CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

425-7 Bijlage 1 Begroting 2027

de pagina van de Oordeelsvormende vergadering 1 oktober 2026, gemeente WaterlandBij agendapunt: Bespreking begroting46.641 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Burgerparticipatie We willen inwoners op een duidelijke en passende manier betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en projecten, zodat hun kennis en inbreng bijdragen aan beter beleid en meer draagvlak, met helderheid over de mate van invloed. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Burgerparticipatie 4.01.2.1 Bewonersinitiatieve n  In uitvoering 4.01.2.2 Integrale aanpak burgerparticipatie  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Bewonersinitiatieven Nummer 4.01.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden bewonersinitiatieven actief gefaciliteerd, waarbij voor initiatieven duidelijk is hoe deze ingediend en behandeld worden en inwoners gebruik kunnen maken van het uitdaagrecht. De bewonersinitiatieven worden zichtbaar gemaakt op het participatieplatform dat we in 2026 hebben gelanceerd. Status  In uitvoering Integrale aanpak burgerparticipatie Nummer 4.01.2.2 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 85 Omschrijving In 2027 worden participatietrajecten uitgevoerd volgens de vastgestelde integrale aanpak, waarbij alle trajecten met participatie beschikken over een participatieplan en een participatieverslag. Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Financieel beleid Het financieel beleid richt zich op het versterken van de financiële beheersing binnen de organisatie.

In 2027 zetten we in op kostenbeheersing, professioneel opdrachtgeverschap en de verdere ontwikkeling van contractmanagement. Door meer grip te krijgen op contracten, uitgaven en prestaties vergroten we de doelmatigheid van onze dienstverlening en verbeteren we de voorspelbaarheid van financiële resultaten. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Financieel beleid 4.01.3.1 Kostenbeheersing  In uitvoering 4.01.3.2 Versterken rol als opdrachtgever  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Kostenbeheersing Nummer 4.01.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving De komende vier jaar zetten wij de ingezette lijn van realistisch begroten voort. Door middel van dashboards, managementrapportages en periodieke monitoring vergroten wij het inzicht in de ontwikkeling van kosten, budgetten en afwijkingen. Hierdoor kunnen budgethouders en management tijdig signaleren, bijsturen en waar nodig maatregelen treffen. Deze aanpak draagt bij aan een betere financiële beheersing, een hogere voorspelbaarheid van de begrotingsuitvoering en een transparante sturing op gemeentelijke middelen. Status  In uitvoering Versterken rol als opdrachtgever Nummer 4.01.3.2 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 86 Doel behaald? Nee Omschrijving De komende bestuursperiode wordt ingezet op het versterken van professioneel opdrachtgeverschap.

Een structurele en integrale aanpak van contractmanagement draagt bij aan betere beheersing van kosten, risico's en contractuele verplichtingen. Door meer inzicht te creëren in lopende contracten en de prestaties van leveranciers kan tijdig worden bijgestuurd en wordt de doelmatige inzet van gemeentelijke middelen bevorderd. Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Dienstverlening We willen dienstverlening bieden die duidelijk, betrouwbaar en inwonergericht is, waarbij inwoners snel antwoord krijgen en weten waar zij aan toe zijn. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Dienstverlening 4.01.4.1 Tijdige en duidelijke dienstverlening  In uitvoering 4.01.4.2 In één keer goed en samenhangend afhandelen  In uitvoering 4.01.4.3 Continu verbeteren op basis van signalen  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Tijdige en duidelijke dienstverlening Nummer 4.01.4.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 ontvangen inwoners tijdig een reactie op hun vraag of verzoek, waarbij minimaal 90% van de vragen binnen 3 werkdagen een reactie of update krijgt en de communicatie als duidelijker wordt ervaren ten opzichte van 2026. - We zorgen ervoor dat inwoners snel een reactie krijgen op hun vraag, melding of verzoek. - We communiceren helder en begrijpelijk, zodat inwoners weten waar zij aan toe zijn. - We werken volgens eenduidige afspraken voor inwonerscontact.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 87 Status  In uitvoering In één keer goed en samenhangend afhandelen Nummer 4.01.4.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden vragen van inwoners zoveel mogelijk in één keer goed afgehandeld, waarbij processen zijn ingericht op eigenaarschap en samenwerking en het aantal overdrachtsmomenten aantoonbaar is afgenomen ten opzichte van 2026. - We verbeteren processen en samenwerking tussen afdelingen, zodat vragen niet blijven liggen of worden doorverwezen. - We zorgen voor duidelijk eigenaarschap op vragen en dossiers. - We richten dienstverlening zo in dat inwoners zoveel mogelijk in één keer goed geholpen worden. Status  In uitvoering Continu verbeteren op basis van signalen Nummer 4.01.4.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden signalen van inwoners, waaronder meldingen openbare ruimte, aantoonbaar gebruikt om de dienstverlening te verbeteren, waarbij meldingen structureel worden opgepakt en leiden tot concrete verbeteracties ten opzichte van 2026. - We gebruiken signalen uit inwonerstevredenheidsonderzoeken, klantreizen en inwonerscontact om de dienstverlening te verbeteren. - We stimuleren inwoners om meldingen over de openbare ruimte actief te doen via de FIXI‑app, zodat we beter zicht hebben op wat er speelt in de gemeente.

- We zorgen dat meldingen serieus worden opgepakt en benutten deze als waardevolle input voor verbetering van processen en beleid. - We vertalen signalen naar concrete verbeteracties en monitoren de effecten hiervan. Status  In uitvoering Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 88 Wat willen we bereiken? Bereikbaarheid gemeente We willen goed bereikbaar zijn voor inwoners, zodat zij eenvoudig contact met de gemeente kunnen opnemen en snel een reactie of afspraak krijgen. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Bereikbaarheid gemeente 4.01.5.1 Bereikbaarheid gemeente  In uitvoering 4.01.5.2 Kortere responsetijden  In uitvoering 4.01.5.3 Openstelling gemeentehuis  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Bereikbaarheid gemeente Nummer 4.01.5.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is de gemeente goed bereikbaar via alle kanalen, waarbij inwoners eenvoudig contact kunnen opnemen en de ervaren bereikbaarheid aantoonbaar is verbeterd ten opzichte van 2026. Status  In uitvoering Kortere responsetijden Nummer 4.01.5.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 ontvangen inwoners tijdig een reactie op hun vraag, waarbij minimaal 90% van de vragen binnen 3 werkdagen een reactie of update krijgt en terugbelverzoeken betrouwbaar worden nagekomen.

Status  In uitvoering Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 89 Openstelling gemeentehuis Nummer 4.01.5.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 sluiten de openingstijden van het gemeentehuis aantoonbaar aan op de behoeften van inwoners, waarbij inwoners op passende momenten terecht kunnen en de tevredenheid over bereikbaarheid is verbeterd ten opzichte van 2026. Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Verbinding inwoners met bestuur en organisatie We willen de verbinding tussen inwoners en bestuur versterken, zodat inwoners zich gehoord voelen en vertrouwen hebben in de gemeente en het bestuur. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Verbinding inwoners met bestuur en organisatie 4.01.6.1 Optimaliseren inhoud website  Nog niet gestart 4.01.6.2 Onderzoeken aansluiting nieuwsbrief bij inwoners  Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Optimaliseren inhoud website Nummer 4.01.6.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is de inhoud van de gemeentelijke website aantoonbaar verbeterd, waarbij door de inzet van een webredactie de informatie actueel en beheerd is en de website voldoet aan de eisen voor digitale toegankelijkheid.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 90 - We richten een webredactie in met medewerkers vanuit verschillende beleidsterreinen die verantwoordelijk zijn voor de inhoud van de website, zodat informatie beter aansluit op de praktijk en sneller wordt geactualiseerd. - We zorgen dat de informatie op de website actueel, duidelijk en volledig is, zodat inwoners de juiste informatie kunnen vinden en minder afhankelijk zijn van direct contact met de gemeente. - We verbeteren de website op het gebied van digitale toegankelijkheid, zodat alle inwoners de informatie goed kunnen gebruiken, conform geldende toegankelijkheidseisen. Status  Nog niet gestart Onderzoeken aansluiting nieuwsbrief bij inwoners Nummer 4.01.6.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is onderzocht in hoeverre de nieuwsbrief aansluit bij de behoeften van inwoners en zijn op basis van deze inzichten aantoonbare verbeteringen doorgevoerd in de inhoud en opzet van de nieuwsbrief. - We onderzoeken in hoeverre de gemeentelijke nieuwsbrief aansluit bij de behoeften en interesses van inwoners. - We passen de inhoud en opzet van de nieuwsbrief aan op basis van de uitkomsten, zodat deze beter aansluit bij de doelgroep. Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Regionale samenwerking (MRA/ZaWa) De gemeente Waterland is deelnemer in de bestuurlijke netwerkorganisaties MRA en ZaWa.

ZaWa vormt één van de zeven deelregio's van het MRA-netwerk. De samenwerkingen in de MRA en ZaWa richten zich op thema’s van de fysieke leefomgeving. Bestuurders uit ZaWa vertegenwoordigen de regio en daarmee de gemeenten aan de MRA-overlegtafels. Portefeuillehouders van Waterland zitten alleen aan de bestuurstafels van ZaWa. De raad en het college van Waterland hebben zich aan de samenwerkingsafspraken van de MRA en ZaWa gecommitteerd. De MRA hanteert abstracte kaders en de thematiek is vaak “hoog over”. Beperkte capaciteit dwingt ons tot een voortdurende afweging tussen de inbreng in uren en de concrete meerwaarde die dat heeft voor onze inwoners. Zowel in de MRA als de ZaWa-samenwerking blijven we actief deelnemen, met dien verstande dat daarin verantwoorde afwegingen blijven worden gemaakt.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Nummer | Wat gaan we | Status daarvoor doen? Regionale samenwerking (MRA/ZaWa) 4.01.7.1 | Activiteiten |  In uitvoering regionale samenwerking Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten regionale samenwerking Nummer 4.01.7.1 Nee Omschrijving De activiteiten bestaan uit of hebben tot doel: - opbouwen van inhoudelijke kennis van (boven)regionale beleidsdossiers en het op basis daarvan eventueel identificeren van strategische vraagstukken die voor de regio en Waterland betekenis hebben; - (voorbereiding) van (boven) regionaal overleg; - procedurele aspecten van samenwerking en governance; - P&C-cyclus regionale samenwerking (jaarplan, tussen- en eindrapportage, etc.); - besluitvormingscyclus Waterland i.v.m. regionale aspecten. De praktijk wijst uit dat de tijd en ruimte veelal ontbreekt voor regionale activiteiten. De beperkte uitvoeringscapaciteit dwingt tot het maken van keuzes over waar wel en waar niet of minder wordt ingezet. Verhouding tijd, capaciteit, maatschappelijke relevantie en aantoonbare meerwaarde voor de inwoners van Waterland bepalen in het algemeen de inzet.

Status  In uitvoering Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 4.01 Bestuur | -2.851 | 466 | -2.386 Bestuur | -1.604 | 0 | -1.604 Burgerzaken | -1.248 | 466 | -782 Totaal | -2.851 | 466 | -2.386 91 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Indicator 1 | Formatie | FTE per | Eigen | 8,7 | 8,8 | 9,1 | 9,9 1.000 | gegevens inwoners 2 | Bezetting | FTE per | Eigen | 8,8 | 8,3 | 8,2 | 9,1* 1.000 | gegevens inwoners 3 | Apparaats | Kosten | Eigen | 1.066,10 | 1.133,00 | 1.267,56 | 1.304,00 kosten | per | gegevens inwoner 4 | Externe | Kosten als | Eigen | 4,30% | 4,10% | 4,30% | 4,30% inhuur | percentag | gegevens e van totale loonsom + totale inhuur externen *De indicator Bezetting is een momentopname van de werkelijke bezetting (formatie excl. de vacatureruimte) op peildatum 19-8-2026 Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen. 92 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 93 Algemene dekkingsmiddelen Omschrijving programma Het programma Algemene dekkingsmiddelen richt zich op alle middelen die vrij inzetbaar zijn. De niet vrij inzetbare middelen zijn ondergebracht in de diverse overige programma's. Zie hiervoor ook paragraaf A Lokale heffingen onder Toelichting.

In dit programma besteden we aandacht aan dividend, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, de algemene uitkering, het saldo van de financieringsfunctie en de overige dekkingsmiddelen. Het gewenste maatschappelijke effect is dat de gemeente voldoende en stabiele inkomsten heeft om de voorzieningen voor inwoners te kunnen blijven betalen. Dit zorgt ervoor dat de gemeente kan investeren in een fijne, veilige en gezonde leefomgeving voor iedereen. Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Status Saldo van financieringsfunctie 5.04.1 Een sluitende en doelmatige financieringsfunctie  In uitvoering Overige algemene dekkingsmiddelen 5.05.1 Stabiele inkomsten  In uitvoering Saldo van financieringsfunctie Wat willen we bereiken? Een sluitende en doelmatige financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is het saldo van: - de verwachte te betalen rente over de aangegane leningen en over de aan te trekken middelen; - de verwachte te ontvangen rente over de uitzettingen. Het realiseren van een sluitende en doelmatige financieringsfunctie door het minimaliseren van

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 94 financieringskosten en -risico's, met behoud van voldoende liquiditeit en in overeenstemming met de wettelijke kaders. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Een sluitende en doelmatige financieringsfunctie 5.04.1.1 Treasury  In uitvoering 5.04.1.2 Renteopbrengsten  In uitvoering 5.04.1.3 Renteresultaat  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Treasury Nummer 5.04.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Wij streven ernaar om de leningenportefeuille aan te laten sluiten bij de investeringsbehoefte. Status  In uitvoering Renteopbrengsten Nummer 5.04.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Voor uitstaande leningen hanteren wij een marktconform rentetarief. Status  In uitvoering Renteresultaat Nummer 5.04.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 95 Het doel is om op grond van landelijke wetgeving een maximaal renteresultaat van 25% te hanteren. Status  In uitvoering Overige algemene dekkingsmiddelen Wat willen we bereiken? Stabiele inkomsten De gemeente streeft naar voldoende en stabiele inkomsten om de plannen en uitgaven van de gemeente te kunnen betalen, zowel nu als in de toekomst.

Nummer Naam Status Stabiele inkomsten 5.05.1.1 Lokale lasten  In uitvoering 5.05.1.2 Dividend  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Lokale lasten Nummer 5.05.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving De lokale lasten worden in 2027 met 2,9% verhoogd. In de paragraaf Lokale lasten wordt hier onder het onderdeel Inkomsten een nadere toelichting op gegeven. Status  In uitvoering Dividend Nummer 5.05.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De gemeente ontvangt dividend van de BNG, Alliander en HVC. Zie voor een verdere toelichting hierop Paragraaf F, Verbonden partijen. Deze opbrengsten worden gebruikt om de begroting rond te krijgen.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Status  In uitvoering Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 5.01 Dividend | -12 | 220 | 208 Treasury | -12 | 220 | 208 5.02 Lokale heffingen | -421 | 6.977 | 6.557 waarvan de besteding niet gebonden is OZB woningen | -316 | 4.037 | 3.721 OZB niet-woningen | -79 | 1.205 | 1.126 Parkeerbelasting | -2 | 465 | 463 Belastingen overig | -18 | 133 | 114 Economische | -6 | 1.138 | 1.132 promotie 5.03 Algemene | 0 | 36.773 | 36.773 uitkering Algemene uitkeringen | 0 | 36.773 | 36.773 en overige uitkeringen gemeentefonds 5.04 Saldo van | -887 | 278 | -609 financieringsfunctie Treasury | -887 | 278 | -609 5.05 Overige | 931 | 0 | 931 algemene dekkingsmiddelen Treasury | 931 | 0 | 931 Totaal | -389 | 44.249 | 43.860 Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen. 96 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 97 Overhead Omschrijving programma Het programma Overhead is gericht op de kosten die gemaakt worden in het primaire proces van de gemeente. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor ondersteunend personeel en facilitaire voorzieningen.

Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Status Overhead 6.01.1 Informatievoorziening  In uitvoering 6.01.2 Verbonden partijen  Gepland 6.01.3 Informatiebeveiliging  In uitvoering Overhead Wat willen we bereiken? Informatievoorziening In 2026 is, als onderdeel van Organisatieontwikkeling, een nieuwe werkplek en een nieuw zaaksysteem in gebruik genomen en is er veel aandacht geweest voor het verbeteren van de kwaliteit van onze gegevens. Ook op het gebied van informatiebeheer en archief hebben we grote stappen gezet: Waterland “staat weer op groen” voor wat betreft het Interbestuurlijk Toezicht op ons archief door de provincie. We hebben de basis van onze informatievoorziening hiermee een stuk beter op orde. Vanuit de pijler “Datagedreven werken binnen de digitale transformatie” is de volgende logische stap dat we de data die we hebben gebruiksvriendelijk en veilig ter beschikking gaan stellen via dashboards met daarin inzicht in onder andere budgetten, bezetting en werkvoorraden. Uiteindelijk willen we toe naar het gebruik maken van voorspellende modellen. Team informatievoorziening werkt hierbij nauw samen met de informatiebeveiligingsfunctionaris (Chief Information Security Officer, CISO).

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 98 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Informatievoorziening 6.01.1.1 Dienstverlening en Strategisch Plan  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Dienstverlening en Strategisch Plan Nummer 6.01.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt steeds meer informatie openbaar gemaakt voor onze inwoners en ondernemers in het kader van de Wet open overheid (Woo). We gebruiken het Gemeentelijk Publicatieplatform om openbare gemeentelijke informatie centraal toegankelijk maken. Dit draagt bij aan een transparante overheid. We investeren in de verdere verbetering van de kwaliteit van het informatiebeheer en daarmee van onze informatiehuishouding. Daarmee ondersteunen wij een efficiënte uitvoering van onze taken en een betere dienstverlening aan inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. In 2027 gaan we onze gegevens gebruiksvriendelijk en veilig ter beschikking stellen middels dashboards die medewerkers en bestuurders inzicht geven in oa budgetten, bezetting en werkvoorraden. We gaan toewerken naar het gebruik maken van voorspellende modellen, waardoor we beter kunnen inspelen op toekomstige ontwikkelingen. Dit pakken we in 2027 op in het programma. Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Verbonden partijen - We voeren effectief en efficiënt regie over de verbonden partijen.

De basis hiervoor is de Nota verbonden partijen gemeente Waterland 2024. - Eind 2023 is er een overzicht gemaakt van alle samenwerkingsvormen. Elke vier jaar beoordelen we deze samenwerkingsvormen intern. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Verbonden partijen 6.01.2.1 Actualiseren nota Verbonden Partijen  Nog niet gestart Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 99 Wat gaan we daarvoor doen? Actualiseren nota Verbonden Partijen Nummer 6.01.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving De volgende beoordeling van de interne samenwerkingsvormen vindt plaats in het derde of vierde kwartaal van 2027. Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Informatiebeveiliging Als gemeente vinden wij het belangrijk dat inwoners en ondernemers erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens veilig zijn. Hiervoor moeten wij voldoen aan de nieuwe Cyberbeveiligingswet en aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2), het landelijke normenkader voor alle overheden. Daarbij komt er een managementsysteem waarmee informatiebeveiliging een vast onderdeel wordt van onze bedrijfsvoering: doorlopend risico's beoordelen, maatregelen treffen en bijsturen waar nodig.

Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Informatiebeveiliging 6.01.3.1 Risicogestuurd werken  In uitvoering 6.01.3.2 Implementatie Baseline Informatiebeveiligin g Overheid 2 (BIO)  In uitvoering 6.01.3.3 Bedrijfscontinuïteits management  In uitvoering 6.01.3.4 Implementatie managementsystee m voor informatiebeveiligin g  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Risicogestuurd werken Nummer 6.01.3.1 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 100 Doel behaald? Nee Omschrijving Risicogestuurd werken m.b.t. informatiebeveiliging betekent dat beveiligingsmaatregelen worden geprioriteerd op basis van de waarschijnlijkheid en impact van risico's, zodat beschikbare middelen doelgericht worden ingezet waar de grootste bedreigingen liggen. In 2027 voert de gemeente risicoanalyses uit op alle kritische processen en brengt de algemene informatiebeveiligingsrisico's in kaart. Op basis van deze risico's worden er keuzes gemaakt welke risico's pakken we op en welke risico's (dan al niet tijdelijk) worden er geaccepteerd. Verder wordt er bij de aanschaf van nieuwe IT- systemen worden vooraf risicoanalyses uitgevoerd zodat beveiligingseisen vanaf het begin worden meegenomen.

Status  In uitvoering Implementatie Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO) Nummer 6.01.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 doorloopt de gemeente voor twee van de tien kritische processen alle eisen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2). Waar mogelijk pakt de gemeente maatregelen waar niet aan voldaan is meteen op. Eind 2027 is daarmee helder welke aanvullende maatregelen de organisatie nog moet treffen om aan het landelijke normenkader te voldoen. met deze aanpak volgt de gemeente het advies vanuit de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) onderdeel van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Status  In uitvoering Bedrijfscontinuïteitsmanagement Nummer 6.01.3.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Naar aanleiding van de Rekenkamerrapportage over bedrijfscontinuïteitsmanagement stelt de gemeente in 2027 voor twee van de tien kritische processen vast hoe deze bij een verstoring zo snel mogelijk doorgang kunnen vinden. Dit volgens de aanbevelingen vanuit de rekenkamer. Hiermee wordt geborgd dat essentiële dienstverlening aan inwoners en ondernemers ook bij onvoorziene omstandigheden zo veel mogelijk doorloopt. Dit zal gebeuren volgens het plan van aanpak dat in 2026 nog wordt opgeleverd.

Met deze aanpak volgt de gemeente het advies op vanuit de Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Informatiebeveiligingsdienst (IBD) onderdeel van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de rekenkamer. Status  In uitvoering Implementatie managementsysteem voor informatiebeveiliging Nummer 6.01.3.4 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden alle kritische processen opgenomen in het managementsysteem voor informatiebeveiliging. Daarmee wordt informatiebeveiliging structureel verankerd in de bedrijfsvoering en beschikt de gemeente over een doorlopend proces om risico's te signaleren, eventueel waar nodig maatregelen te treffen en de effectiviteit daarvan te bewaken. Dit managementsysteem is ook wel Information Security Management Systeem genoemd (ISMS) en dit is één van de vereiste uit de Cyberbeveiligingswet.

Status  In uitvoering Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 6.01 Overhead | -10.206 | 199 | -10.007 Overhead | -10.206 | 199 | -10.007 Totaal | -10.206 | 199 | -10.007 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Indicator 5 | Overhead | Percentag | Eigen | 18,30% | 17,80% | 17,80% | 17,30% e van | gegevens totale lasten Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdrage (door de verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. 101 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 102 Waterlands Archief De publieke taak van het archief komt voort uit de Archiefwet, die overheidsorganisaties oplegt om archieven publiek toegankelijk te maken. Het Waterlands Archief (WA) is een hiervoor opgericht samenwerkingsverband met als belangrijkste doelstelling het duurzaam beheren en beschikbaar stellen van proces gebonden overheidsinformatie die als zodanig is gewaardeerd. Deze wettelijke taken van de deelnemende gemeenten zijn gedelegeerd aan het Waterlands Archief en vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 103 Vennootschapsbelasting Omschrijving programma Met ingang van 1 januari 2016 zijn wij als gemeente belastingplichtig in het kader van de vennootschapsbelasting. Voor gemeente Waterland zijn de volgende onderwerpen in de VPB aangifte betrokken: • Parkeren op Marken. Hiervoor wordt aangifte gedaan, maar de activiteit is vrijgesteld dus hoeft er geen VPB te worden betaald. • Potentieel winstgevende activiteiten zijn de grondexploitaties. De grondexploitaties zijn extern getoetst op VPB plicht. Alleen voor het project Galgeriet is de gemeente Waterland ondernemer dus VPB plichtig in het jaar dat de gronden geleverd worden. Dat is voor het eerst in 2024. Inschatting is dat er geen fiscale winst gemaakt wordt. • Reclame-inkomsten zijn een ondernemersactiviteit dus VPB plichtig. Vanaf juli 2020 is een contract gesloten voor reclame op bushaltes. • Reststromen opbrengst uit afval. We ontvangen vergoedingen voor oud papier, metaal, vet, etc. De kosten voor het inzamelen van deze materialen zijn 99% van de opbrengst. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 Baten 2027 Saldo 2027 7.01 Vennootschapsbelasti ng -3 0 -3 Vennootschapsbelasti ng (VpB) -3 0 -3 Totaal -3 0 -3

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Onvoorzien Omschrijving programma Verplicht te ramen bedrag op de begroting voor het opvangen van onvoorzienbare, onuitstelbare en onvermijdbare uitgaven die bij het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 8.01 Onvoorzien | -50 | 0 | -50 Overige baten en | -50 | 0 | -50 lasten Totaal | -50 | 0 | -50 104 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 105 Paragrafen Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 106 Leeswijzer De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Alle baten en lasten die vermeld worden in de paragrafen zijn ook verwerkt in de verschillende programma’s. In deze begroting worden de volgende verplichte paragrafen opgenomen: • § A Lokale heffingen • § B Weerstandsvermogen • § C Onderhoud kapitaalgoederen • § D Financiering • § E Bedrijfsvoering • § F Verbonden partijen • § G Grondbeleid • § H Wet Open Overheid De gemeenteraad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen wanneer een onderwerp om extra aandacht vraagt. Deze extra paragrafen zijn: • § I Subsidies • § J Duurzaamheid

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 107 § A Lokale heffingen Een groot deel van het geld dat de gemeente krijgt, komt uit gemeentelijke heffingen en belastingen. Een deel van dit geld moet worden gebruikt voor specifieke zaken, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges. Er zijn ook belastingen waarvan de gemeente zelf mag bepalen waaraan ze het geld besteedt, zoals de onroerendezaakbelasting. Deze inkomsten worden verantwoord in het overzicht van algemene dekkingsmiddelen. In de paragraaf lokale heffingen staat informatie over de heffingen waar het geld voor een bepaald doel wordt gebruikt en de heffingen waar dat niet hoeft. In deze paragraaf zijn opgenomen: • het beleid over de lokale heffingen • uitleg over het kwijtscheldingsbeleid • de verwachte inkomsten • de kostendekkendheid van de verschillende heffingen • de lokale lastendruk Beleid Algemeen beleid We houden vast aan een sluitende meerjarenbegroting. Daarnaast verhogen we de gemeentelijke belastingen niet meer dan het inflatiepercentage. Inflatie betekent dat de prijzen in het algemeen stijgen. Elk jaar bekijken we de kosten voor loon en investeringen. Zo bepalen we hoeveel de belastingen stijgen. Hiervoor gebruiken wij de CPB index loonvoet sector overheid en de CPB index bruto overheidsinvesteringen.

Voor de begroting 2027 gaan we uit van een percentage van 2,9%, zoals vastgesteld in de Voorjaarsnota 2026. Belastingen zijn kosten die iedereen moet betalen en dat niet aan een specifiek doel is gekoppeld. Voorbeelden van belastingen zijn de onroerendezaakbelasting, hondenbelasting, toeristenbelasting en forensenbelasting. De gemeente mag dit geld vrij gebruiken voor verschillende zaken. Retributies zijn kosten die je betaalt voor een dienst die de gemeente levert. Bijvoorbeeld voor het aanvragen van een vergunning. De gemeente mag met deze diensten geen winst maken. Dit betekent dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de kosten die de gemeente maakt. Dit staat in artikel 229b van de Gemeentewet.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Kwijtscheldingsbeleid Voor huishoudens en zelfstandigen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting. Verwezen wordt naar de Verordening Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Waterland 2023 . Inkomsten Hieronder ziet u een overzicht met de niet gebonden (vrij besteedbare) en gebonden (niet vrij besteedbare) belastinginkomsten. Bedragen x € 1.000 Belastingsoort | Begroot 2026 | Begroot 2027 Niet vrij besteedbaar | 6.295 | 6.510 Afvalstoffenheffing | 2.853 | 2.944 Haven-, kade- en liggelden | 101 | 105 Leges | 1.281 | 1.095 Lijkbezorgingsrechten | 308 | 342 Markten | 25 | 29 Reinigingsheffing | 16 | 16 Rioolheffing | 1.710 | 1.980 Vrij besteedbaar | 6.425 | 6.977 Forensenbelasting | 31 | 32 Hondenbelasting | 68 | 70 Onroerendezaakbelastingen | 4.734 | 5.242 Parkeerbelastingen | 452 | 465 Precariobelasting | 25 | 26 Roerendezaakbelastingen | 36 | 37 Toeristenbelastingen | 1.080 | 1.106 Totaal | 12.720 | 13.487 Zoals onder het algemeen beleid is vermeld zijn wij voor de begroting 2027 uitgegaan van een stijging van 2,9%. Een aantal belastingen en heffingen wijkt hiervan af: • | Er worden minder inkomsten vanuit omgevingsvergunningen verwacht, waardoor de inkomsten vanuit de leges lager zijn.

• | In de Begroting 2025 is afgesproken dat de heffingen m.b.t. de haven-, kade- en liggelden, de lijkbezorgingsrechten en de markt- en standplaatsgelden in de jaren tot en met 2028 stapsgewijs kostendekkend worden gemaakt. • | De inkomsten voor de onroerendezaakbelastingen zijn in de Voorjaarsnota 2026 incidenteel naar beneden bijgesteld. Hierdoor is de stijging in 2027 procentueel hoger. • | Bij de vaststelling van het Gemeentelijk Riool- en Waterzorgprogramma 2024 - 2028 is afgesproken dat er een stapsgewijze verhoging van de tarieven plaatsvindt. • | De bijdrage van het COA ter compensatie van het mislopen van toeristenbelastingen is niet geïndexeerd, waardoor de totale verhoging van de toeristenbelastingen lager is dan 2,9%. 108 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 109 Toelichting Hieronder wordt uitgelegd wat de verschillende belastingen en heffingen betekenen. De tarieven voor 2027 worden in december 2026 vastgesteld in verschillende verordeningen. Onroerendezaakbelasting (OZB) De onroerendezaakbelasting (OZB) bestaat uit twee soorten belastingen: • een gebruikersbelasting voor onroerende zaken die niet als woning worden gebruikt, en • een eigenarenbelasting voor alle onroerende zaken. Maatstaf van heffing is de WOZ-waarde van de onroerende zaak. De WOZ-waarde is de geschatte waarde van een huis of gebouw.

Bij het bepalen van de WOZ-waarde van woningen wordt de vergelijkingsmethode gehanteerd. De gemeente kijkt naar vergelijkbare woningen die recent zijn verkocht. Van die woningen is bekend welke verkoopprijzen er rond de waarde-peildatum zijn gerealiseerd. Tussen de woning en de woningen waarmee wordt vergeleken, kunnen verschillen bestaan in grootte, bouwkundige staat of ligging. Met die verschillen moet de gemeente rekening houden als deze feitelijk gezien de waarde beïnvloeden. Voor objecten anders dan woningen wordt de waarde afgeleid van de huurwaarde of de vervangingswaarde. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Roerendezaakbelasting (RZB) De roerendezaakbelasting (RZB) bestaat uit twee soorten belastingen: • een gebruikersbelasting voor roerende zaken die worden gebruikt als bedrijfsruimte, en • een eigenarenbelasting voor alle roerende zaken. Maatstaf van heffing is de waarde die aan de roerende zaak kan worden toegekend. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Forensenbelasting Forensenbelasting is een belasting die wordt gevraagd aan mensen die niet in deze gemeente wonen, maar hier: • minimaal 90 keer overnachten, of • een woning met meubels beschikbaar hebben.

De gemeente vraagt deze belasting, omdat zij geen geld krijgt voor deze mensen vanuit het rijk, maar wel kosten maakt voor diensten en voorzieningen die zij gebruiken. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 110 Toeristenbelasting Voor het overnachten binnen de gemeente door mensen die niet als inwoner in de gemeente staan geregistreerd, moet nachttoeristenbelasting worden betaald. Ook wordt watertoeristenbelasting gevraagd voor verblijf binnen de gemeente op vaartuigen door personen die niet als inwoner in de gemeente staan geregistreerd. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Parkeerbelasting Onder de naam parkeerbelasting verstaan we: • een belasting voor het parkeren van een voertuig op een bepaalde plaats (op dit moment is alleen op Marken sprake van betaald parkeren) • een belasting voor een vergunning van de gemeente om te parkeren op de aangewezen plek en manier. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Hondenbelasting Onder de naam hondenbelasting wordt een belasting gevraagd voor het hebben van één of meerdere honden binnen de gemeente.

Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Precariobelasting Precariobelasting wordt gevraagd voor voorwerpen die onder, op of boven de grond van de gemeente zijn geplaatst en bedoeld zijn voor openbaar gebruik. Deze belasting wordt berekend op basis van het aantal m² en de gebruiksduur. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Rioolheffing Rioolheffing wordt gevraagd aan gebruikers van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.03 Milieu. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 111 Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een belasting die de gemeente vraagt om de kosten te betalen voor het verzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Deze belasting moet worden betaald door iedereen die in de gemeente een huis of ander gebouw gebruikt waar afval wordt opgehaald. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.03 Milieu. Reinigingsheffing De reinigingsheffing is een belasting die de gemeente vraagt aan bedrijven met afval dat lijkt op huishoudelijk afval. Als deze bedrijven geen geldig contract hebben met een afvalinzamelaar, moeten zij deze heffing betalen.

Bedrijven worden ingedeeld in groepen, afhankelijk van het aantal werknemers en de branche waarin ze werken. Bedrijven in de horeca en industrie horen vaak bij een hogere groep, omdat zij meestal meer afval hebben dan andere bedrijven. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.03 Milieu. Haven-, kade- en liggelden • Havengeld is een heffing die wordt gevraagd voor het gebruik van gemeentelijke vaarwegen. Deze vaarwegen zijn open voor iedereen en dit heet ook wel het passantentarief. • Liggeld wordt gevraagd als regelmatig gebruik wordt gemaakt van een vaste ligplaats in de gemeentelijke haven. • Kadegeld wordt gevraagd voor het gebruik van gemeentegrond langs de kaden of wallen van de haven. Deze grond is bedoeld voor het openbaar gebruik. Bijvoorbeeld voor het opslaan van spullen of als plek voor bedrijven zoals scheepswerven en bedrijven die zich richten op toerisme en recreatie. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden gevraagd voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats. Ook wordt dit gevraagd voor het verzorgen van een begrafenis. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat. Markt- en standplaatsgelden • Marktgelden worden gevraagd voor het mogen innemen van een plek op de markt.

Dit geldt ook voor het gebruik van gemeentelijke plekken, zoals marktpleinen en gebouwen. Deze marktgelden kunnen alleen worden gevraagd op de dagen dat de markt open is. • Standplaatsgelden worden gevraagd voor het gebruiken van gemeentegrond om spullen te verkopen. Dit kan vanuit wagens, tenten, kramen of andere verkoopplekken. Hiervoor is toestemming van de gemeente nodig. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 1.02 Economie en toerisme. Leges Leges worden gevraagd voor bepaalde diensten die de gemeente levert. Deze inkomsten zijn opgenomen onder diverse programmaonderdelen. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Kostendekkendheid De gemeente mag met sommige heffingen en belastingen niet meer geld ophalen dan wat het kost om deze te regelen. Dit noemen we kostendekkendheid. Hieronder ziet u een overzicht van de kostendekkendheid voor 2027.

Bedragen x € 1.000 Soort heffing/recht | Directe kosten | Overhead | Btw | Totale | Opbrengsten | Kosten kosten | dekke ndheid Rioolheffing | 1.965 | 455 | 261 | 2.681 | 1.980 | 73,48 % Afvalstoffenheffing | 2.378 | 263 | 397 | 3.037 | 2.960 | 97,46 % Haven-, kade- en | 145 | 94 | 0 | 239 | 105 | 43,93 liggelden | % Markt- en | 37 | 23 | 0 | 60 | 29 | 48,46 standplaatsgelden | % Lijkbezorgingsrechten | 217 | 110 | 20 | 347 | 342 | 98,59 % Leges algemene | 604 | 221 | 0 | 825 | 528 | 64,02 dienstverlening | % Leges omgevingswet | 622 | 426 | 0 | 1.049 | 497 | 47,36 % Leges Europese | 31 | 28 | 0 | 59 | 36 | 61,42 dienstenrichtlijn | % Lokale lastendruk Hieronder ziet u een overzicht van de tarieven in de gemeente Waterland. Deze tarieven worden vergeleken met die in de andere gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. De informatie is afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/ . De andere gemeenten zijn: Edam- Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland en Zaanstad.

Afvalstoffe | Afvalstoffe | Onroerend | Onroerend | Rioolheffin | Rioolheffin nheffing (€) | nheffing (€) | ezaakbelast | ezaakbelast | g (€) | g (€) Overige | Waterland | ing (%) | ing (%) | Overige | Waterland gemeenten | Overige | Waterland | gemeenten gemeenten 2023 | 360 | 302 | 0,0788 | 0,0902 | 255 | 183 2024 | 369 | 311 | 0,079 | 0,0894 | 270 | 188 2025 | 378 | 371 | 0,083 | 0,0965 | 284 | 213 2026 | 389 | 438 | 0,0814 | 0,0894 | 300 | 246 Hieronder ziet u het verloop van de tarieven in de gemeente Waterland over afgelopen jaren. 112 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 113 Afvalstoffenheffing € 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 2023 2024 2025 2026 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 114 Onroerendezaakbelasting % 0,084 0,086 0,088 0,09 0,092 0,094 0,096 0,098 2023 2024 2025 2026 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 115 Rioolheffing € 0 50 100 150 200 250 300 2023 2024 2025 2026 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 116 § B Weerstandsvermogen Deze paragraaf legt uit hoe goed de begroting tegen financiële tegenvallers kan. Dit is belangrijk als er onverwachte kosten komen. Het weerstandsvermogen is het vermogen om deze extra kosten op te vangen. Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat bij een financiële tegenvaller meteen bezuinigd moet worden.

Hoe goed we tegenvallers kunnen opvangen, hangt af van het geld dat beschikbaar is en de risico’s waarvoor geen speciale maatregelen zijn getroffen, zoals een voorziening of verzekering. Het weerstandsvermogen helpt om te zien hoe gezond de gemeente financieel is voor het komende jaar en de toekomst. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van de gemeente Waterland wordt als volgt berekend: Bedrag (x € 1.000) Algemene reserve 16.764 Post Onvoorzien 50 Totale weerstandscapaciteit 16.814 Toelichting De budgetten per programmaonderdeel zijn zo goed mogelijk begroot. Om snel te kunnen handelen is in de begroting een budget van € 50.000 voor onvoorzien opgenomen. Het college kan dit extra budget gebruiken als dat nodig is. Risico's De volgende risico's zijn opgenomen in deze paragraaf. Risico's: • die kunnen zorgen voor financiële problemen; • die niet (helemaal) gedekt worden door genomen maatregelen; en • waar geen voorziening voor is opgenomen.

Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 We hebben gekeken naar hoe groot het mogelijke effect van elk risico is en hoe waarschijnlijk het is dat het gebeurt. De belangrijkste risico’s zijn op een rij gezet en staan in de tabel hieronder. Inventarisatie risico's Bedragen x € 1.000 Nr | Omschrijving | Maximum | Bruto kans effect 1 | Cyberveiligheid | 3.000 | 15% 2 | Hogere uitgaven sociale voorzieningen | - | 800 | 30% Uitzonderlijk maatwerk Hogere uitgaven sociale voorzieningen | 400 | 50% 3 | Hogere lasten inhuur of externe adviseurs | 300 | 50% 4 | Project Gouwhaven | 14.389 | 1% 5 | ICT ontwikkelingen | 250 | 50% 6 | Bestuurlijke boete en aansprakelijkheid bij het | 600 | 15% niet voldoen aan privacy wetgeving 7 | Extreme weersomstandigheden | 300 | 25% 8 | Duurder uitvallen van aanbestedingen | 150 | 50% 9 | Deelname Regionale Ontwikkelingsmaatschappij | 293 | 15% (ROM) InWest 10 | Garantstelling leningen HVC | 3.112 | 1% 11 | Lagere ontwikkeling gemeentefonds | 250 | 10% 12 | Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers | 100 | 25% 13 | Juridische kosten | 100 | 20% 14 | Garantstelling medewerkers zwembad | 180 | 10% 15 | Falen kritische infrastructuur | 150 | 10% Totaal | 24.374 Toelichting risico's Door de Monte-Carlo methodiek toe te passen en ongeveer 90% van de mogelijke onfortuinlijke scenario’s het vereiste weerstandsvermogen te hanteren wordt met het opmaken van

deze jaarstukken de benodigde weerstandscapaciteit geschat op ongeveer € 1.855.000. Dit is een stijging ten opzichte van het laatste moment dat deze risico inschatting is gemaakt (Jaarrekening 2025: € 1.561.000). Cyberveiligheid De gemeente verwerkt grote hoeveelheden persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie. De nadruk van het dreigingsbeeld is de afgelopen jaren verschoven: waar cyberaanvallen eerder vooral systemen versleutelden en de beschikbaarheid raakten, ligt dit nu op het stelen en openbaar maken van gegevens. Dit gaat vaak gepaard met afpersing. Een succesvolle aanval leidt daarmee in de eerste plaats tot een omvangrijk datalek, en kan daarnaast de beschikbaarheid van systemen en de continuïteit van de dienstverlening verstoren. De schade zit bij een incident vooral in onderzoek en afhandeling. Bijvoorbeeld: · | forensisch onderzoek naar de aanval en zwaktes in de verdedigingslinies; 117 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 118 · onderzoek naar welke gegevens zijn buitgemaakt; · het melden en afhandelen van het datalek richting de Autoriteit Persoonsgegevens en de betrokkenen; · crisismanagement en communicatie; · herstel- en verbetermaatregelen; · een versnelde verhoging van de informatiebeveiligingsvolwassenheid incl. implementatie van aanpassingen aan de beheersmaatregelen. Daarbovenop komen mogelijk boetes, claims en bestuurlijke en reputatieschade.

Door de snelle ontwikkelingen in o.a. AI zijn de middelen die kwaadwillenden tot hun beschikking hebben, aanzienlijk vergroot. Deze ontwikkelingen zullen naar verwachting ook in de toekomst dreigingen vergroten maar bieden ook kansen voor een organisatie om de beheersmaatregelen te toetsen en adequater in te spelen op het beperken van risico's. Hogere uitgaven sociale voorzieningen De uitgaven voor Jeugd en Wmo in het sub-programma Sociale voorzieningen zijn afhankelijk van aanvragen die worden ontvangen. Het risico zit in autonome ontwikkeling van aantallen en uitzonderlijke, individuele gevallen waarbij zeer specialistisch maatwerk nodig is. Voor enig jaar is het niet uitgesloten dat er aanzienlijk meer uitgaven moeten plaatsvinden dan begroot. Voor uitzonderlijke gevallen waarbij zeer specialistisch maatwerk noodzakelijk is, is er een apart risicobedrag opgenomen. Deze gevallen zijn qua aard minder frequent en zodoende is de bruto kans lager maar zijn de kosten aanzienlijk hoger. Voor de maatwerkvoorzieningen Wmo is er bovendien een redelijke kans dat kosten niet alleen stijgen door aantallen, maar ook door een wijziging van resultaatgericht naar p x q-systematiek. Verder is er een risico dat gemeenten de opdracht krijgen doorstroomvoorzieningen te realiseren voor statushouders per 2027.

Voor 2026 vraagt dit dan mensen en middelen waarbij niet zeker is welke compensatie vanuit het Rijk komt. Een positief risico zit in inkomsten van het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Activiteiten die nu gedekt worden vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gaan zeer waarschijnlijk over in het AZWA. Het is echter bij het opstellen van de begroting nog niet duidelijk welke activiteiten onder AZWA door blijven gaan, welke aanvullende taken vanuit AZWA komen en welke financiële compensatie ertegenover staat. Deze gelden zijn bedoeld om de zorg toekomstbestendig te maken en de verwachting is niet dat de risico's van een hoger aantal aanvragen voor maatwerkvoorzieningen daarmee direct vermindert. Hogere lasten inhuur of externe adviseurs Ontwikkelingen binnen de organisatie en de omgeving kunnen leiden tot extra verloop en uitval van personeel. Dit zou extra inhuurlasten of inzet van externe adviseurs tot gevolg kunnen hebben. Het risico wordt geschat op € 300.000. Het huidige klimaat op de arbeidsmarkt rechtvaardigt nog steeds een aanzienlijke inschatting van dit risico, met een kans van 50%. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 119 Project Gouwhaven Voor dit project zijn grote investeringen gedaan en er is op 8 juli 2022 met de ontwikkelaar een koopovereenkomst gesloten.

Als zich een probleem voordoet waardoor het project deels of in zijn geheel niet gerealiseerd gaat worden en dit tot gevolg heeft dat de investeringen niet meer terugverdiend kunnen worden, dan zou de investeringen afgeschreven moeten worden waardoor het in de lasten van het lopende boekjaar terecht zal komen. Bij dit soort projecten valt er niet met zekerheid te zeggen vanuit welke hoek een risico zich kan vormen dat de totale investering kan schaden. Hoewel woningen altijd noodzakelijk zullen zijn, is het niet uit te sluiten dat bijvoorbeeld macro-economische ontwikkelingen de voortgang van het project ondermijnen. De kans hierop wordt als zeer klein ingeschat, maar de belangen zijn voor de gemeente enorm. Zodoende kan dit risico niet buiten beeld gelaten worden in deze paragraaf. Het maximale risico wordt geschat op het geïnvesteerde bedrag op de balans van de gemeente. De kans dat de totale investering in de huidige markt niet tot een positief resultaat kan leiden of zelfs in zijn volledigheid afgeschreven moet worden, wordt als zeer gering geschat: 1% of kleiner. ICT ontwikkelingen De digitalisering van processen binnen de organisatie gaat in hoog tempo door. Dit brengt veel voordelen met zich mee, zoals efficiëntere werkprocessen en betere dienstverlening aan inwoners. Tegelijkertijd brengt dit ook risico’s met zich mee.

De organisatie is afhankelijk van softwareleveranciers en externe partijen, die op elk moment kunnen besluiten om bepaalde systemen niet langer te ondersteunen of aanpassingen te eisen. Dit kan betekenen dat de organisatie plotseling grote investeringen moet doen in nieuwe software of dat bestaande applicaties niet langer aan wet- en regelgeving voldoen. Daarnaast kunnen interne ontwikkelingen, zoals veranderende werkprocessen, ervoor zorgen dat systemen niet meer optimaal functioneren en nieuwe oplossingen nodig zijn. Dit alles kan leiden tot onverwachte kosten en in sommige gevallen zelfs verstoring van belangrijke gemeentelijke processen. Niet voldoen aan privacy wetgeving De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kan een bestuurlijke boete opleggen wanneer de gemeente als verwerkingsverantwoordelijke de privacyregels onvoldoende naleeft. Ook kunnen er claims vanuit betrokkenen ontstaan. Denk hierbij aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) maar zo is de AP ook verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van Wet politiegegevens (Wpg) bij o.a. gemeentes. Dit risico is moeilijk in te schatten omdat de hoogte van boetes en dwangsommen behoorlijk uiteenlopen. Extreme weersomstandigheden In de afgelopen jaren is gebleken dat er vaker overlast en schade is door extreme weersomstandigheden.

Door een hogere frequentie van stormen met harde windstoten, hogere waterstanden of extreme droogte, wordt het risico groter dat de begroting niet toereikend is om uitschieters in de lasten te dekken van bijvoorbeeld een overstroming of omgewaaide bomen. Duurder uitvallen van aanbestedingen Aanbestedingen zijn voor de organisatie een continu proces. Het risico bestaat dat deze duurder uitvallen dan verwacht. Indien dat het geval is, zal of een opdracht niet gegund worden of zal een aanvullend krediet aangevraagd moeten worden. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 120 Deelname (ROM) InWest Er is 80% van het toegezegde bedrag opgevraagd en geïnvesteerd in het ROM InWest. Deze investering en dus ook het risico, zal naar verwachting stijgen tot het totale toegezegde bedrag van € 366.000. Dit geld wordt gebruikt om te investeren in ondernemers welke zich inzetten op onderwerpen zoals de energietransitie en hoog-innovatieve proposities binnen het mkb. Hierbij is het risico dat het geïnvesteerde bedrag onvoldoende rendement oplevert en deels of geheel afgeschreven moet worden. Het risico dat het geheel afgeschreven moet worden is klein, maar theoretisch mogelijk. Vanuit de MRA wordt geadviseerd hiervoor een percentage van 15% te hanteren, omdat de financiële analyse door een onafhankelijke deskundige aantoont dat de revolverendheid van het fonds op minimaal 85% ligt.

Wij zien geen reden om hiervan af te wijken. Garantstellingen leningen HVC Als deelnemer van het afvalverwerkingsbedrijf HVC wordt een aandeelhouderschap vereist. Dit gaat gepaard met een garantstelling voor de langlopende leningen. In het ergste geval dient aan de betreffende lening verstrekkers € 3.112.000 uitgekeerd te worden. Op basis van het risicoprofiel van HVC zelf, wordt deze kans ingeschat op bijna nihil: 1% of kleiner. Lagere ontwikkeling gemeentefonds Gemeenten zijn voor een groot deel afhankelijk van het gemeentefonds als inkomstenbron. Dit fonds wordt landelijk bepaald en aangepast. Hierbij spelen politieke en economische ontwikkelingen een belangrijke rol. Invloed van stijgende kosten: Wanneer de kosten voor gemeenten stijgen, maar de bijdragen vanuit het Rijk niet meegroeien, kan dit gevolgen hebben, zoals: • Een lagere resultaatontwikkeling in de jaarrekening • Een groter beroep op de reserves Gevolgen voor het weerstandsvermogen: Door deze ontwikkelingen kan er extra druk ontstaan op het weerstandsvermogen van gemeenten. Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers In de gemeentepolitiek kunnen bestuurders op elk moment wisselen. Wanneer een wethouder tussentijds vertrekt, heeft hij of zij soms recht op een wachtgeldregeling.

Deze regelingen brengen onverwachte kosten met zich mee, omdat ze voor langere tijd doorlopen en afhangen van de arbeidspositie van de vertrekkende bestuurder. Het is lastig om vooraf te voorspellen hoe hoog deze betalingen zijn en hoe lang ze duren. Vertrekken meerdere bestuurders binnen korte tijd, dan heeft dat duidelijke gevolgen voor het resultaat en werkt dat door in de jaarrekening. Zo ontstaat er een onvoorzien financieel risico. Juridische kosten De organisatie heeft jaarlijks te maken met juridische procedures, zoals bezwaar- en beroepszaken, contractuele geschillen en handhavingskwesties. Hoewel hier in de planning rekening mee wordt gehouden, kunnen zich onverwachte juridische trajecten voordoen die hogere kosten met zich Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 121 meebrengen. Denk aan complexe dossiers waarvoor externe juridische bijstand nodig is, langlopende gerechtelijke procedures of schadeclaims. Het risico hierbij is dat de geraamde kosten onvoldoende blijken en dat dit van invloed is op het resultaat. Garantstelling medewerkers zwembad De organisatie heeft zich garant gesteld voor een eventuele transitievergoeding van het personeel van het zwembad in het geval dit wordt gesloten.

Falen kritische infrastructuur Door onvoorziene achterstanden van onderhoud in het onderhouden van de infrastructuur (bijvoorbeeld bruggen e.d.) in de openbare ruimte kan het risico op falen en calamiteiten ontstaan. Dit heeft doorgaans niet direct een effect, maar op termijn kunnen hierdoor periodiek in de lasten zich grotere uitschieters voordoen. Zo kan het voorkomen dat een brug of doorgang met spoed gerepareerd moet worden wanneer dit in het belang is van het verminderen van risico’s, zoals bijvoorbeeld de veiligheid. Doordat dit een landelijke trend betreft kan dit ook kostenverhogend werken i.v.m. de capaciteit in de markt. Overige risico's De pensioenvoorziening voor de (ex)wethouders staat nu nog op de balans van de gemeente. Uiterlijk 1 januari 2028 moet deze voorziening zijn overgedragen aan het ABP. Dit gebeurt vanwege de Wet toekomst pensioenen (Wtp). We noemen deze overdracht 'invaren'. Dit moet gebeuren tegen dezelfde dekkingsgraad als de huidige deelnemers bij het ABP. Er zijn nog een aantal onzekere factoren bij het bepalen van het bedrag benodigd voor het invaren: • Het exacte moment van invaren is nog niet vastgesteld. • De hoogte van de dekkingsgraad kan veranderen. • Er kunnen wijzigingen zijn in de rekenrente. • De gebruikte sterftetafel kan worden aangepast. • Het deelnemersbestand kan veranderen.

De benodigde som geld om in te varen bij het ABP zal afwijken van de huidige voorziening. Dit kan een positief of negatief effect hebben op het resultaat. Onze inschatting is dat negatieve afwijkingen voldoende klein zullen zijn om niet een restrisico op te nemen in de tabel van de risico inventarisatie. Echter valt dit niet volledig uit te sluiten. Daarom wordt dit als een kwalitatief risico toegelicht. Weerstandsvermogen De exploitatie kent een weerstandscapaciteit van € 50.000, daarnaast beschikt de gemeente over een weer­­standscapaciteit in het vermogen van € 16.764.000. Totaal is er een weerstandscapaciteit van € 16.814.000 beschikbaar. Deze weerstandscapaciteit is voldoende om het geïnventariseerde risico van € 1.855.000 op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) 16.814 Risico's (B) 1.855 Weerstandsvermogen ratio (A/B) 9,1 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 122 De normentabel hieronder is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement.

Waarderingscijfer Ratio Betekenis A > 2.0 Uitstekend B 1.4 - 2.0 Ruim voldoende C 1.0 - 1.4 Voldoende D 0.8- 1.0 Matig E 0.6 - 0.8 Onvoldoende F < 0.6 Ruim onvoldoende Kengetallen Een goede en duidelijke begroting is belangrijk zodat de gemeenteraad goed kan controleren hoe het financieel gaat met de gemeente. Welke informatie daarvoor nodig is, is een onderwerp dat landelijk al een aantal jaren de aandacht heeft. In de afgelopen jaren zijn veranderingen doorgevoerd om de verantwoording naar de gemeenteraad en het toezicht te verbeteren. Dit wordt gedaan door de financiële informatie overzichtelijker en duidelijker te maken. Het opnemen van kengetallen in de begroting past hierbij. Deze cijfers moeten ervoor zorgen dat de gemeenteraad meer inzicht heeft in de financiële situatie van de gemeente. De cijfers verbinden verschillende aspecten die de gemeenteraad kan gebruiken om een goed oordeel te vellen over de financiële situatie. Beoordeling van de financiële positie Kengetallen geven inzicht in hoe financieel stabiel en flexibel de gemeente is. Ze laten zien hoeveel geld de gemeente heeft om uitgaven te doen en risico's op te vangen. Er zijn verschillende kengetallen die dit inzichtelijk maken. Hieronder wordt per kengetal uitgelegd wat het precies betekent: • Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen.

Deze kengetallen laten zien hoeveel schulden er zijn ten opzichte van het eigen vermogen, en hoe zwaar de rente en aflossingen op de begroting drukken. De netto gecorrigeerde schuldquote houdt rekening met de door de gemeente doorgeleende gelden aan derden. • Solvabiliteitsratio. Dit kengetal laat zien of de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. • Structurele exploitatieruimte. Dit kengetal vergelijkt de vaste inkomsten en uitgaven met het totaal aan inkomsten. • Grondexploitatie. Dit kengetal laat zien hoe de waarde van de grond van de gemeente zich verhoudt tot de totale inkomsten. • Belastingcapaciteit. Dit kengetal laat zien of er genoeg geld is om onverwachte kosten op te vangen en nieuwe plannen te financieren. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Kengetallen gemeente Waterland Omschrijving | Realisatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 43,81% | 54,06% | 54,36% | 104,19% | 106,49% | 102,51% Netto schuldquote | 42,18% | 51,99% | 52,53% | 102,37% | 104,69% | 100,74% gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 35,08% | 36,49% | 34,28% | 23,96% | 22,64% | 22,89% Structurele | 3,08% | 2,27% | 2,56% | 0,47% | 0,13% | 1,10% exploitatieruimte Grondexploitatie | 20,45% | n.v.t.

| 2,22% | 2,09% | 3,14% | 4,95% Belastingcapaciteit | 105,69% | 118,07% | 108,70% | 108,70% | 108,70% | 108,70% Omschrijving | Categorie A | Categorie B | Categorie C Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Netto schuldquote | <90% | 90-130% | >130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor | <90% | 90-130% | >130% alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | >50% | 20-50% | <20% Structurele exploitatieruimte | Begr >0% | Begr = 0% | Begr <0% Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% Belastingcapaciteit | <95% | 95-105% | >105% Hieronder de volgende analyse per kengetal: • | Netto schuldquote. In 2028 zal de netto schuldquote oplopen door nieuwe leningen in verband met verwachte investeringen in De Rietlanden en de sporthal. • | Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Dit is voor gemeente Waterland bijna niet van toepassing. • | Solvabiliteitsratio. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio drukt namelijk het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Dit komt in 2025 voor de gemeente Waterland uit in de categorie 20-50%.

Door de te verwachten nieuwe leningen in verband met investeringen neemt het vreemd vermogen toe, waardoor de solvabiliteit daalt in 2028. • | Structurele exploitatieruimte. Een positief percentage betekent dat structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Met de sluitende meerjarenbegroting is de structurele exploitatieruimte positief. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat de woonlasten zien ten opzichte van het gemiddelde in Nederland (rioolheffing, afvalstoffenheffing en onroerendezaakbelasting). De Commissie BBV heeft geadviseerd aan het ministerie van BZK om dit kengetal te laten vervallen gezien de beperkte toegevoegde waarde. Beoordeling financiële positie De kengetallen moeten in samenhang worden beoordeeld. Op basis van het totaalbeeld kan worden geconcludeerd dat de financiële positie van de gemeente Waterland in 2027 stabiel en in balans is. 123 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 124 Gecorrigeerde solvabiliteitsratio De gecorrigeerde solvabiliteitsratio heeft als doel om een beter inzicht te krijgen in de werkelijk vrij besteedbare reserves. Deze ratio wordt berekend als: (eigen vermogen minus alle bestemmingsreserves minus algemene reserve surplus) gedeeld door het totaal van de passiva. De gecorrigeerde solvabiliteitsratio was op 31 december 2025 21,1%.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b3aa4d19-4cb8-4b5f-bb69-6ff2a483b561?agendaItemId=f82725cb-a890-46bd-9f56-7a712b53ec48