425-17 Begroting 2027 versie 9 oktober 2026
Tekst van het document
47 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 48 Sociaal domein Omschrijving programma Binnen het programma Sociaal Domein hebben Waterlanders aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zij zich tot actieve en weerbare inwoners. Wij zorgen ervoor dat kinderen veilig, gezond en in geborgenheid kunnen opgroeien. De Waterlandse samenleving is inclusief en we proberen ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen. Waterlanders staan samen voor de gemeenschap. Zij ondersteunen elkaar en zetten zich actief in voor de samenleving. Waterlanders wonen zelfstandig of zo thuisnabij als mogelijk is. Het programma Sociaal Domein richt zich op Jeugd(hulp), Wmo (inclusief vrijwilligerswerk en mantelzorg), Zorg en Veiligheid, Participatie (inclusief arbeidsmarkt), Schuldhulpverlening, (Passend) Onderwijs en voorschoolse voorzieningen (VVE), Volksgezondheid (inclusief preventie en handhaving alcohol), Welzijnswerk en voorliggende voorzieningen (inclusief sport en bibliotheek). De intentie om een goede aansluiting te houden tussen de begrotingscyclus en het (concept) beleidsplan Sociaal Domein 2026-2029 realiseren wij in deze begroting 2027. Zie in de afbeelding hierboven de opzet van de vijf Pijlers die de basis van het beleidsplan vormen.
Vanaf deze begroting nemen wij de meerjarige doelstellingen (wat willen wij bereiken), de jaarlijkse activiteiten (wat gaan we daarvoor doen?) en de beleidsindicatoren per Pijler in de financiële stukken op, zodat de raad vier keer per jaar over de voortgang (procesmatig) geïnformeerd kan worden. Tegelijkertijd wordt de raad ook op inhoud geïnformeerd met de (uitvoerings-)plannen genoemd bij de activiteiten. Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Prioritering collegeperiode 2026- 2030 Status Gezonde inwoners 3.01.1 Behouden en bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid Ja In uitvoering 3.01.2 Vitaal ouder worden Nee In uitvoering Optimaal opgroeien 3.02.1 Gezond opgroeien met een kansrijke start Ja In uitvoering
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 49 Nummer Wat willen we bereiken? Prioritering collegeperiode 2026- 2030 Status 3.02.2 Een passende (school- )loopbaan Nee In uitvoering 3.02.3 Voldoende en passende onderwijshuisvesting Ja In uitvoering Iedereen doet mee 3.03.1 Sterke sociale samenhang Ja In uitvoering 3.03.2 Een stevige sociale basis Nee In uitvoering 3.03.3 Gelijke kansen op ontwikkeling en meedoen Ja In uitvoering Ondersteuning op maat 3.04.1 Zinvolle en waardige participatie Nee In uitvoering 3.04.2 Passende zorg Nee In uitvoering 3.04.3 Wonen en zorg zo dichtbij als mogelijk Ja In uitvoering Inwoners beschermd 3.05.1 Passende ondersteuning voor mensen met complex (onbegrepen) gedrag en slachtoffers mensenhandel Nee In uitvoering 3.05.2 Aanpak Geweld In Afhankelijkheidsrelaties (GIA) Nee In uitvoering Pijlers Gezonde inwoners Wat willen we bereiken? Behouden en bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid Een goede gezondheid levert veel op. Gezonde mensen hebben over het algemeen een betere kwaliteit van leven, kunnen beter voor zichzelf zorgen en doen een kleiner beroep op de zorg. Ook kunnen ze langer en beter participeren in de samenleving, of het nu op de arbeidsmarkt is of als vrijwilliger.
Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Behouden en bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid 3.01.1.1 Implementatie AZWA Regionaal/Lokaal Nee In uitvoering 3.01.1.2 Uitvoering Actieprogramma Sport en Bewegen Ja In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 50 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 3.01.1.3 Jeugd op Gezond Gewicht (JOGG) Nee In uitvoering 3.01.1.4 Versterking aanpak suïcidepreventie Nee In uitvoering 3.01.1.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen Nee In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Implementatie AZWA Regionaal/Lokaal Nummer 3.01.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt uitvoering gegeven aan de regionale en lokale meerjarige werkagenda AZWA (aanvullend zorg- en welzijnsakkoord) die eind 2026 is opgesteld. Hiermee geven we invulling aan de basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur die zijn vastgesteld in AZWA om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.
De basisfunctionaliteiten hebben betrekking op de leefgebieden: - Mentale gezondheid - Vitaal ouder worden/ouderen - Leefstijl - Kansrijk opgroeien - Gezondheidsachterstanden verminderen en voorkomen De basisinfrastructuur betreft: - Inloopvoorzieningen sociaal en gezond - Stevig lokaal team (hechte wijkverbanden) - Versterken samenwerking medisch en sociaal - Gezonde school Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Toelichting status De uitwerking van de financiën en verdeling hiervan regionaal/lokaal wordt momenteel nog door het Rijk uitgewerkt (2026). Daarna wordt een regionale en aansluitend lokale implementatie aanpak opgesteld. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 51 Uitvoering Actieprogramma Sport en Bewegen Nummer 3.01.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Er wordt uitvoering gegeven aan het Actieprogramma sport en bewegen. De Adviesraad voor Sport en Bewegen (RSB) geeft hierbij jaarlijks advies over inzet op actielijnen en inzet middelen. In 2027 wordt het organiseren van de sportcafés verder voortgezet. Hier staan kennisuitwisseling en het aantrekken en betrekken van vrijwilligers (actielijn 6) centraal. Daarnaast zijn wij aan het verkennen of wij nieuw sportaanbod kunnen ontwikkelen voor de doelgroep: 12-18 jarigen en willen wij uitval van sport binnen deze zelfde doelgroep verminderen (actielijn 3).
Verder worden de andere actielijnen uit het Actieprogramma Sport en Bewegen gecontinueerd. Tevens wordt ingezet op actieve steun van sportverenigingen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status In uitvoering Toelichting status Het jaarlijks advies wordt in januari 2027 aan het college voorgelegd ter vaststelling. Jeugd op Gezond Gewicht (JOGG) Nummer 3.01.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving JOGG-Waterland zet zich in om alle kinderen (van zwangerschap tot en met 23 jaar) mogelijkheid te geven meer te bewegen, meer groente en fruit te eten, meer water te drinken en goed te slapen. Jaarlijks wordt een jaarplanning gemaakt met activiteiten, passend bij de gemeentelijke doelstellingen. Dit plan wordt tussen Q3 en Q4 van 2026 opgesteld. De gezondheidseffecten van de JOGG-aanpak op onze inwoners zijn terug te zien in de Gezondheidsmonitor van de GGD die eens per 4 jaar wordt uitgevoerd. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 52 Toelichting status Vanaf 2027 gaat JOGG mee in de reguliere subsidie van Team Sportservice en dat betekent dat vanaf 2028 de jaarplanning van JOGG meegeleverd moet worden in de subsidieaanvraag die zij in 2027 zullen doen.
Versterking aanpak suïcidepreventie Nummer 3.01.1.4 Doel behaald? Nee Omschrijving In de regio Zaanstreek-Waterland is er een opvallend hoog percentage van jongvolwassenen dat wel eens denkt aan suïcide (2024: 28% in de regio, 26% Waterland). Om die reden wordt extra ingezet op versterking van de suïcide preventie. In 2026 is een regionale routekaart ontwikkeld. In 2027 wordt geëvalueerd of deze routekaart heeft bijgedragen aan laagdrempelig aanbod en preventie van suïcide. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen Nummer 3.01.1.5 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2027 is de ketenaanpak overgewicht en obesitas voor volwassenen in Waterland verder ontwikkeld en geborgd als basisfunctionaliteit binnen AZWA, in aansluiting op de regionale werkagenda, waarbij de GLI (gecombineerde leefstijlinterventie) effectief wordt uitgevoerd en minimaal 50% van de deelnemers uitstroomt naar passend, lokaal beweegaanbod (zoals een wandelgroep). Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Waterlandse indicatoren Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst 2020 | 2024 | 2028 Ervaren | GGD | Percentage | 81,3% | 75,3% | Hoger gezondheid - | inwoners van 18 volwassenen | jaar en ouder dat de gezondheid ervaart als (zeer) goed.
We streven ernaar dat dit percentage in de toekomst toeneemt. Overgewicht - | GGD | Percentage | 45,8% | 47,8% | Gelijk volwassenen | inwoners in Waterland met overgewicht tussen de 18-65 jaar. Het percentage van volwassenen met overgewicht neemt al jaren toe. We streven ernaar dat het percentage inwoners met overgewicht in de toekomst gelijk blijft. Voldoet aan de | GGD | Percentage | 48,3% | 50,3% | Hoger beweegrichtlijnen | volwassenen (18 - volwassenen | jaar en ouder) dat voldoet aan de beweegrichtlijnen. We streven ernaar dat dit percentage in de toekomst toeneemt. 2019 | 2021 | 2026 Suïcide | GGD | Percentage | 13% | 23% | Lager gedachten - jeugd | inwoners in Waterland (2e en 4e klas VO) die in de afgelopen 12 maanden wel eens tot vaak serieus nagedacht heeft een einde te maken aan zijn of 53 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst haar leven. We streven ernaar dat het percentage in de toekomst afneemt. 2022 | 2024 | 2026 Suïcide | GGD | Percentage | 38% | 26% | Lager gedachten - | inwoners in jongvolwassenen | Waterland (16 - 25 jaar) die in de afgelopen 12 maanden wel eens tot vaak serieus nagedacht heeft een einde te maken aan zijn of haar leven. We streven ernaar dat het percentage in de toekomst afneemt.
Wat willen we bereiken? Vitaal ouder worden De gemeente Waterland versterkt de zelfredzaamheid, veiligheid en kwaliteit van leven van ouderen door in de regio samen te werken aan een integrale en toekomstbestendige ouderenzorg, met speciale aandacht voor het verminderen van vermijdbare valincidenten via een samenhangende valpreventieketen, ondanks toenemende vergrijzing en personeelstekorten. Nummer | Wat gaan wij | Prioritering collegeperiode | Status daarvoor doen? | 2026-2030 Vitaal ouder worden 3.01.2.1 | Ketenaanpak | Nee | | Nog niet dementie | gestart (inclusief preventie) 3.01.2.2 | Wijkgerichte | Nee | | In uitvoering aanpak G'oud 3.01.2.3 | Valpreventiekete | Nee | | In uitvoering n borgen Wat gaan we daarvoor doen? Ketenaanpak dementie (inclusief preventie) Nummer 3.01.2.1 54 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 55 Doel behaald? Nee Omschrijving In aansluiting op AZWA en de regionale werkagenda AZWA is de bedoeling dat Zaanstreek- Waterland in 2029 beschikt over een regionaal dekkende ketenaanpak dementie. Inwoners met (een vermoeden van) dementie en hun naasten hebben tijdig toegang tot passende ondersteuning, begeleiding en zorg. Ook wordt ingezet op preventie. In de eerste helft van 2027 schrijven we het lokale projectplan (in aansluiting op regioplan dat in Q1 wordt ontwikkeld door netwerk Dementie/G'oud).
Hierin nemen we inwonersperspectief mee door ervaringsdeskundigen in onze gemeente te betrekken. In het projectplan komen doelen op gebied van vroegsignalering en dementiepreventie, meedoen in de samenleving, ontmoetingsvoorzieningen, ondersteuning van naasten en mantelzorgers. De landelijke AZWA-handreiking voor de ketenaanpak dementie vormt hierbij het kader. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status Nog niet gestart Toelichting status De landelijke handreiking voor de ketenaanpak dementie is medio 2026 nog niet beschikbaar. De ketenaanpak staat op de ontwikkelagenda en is nog geen basisfunctionaliteit. Aanpak wordt regionaal uitgewerkt in op te richten werkgroep (netwerk dement/G'oud). Wijkgerichte aanpak G'oud Nummer 3.01.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2026 is een start gemaakt met de lokale/wijkgerichte aanpak vanuit het netwerk G'oud Zaanstreek-Waterland. In G'oud werken gemeenten, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties samen om te zorgen dat inwoners vitaal en zelfredzaam oud kunnen worden en de zorg beschikbaar blijft voor wie dat nodig heeft. Medio 2026 gaan inwonersvertegenwoordigers en partners met elkaar in gesprek over goed oud worden in onze gemeente. Zij bespreken wat al goed gaat en wat beter kan op gebied van fit en vitaal blijven, wonen, omkijken naar elkaar en zorg.
Hieruit komen acties/projecten voort die gezamenlijk opgepakt worden. Eind 2026 wordt in afstemming met inwonersvertegenwoordiging en partners vastgesteld hoe deze in 2027 verder vorm krijgen. Ook wordt in 2027 een verkenning gedaan naar de ontwikkeling van een Lang Leve Thuis woonconcept. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 56 Status In uitvoering Valpreventieketen borgen Nummer 3.01.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is de ketenaanpak valpreventie in Waterland verder ontwikkeld en structureel geborgd binnen AZWA. Daarbij wordt specifiek ingezet op effectieve doorgeleiding van deelnemers, met als doel dat minimaal 50% van de deelnemers aan een valpreventiecursus na afronding deelneemt aan passend en duurzaam beweegaanbod. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Waterlandse indicatoren Indicator Bron Eenheid Verleden Heden Toekomst 2018 2022 2026 Ziekenhuisopnamen valongevallen bij 65+'ers waarstaatjegemeente.nl Aantal valongevallen in Waterland bij 65+'ers met ziekenhuisopname tot gevolg, per 10.000 inwoners. 138 119 Lager Optimaal opgroeien Wat willen we bereiken? Gezond opgroeien met een kansrijke start We willen ouders ondersteunen in het ouderschap. Door bijvoorbeeld waar nodig het herstellen en versterken van het vermogen van ouders en hun sociale omgeving om problemen op te lossen.
Het bevorderen van opvoedcapaciteiten en het tijdig bieden van hulp op maat. Het voorkomen van problemen (preventie) en het vroegsignaleren van beginnende problematiek is ook een belangrijk onderdeel. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 57 Nummer Naam Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Gezond opgroeien met een kansrijke start 3.02.1.1 Regionale coalitie Kansrijke Start Nee In uitvoering 3.02.1.2 Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Nee In uitvoering 3.02.1.3 Buurtgezinn en Nee In uitvoering 3.02.1.4 Jongerenwe rk Ja In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Regionale coalitie Kansrijke Start Nummer 3.02.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Kansrijke start betekent dat we ouders en kinderen ondersteunen om een goede start te maken in de eerste 1.000 levensdagen. Deze start begint al vóór de zwangerschap (-9 maanden) en loopt nog de eerste twee levensjaren door. Met een goede basis tijdens deze 1.000 dagen wordt kansenongelijkheid verminderd. Onze geboortezorgpartners bevinden zich buiten onze gemeentegrenzen. Door een regionale coalitie met onze geboortezorgpartners kunnen we samenwerking verbeteren en zorgen voor de juiste ondersteuning in een vroeg stadium als dit nodig is. De coalitie in de vorm van een netwerk zal in 2027 vorm krijgen.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Nummer 3.02.1.2 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 58 Omschrijving Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is een preventieve, wetenschappelijk onderbouwde werkwijze waarmee gemeenten werken aan een gezonde, veilige en kansrijke leefomgeving voor jongeren. Door met de OKO-methodiek te werken voldoen we aan de oproep vanuit het rekenkameronderzoek uit 2025 om meer datagestuurd te werken. Daarnaast zien we onder onze jongeren een toenemend middelengebruik en verminderd mentaal welbevinden. De OKO- methodiek is bij uitstek geschikt om hieraan te werken. In 2027 gaan we verkennen op welke manier we de OKO-werkwijze kunnen implementeren binnen onze gemeente. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Buurtgezinnen Nummer 3.02.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Onder het motto ‘Opvoeden doen we samen’, koppelt Buurtgezinnen gezinnen die steun kunnen gebruiken (vraaggezinnen) aan een stabiel (steun)gezin in de buurt. Zo krijgen kinderen wat extra liefde en aandacht en worden ouders ontlast. Vraag- en steungezinnen maken samen met de coördinator van Buurtgezinnen afspraken over de steun, zoals bijvoorbeeld: een rustige huiswerkplek bieden voor een puber, een baby een weekend te logeren krijgen of een kleuter naar zwemles brengen.
In 2025 en 2026 is Buurtgezinnen middels een pilot ingezet. Op basis van evaluatie eind 2026 wordt Buurtgezinnen mogelijk in 2027 een vast onderdeel van ons preventieve aanbod passend bij de vraag. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Jongerenwerk Nummer 3.02.1.4 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Omschrijving Bij het jongerenwerk kunnen jongeren tussen 11 en 23 jaar terecht met hun plannen, ideeën, wensen, vragen of problemen. Jongeren krijgen van hen vertrouwen en verantwoordelijkheid en worden gestimuleerd om door eigen acties en samenwerking veranderingen teweeg te brengen. De jongerenwerkers zijn vaak te vinden bij de sportvelden, dorpshuizen of gewoon op straat. Ook organiseren zij elke week een inloopmiddag/-avond in De Bolder in Monnickendam. De jongerenwerkers zijn er niet alleen voor jongeren. Ook ouders, scholen, beleidsmedewerkers, bewoners en verenigingen kunnen bij hen terecht met vragen of om samen te werken. Tevens wordt gekeken, in overleg met de doelgroep, naar geschikte ontmoetingsplekken voor jongeren tussen 12 en 18 jaar oud. Uiterlijk Q1 2027 is er een herijkt meerjaren Beleidsplan Jongerenwerk en Uitvoeringsplan en brengen wij dit in uitvoering.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status In uitvoering Waterlandse indicatoren Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst 2020 | 2024 | 2028 Kinderen in | waarstaatjegemeente.nl Percentage | 4% | 4% | Lager een | kinderen in uitkeringsgezin | Waterland dat opgroeit in een uitkeringsgezin. 2021 | 2023 | 2027 Weerbaarheid | GGD- | Percentage | 88% | 86% | Hoger jeugd | gezondheidsmonitor | leerlingen in de jeugd | 2e en 4e klas van het VO in Waterland dat zichzelf weerbaar vindt. - | 2024 | 2026 Boekstart- | Jaarverslag Boekstart | Percentage | - | 32% | Hoger waardebon | ouders dat reageert naar aanleiding van de brief en waardebon Boekstart verzonden aan jonge ouders. 59 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 60 Wat willen we bereiken? Een passende (school-)loopbaan Vanuit de gemeente Waterland willen we dat ieder kind de kans krijgt om zijn of haar talenten optimaal te ontwikkelen. Onderwijs, zo nodig passend onderwijs, is belangrijk voor iemands kansen in de maatschappij. Een doorlopende leer-en ontwikkellijn begint bij de geboorte en loopt door tot aan de volwassenheid. We werken doelgericht aan een veilige, inclusieve leeromgeving. Kwaliteit, toegankelijkheid en samenhang in het onderwijs is essentieel. Een optimale onderlinge samenwerking tussen de gemeente en externe partners is daarbij cruciaal.
Hierdoor is het mogelijk om tijdig onderwijsachterstanden te signaleren en passende ondersteuning te bieden waar het nodig is. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Een passende (school-)loopbaan 3.02.2.1 Lokaal overleg schoolveiligheid Nee In uitvoering 3.02.2.2 Implementatie Wet terugdringen schoolverzuim Nee Nog niet gestart 3.02.2.3 Voor- en vroegschoolse educatie Nee In uitvoering 3.02.2.4 Nieuwkomersond erwijs / brugfunctionaris Nee In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Lokaal overleg schoolveiligheid Nummer 3.02.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Uiterlijk eind 2027 is een efficiënt en structureel overleg ingericht tussen alle Waterlandse scholen (primair en voortgezet onderwijs) en veiligheidspartners (politie, handhaving en HALT), waarbij minimaal 2 keer per jaar informatie wordt uitgewisseld over relevante ontwikkelingen en trends. Dit overleg leidt aantoonbaar tot verbeterde samenwerking, waarbij ten minste 80% van de betrokken partners aangeeft dat het overleg bijdraagt aan een veiliger schoolklimaat en tijdige signalering van veiligheidsvraagstukken. Op basis van een evaluatie in 2027 wordt het overlegproces lokaal en regionaal geoptimaliseerd en geborgd.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 61 Status In uitvoering Implementatie Wet terugdringen schoolverzuim Nummer 3.02.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De Wet terugdringen schoolverzuim treedt naar verwachting in werking per 1 januari 2027. De wet heeft als hoofddoel het aantal leerlingen en mbo-studenten dat langdurig thuiszit te verminderen en schooluitval te voorkomen. Dit wordt bereikt door scholen beter in staat te stellen verzuim tijdig te signaleren, de oorzaken te analyseren en passende maatregelen te nemen. Hierin werken scholen, gemeenten (leerplichtambtenaren en jeugdzorg) en de samenwerkingsverbanden samen. Afhankelijk van het moment van inwerkingtreding moeten gemeentelijke verordeningen en werkprocessen aangepast en geïmplementeerd worden conform de nieuwe wetgeving. Deze werkzaamheden moeten eind 2027 zijn afgerond. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status Nog niet gestart Voor- en vroegschoolse educatie Nummer 3.02.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Door het inzetten van voorschoolse educatie (VVE) is de ambitie om jonge kinderen met een (risico op een) achterstand, start-bekwaam het basisonderwijs in te laten stromen. Een kind kan toegang krijgen tot VVE, wanneer de achterstand op tijd gesignaleerd wordt bij het consultatiebureau.
Deze educatie geeft dat het kind met minder of geen achterstand start op de basisschool en draagt bij aan kansengelijkheid. Gemeenten zijn hierbij verantwoordelijk voor de voorschoolse periode (2 tot 4 jaar) en hebben een regierol voor het ontwikkelen van een gezamenlijke visie voor de vroegschoolse periode (groep 1 en 2). Hiervoor wordt er in 2027 een uitvoeringsplan opgesteld. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Status In uitvoering Nieuwkomersonderwijs / brugfunctionaris Nummer 3.02.2.4 Doel behaald? Nee Omschrijving Alle nieuwkomerskinderen van zes tot twaalf jaar volgen een jaar onderwijs op de Nieuwkomersschool Kuna Mondo (Voortgezet onderwijs gaat naar de schakelklas VO). Voor veel Oekraïense kinderen blijkt dit onvoldoende. Vanuit Kuna Mondo wordt een brugfunctionaris ingezet met kennis van de Oekraïense taal die flexibel extra ondersteuning kan bieden aan Oekraïense leerlingen op reguliere scholen in het primair onderwijs. Dit om de leerprestaties te waarborgen en het welzijn van zowel kind als ouder te ondersteunen.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Waterlandse indicatoren Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst 2023-2024 | 2024-2025 | 2025-2026 Absoluut | CBS Statline | Aantal leerlingen | 7 | 2 | Lager verzuim aantal | in Waterland per schooljaar | met absoluut verzuim Relatief verzuim CBS Statline | Aantal leerlingen | 92 | 102 | Lager aantal per | in Waterland schooljaar | met relatief verzuim Vroegtijdig | CBS Statline | Aantal | 2,41% | 2,06% | Lager schoolverlaters | vroegtijdig zonder | schoolverlaters startkwalificatie | in Waterland (vsv) 62 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 63 Wat willen we bereiken? Voldoende en passende onderwijshuisvesting Zorgen voor voldoende en passende onderwijshuisvesting voor alle kinderen in de gemeente Waterland, waarbij voor het primair onderwijs voldoende capaciteit beschikbaar is en het voortgezet onderwijs behouden blijft.
Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Voldoende en passende onderwijshuisvesting 3.02.3.1 Herijken en uitvoeren Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Ja In uitvoering 3.02.3.2 Voorbereiden project bassischool De Rietlanden op Marken Nee In uitvoering 3.02.3.3 Het in stand houden van het BNC als een volledige middelbareschool voorziening Ja In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Herijken en uitvoeren Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Nummer 3.02.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) uit 2021 wordt in samenwerking met de schoolbesturen herijkt. Het herijkte IHP geeft inzicht in de huidige en toekomstige behoefte aan onderwijshuisvesting en vormt de basis voor een toekomstbestendige ontwikkeling van de schoolgebouwen binnen de gemeente Waterland. Hierbij wordt rekening gehouden met onder meer leerlingenprognoses, demografische ontwikkelingen, woningbouw, de kwaliteit en capaciteit van bestaande schoolgebouwen, duurzaamheid en inclusief onderwijs. Het IHP heeft een looptijd van 16 jaar en bevat een concrete meerjarenprogrammering voor de eerste 4 jaar. Na vaststelling van het herijkte IHP gaan we aan de slag met de uitvoering van de geplande maatregelen en projecten op het gebied van onderwijshuisvesting.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 64 Status In uitvoering Voorbereiden project bassischool De Rietlanden op Marken Nummer 3.02.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Basisschool De Rietlanden op Marken is toe aan vervanging; in het IHP is oplevering in 2028 voorzien. De gemeenteraad heeft op 5 maart 2026 een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld en het project bevindt zich momenteel in de voorbereidingsfase. In 2027 vindt de voorbereiding tot aanbesteding plaats. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Het in stand houden van het BNC als een volledige middelbareschoolvoorziening Nummer 3.02.3.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Samen met de schooldirectie en het schoolbestuur zal gekeken worden naar de mogelijkheden voor de vervangende nieuwbouw en het stimuleren van de uitbreiding met HAVO-VWO bovenbouw. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 65 Iedereen doet mee Wat willen we bereiken? Sterke sociale samenhang Veel initiatieven en activiteiten in onze gemeente worden in stand gehouden door de actieve en vrijwillige inzet van inwoners. Vaak hangen er kosten aan het organiseren van deze activiteiten. Door het toekennen van subsidies om deze kosten te dekken dragen wij bij aan het versterken van de sociale samenhang.
Denk hierbij aan culturele en cultuurhistorische activiteiten, amateuristische kunstbeoefening, kunstzinnige vorming, recreatief en coördinerend ouderenwerk, subsidies voor sportactiviteiten, stimuleringssubsidies en subsidies voor de dorpsraden. Iedere kern heeft wel een eigen communicatiemiddel dat gebruikt wordt door en voor inwoners om activiteiten te vinden. We vinden het belangrijk dat die activiteiten breder bekend worden. Daarom faciliteren we lokale clubs en verengingen om hun aanbod bekend te maken op de digitale Wegwijzer Waterland. Nummer Naam Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Sterke sociale samenhang 3.03.1.1 Wegwijzer Waterland Nee In uitvoering 3.03.1.2 Subsidiebele id Nee In uitvoering 3.03.1.3 Sport- en Cultuurfond s 2026 Nee In uitvoering 3.03.1.4 Dorpshuizen fonds Ja In uitvoering 3.03.1.5 Uitvoeringsa genda cultuur Nee In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Wegwijzer Waterland Nummer 3.03.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Op www.wegwijzerwaterland.nl kunnen inwoners terecht voor vragen in het dagelijks leven over wonen, zorg, geld, werk, vervoer, actief zijn en jeugd en gezin. Het digitale platform wijst inwoners de weg naar de juiste instanties en organisaties, maar is zelf geen aanvraagloket voor voorzieningen.
Eind 2027 heeft Wegwijzer Waterland twee keer zoveel bezoekers dan in 2025 en is de geboden informatie uitgebreid zoveel als mogelijk up to date. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 66 Om het aantal bezoekers te verhogen willen we de naamsbekendheid verder vergroten en de gebruikservaring verbeteren. Daarnaast zorgen we ervoor dat betrokken partners zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun informatie op de Wegwijzer. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Subsidiebeleid Nummer 3.03.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De gemeente stimuleert met incidentele en periodieke subsidies een goed voorzieningenaanbod van kunst en cultuur, sport en sociaal-cultureel werk. Deze subsidies kunnen aangevraagd worden door clubs en verenigingen (rechtspersonen) die zich zonder winstoogmerk inzetten voor activiteiten voor Waterlanders. In 2027 onderzoeken we of er aanpassingen nodig zijn in de huidige subsidieverordening of het gebruik ervan, om beter aan te sluiten bij de doelen van het Beleidsplan Samenleving. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Sport- en Cultuurfonds 2026 Nummer 3.03.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In februari 2027 wordt het restant van het Sport- en Cultuurfonds verleend. De gemeente heeft in 2025 eenmalig een extra bedrag beschikbaar gesteld voor sport-, cultuur- en recreatie-initiatieven.
Er is in totaal € 400.000 beschikbaar gesteld, waarvan € 140.000 voor sport, € 130.000 voor recreatie en € 130.000 voor Cultuur. Om dit uit voeren is voor het sport- en cultuurgedeelte een subsidiefonds in het leven geroepen. Inwoners (en verenigingen) konden voor Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 67 dit fonds grotere subsidieaanvragen (2500-10.000) indienen in 2026. Omdat het beschikbare bedrag niet volledig is verleend wordt het restant in 2027 beschikbaar gesteld voor nieuwe aanvragen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Dorpshuizenfonds Nummer 3.03.1.4 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2027 hebben alle dorpshuizen in Waterland (voor zover mogelijk) 100 openstellingen georganiseerd voor maatschappelijke activiteiten. In 2025 is de Kadernota subsidiering dorpshuizen vastgesteld. Met deze regeling kan subsidie worden verleend aan de dorpshuizen voor sociaal culturele en maatschappelijke activiteiten in de dorpshuizen. Als norm voor de subsidie geldt een minimumaantal van 100 openstellingen voor maatschappelijke activiteiten per jaar. De maatschappelijke activiteiten in deze zijn niet commercieel, op het belang van de hele gemeenschap gericht, voor iedereen toegankelijk en dragen bij aan de sociale en sociaal-culturele doelstellingen van de gemeente.
De subsidie draagt bij aan het behouden van een stevige sociale basis en de leefbaarheid in de kernen waarbij de dorpshuizen versterkt worden als warme en toegankelijke ontmoetingsplekken voor alle inwoners. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status In uitvoering Uitvoeringsagenda cultuur Nummer 3.03.1.5 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2026 - begin 2027 wordt de besluitvorming verwacht over de Uitvoeringsagenda Cultuur die momenteel wordt ontwikkeld. Hierin staan de doelstellingen, werkzaamheden en ambities op het beleidsterrein van Kunst en Cultuur beschreven. Aan de vastgestelde Uitvoeringsagenda zal in 2027 uitvoering worden gegeven. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Waterlandse indicatoren Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst 2020 | 2024 | 2028 Eenzaamheid - | GGD- | Percentage | 42% | 39% | Gelijk - lager senioren | gezondheidsmonitor inwoners van 65 jaar en ouder die aangeven zich eenzaam te voelen. Eenzaamheid - | GGD- | Percentage | 43% | 43% | Gelijk - lager volwassenen | gezondheidsmonitor inwoners tussen de 18 en 64 jaar oud die aangeven zich eenzaam te voelen. 2021 | 2024 | 2028 Eenzaamheid - | GGD- | Percentage | 48% | 47% | Gelijk - lager jongvolwasenene gezondheidsmonitor inwoners tussen de 16 en 25 jaar oud die aangeven zich eenzaam te voelen.
2020 | 2024 | 2028 Contact met | GGD- | Percentage van | 11% | 15% | Gelijk - lager anderen - | gezondheidsmonitor inwoners van senioren | 65 jaar of ouder die minder dan 2 keer per maand contact hebben met buren. 68 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst Contact met | GGD- | Percentage | 18% | 30% | Gelijk - lager anderen - | gezondheidsmonitor inwoners volwassenen | tussen de 18 en 64 jaar oud die minder dan 2 keer per maand contact hebben met buren. Doet | GGD- | Percentage | 32% | 41% | Gelijk - hoger vrijwilligerswerk | gezondheidsmonitor inwoners van - senioren | 65 jaar of ouder die vrijwilligerswerk doen. Doet | GGD- | Percentage | 35% | 25% | Gelijk - hoger vrijwilligerswerk | gezondheidsmonitor inwoners - volwassenen | tussen de 18 en 64 jaar oud die vrijwilligerswerk doen. Wat willen we bereiken? Een stevige sociale basis Waar mensen zijn en zich tot elkaar verhouden, is er een sociale basis. Dit versterkt de veerkracht in de samenleving. Met het ondersteunen van een stevige sociale basis bedoelen we, dat we niet alleen sociale samenhang faciliteren, maar ook waar nodig professionele ondersteuning inzetten om sociaal- culturele voorzieningen mogelijk te maken en lichte vormen van hulp dicht bij te brengen. Hulp die de gemeente zelf inzet dan wel via subsidiering of inkoop verzorgt.
Denk hierbij aan sociaal-cultureel werk, algemeen maatschappelijk werk en maatschappelijke dienstverlening, vluchtelingenwerk, voorschoolse educatie in de kinderopvang, maar ook een deel van de sportactiviteiten (Sportservice) en cultuuractiviteiten (o.a. Muziekschool Waterland). Ook komt er een Stevig Lokaal Team met laagdrempelige inloopspreekuren waar inwoners zonder afspraak binnen kunnen lopen met vragen of ondersteuningsbehoeften. Nummer | Wat gaan we | Prioritering collegeperiode | Status daarvoor doen? | 2026-2030 Een stevige sociale basis 3.03.2.1 | Algemene | Nee | | In uitvoering voorzieningen Wmo 3.03.2.2 | Doorontwikkeling | Nee | | In uitvoering Stevig Lokaal Team 3.03.2.3 | Sociaal Team | Nee | | In uitvoering 3.03.2.4 | Sociaal verwijzen | Nee | | In uitvoering 69 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 70 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 3.03.2.5 Ontmoetingsmo menten/sociale activiteiten Nee In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Algemene voorzieningen Wmo Nummer 3.03.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 onderzoeken we of dagbesteding en huishoudelijk ondersteuning regionaal worden vormgegeven als algemene voorziening. In de ontwikkeling naar laagdrempelige voorzieningen in het voorveld en het neerzetten van een sterke sociale basis werken we niet alleen.
We zijn hierin niet uniek en veel organisaties/aanbieders werken ook in andere gemeenten in de regio. Samen met de gemeenten in de regio Zaanstreek – Waterland proberen wij meer voorzieningen algemeen beschikbaar te maken. Inwoners kunnen gemakkelijker (zonder beschikking) gebruik maken van de voorzieningen, aanbieders kunnen zorgpersoneel flexibeler inzetten en inwoners blijven langer zelfstandig zonder de inzet van zwaardere ondersteuning of zorg. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Doorontwikkeling Stevig Lokaal Team Nummer 3.03.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 werken we aan een breed inlooppunt en één centrale toegang voor onze inwoners. In 2026 is een uitvoeringsplan Stevig Lokaal team opgesteld. Hierin staat wat er nodig is voor een Stevig Lokaal Team waar onze inwoners (0-100) terecht kunnen met al hun (ondersteunings-)vragen. We willen een Stevig Lokaal Team dat voldoet aan de (aanstaande) wettelijke eisen en bijdragen aan de noodzakelijke transformatie naar het voorveld voor houdbare zorg. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 71 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Sociaal Team Nummer 3.03.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 evalueren we het Sociaal Team Waterland en onderzoeken we aanpassingen of uitbreiding ervan.
In wijkcentrum De Bolder in Monnickendam wordt een wekelijks inloopspreekuur georganiseerd door de gemeente, in samenwerking met De SMD, Welzijn Wonen Plus en de Bibliotheek. Het Sociaal Team Waterland is er voor alle inwoners die een vraag of zorgen hebben over geld, wonen, opgroeien en ouder worden of ondersteuning nodig hebben bij werk, zorg & welzijn, inkomen. De medewerkers van het Sociaal Team hebben ervaring en zijn deskundig. Zij hebben goede contacten met organisaties, huisartsen, scholen en zorginstellingen binnen de gemeente. Dit Sociaal Team wordt onderdeel van het Stevig Lokaal Team. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Sociaal verwijzen Nummer 3.03.2.4 Doel behaald? Nee Omschrijving Op Marken en in Ilpendam is gestart met Welzijn op recept. Hierbij verwijst de huisarts inwoners die regelmatig langskomen met onderliggende vragen die voortkomen uit bijvoorbeeld rouw of eenzaamheid naar een welzijnsconsulent. De welzijnsconsulent verkent met de inwoner wat er speelt vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid en leidt door naar passend aanbod. Welzijn op recept is een voorloper op Sociaal verwijzen zoals dit benoemd wordt in het AZWA. In 2027 zal Welzijn op recept doorontwikkeld worden naar Sociaal verwijzen.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 72 Status In uitvoering Ontmoetingsmomenten/sociale activiteiten Nummer 3.03.2.5 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2027 is het aanbod van sociaal culturele activiteiten in de kleinere kernen passend en met de dorpshuizen afgestemd op de behoefte. Het welzijnswerk, uitgevoerd door WelzijnWonenPlus, ondersteunt dorpshuizen bij het organiseren van ontmoetingsmomenten en sociale activiteiten zoals koffiemomenten, themabijeenkomsten en gezamenlijke maaltijden in alle kernen. Dit doel hangt samen met de subsidieverordening en het dorpshuizenfonds. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Gelijke kansen op ontwikkeling en meedoen In Waterland zijn diverse laagdrempelige voorzieningen voor specifieke doelgroepen, naast maatwerkregelingen. Inwoners kunnen zonder indicatie terecht bij het Buitenhuis voor mantelzorgondersteuning (respijtzorg en logeeropvang) en bij Huis aan het Water voor ondersteuning als een gezinslid de diagnose kanker heeft. Schuldhulp richt zich op vroegsignalering om problemen te beperken en deelname te bevorderen. Voor basisvaardigheden is er een regionaal aanbod (taal, rekenen, digitaal). De bibliotheek speelt een centrale rol in ontwikkeling, participatie en gelijke kansen.
Voor kinderen uit gezinnen met weinig inkomen biedt het Jeugdfonds Sport en Cultuur toegang tot sport en sociale activiteiten. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Gelijke kansen op ontwikkeling en meedoen 3.03.3.1 Evaluatie herinrichting vroegsignalering Nee In uitvoering 3.03.3.2 Inrichten Geldfit Nee In uitvoering 3.03.3.3 Onafhankelijke cliëntondersteuni ng Nee In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 73 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 3.03.3.4 Mantelzorgonder steuning Nee In uitvoering 3.03.3.5 Uitvoeringsplan basisvaardighede n Nee In uitvoering 3.03.3.6 Bevorderen inclusie Ja Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Evaluatie herinrichting vroegsignalering Nummer 3.03.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Gedurende 2027 wordt de herinrichting van de vroegsignalering actief gemonitord, geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. In 2026 is de vroegsignalering van schulden belegd bij de SMD. Voorheen voerde de gemeente dit zelf uit, maar door de kleine omvang van het aantal signalen was er een tekort aan focus en specialisering in het oppakken van signalen. De SMD voerde al enige tijd bij naastgelegen gemeenten de vroegsignalering uit, met positieve resultaten aldaar.
Het doel is om de keten van signalen van signaalpartners naar direct advies en verdere begeleiding en het professionele hulpaanbod van de schuldhulpverlening te versterken. Ook hebben wij de vroegsignalering uitgebreid met signalen van de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Inrichten Geldfit Nummer 3.03.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt er gekeken naar hoe Geldfit geplaatst gaat worden in het Stevig Lokale Team. In 2025 zijn we een overeenkomst aangegaan met Geldfit. Geldfit is één van de belangrijkste Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 74 doorverwijspartijen in de schuldhulpverlening. Geldfit biedt een integraal aanbod van voorlichting tot advisering en doorverwijzing. Sinds 2026 maakt de Rijksoverheid actief gebruik van Geldfit en geven ze er meer bekendheid aan. In Waterland sluit Geldfit aan op de keten van vroegsignalering en schuldhulpverlening, maar ook op de inkomensregelingen en op schulddienstverlening voor specifieke groepen, zoals ondernemers. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Onafhankelijke cliëntondersteuning Nummer 3.03.3.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt onderzocht hoe cliëntondersteuning deel kan uitmaken van het Stevig Lokaal Team.
De clientondersteuner helpt inwoners bij: * Het verduidelijken van de hulpvraag en het in kaart brengen van de situatie. * Meedenken mee over mogelijke oplossingen, het geven van informatie en advies * Ondersteuning/meegaan naar gesprekken met diverse instanties of gemeente, * Adviseren bij het indienen van aanvragen, * Het opnemen van contact met andere instanties en hulpverleners. * Daar waar nodig doorverwijzen naar de juiste hulpverlening. De clientondersteuner staat naast de inwoner en is er voor iedereen, die graag wil dat er iemand vanuit een onafhankelijke positie meedenkt en ondersteunt. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Mantelzorgondersteuning Nummer 3.03.3.4 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 75 Omschrijving In 2027 kijken we hoe de expertise van professionals over de ondersteuning van mantelzorgers vergroot kan worden. Naast de vertrouwde mantelzorgondersteuning die WelzijnWonenPlus biedt in onze gemeente kunnen onze inwoners en hun mantelzorgers ook terecht bij het Buitenhuis in Wijdewormer voor respijtzorg en kortdurend verblijf. Professionals kunnen een grotere rol pakken in de ondersteuning van mantelzorgers en de doorverwijzing naar ondersteunend aanbod. Vanuit regionale programma's wordt de komende jaren ook gekeken hoe de mantelzorger beter ondersteund kan worden.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Uitvoeringsplan basisvaardigheden Nummer 3.03.3.5 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt het lokale uitvoeringsplan basisvaardigheden uitgevoerd. In 2025 is er een regionale visie opgesteld voor het verbeteren van basisvaardigheden van onze inwoners. Op basis van deze visie is zowel een regionaal als een lokaal uitvoeringsplan geschreven. In het regionale uitvoeringsplan worden de voorzieningen opgenomen die voor alle inwoners uit de regio zijn. In het lokale uitvoeringsplan wordt ingespeeld op de specifieke behoeften in de gemeente Waterland. De kosten voor de uitvoering van basisvaardigheden worden betaald uit specifieke regionale middelen die binnenkomen bij de Centrumgemeente. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Bevorderen inclusie Nummer 3.03.3.6 Doel behaald? Nee Omschrijving Daar waar mogelijk inzetten op maatschappelijke participatie. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 76 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status Nog niet gestart Waterlandse indicatoren Indicator Bron Eenheid Verleden Heden Toekomst 2020 2024 2028 Moeite met rondkomen - senioren GGD- gezondheidsmonitor Percentage inwoners van 65 jaar of ouder die aangeven moeite te hebben met rondkomen van huishoudinkomen.
4% 5% Gelijk - lager Moeite met rondkomen - volwassenen GGD- gezondheidsmonitor Percentage inwoners van tussen de 18 en 64 jaar oud die aangeven moeite te hebben met rondkomen van huishoudinkomen. 10% 13% Gelijk - lager Ondersteuning op maat Wat willen we bereiken? Zinvolle en waardige participatie De gemeente ondersteunt inwoners die dit nodig hebben bij zinvolle en waardige participatie. Gemeente Waterland vindt het belangrijk dat inwoners passend naar betaald werk worden begeleid. Hierdoor kunnen inwoners beter op eigen benen staan. Hiervoor kunnen we re-integratie instrumenten inzetten. Voorbeelden van re-integratie instrumenten zijn omscholingstrajecten en werkervaringsplaatsen. Sommige inwoners hebben blijvend geen uitzicht op betaald werk, maar kunnen wel meedoen naar vermogen aan vrijwilligerswerk of ontmoetingsactiviteiten. Het is belangrijk om te blijven investeren in de capaciteiten van onze inwoners. Wij bieden ondersteuning op maat voor inburgeraars. Om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving volgen zij een taaltraject en een verplichte cursus om weg wijs te worden in de Nederlandse maatschappij. Er wordt tijdens de inburgering gestart met re-integratie.
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 77 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Zinvolle en waardige participatie 3.04.1.1 Inrichting Werkcentrum Nee In uitvoering 3.04.1.2 (Verordening) Maatschappelijke Participatie Nee In uitvoering 3.04.1.3 Inrichting aansluiting participatie en inburgering Nee In uitvoering 3.04.1.4 Inrichten jaarlijkse evaluatie inburgering Nee In uitvoering 3.04.1.5 Aanbod minimaregelingen voor inwoners in Waterland herzien en het bereik vergroten Nee In uitvoering 3.04.1.6 Intensiveren van maatwerk in de schuldhulpverleni ngstrajecten Nee In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Inrichting Werkcentrum Nummer 3.04.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt het regionale Werkcentrum doorontwikkeld en zorgen wij dat de belangen van Waterland daar goed in worden meegenomen. Sinds 1 januari 2026 is de website van het Werkcentrum gelanceerd. Het Werkcentrum vervangt meerdere regionale samenwerkingsorganen (Regionaal Werkbedrijf, WerkgeversServicePunt, Regionale Mobiliteitsteams) en wordt de integrale toegangspoort voor alle werkgerelateerde vraagstukken. Momenteel is het Werkcentrum nog beperkt in scope en is de integraliteit nog niet volledig gerealiseerd. In de Arbeidsmarktregio wordt de plaats en inrichting van het Werkcentrum nog doorontwikkeld.
Het regionale Werkcentrum als toegangspoort en netwerksamenwerking helpt onze inwoners en ondernemers met een werkgerelateerde vraag direct naar het juiste antwoord en de gepaste ondersteuning. De Arbeidsmarktregio gaat ook een rol spelen in het organiseren van het ontbrekende begeleidingsaanbod waar actieve vraag naar is. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 78 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering (Verordening) Maatschappelijke Participatie Nummer 3.04.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt de verordening voor Maatschappelijke Participatie opgesteld. Aanpassing in de uitvoering volgt hieruit. Sinds 1 januari 2026 is het eerste deel van de Participatiewet in Balans in werking getreden. Eén van de onderdelen hiervan is de verschuiving van de taak van gemeente van de begeleiding naar werk voor degenen die dat kunnen naar de begeleiding van inwoners naar bredere vormen van participatie voor degenen die niet direct aan het werk kunnen. Dit vraagt een intensievere samenwerking met (potentiële) partners die hier plaatsen voor kunnen bieden, van sportclubs tot dorpshuizen en meer. De inrichting van de maatschappelijke participatie en de bijbehorende verordening komt ter vervanging van (o.a.) de Afstemmingsverordening Participatiewet 2015.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Inrichting aansluiting participatie en inburgering Nummer 3.04.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Vanaf Q3 2027 sluiten de ondersteuning die we bieden vanuit participatie en inburgering goed op elkaar aan, zodat nieuwkomers al tijdens de inburgering richting werk en andere participatie bewegen. We zien dat het voor nieuwkomers moeilijk is om passend werk te vinden. Toeleiding van nieuwkomers naar werk vraagt enerzijds om meer ondersteuning voor werkzoekenden. Anderzijds vraagt het ook om ondersteuning en informatievoorziening voor werkgevers over mogelijke ondersteuningsregelingen voor het aannemen van nieuwkomers. Denk bijvoorbeeld aan regelingen voor (les over) taal op de werkvloer. Daarnaast zien wij ook dat er behoefte is aan leer- Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 79 werktrajecten, met aandacht voor vaktaal. Participatie tijdens de inburgering helpt bij het leren van Nederlands en het opbouwen van een lokaal netwerk. Hierbij sluiten we waar mogelijk ook aan op regionale ontwikkelingen, zoals het werk van de regionaal verbinder statushouders. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Inrichten jaarlijkse evaluatie inburgering Nummer 3.04.1.4 Doel behaald? Nee Omschrijving In Q2 van 2027 hebben we een structureel ervaringsonderzoek voor inburgering ingericht.
We willen structureel feedback ophalen bij inburgeraars. Met deze informatie kunnen we de begeleiding en het aanbod beter laten aansluiten op de behoeften van de doelgroep. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Aanbod minimaregelingen voor inwoners in Waterland herzien en het bereik vergroten Nummer 3.04.1.5 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2027 is het bereik van de minimaregelingen vergroot en indien nodig onderzoeken we of het aanbod herzien moet worden. In Waterland is er een groep inwoners die langdurige armoede ondervindt. Door te faciliteren in bestaanszekerheid voor alle inwoners willen wij het mogelijk maken dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Wij vinden het belangrijk dat de minimaregelingen passend en werkend zijn en dat iedereen die het nodig heeft, weet hoe die aanspraak kan maken op hulp om te sporten of om een computer aan te schaffen. We willen de communicatiecampagne van 2026 voortzetten door via zowel de lokale Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 80 kranten, social media en de gemeentelijke informatiebronnen bekendheid hieraan te geven. Ook gaan we onderzoeken of de nieuwe mogelijkheden van de Wet Proactieve Dienstverlening gebruikt kunnen worden om inwoners direct te bereiken. Ook gaan we verder met het faciliteren van ondersteuning voor degenen die moeite hebben met het doen van een aanvraag.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Intensiveren van maatwerk in de schuldhulpverleningstrajecten Nummer 3.04.1.6 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2027 wordt er maatwerk ingezet bij schuldhulpverleningstrajecten en is de effectiviteit verbeterd. Wij vinden het belangrijk dat onze inwoners financieel gezond zijn. Maatwerk in de schuldhulpverlening speelt een belangrijke rol. Door de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), per 1 juli 2023 hebben we gemerkt dat het maatwerk meer en intensievere begeleiding vereist. Door meer maatwerk in de nazorg willen wij recidive verlagen en de zelfredzaamheid van inwoners bevorderen. Ook kijken we naar de voorkant, de begeleiding tijdens het traject, en evalueren de effectiviteit van onze samenwerkingspartners. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Passende zorg Goede en tijdige hulp voor jeugdigen en volwassenen die het echt nodig hebben. De gemeente zorgt voor een dekkend aanbod aan zorg en ondersteuning, dat bij voorkeur zo dichtbij mogelijk wordt geleverd voor de inwoners die deze ondersteuning echt nodig hebben. De gemeente werkt hierin waar nodig, dan wel verplicht samen met de regio om deze zorg in te kopen.
Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Passende zorg 3.04.2.1 Inkoop Wmo Nee In uitvoering 3.04.2.2 Verordening Wmo Nee In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 81 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 3.04.2.3 Verordening jeugdhulp/ Wet reikwijdte Jeugdwet Nee Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Inkoop Wmo Nummer 3.04.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt de regionale aanbesteding (ZWOLW niveau = (Zaanstad, Wormerland, Oostzaan, Landsmeer en Waterland)) voor Wmo maatwerk afgerond en gaat de gemeente nieuwe overeenkomsten aan. Deze overeenkomsten worden aangegaan voor de diensten huishoudelijke ondersteuning, begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf). De nieuwe overeenkomsten met daarbij behorende vernieuwde werkwijzen worden geïmplementeerd en alle betrokken medewerkers zijn getraind. Respijtzorg (zoals het Buitenhuis) is regionaal (Zaanstreek-Waterland) ingekocht en vormgegeven als algemene voorziening. Door de afronding van de regionale inkoop is dienstverlening en financiering structureel geborgd. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Verordening Wmo Nummer 3.04.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt de nieuwe verordening maatschappelijke ondersteuning vastgesteld.
Hierin worden de kaders van de vernieuwde werkwijze voor het toekennen van Wmo maatwerk opgenomen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Status In uitvoering Verordening jeugdhulp/ Wet reikwijdte Jeugdwet Nummer 3.04.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Het wetsvoorstel Wet reikwijdte Jeugdwet maakt deel uit van de Hervormingsagenda Jeugd en heeft ten doel de reikwijdte van de Jeugdwet scherper af te bakenen. De afgelopen jaren is het jeugdhulpstelsel onder druk komen te staan. Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt is sterk gegroeid, met als gevolg dat er personele krapte ontstaat, jeugdigen en ouders in de meest kwetsbare posities onvoldoende passende en tijdige jeugdhulp ontvangen en de kosten zodanig zijn gestegen dat het stelsel financieel onhoudbaar wordt. Daarom is er meer grip nodig op de toegang tot en de inzet van jeugdhulp. Het wetsvoorstel bevat daartoe verschillende maatregelen. Het wetsvoorstel lag in 2026 voor ter consultatie. Verwachte ingangsdatum nog niet bekend. Als de wet wijzigt, moet de Verordening Jeugdhulp worden aangepast.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status Nog niet gestart Waterlandse indicatoren Indicator | Bron | Eenheid | Verleden | Heden | Toekomst 2021 | 2024 | 2028 Jongeren met | waarstaatjegemeente.nl Percentage | 11,8% | 12% | Gelijk jeugdhulp | inwoners tot 18 jaar oud met jeugdhulp. Wat willen we bereiken? Wonen en zorg zo dichtbij als mogelijk De gemeente zorgt voor een dekkend aanbod aan zorg en ondersteuning, dat bij voorkeur zo dichtbij mogelijk wordt geleverd voor de inwoners die deze ondersteuning echt nodig hebben. De gemeente werkt hierin zoveel mogelijk samen met de regio om een toekomstbestendig woningbestand met de juiste zorg op de juiste plek te realiseren. Voor sommige doelgroepen kan dat in Waterland in de kernen gerealiseerd worden en voor anderen in de regio Zaanstreek-Waterland.
Nummer | Wat gaan we | Prioritering collegeperiode | Status daarvoor doen? | 2026-2030 Wonen en zorg zo dichtbij als mogelijk 82 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 83 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 3.04.3.1 Uitvoeringsagend a wonen en zorg Nee In uitvoering 3.04.3.2 Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Nee In uitvoering 3.04.3.3 Project Boeglijn Nee In uitvoering 3.04.3.4 Bijzondere doelgroepen Ja In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeringsagenda wonen en zorg Nummer 3.04.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Eind 2027 levert de gemeente een actieve bijdrage aan de regionale uitvoering van de vijf pijlers van het woon- en zorgprogramma (Regio in Beeld, Bewustwording, Beschikbaarheid Zorg, Preventie en Doorstroming en Bovenlokale Voorzieningen). Hierdoor is de regionale samenwerking versterkt en zijn de randvoorwaarden verbeterd voor voldoende passende woonzorgvoorzieningen en een toekomstbestendig woon- en zorglandschap in Zaanstreek-Waterland Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Nummer 3.04.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Uiterlijk eind 2027 beschikt de regio Waterland over een vernieuwde regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BWMO) en een vastgesteld regionaal actieplan dakloosheid.
Waterland levert actief een bijdrage aan de totstandkoming en uitvoering van beide plannen. In 2027 onderzoeken we welke inkoop van zorg nog aanvullend nodig is om in gemeente Waterland Beschermd Thuis te organiseren. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 84 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Project Boeglijn Nummer 3.04.3.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is de Wmo zorg en ondersteuning die nodig is voor de inwoners van Wooninitiatief de Boeglijn geïndiceerd. Deze zorg wordt geleverd binnen een passende financieringsvorm vanuit de gemeente. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Bijzondere doelgroepen Nummer 3.04.3.4 Doel behaald? Nee Omschrijving We zorgen in Waterland voor passende huisvesting of opvang voor bijzondere doelgroepen. Dit betreft de kleine doelgroepen met een specifieke huisvestingsvraag. Dit kunnen doelgroepen zijn die een combinatie van wonen en zorg nodig hebben (zoals bijvoorbeeld bovengenoemd project Boeglijn), maar ook vluchtelingen, asielzoekers, en Oekraïense ontheemden. Voor deze laatste groepen worden landelijke en regionale afspraken gemaakt en moeten we voldoen aan de wettelijke taakstelling voor het huisvesten van vergunninghouders. Er worden alternatieven onderzocht voor huisvesting van statushouders anders dan via de voorrangsregeling van sociale huurwoningen.
Ingezet wordt op voortzetting opvang asielzoekers in Hotel Van der Valk (en anders elders in de regio). Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 85 Inwoners beschermd Wat willen we bereiken? Passende ondersteuning voor mensen met complex (onbegrepen) gedrag en slachtoffers mensenhandel Het voorkomen van escalatie, uitbuiting en recidive door vroegsignalering, samenwerking en een persoonsgerichte aanpak * voor inwoners met complexe problematiek en/of onbegrepen gedrag * slachtoffers van mensenhandel Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Passende ondersteuning voor mensen met complex (onbegrepen) gedrag en slachtoffers mensenhandel 3.05.1.1 Herkenning van signalen van mensenhandel Nee Nog niet gestart 3.05.1.2 Verbeteren informatieontsluit ing Nee In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Herkenning van signalen van mensenhandel Nummer 3.05.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 versterken we de aanpak van mensenhandel (seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting) door de signalering en opvolging binnen de gemeente te verbeteren. Dit als onderdeel van een regionale uitvoeringsagenda. 1.
we trainen voor 31 december 2027 alle medewerkers van Samenleving, Handhaving en Publiekszaken die direct contact hebben met inwoners in het herkennen en signaleren van mensenhandel; 2. we ontwikkelen en implementeren vóór 31 december 2027 een gemeentelijke meldroute, zodat signalen van (vermoedelijke) mensenhandel eenduidig en tijdig worden gemeld en opgepakt. Hiermee vergroten we de bewustwording binnen de organisatie en dragen we bij aan het vroegtijdig herkennen, stoppen en voorkomen van mensenhandel. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 86 Status Nog niet gestart Verbeteren informatieontsluiting Nummer 3.05.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Op het moment dat Veilig Thuis een zorgmelding binnen krijgt, is het belangrijk dat zij zo snel en veilig mogelijk inzicht krijgen in wie waar bekend is en contact op kan nemen met de betreffende netwerkpartner om verdere informatie in te winnen. Dit zorgt voor efficiënter werken en snellere hulp voor onze inwoners. Eind 2027 is het systeem geïmplementeerd in gemeente Waterland.
Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Aanpak Geweld In Afhankelijkheidsrelaties (GIA) Met de Aanpak Geweld in Afhankelijkheidsrelaties zorgen we ervoor dat inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling of andere vormen van geweld binnen afhankelijkheidsrelaties eerder in beeld komen en sneller passende hulp krijgen. Hierdoor neemt de veiligheid van slachtoffers toe, wordt geweld sneller gestopt en voorkomen we dat problemen zich van generatie op generatie herhalen. Door de samenwerking tussen zorg-, welzijns- en veiligheidspartners ontvangen inwoners de ondersteuning die nodig is om hun situatie duurzaam te verbeteren, zodat zij veilig kunnen opgroeien, wonen en leven. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Aanpak Geweld In Afhankelijkheidsrelaties (GIA) 3.05.2.1 Proeftuin Toekomstscenari o Kind en Gezinsbeschermi ng Nee In uitvoering 3.05.2.2 PersoonsGerichte Aanpak Jeugd en Veiligheid Nee In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 87 Wat gaan we daarvoor doen? Proeftuin Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming Nummer 3.05.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 integreren we de herijkte werkwijze van het Regionaal VeiligheidsNetwerk (RVN) in de werkwijze van het Stevig Lokaal Team.