordelijkheden in het sociaal domein.
Beleidsvoornemens Het lokale volksgezondheidsbeleid wordt vormgegeven binnen de kaders van de Wet publieke gezondheid, het Nationaal Preventieakkoord en Lokaal Preventieakkoord. Lokaal wordt de gezondheid van mensen bevorderd en chronische ziekten voorkomen door een integrale aanpak in de omgeving waarin mensen wonen, werken, leren en leven. Dit vanuit de jeugdgezondheidszorg (waaronder het consultatiebureau) of vanuit het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg voor mensen in zorgwekkende situaties, veelal zorgmijders. Verder wordt de gezondheidsbescherming op peil gehouden en worden nieuwe bedreigingen het hoofd geboden. Bijvoorbeeld door middel van het rijksvaccinatieprogramma. Ook gezondheidsbevordering is een belangrijk onderdeel, in een 4- jaarlijkse cyclus worden diverse gestandaardiseerde monitors afgenomen die de gezondheid van inwoners in kaart brengen. Daarnaast worden de gezondheidsverschillen tussen laag- en hoogopgeleiden gestabiliseerd of teruggebracht. Hiervoor wordt onder andere het volgende gedaan: • | Preventie heeft een prominente plaats in de gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid ten aanzien van alcohol, drugs en roken (genotmiddelen), gezond gewicht en psychische gezondheid wordt gecontinueerd. • | In 2025 stelde de GGD een strategische agenda op voor de 2026-2029, die gebaseerd is op de regiovisie.
In de strategische agenda worden de ontwikkelingen en thema’s van GGD Zaanstreek-Waterland voor de komende jaren beschreven en de keuzes bepaald voor beleid. • | Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg (MABZ) is toegevoegd aan de basistaken. Tot 2026 maakte MABZ deel uit van de plustaken. Deze wijziging betekent alleen een verschuiving 143 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 144 tussen basis- en plustaken. De bekostiging liep via facturen en wordt nu opgenomen in de deelnemersbijdrage. • Bij de begroting 2026 is de GGD gevraagd te bezuinigen. Uiteindelijk is er een bezuiniging meegenomen van 2,3%. Dit betekent dat er naar 2029 toe nog 2,7% bezuinigd moet worden. • GGD en Veiligheidregio Zaanstreek- Waterland zijn voornemens om per 1-1-2028 bestuurlijk te fuseren. Dit gaat grote veranderingen met zich meebrengen maar moet uiteindelijk zorgen voor een robuustere organisatie. Risico’s Tweemaal per jaar vindt er een risico-inventarisatie plaats, bij de begroting en bij de jaarrekening. De GGD kent risico’s voor de gemeente als het gaat om doorberekening van personele kosten en bij calamiteiten die een bedreiging vormen voor de volksgezondheid. • Eigen risicodrager WW-verplichting De GGD is eigen risicodrager voor uitkeringen uit de werkloosheidswet (WW).
Dat betekent dat bij ontslag of einde dienstverband van rechtswege, de eventueel uit te betalen WW-uitkering betaald moet worden door de GGD. • Doorbetalingsverplichting bij arbeidsongeschiktheid in verband met ziekte De GGD is eigen risicodrager voor de Werkhervatting Gedeeltelijke Arbeidsgeschikten (WGA), in het kader van de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). Het eigen risico is verzekerd bij Loyalis. • Omvang van de contractenportefeuille De contractenportefeuille voorziet voor een deel in de dekking van de overhead van de GGD. Mocht de omvang van de contractenportefeuille worden verkleind, dan heeft dit impact op de dekking van de overhead. Als zich in de regio calamiteiten voordoen, die een bedreiging vormen voor de volksgezondheid (bijvoorbeeld uitbraak infectieziekte), of in het kader van de rampenbestrijding inzet vragen van de GGD, zullen hieruit kosten voortvloeien. Met deze kosten is in de begroting geen rekening gehouden. De GGD anticipeert op deze ontwikkelingen door in overleg te treden met deze partners, zodat de eventuele gevolgen beperkt zijn. Daarnaast kunnen de kosten voor de GGD beïnvloed worden door aansprakelijkheidsrisico's (bijvoorbeeld een datalek) of beleidsveranderingen van de gemeenten.
Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Vestigingsplaats: Zaanstad Rechtsvorm: Verplichte gemeenschappelijke regeling Activiteiten: Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is een samenwerkingsverband tussen de Brandweer
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Vestigingsplaats: | Zaanstad Zaanstreek-Waterland, GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), politie en de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. We werken samen bij het voorkomen en bestrijden van rampen en crises. Programmaonderdelen: | 1.01 Veiligheid Bestuurlijk belang gemeente: | Eén lid in het algemeen bestuur, de burgemeester De conceptbegroting 2027 van de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (hierna: VrZW) is op 28 mei 2026 besproken in de gemeenteraad. De begroting 2027 zal op 2 september 2026 door het Algemeen Bestuur definitief worden vastgesteld. Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse bijdrage | 1.783 | 1.917 | 2.048 | 2.108 gemeente Waterland Eigen vermogen | 1.456 | 1.986 | 832 | 1.061 per 31 december Vreemd | 21.140 | 27.286 | 18.524 | 30.505 vermogen per 31 december Jaarresultaat | 141 | 543 | - | - voor bestemming Beleidsvoornemens De ontwikkelingen in het meerjarig beleidsplan 2025-2028 VrZW zijn maatgevend voor de begroting. Dit beleidsplan is in het najaar van 2024 aangeboden aan het bestuur. In de Kaderbrief 2027 zijn de strategische opgaven verwoord.
Dit zijn: versterking crisisbeheersing inclusief versterken maatschappelijke weerbaarheid, toekomstbestendige brandweerzorg, toekomstbestendig werkgeverschap en samenwerken met partners Dit betreffen geen nieuwe beleidsvoornemens, omdat de grote strategische opgaven in meerjarig perspectief zijn gezet en momenteel worden uitgevoerd. Daarnaast is het financieel perspectief voor de deelnemende gemeenten in 2027 onzeker. Vanuit die onzekerheid acht men het niet opportuun om nieuw beleid te vertalen in financiële claims. Naast de kerntaken heeft de VrZW ook prioriteiten voor 2027: Crisisbeheersing, inclusief versterken maatschappelijke weerbaarheid Sinds 2023 is er structureel geld beschikbaar om invulling te geven aan de opgave crisisbeheersing toekomstgericht te versterken en robuust te maken. De extra middelen worden ingezet om de regionale en landelijke slagkracht en de informatiepositie te versterken. Daarnaast worden in 2027 regionale coördinatiepunten ingericht op basis van de landelijke formats die eind 2026 worden vastgesteld. Deze formats worden opgesteld na evaluatie van de landelijke pilots die eind 2025 en begin 2026 plaats gevonden hebben.
145 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 146 Brandweerzorg Eind 2023 is de VrZW gestart met de implementatie van het volledig toekomstbestendige scenario dat zich richt op versterking van de basisbrandweerzorg in Zaanstad-Zuid en redvoertuigen en duikteams in de hele regio. De implementatie van dit scenario loopt door in 2026 en zal uiterlijk 31 december 2026 gereed zijn. Daarnaast is eind 2023 ook gestart met een brede toekomstverkenning brandweer, gericht op de hele brandweerketen van risicobeheersing tot en met incidentbestrijding. Dit is fase 2, toekomstverkenning. In het verleden heeft de minister van Justitie & Veiligheid aangegeven dat aan de brandweerkorpsen extra middelen beschikbaar worden gesteld voor het oplossen van het reële risico dat elementen in de rechtspositie van de brandweervrijwilligers in strijd zijn met de normen uit Europese en internationale regelgeving en jurisprudentie van het Europese hof van Justitie. De middelen voor deze verplichte wijziging van het brandweerstelsel (verplichte bouwsteen 1) zijn nog niet beschikbaar gesteld. Het Algemeen Bestuur heeft ervoor gekozen de uitbreiding van de bezetting voor het redvoertuig in Wormerveer uit te stellen in afwachting van de uitkomsten van het overleg met het Rijk over verplichte bouwsteen 1. De verwachting is dat in 2026 duidelijkheid komt over dit vraagstuk.
Op dat moment kan vertaling naar het begrotingsjaar 2027 plaatsvinden. Toekomstbestendige organisatie, werkgeverschap en samenwerken met partners Eind 2023 is het bestuurlijke besluit genomen om het samenwonen van de VrZW met de GGD Zaanstreek-Waterland op de locatie Prins Bernhardplein in Zaandam mogelijk te maken. De verbouwing van het pand heeft gedeeltelijk in 2025 plaatsgevonden en zal doorlopen in 2026. Medio zomer 2026 zullen de GGD en VrZW (gefaseerd) terugverhuizen naar het verbouwde pand. Naar verwachting nemen de Algemeen Besturen van GGD-ZW en VrZW in 2026 een besluit over een fusie tussen de GGD-ZW en VrZW. Als hiermee wordt ingestemd zal 2027 sterk in het teken staan van deze samenvlechting en alle bijbehorende voorbereiding. Toekomstbestendig werkgeverschap richt zich op het behouden en ontwikkelen van een mentaal en fysiek gezond, divers en vakbekwaam medewerkersbestand. Door de vacaturestop in 2026 is geïnvesteerd in slimmer werken. Daarnaast zijn er ook keuzes gemaakt om tijdelijk zaken niet meer op te pakken. In 2027 wordt er aandacht besteed aan slimmer werken en wordt er gekeken hoe om te gaan met de keuzes die gemaakt zijn. Door het intensiveren van samenwerking(en) met andere veiligheidsregio’s op landelijk en regionaal niveau en met de GGD-ZW gaat VrZW in de jaren 2026- 2029 werken aan het vergroten van de doeltreffendheid en de doelmatigheid.
Daarbij is VrZW uiteraard afhankelijk van de bereidheid van de samenwerkingspartners, onder andere ook op bestuurlijk niveau. Risico’s De gemeenschappelijke regeling komt voort uit de Wet veiligheidsregio’s en de gemeente Waterland is verplicht deel te nemen aan deze gemeenschappelijke regeling. De VrZW benoemt zelf enkele risico’s voor de begroting 2027. Deze risico’s worden hieronder beschreven: Samenwonen met de GGD Voor de gezamenlijke huisvesting van VrZW en GGD-ZW wordt het kantoorpand van VrZW in Zaandam verbouwd. De verbouwingskosten kunnen hoger uitvallen dan oorspronkelijk begroot en er kan vertraging ontstaan in de oplevering. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 147 Toekomstbestendige Brandweerzorg • De verbouwing t.b.v. huisvesting 24 uursdienst kan hoger uitvallen dan oorspronkelijk begroot en er kan vertraging ontstaan in de oplevering waardoor alternatieve huisvesting langer in gebruik moet zijn. • Het komen te vervallen van een ingecalculeerde rijksbijdrage van € 1 mln. (verplichte bouwsteen) in het kader van verplichte wijziging van het brandweerstelsel. Versterking Crisisbeheersing Aantrekken van gekwalificeerd personeel voor crisisbeheersing is niet eenvoudig. Andere risico’s • Verhogen van de doeltreffendheid en de doelmatigheid door samenwerking te intensiveren met GGD-ZW, veiligheidsregio’s en andere partners.
VrZW is afhankelijk van de medewerking van partners. • Onvoorziene uitgaven door uitval kritische systemen na cyberincident (uitrukalarmering, mobiele systemen auto’s, eigen administratiesystemen). • In het kader van bedrijfscontinuïteit van de veiligheidsregio en GGD is een noodstroomfaciliteit noodzakelijk. In het kader van de opdracht tot versterking van de maatschappelijke weerbaarheid noodzakelijk de beschikking te hebben over noodstroom- faciliteiten bij brandweerposten in onze regio. • De kosten van investeringen/inkoop stijgen harder dan de reguliere inflatie. Met name de ontwikkeling op het gebeid van arbeidsveiligheid in het brandweermaterieel en ict- toepassingen drijft de prijzen op. • Toegekende indexatie van bijdrage van gemeenten is onvoldoende om hogere kosten (dan voorzien) in de begroting en meerjarige investeringsraming op te vangen. De indexerings- systematiek gaat uit van CBS-cijfers. De feitelijke loon- en prijsontwikkeling wijkt daar de afgelopen jaren steeds meer van af. • Onvoorziene acute uitgaven om paraatheid op peil te houden door uitval van materieel als gevolg van schade en/of leveringsproblemen in de aanvoerketen van materieel en (indirecte) gevolgen voor de organisatie. • Onvoorziene claims door nieuwe beroepsziekten (denk aan PTSS en blootstelling aan PFAS) en niet gedekte aanspraken uit dienstongevallen.
• Het niet kunnen vinden van de juiste gekwalificeerde medewerkers kan de operationele taakuitvoering in gevaar brengen. • Wet Normalisatie rechtspositie Ambtenaren (WNrA) wordt onverkort van toepassing op veiligheidsregio’s. En taakdifferentiatie tussen beroepsmedewerkers en vrijwilligers leidt tot verplichte wijziging van het brandweerstelsel. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Recreatieschap Twiske Vestigingsplaats: | Haarlem Rechtsvorm: | gemeenschappelijke regeling van de provincie, stadsdeel Amsterdam-Noord, Edam-Volendam, Graft–de Rijp, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad Activiteiten: | het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie en tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu en het duurzaam in stand houden van het specifiek en gedifferentieerde karakter van het landschap Programmaonderdelen: | 2.02 Sport, cultuur en recreatie Bestuurlijk belang gemeente: | één lid in het algemeen bestuur Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse bijdrage | 19 | 20 | 21 | 21 gemeente Waterland Eigen vermogen | 5.417 | 5.366 | 5.201 | 5.624 per 31 december Vreemd | 756 | 676 | 210 | 342 vermogen per 31 december Jaarresultaat | 213 | -182 | -117 | 187 voor bestemming Het recreatieschap Twiske-Waterland beheert en onderhoudt
recreatieterreinen, natuurterreinen en recreatieve routes en objecten in haar werkgebied. Zij bekostigt haar activiteiten uit inkomsten van huren, pachten, evenementen en bijdragen van de participanten. Doelen • | Het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling in de openluchtrecreatie; • | In samenhang met het vorenstaande tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu; 148 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 149 • Het tot stand brengen en duurzaam in stand houden van het specifiek en gedifferentieerde karakter van het landschap door bescherming, ontwikkeling en consolidatie van de waarden die het in zich draagt; • Het verwerven van inkomsten uit het recreatiegebied ter verwezenlijking en instandhouding van de direct hiervoor genoemde doelstellingen. Ambities Het bestuur heeft in 2020 haar ambities voor de komende jaren opgetekend en vastgesteld in het Ambitiedocument. Deze ambities zijn samen te vatten onder drie strategische doelen: meer biodiversiteit, het beter spreiden van toenemende recreatiedruk en een breder recreatief aanbod. Om uitvoering te geven aan de ambities wordt met het jaarlijks terugkerende onderhoud en beheer, aangevuld met een meerjarenuitvoeringsprogramma, zorg gedragen voor instandhouding en (waar gewenst en mogelijk) uitbreiding van het voorzieningenniveau.
Risico’s Er zijn enkele risico’s te noemen: • Overmacht: Optreden extreem weer, brand, (vogel)ziekte, plagen flora en fauna en (drugs)dumpingen; • (Grootschalige) evenementen; • Vandalisme en nalatig recreantengedrag; • Erfpachtcontracten met Staatsbosbeheer; • Veranderende en verzwarende wet- en regelgeving; • Onzekerheid ontwikkelingen door veranderende maatschappelijke perceptie; • Juridische procedures en reputatieschade overheidsorganisaties; • Kosten voor afhandeling WOB/Woo-verzoeken; • Betalingsachterstanden en/of faillissement van gebiedsondernemers; • Problemen bij invulling/bemensing handhaving; • Onrechtmatig accorderen en betalen van facturen; • Continuïteit dienstverlening RNH. Omgevingsdienst IJmond Vestigingsplaats: Beverwijk Rechtsvorm: gemeenschappelijke regeling Activiteiten: Uitvoering van het basistakenpakket om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Vestigingsplaats: | Beverwijk Programmaonderdelen: | 7.4 Milieubeheer Bestuurlijk belang gemeente: | één lid in het algemeen bestuur Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse bijdrage | 180 | 190 | 199 | 570 gemeente Waterland Eigen vermogen | 742 | 1.605 | 612 | 611 per 31 december Vreemd | 4.824 | 4.865 | 8.426 | 8.426 vermogen per 31 december Jaarresultaat | 124 | -7 | - | - voor bestemming Visie De Omgevingsdienst IJmond heeft als doel het bereiken en in stand houden van een veilige en duurzame, fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit binnen het werkgebied. Naast het verplichte basistakenpakket, kunnen deelnemers extra taken inbrengen in de vorm van dienstverleningsovereenkomsten, bijvoorbeeld in geval van personeelskrapte. Vanuit expertise werkt ODIJ samen met de deelnemers bovendien aan het versnellen van de regionale transitie- opgaven en vanuit gerichte programma's aan het verbeteren van de leefomgeving. Beleidsvoornemens Volgens het meest recente uitvoeringsprogramma, zijn de belangrijkste hoofdopgaven en beleidsvoornemens: • | Programmatisch en risicogericht toezicht: ODIJ kiest voor sturing op de uitvoering van de opdracht, kwaliteit en risico’s.
Er wordt gebruikgemaakt van een risico- en prioriteitenmodel om capaciteit in te zetten daar waar de milieueffecten en nalevingsrisico’s het grootst zijn. • | Thematisch werken en ketensamenwerking: Nu de achterstanden bij vergunningsplichtige bedrijven in 2025 zijn ingelopen, ontstaat er ruimte voor meer thematisch toezicht. Een concreet voorbeeld is de ketenaanpak rondom staalslakken, waarbij zowel naar milieuveiligheid als hergebruik wordt gekeken • | Organisatieontwikkeling en toekomstbestendigheid: ODIJ werkt aan het voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria die op 1 april 2026 van kracht zijn gegaan. Om dit te ondersteunen, wordt geïnvesteerd in een BI-strategie, extra capaciteit voor data-analyse en een feitelijke vergelijking tussen verschillende toekomstscenario's: een fusie of zelfstandig robuust worden. • | Herijking gemeenschappelijke regeling en actualisatie van de financieringsstructuur: In 2026 worden de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling (GR) en financieringsstructuur geïmplementeerd. Dit omvat het omzetten van de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) naar een nieuwe structuur, het voorbereiden van de interne sturingssystematiek, het aanscherpen van de verantwoordingscyclus, en het opzetten van een OGON-structuur (opdrachtgever-opdrachtnemer).
• | Regionale samenwerking: In samenwerking met andere Noord-Hollandse omgevingsdiensten wordt gewerkt aan thema's als milieucriminaliteit, stikstof en Zeer 150 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Daarnaast is er extra aandacht voor de ketenregielijn water, gericht op de aanpak van indirecte lozingen en de verbetering van waterkwaliteit. Voor Waterland specifiek zal de OD IJmond zich onder andere op de volgende taken richten: • | Met betrekking tot vergunningverlening bodem heeft Waterland heeft met 70 locaties een relatief hoog aantal. ODIJ handelt de informatie en meldingsplichten af, en saneert wanneer nodig. Dit zijn complexe, langdurige dossiers die ook in aanzienlijke capaciteit en toezicht vereisen om (gezondheids-)risico's te beheersen. • | Jaarlijks vinden er diverse evenementen plaats. ODIJ adviseert op de milieuparagraaf van de evenementenvergunning. In samenspraak wordt bepaald waar inzet gepleegd zal worden. Risico’s • | Capaciteit versus Opdracht: Voor 2026 is de programmering afgestemd op de beschikbare capaciteit, wat kan betekenen dat de productie in sommige gevallen lager uitvalt dan in 2025. Verwachting is dat de balans tussen opdracht en middelen richting 1 januari 2027 hersteld zal worden.
• | Interbestuurlijk programma VTH en Bestuursopdracht: Vanuit het IBP-VTH is een robuustheidstoets naar aanleiding van zes criteria opgesteld. Op basis het omzetcriterium is de ODIJ niet robuust, ook niet na de herijking van de financieringsstructuur. De toekomstscenario’s, fusie of zelfstandig robuust worden uitgewerkt en zorgvuldig getoetst. Alliander Vestigingsplaats: | Arnhem Rechtsvorm: | Naamloze Vennootschap Activiteiten: | Netwerkbeheerder Programmaonderdelen: | 5.01 Dividend Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse | 172 | 95 | 160 | 108 dividend uitkering Eigen vermogen | 6.038.000 | 6.203.000 per 31 december Vreemd | 6.918.000 | 7.960.000 vermogen per 31 december Netto winst | 976.000 | 289.000 151 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 De gemeente is aandeelhouder van Alliander NV. De gemeente heeft 135.851 aandelen. Op 2 december 2021 is leningsovereenkomst met Alliander afgesloten met vrijwel alle aandeelhouders. Alliander heeft aangekondigd gebruik te willen maken van de in de leningsovereenkomst opgenomen mogelijkheid om de lening om te zetten in aandelen. Aan iedere kredietverstrekker wordt gevraagd een volmacht te verlenen voor 16 oktober 2026. Daarna zal de lening worden omgezet in aandelen op 15 december 2026.
Dit houdt in dat er dan voor de gemeente Waterland in plaats van een lening van € 595.860 aandelen bij komen namelijk 12.049. Als netwerkbedrijf is Alliander verantwoordelijk voor de regionale distributie van energie, zoals elektriciteit, (bio) gas en warmte. Alliander heeft in 2026 een bedrag van € 100 miljoen aan dividend uitgekeerd over 2025. De gemeente Waterland heeft (in 2026) over 2025 een bruto dividend van € 99.310 uitgekeerd gekregen. N.V. BNG Vestigingsplaats: | Den Haag Rechtsvorm: | Naamloze Vennootschap Activiteiten: | bank Programmaonderdelen: | 5.01 Dividend Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse | 35 | 35 | 30 | 30 dividend uitkering Eigen vermogen | 4.800.000 | 4.900.000 per 31 december Vreemd | 123.100.000 | 110.700.000 vermogen per 31 december Netto winst | 294.000 | 172.000 De gemeente is aandeelhouder van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). De gemeente heeft 14.040 aandelen. De BNG fungeert als bank voor de maatschappelijke sectoren die een binding 152 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 hebben met de overheid. Het dividend over 2025 bedraagt € 1,41 per aandeel. De gemeente Waterland heeft (in 2026) een bruto dividend van € 19.796 uitgekeerd gekregen. N.V.
HVC Vestigingsplaats: | Alkmaar Rechtsvorm: | Naamloze Vennootschap Activiteiten: | Afvalverwerking, dienstverlening en energieleverantie Programmaonderdelen: | 2.03 Milieu Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Jaarlijkse | 31 | 28 | 30 | 30 dividend uitkering Eigen vermogen | 257.583 | 277.924 per 31 december Vreemd | 966.359 | 1.031.417 vermogen per 31 december Netto winst | 24.418 | 20.318 HVC is als samenwerkingsverband werkzaam op gebied van beheer van afval, reststromen en duurzame energie en direct of indirect verband houdende andere activiteiten ten dienste van de aandeelhouders (gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden van gemeenten onderling en/of waterschappen.) Doelen • | HVC is een duurzaam energie- en afvalbedrijf van 52 gemeenten en 8 waterschappen. De kerntaken: aandeelhoudende gemeenten en waterschappen als partner ondersteunen bij de transitie ‘aardgasvrij’ en de verduurzaming van het afvalbeheer. Zo worden samen stappen gezet naar minder CO2-uitstoot.
• | HVC houdt zich bezig met 11 activiteiten: warmteontwikkeling en -levering, windenergie, zonne-energie, levering van duurzame energie, energieproductie uit biomassa, gescheiden inzameling, recycling, beheren openbare ruimte, vergisting/compostering, energieproductie uit restafval en slibverwerking. 153 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 154 • Bij het uitvoeren van de activiteiten staat voor HVC duurzaamheid centraal. HVC wil zoveel mogelijk uit het afval halen want dat levert een enorme klimaatwinst op. HVC investeert in hergebruik van (schaarse) grondstoffen en het opwekken van duurzame warmte en elektriciteit voor huizen en gebouwen. • HVC is een publiek bedrijf van gemeenten en waterschappen dat samenwerkt met andere (publieke) organisaties en onze inwoners. HVC werkt aan onderlinge versterking en wil graag met onze inwoners het gesprek aangaan hoe we verduurzaming het beste kunnen aanpakken. • HVC gaat door waar anderen stoppen. Geeft initiatieven een kans. HVC laat zien wat er allemaal kan en hoe je dat slim doet. Plannen maken is belangrijk maar ze uitvoeren is nog veel belangrijker. Risico’s Als aandeelhouder is er een financieel risico. Dit is zorgvuldig afgewogen. Hoewel er altijd risico’s zijn lijken deze bij HVC niet noemenswaardig meer of minder dan bij soortgelijke trajecten.
Het risico van aandeelhouderschap en de garantstelling die hieruit volgt is eerder doorgenomen en door de controller acceptabel bevonden. Het risico van garantstelling wordt door HVC gecompenseerd middels een jaarlijkse garantstellingsprovisie. ROM InWest B.V. Vestigingsplaats: Haarlem Rechtsvorm: Besloten Vennootschap Activiteiten: ROM inWest B.V. verbindt ondernemers onderling, kennisinstellingen en overheden zodat ze samen gestructureerd kunnen bouwen aan innovatieve, ondernemende en duurzame ecosystemen. ROM inWest B.V. ondersteunt de groeiambities van ondernemers met producten, diensten en programma’s om innovatie en groei te stimuleren. Programmaonderdelen: 1.02 Economie en toerisme Bestuurlijk belang gemeente: aandeelhouder
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Bedragen x | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 €1.000 | 2024 | 2025 Eigen vermogen | 41.579 | 56.851 per 31 december Vreemd | 11 | 2.071 vermogen per 31 december Netto winst | -1.854 | 796 De gemeente Waterland is aandeelhouder van InWest Regio B.V. (ROM InWest), de regionale ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Holland. ROM InWest ondersteunt startups, scale-ups en innovatieve mkb-ondernemingen bij het ontwikkelen, opschalen en financieren van innovatieve en duurzame oplossingen. De organisatie richt zich daarbij op maatschappelijke en economische transities, waaronder de energietransitie, circulaire economie, digitalisering, Life Sciences & Health en voedselinnovatie. Via deelname aan ROM InWest heeft de gemeente Waterland toegang tot een breed regionaal ecosysteem van kennisinstellingen, ondernemers, investeerders en overheden. Ondernemers uit Waterland kunnen gebruikmaken van ondersteuning op het gebied van business development, innovatie, netwerkvorming en financiering. Daarnaast biedt ROM InWest kansen voor aansluiting bij regionale, nationale en Europese innovatieprogramma’s en subsidieregelingen.
ROM InWest werkt in 2026 en verder aan de verdere versterking van ecosystemen en coalities binnen Noord-Holland, met focus op onder andere circulaire economie, Life Sciences & Health, Smart Energy Hubs en innovatieve mkb-ontwikkeling. Tevens wordt ingezet op verdere professionalisering van de organisatie en de doorontwikkeling richting een nieuw strategisch meerjarenplan 2027-2030. De gemeente Waterland heeft in 2023 een financiële deelname van € 366.000 ingebracht in het revolverende fonds van ROM InWest. De verwachting is dat deze investering op termijn wordt terugverdiend. De hiermee samenhangende rentelasten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. Risico's Aan deelname aan ROM InWest zijn onder andere de volgende risico’s verbonden: • | wijzigingen in economische omstandigheden en investeringsmarkten; • | risico’s binnen de investeringsportefeuille van de fondsen; • | veranderingen in financieringsstromen vanuit Rijk en regio; • | beperkte uitvoeringscapaciteit als gevolg van stijgende kosten en beperkte indexatie. 155 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 156 § G Grondbeleid De gemeente Waterland heeft regels voor grondgebruik, het grondbeleid. Het grondbeleid is een belangrijk middel om doelstellingen en ambities op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en huisvesting te realiseren.