417-16 Bijlage Gewijzigde Begroting 2026
Tekst van het document
21 oktober 2025
Begroting 2026
Inhoudsopgave Hoofdlijnen ............................................................................................................................................................. 4 Inleiding .............................................................................................................................................................. 5 Lokale lastendruk ............................................................................................................................................... 8 Samenvattend overzicht .................................................................................................................................... 9 Programma's ......................................................................................................................................................... 10 Leeswijzer ......................................................................................................................................................... 11 Ruimtelijk domein ............................................................................................................................................ 12 Openbaar domein ............................................................................................................................................
18 Sociaal domein ................................................................................................................................................. 22 Bestuur ............................................................................................................................................................. 28 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................................................... 32 Overhead .......................................................................................................................................................... 34 Vennootschapsbelasting .................................................................................................................................. 37 Onvoorzien ....................................................................................................................................................... 38 Paragrafen ............................................................................................................................................................ 39 Leeswijzer .........................................................................................................................................................
40 § A Lokale heffingen ......................................................................................................................................... 41 § B Weerstandsvermogen ................................................................................................................................ 48 § C Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................... 55 § D Financiering ................................................................................................................................................ 60 § E Bedrijfsvoering............................................................................................................................................ 63 § F Verbonden partijen .................................................................................................................................... 68 § G Grondbeleid ............................................................................................................................................... 83 § H Openbaarheid ............................................................................................................................................
85 § I Subsidies ...................................................................................................................................................... 86 § J Duurzaamheid ............................................................................................................................................. 94 Financiële begroting ............................................................................................................................................. 95 Overzicht van baten en lasten .......................................................................................................................... 96 Meerjarenraming ............................................................................................................................................. 98 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................................ 101 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves .................................................................................... 103 Geprognosticeerde balans 2026-2029 ...........................................................................................................
106 Geprognosticeerd EMU-saldo ........................................................................................................................ 108 Stand en het gespecificeerde verloop reserves ............................................................................................. 110 Stand en het gespecificeerde verloop voorzieningen .................................................................................... 112 Financiering .................................................................................................................................................... 114 Investeringskredieten..................................................................................................................................... 115 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ................................................................................................... 124
2
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 Bijlagen ............................................................................................................................................................... 125 Uitvoeringsinformatie 2026-2029 .................................................................................................................. 126 Overzicht van baten en lasten per taakveld ................................................................................................... 132 Afkortingenlijst ............................................................................................................................................... 136
Versie 21-10-2025
3
Begroting 2026
Hoofdlijnen
4
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Inleiding
Voor u ligt de meerjarenbegroting 2026–2029 van de gemeente Waterland. De begroting biedt een meerjarig sluitend perspectief op verzoek van de raad. Om dit te bereiken zijn beleidsmatige en financiële keuzes gemaakt om een zo realistisch mogelijke begroting voor u te presenteren. De uitgangspunten hierbij zijn de kaders zoals vastgesteld in de voorjaarsnota 2025. In de begroting wordt per programmaonderdeel inzicht gegeven in doelstellingen, activiteiten en financiële middelen. De programma’s zijn als volgt ingedeeld: Ruimtelijk domein: Dit domein omvat ruimtelijke ontwikkeling, economie en toerisme, woningbouw en duurzaamheid waaronder het uitvoeringsprogramma 2025-2027: 1. 2. 3.
Isoleren en besparen, Duurzame energie opwekken, Duurzaam verwarmen.
Openbaar domein: Dit domein richt zich op onderhoud en beheer van openbare ruimte, waaronder wegen, groen en afval. Werkt aan een openbare ruimte die bijdraagt aan de dienstverlening voor de inwoners en ondernemers van gemeente Waterland. Sociaal domein: Het sociaal domein richt zich op jeugdhulp, Wmo, participatie, schuldhulpverlening, volksgezondheid, welzijnswerk en voorliggende voorzieningen zoals sport en bibliotheek. Met de voorkeur vanuit de raad voor scenario E wordt de taakstelling vanaf 2026 met € 250.000 teruggedraaid. Bestuur: Dit onderdeel richt zich op bestuurlijke vernieuwing en het versterken van de organisatie, zodat het gemeentebestuur slagvaardig en toekomstgericht kan inspelen op de ontwikkelingen in Waterland. Algemene dekkingsmiddelen: Hier worden inkomsten uit belastingen en het gemeentefonds verantwoord. Met de voorkeur van de raad voor scenario E wordt de OZB voor woningen verhoogd met 2,8%. Overhead: Dit programmaonderdeel faciliteert beleid en bedrijfsvoering binnen de organisatie en levert een directe bijdrage aan de kwaliteit van dienstverlening voor inwoners en ondernemers van Waterland. Hieronder vallen kosten voor personeel, interne ondersteuning en ICT.
De overhead omvat tevens investeringen in digitalisering, zoals een moderne werkplek, het zaaksysteem en het strategisch informatievoorzieningsplan, waardoor medewerkers efficiënt en toekomstgericht kunnen werken en inwoners beter, sneller en transparanter worden bediend. Vennootschapsbelasting & Onvoorzien: Deze onderdelen faciliteren fiscale verplichtingen en onvoorziene uitgaven. LIAS: De begroting is opgesteld in LIAS, waarmee een stap wordt gezet richting digitalisering en professionalisering van de Planning & Control-cyclus. Deze werkwijze maakt integraal en transparant sturen
Versie 21-10-2025
5
Begroting 2026 mogelijk op inhoud, met aandacht voor bestuurlijke speerpunten. Daarnaast verbetert deze werkwijze de leesbaarheid en toegankelijkheid voor de inwoners.
Uitgaven in bedragen Storting naar Reserves
€0
Treasury en onvoorzien en Vpb
€ 564.463
Economie en toerisme
€ 355.846
Overschot op begroting
€ 883.308
Onderwijs
€ 1.880.857
Bestuur
€ 2.653.597
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
€ 2.874.661
Veiligheid
€ 3.456.880
Sport, cultuur en recreatie
€ 4.258.647
Verkeer, vervoer en waterstaat
€ 4.313.823
Volksgezondheid & Milieu
€ 4.990.926
Overhead
€ 9.777.446
Sociale voorzieningen
€ 20.014.393 0
5000000
10000000
15000000
20000000
25000000
Uitgaven in percentages
Sociale voorzieningen 8%
8% 6%
9%
Overhead 5% Volksgezondheid & Milieu
5% 2%
3%
1%
17%
1%
Verkeer, vervoer en waterstaat Sport, cultuur en recreatie Veiligheid
35%
6
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Inkomsten in bedragen
Leges opbrengsten
€ 1.559.352
Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing
€ 4.648.549
Belasting opbrengsten
€ 6.477.488
Overige inkomsten
€ 8.653.748
Vanuit het Rijk
€ 34.685.710
0
10000000
20000000
30000000
40000000
Inkomsten in percentages
15% Vanuit het Rijk
12%
Overige inkomsten 8% Belasting opbrengsten 3% Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing Leges opbrengsten 62%
Versie 21-10-2025
7
Begroting 2026
Lokale lastendruk
In onderstaande tabel is het totaal van de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per inwoner weergegeven.
Lokale heffing OZB+RZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totaal
2022 237 71 108 416
2023 236 73 110 420
2024 240 75 112 427
2025 275 77 135 487
2026 282 104 157 543
Op basis van deze tabel kan het meerjarenperspectief van de lokale lastendruk als volgt worden weergegeven. 600
500
400
300
200
100
0 2022
8
2023
2024
2025
2026
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Samenvattend overzicht
Bedragen x € 1.000 Programma onderdeel
Saldo 2026
Saldo 2027
Saldo 2028
Saldo 2029
-767
-325
-477
-426
1. Ruimtelijk domein 1.01 Veiligheid 1.02 Economie en toerisme 1.03 Ruimtelijke ordening en wonen
-4.991 -3.420 -320 -1.251
-4.803 -3.418 -317 -1.068
-4.813 -3.417 -317 -1.080
-4.712 -3.416 -317 -980
2. Openbaar domein 2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat 2.02 Sport cultuur en recreatie
-6.810 -3.598 -3.793
-6.981 -3.710 -3.868
-6.843 -3.697 -3.840
-7.597 -3.693 -4.647
582
597
695
742
3. Sociaal domein
-18.134
-18.155
-17.991
-18.016
3.01 Onderwijs
-1.778
-1.769
-1.928
-1.912
3.02 Sociale voorzieningen 3.03 Volksgezondheid
-16.071 -284
-16.099 -288
-15.775 -288
-15.816 -288
4. Bestuur 4.01 Bestuur 5. Algemene dekkingsmiddelen 5.01 Dividend 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
-2.209 -2.209 41.150 209 6.091
-2.231 -2.231 41.517 208 6.091
-2.231 -2.231 40.821 207 6.091
-2.231 -2.231 41.189 207 6.091
5.03 Algemene uitkering 5.04 Saldo van financieringsfunctie 5.05 Overige algemene dekkingsmiddelen
34.686 -786 949
34.909 -678 987
34.317 -844 1.050
34.793 -1.012 1.411
6. Overhead 6.01 Overhead 7. Vennootschapsbelasting
-9.720 -9.720 -3
-9.620 -9.620 -3
-9.367 -9.367 -3
-9.306 -9.306 -3
7.01 Vennootschapsbelasting
-3
-3
-3
-3
8. Onvoorzien
-50
-50
-50
-50
8.01 Onvoorzien
-50
-50
-50
-50
Reserves
1.650
1.324
1.106
977
9. Reserves
1.650
1.324
1.106
977
9.01 Reserves Totaal
1.650 883
1.324 998
1.106 629
977 551
Exploitatie
2.03 Milieu
Versie 21-10-2025
9
Begroting 2026
Programma's
10
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Leeswijzer
In het programmaplan van gemeente Waterland zijn de volgende programma’s vastgesteld: • Ruimtelijk domein • Openbaar domein • Sociaal domein • Bestuur • Algemene dekkingsmiddelen • Overhead • Vennootschapsbelasting • Onvoorzien Deze programma's zijn opgebouwd uit de volgende onderwerpen:
Doelstellingen Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen?
Wat mag het kosten? Per programmaonderdeel worden de lasten, baten en het saldo in beeld gebracht.
Beleidsindicatoren Vanuit het BBV zijn gemeenten verplicht om in de programma’s een basisset van beleidsindicatoren op te nemen. De gegevens van deze wettelijke indicatoren zijn afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/.
Verbonden partijen Per programma wordt aangegeven welke verbonden partijen bijdragen aan het programma. De informatie over de verbonden partijen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
Versie 21-10-2025
11
Begroting 2026
Ruimtelijk domein
Omschrijving programma Het programma Ruimtelijk domein richt zich op verschillende thema's, namelijk: bouwen en wonen, duurzaamheid, energietransitie, klimaatadaptatie, economie, toerisme, landschap en recreatie, markten, standplaatsen en evenementen. Elk van deze thema's is van belang voor de ontwikkeling en kwaliteit van de ruimtelijke omgeving.
Doelstellingen Wat willen wij bereiken? Het gewenste maatschappelijke effect is het faciliteren van een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving waarin iedereen kan wonen, werken, recreëren en verblijven.
1.1 Betaalbare woningen Voldoende betaalbare woningen voor doelgroepen (jongeren en ouderen) realiseren. Het college heeft plannen gemaakt voor de bouw van ongeveer 2000 woningen, van welke woningen de betaalbaarheid op voorhand gewaarborgd dient te zijn. In huidige bouwplannen is een keuze gemaakt voor een gemeentelijke rol en de inzet van het grondbeleidsinstrumentarium. Voor de nog te maken bouwplannen kan het wenselijk zijn om te kiezen voor een actieve(re) gemeentelijke rol. In het grondbeleid zijn tevens nieuwe maatregelen opgenomen om de betaalbaarheid van woningen beter te waarborgen en de huidige verdeling van sociale-, betaalbare- en vrijesectorwoningen te reguleren (30-30-40). Deze nieuwe maatregelen hebben financiële consequenties. Als niet wordt voldaan aan de eis om sociale en betaalbare woningen te realiseren, dient ter compensatie een vergoeding aan de gemeente te worden betaald.
Wat gaan wij daarvoor doen? 1.1.1 Nieuwbouw woningen Wij geven uitvoering aan het Meerjarenprogramma Woningbouw , met plannen voor ca. 2.000 woningen. Hierbij staat centraal het ruimtelijke faciliteren van de projecten met de daarvoor beschikbare en meest doelmatige instrumenten. Daarbij is tevens aandacht voor kansen die zich aandienen voor locaties die niet in het meerjarenprogramma staan. Deze worden per locatie integraal beoordeeld op mogelijkheden en kansen.
1.1.2 30-30-40 verdeling Conform de Nota Grondbeleid hanteren wij bij nieuwbouwprojecten de volgende verdeling in het programma:
12
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 • • •
30% sociaal (huur) 30% betaalbaar (huur of koop) 40% vrije sector
1.1.3 Tijdelijke woningen Op basis van de in 2023 uitgevoerde locatie analyse en opgestelde businesscase blijft het streven om zo mogelijk 100 tijdelijke woningen te realiseren.
1.1.4 Alternatieve woonvormen Op basis van de in 2023 opgestelde woonzorgvisie worden specifieke locaties aangewezen waar alternatieve woonvormen voor ouderen gestimuleerd en gefaciliteerd worden.
1.2 Energietransitie In het Uitvoeringsprogramma 2025-2027 zijn drie thema's benoemd: Isoleren en besparen, Duurzame energie opwekken en Duurzaam verwarmen. Hieronder staan de activiteiten waar in 2026 aan zal worden gewerkt. Een volledige beschrijving van alle activiteiten en doelstellingen staat in het Uitvoeringsprogramma.
Wat gaan wij daarvoor doen? 1.2.1 Isoleren en besparen 1. Aanbieden isolatiesubsidies (Isolatie-aanpak, Duurzaamheidsfonds) 2.
Organiseren collectieve inkoopacties
3.
Communicatieplan opzetten en uitvoeren voor bewustwording van mogelijkheden tot energiebesparing woning en gedrag
4.
Compensatiemaatregelen treffen voor vleermuizen zodat o.a. spouwmuurisolatie en dakisolatie aan de buitenzijde bij woningen weer volop mogelijk is
5.
Energieadviezen geven aan minder vermogende woningeigenaren (onderdeel Isolatieprogramma) en aan overige groep woningeigenaren
6.
Aanbod energiebesparende maatregelen en diensten energiearmoede, waaronder het opzetten van een energieklusteam
7.
Aansluiten bij energiecoachdiensten van Energiek Zeedam
1.2.2 Duurzame energie opwekken 1. Voorlichten agrariërs en ondernemers over mogelijkheden kleine windturbines 2.
Meewerken aan initiatieven voor zonnepanelen boven parkeerplaatsen
3.
Ondersteunen kleinschalige buurtinitiatieven zoals Uitdammer Energie
4.
Kennis delen en begeleiding bieden aan sportaccommodaties en ander maatschappelijke vastgoedeigenaren voor plaatsen van zonnepanelen voor elektriciteit en thermiek/warmte
5.
Verkennen mogelijkheden initiatieven samen met Waterlandse energiecoöperaties
6.
Bijwerken prestatieafspraken woningcorporaties met betrekking tot zonnepanelen
7.
Communiceren over voordelen (direct) gebruik van eigen elektriciteitsopwek
Versie 21-10-2025
13
Begroting 2026
1.2.3 Duurzaam verwarmen 1. Opstellen Warmteprogramma (Transitievisie Warmte 2.0), met daarin de definitieve warmteoplossing per wijk in de gemeente 2.
Wijkuitvoeringsplannen maken voor alle wijken in Waterland
3.
Bedrijven en maatschappelijke organisaties ondersteunen die duurzaam willen verwarmen, onder andere door afstemming met netbeheerder Liander
4.
Ondersteunen verschillende bewonersinitiatieven die bijdragen aan het aardgasvrij maken van straten, wijken of gebieden in de gemeente
5.
Communiceren over overtollig (woninggebonden) opgewekte duurzame elektriciteit omzetten naar warmte
6.
Opzetten ontzorgingstraject voor bewoners die aardgasvrij willen verwarmen
7.
Organiseren collectieve inkoopacties voor warmte-installaties
1.3 Toerisme en recreatie Het toerisme en de recreatie, ook in regionaal verband, verder ontwikkelen, met oog voor de balans tussen inwoners en toerisme en focus op spreiding van bezoekers.
Wat gaan wij daarvoor doen? 1.3.1 Convenant groepsrondleiding Marken Het convenant bevat afspraken, waarmee een eerste stap naar (meer) onderling begrip tussen bewoners, toeristen en de betrokken ondernemers is gezet. De afspraken in dit convenant zijn te monitoren door feiten te verzamelen en op basis daarvan kunnen wij evalueren en/of afspraken aanpassen. Daarbij geldt ook de vraag op welke wijze - wellicht anders dan of aanvullend op een convenant - alle belangen samengebracht kunnen worden. De gemeente en de Eilandraad zijn en blijven hierover in gesprek, ook in 2026, waarin we opnieuw de werking van het convenant zullen monitoren.
1.3.2 Registratie particuliere vakantieverhuur Er is een registratiesysteem voor particuliere vakantieverhuur ingevoerd. Het registratiesysteem ziet erop toe dat particuliere aanbieders hun (gedeeltelijke) woonruimte alleen met een registratienummer mogen adverteren op de bekende boekingsplatformen. Hiermee willen we voorkomen dat particuliere aanbieders illegaal woonruimte (of een gedeelte daarvan) aanbieden.
1.3.3 Regionale samenwerking Wij continueren voor toerisme de regionale samenwerking tussen Purmerend, Edam-Volendam, OVERgemeenten en Landsmeer. Daarnaast zetten we de regionale samenwerking met Bureau Toerisme Laag Holland (BTLH) voort en zetten we in op een efficiëntere samenwerking tussen de lokale promotie organisaties, BTLH en de samenwerkende gemeenten.
1.4 Klimaatadaptatie De gevolgen van klimaatverandering zijn steeds vaker merkbaar. Denk bijvoorbeeld aan wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen, enz.
14
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 Om de negatieve gevolgen van de klimaatverandering te minimaliseren werken we samen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van Nederland. Om dit te bereiken neemt de gemeente Waterland deel aan het samenwerkingsverband ruimtelijke adaptatie Noorderkwartier 2024 - 2030.
Wat gaan wij daarvoor doen? 1.4.1 Actievere deelname Verkennen hoe de passieve deelname in de afgelopen jaren (als gevolg van beperkte middelen/capaciteit) kan worden omgezet in een meer actieve deelname, met als doel om lokaal beleid te ontwikkelen dat aansluit op en bijdraagt aan de doelen in de samenwerking.
1.5 Dijkversterking tussen Monnickendam en de Nes Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en de financiering van dijkversterkingen (bestuur van het Hoogwaterbeschermingsprogramma) zijn momenteel in gesprek over de noodzaak om de dijk tussen Monnickendam - De Nes te versterken. De noodzaak voor versterking staat nog niet vast. Blijkt een versterking van dit dijktracé nodig te zijn dan wil het college laten onderzoeken of de aanleg van een breder fietspad in het nieuwe dijkontwerp mogelijk is.
Wat gaan wij daarvoor doen? 1.5.1 Onderzoek verbreding fietspad dijk Als blijkt dat de dijkversterking nodig is en gerealiseerd gaat worden, dan zal als meekoppelkans het onderzoek naar de verbreding van het fietspad worden geïnitieerd.
Versie 21-10-2025
15
Begroting 2026
Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000
1.01 Veiligheid Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid 1.02 Economie en toerisme Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie 1.03 Ruimtelijke ordening en wonen Beheer overige gebouwen en gronden Ruimte en leefomgeving Wonen en bouwen Totaal
Lasten 2026 -3.457 -2.291
Baten 2026 37 0
Saldo 2026 -3.420 -2.291
-1.165
37
-1.128
-356
36
-320
-72
0
-72
0
0
0
-19
33
14
-264 -2.875
3 1.624
-261 -1.251
-208
259
51
-1.149 -1.517 -6.687
52 1.312 1.697
-1.097 -205 -4.991
Beleidsindicatoren Num mer 6
Naam Indicator
Eenheid
Bron
2022
2023
2024
2025
Verwijzingen Halt
per 1.000 jongeren
7
9
6
nb
8
Winkeldiefstallen
0,5
1,2
0,3
nb
9
Geweldsmisdrijven
CBS
2,3
1,4
1,4
nb
10
Diefstallen uit woning
CBS
1,3
1,2
1,1
nb
11
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners
Stichtin g Halt CBS
CBS
4,6
4,3
4
nb
% per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar x €1.000 per 1.000 woningen % €
LISA LISA
39,4 201,1
39,8 211,8
nb nb
nb nb
CBS BAG
413 11,7
457 0,8
467 1,9
483 nb
CBS COELO
89,80% 795
89,70% 811
88,80% 823
88,50% 936
€
COELO
939
959
975
1.116
14 16
35 36 37 38
39
16
Gemiddele WOZ-waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 Num mer
W1
Naam Indicator meerpersoonshuishoude n Vermogen geregistreerde zonnepanelen
Eenheid
Bron
2022
2023
2024
2025
MW
CBS
9,7
13,4
14,8
nb
Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (per verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstellingen vermeld.
Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is een samenwerkingsverband tussen de Brandweer ZaanstreekWaterland, GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), politie en de gemeenten EdamVolendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. We werken samen bij het voorkomen en bestrijden van rampen en crises.
ROM InWest B.V. ROMInWest B.V. verbindt ondernemers onderling, kennisinstellingen en overheden zodat ze samen gestructureerd kunnen bouwen aan innovatieve, ondernemende en duurzame ecosystemen. ROMInWest B.V. ondersteunt de groeiambities van ondernemers met producten, diensten en programma’s om innovatie en groei te stimuleren.
Omgevingsdienst IJmond Omgevingsdienst IJmond zorgt voor uitvoering van het basistakenpakket om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden.
Recreatieschap Twiske/Waterland Recreatieschap Twiske/Waterland bevordert een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie, helpt bij het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu.
Versie 21-10-2025
17
Begroting 2026
Openbaar domein
Omschrijving programma Het programma Openbaar domein richt zich op een openbare ruimte die er goed uitziet, veilig is en een gezonde balans tussen natuur (zoals planten en bomen) en bestrating heeft. In dit programma besteden we aandacht aan zaken zoals groen, wegen, civiele kunstwerken, afvalbeheer, rioleringssystemen, vastgoed en accommodaties.
Doelstellingen Wat willen wij bereiken? De gewenste maatschappelijke effecten zijn: •
•
het zorgen voor een veilige openbare ruimte, dag en nacht voor iedereen. Daarnaast wordt gezorgd voor een prettige, duurzame leefomgeving en infrastructuur waarbij bij de vormgeving hiervan rekening wordt gehouden met de veranderende weersinvloeden; een openbare ruimte die bijdraagt aan een goede dienstverlening voor de inwoners en ondernemers van Waterland.
2.1 Openbare ruimte Klimaatbewust inrichten en netjes onderhouden van de openbare ruimte met extra aandacht voor verkeer en groen.
Wat gaan wij daarvoor doen? 2.1.1 Voorbeeldfunctie klimaatbewuste inrichting Een voorbeeldfunctie vervullen waar het gaat om klimaatbewuste inrichting. Hier is aandacht nodig voor de inrichting van de openbare ruimte bij nieuwbouwprojecten en bij herinrichting van de bestaande openbare ruimte.
2.2.2 Bomen planten: 11 voor 10 bosjes Bomen planten: 11 voor 10 bosjes. Er worden locaties aangewezen waar ruimte is voor extra aanplant van bomen. En bij de uitval van bomen door bijvoorbeeld storm of ziekte worden bomen herplant.
2.2.3 Openbaar groen Het openbaar groen in stand houden en waar mogelijk uitbreiden. Bij herinrichtingsplannen wordt dit meegenomen in de ontwerpen.
18
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 2.2.4 Afname insecten voorkomen De afname van insecten zoveel mogelijk voorkomen. Bij de keuze voor beplanting bij het herplanten/herinrichten van plantvakken wordt gekozen voor diversiteit in plantsoorten om zo de afname van insecten te voorkomen. Minder maaien op geschikte locaties die niet worden gebruikt voor spelen/recreatie.
2.2.5 Openbare ruimte netjes en toegankelijk De openbare ruimte netjes en toegankelijk houden. Daartoe worden de onderhoudsplannen geactualiseerd, uitgevoerd en meldingen opgepakt.
2.2.6 Rollator- en rolstoelvriendelijk Een rollator- en rolstoelvriendelijke openbare ruimte realiseren. Bij herinrichting van openbare ruimte wordt dit meegenomen en bij meldingen wordt dit opgepakt.
2.2.7 Groenonderhoud kernen optimaliseren Het groenonderhoud in de kernen optimaliseren, waarbij extra aandacht is voor onkruid in groenvlakken en op bestrating. Hier wordt ook aandacht aan besteed bij het uitvoeren van het in 2025 nieuw op te stellen groenplan.
2.2.8 Verkeersproblematiek kernen Verkeersproblematiek in de verschillende kernen helder krijgen via consultatie van de inwoners en de problemen aanpakken. De betreffende werkgroep van de gemeenteraad heeft het college een handreiking gedaan. Hieruit is het uitvoeringsplan mobiliteit 2025-2030 opgesteld.
2.2.9 Realistische aanpassingen openbare ruimte Realistische aanpassingen in de openbare ruimte vanuit meldingen en/of gesprekken met inwoners en ondernemers uitwerken en waar mogelijk uitvoering aan geven.
2.2.10 Huurovereenkomst Alliantie De huurovereenkomst Alliantie jaarlijks beoordelen vanuit de vraag of verlengen opportuun is.
2.2 Afvalinzameling Mogelijkheden onderzoeken optimalisatie afvalinzameling en nieuw afvalbeleid opstellen en implementeren. Hierbij meenemen de mogelijkheden voor het uitbreiden van afvalstromen
Wat gaan wij daarvoor doen? 2.2.1 Pilot kleine milieupunten Op basis van ervaringen vanuit de lopende pilot kleine milieupunten wordt voor verschillende afvalstromen de dienstverlening verder voortgezet. Voor groenafval wordt een overeenkomstige actie opgetuigd. Dit wordt ook meegenomen in de actualisatie van het afvalbeleid.
2.3 Toegankelijkheid sport Toegankelijkheid van sport voor zoveel mogelijk inwoners.
Versie 21-10-2025
19
Begroting 2026
Wat gaan wij daarvoor doen? 2.3.1 Multifunctioneel gebruik sportvoorzieningen Stimuleren van multifunctioneel gebruik van de sportvoorzieningen.
2.3.2 Bouwen duurzame sporthal Een duurzame sporthal bouwen die voldoet aan de normen voor spelen van volwaardige competities.
2.3.3 Ontwikkeling duurzame sporthal Bij de ontwikkeling van de sporthal worden de bewoners verder betrokken. Er zijn al informatiebijeenkomsten geweest. De ontwikkeling wordt voortgezet.
2.3.4 Ontsluiting duurzame sporthal Ontsluiting sporthal via de Pierebaan realiseren. Dit wordt meegenomen in de uitwerking van de plannen voor de realisatie van een sporthal.
Wat mag het kosten? 2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Begraafplaatsen en crematoria 2.02 Sport cultuur en recreatie Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie 2.03 Milieu Riolering Afval Milieubeheer Totaal
20
Lasten 2026 -4.314
Baten 2026 715
Saldo 2026 -3.598
-3.456 -148 -186 -347
109 144 149 5
-3.347 -4 -36 -342
-5 -172
0 308
-5 136
-4.259
466
-3.793
-369 -1.270 -174
53 302 0
-316 -968 -174
-16 -141 -410 -1.877
0 11 41 59
-16 -130 -370 -1.819
-4.614 -1.743 -2.220 -652 -13.187
5.196 2.276 2.920 0 6.377
582 533 700 -652 -6.810
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Beleidsindicatoren Num mer 20 33 34
Naam Indicator
Eenheid
Bron
2022
2023
2024
2025
Niet-sporters Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
% kg per inwoner
RIVM CBS
43,10% 126
nb 152
36,20% nb
nb nb
%
RWS
34,70%
nb
nb
nb
Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstellingen vermeld.
N.V. HVC N.V. HVC is als samenwerkingsverband werkzaam op gebied van beheer van afval, reststromen en duurzame energie en direct of indirect verband houdende andere activiteiten ten dienste van de aandeelhouders (gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden van gemeenten onderling en/of waterschappen).
Versie 21-10-2025
21
Begroting 2026
Sociaal domein
Omschrijving programma Binnen het programma Sociaal Domein hebben Waterlanders aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zij zich tot actieve en weerbare inwoners. Kinderen kunnen veilig, gezond en in geborgenheid opgroeien. De Waterlandse samenleving is inclusief en iedereen kan meedoen. Waterlanders staan samen voor de gemeenschap. Zij ondersteunen elkaar en zetten zich actief in voor de samenleving. Waterlanders zelfstandig wonen of zo thuisnabij als mogelijk is. Het programma Sociaal Domein richt zich op Jeugd(hulp), Wmo (inclusief vrijwilligerswerk en mantelzorg), Participatie (inclusief arbeidsmarkt), Schuldhulpverlening, (Passend) onderwijs en voorschoolse voorzieningen (Kinderopvang en VVE), Volksgezondheid (inclusief preventie en handhaving alcohol), Welzijnswerk en voorliggende voorzieningen (inclusief sport en bibliotheek).
Doelstellingen Wat willen wij bereiken? De gewenste maatschappelijke effecten zijn uitgewerkt in vier pijlers. De pijlers zijn meerjarig. De pijlers zijn aansluitend onderverdeeld in opgaven.
3.1 Gezond opgroeien en leven Inwoners van Waterland hebben aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zich tot actieve en weerbare inwoners. Waterlandse kinderen en jongeren groeien gezond en veilig op en ontwikkelen zich, op basis van hun eigen talenten en interesses.
3.2 Meedoen We streven naar een samenleving waarin iedereen meetelt, meedoet en zelfredzaam is. We willen dat Waterlanders hun kansen, talenten en mogelijkheden benutten. We ondersteunen hen hierbij waar nodig. Zij kunnen die ondersteuning makkelijk vinden en ondervinden geen drempels bij het organiseren van hun dagelijks leven. Wij houden daarbij in beeld dat er grenzen zijn aan de mogelijkheden van informele hulp die mantelzorgers en een sociaal netwerk kunnen geven. Ook weten we dat vragen om hulp moeilijk is en inwoners soms zorg mijden. We proberen daarom ook de vraag achter de vraag te zien en ondersteuning op maat te bieden.
3.3 Samen voor de gemeenschap We streven naar een gemeente waarin inwoners elkaar kennen en op elkaar terug kunnen vallen. We willen dat Waterlanders elkaar kunnen ondersteunen. We willen ook dat inwoners met elkaar hun omgeving leefbaar houden door verbinding in de kernen. De gemeente Waterland communiceert helder over het sociaal domein. Waterlanders voelen zich gehoord door de gemeente in het sociaal domein.
22
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 3.4 Kwetsbare inwoners voldoende beschermd We willen dat Waterlanders zich veilig voelen in de buurt, op school, op hun werk en in hun thuissituatie. Dit betekent dat we overlast en criminaliteit willen voorkomen en aanpakken. En dat wij willen dat inwoners huiselijk geweld, kindermishandeling en oudermishandeling herkennen en hulp vragen. Voor kwetsbare inwoners moet er een plek zijn waar ze zich thuis voelen. Voor ouderen kan dit bijvoorbeeld ook hun eigen (aangepaste) huis zijn. Voor kinderen en jongeren, die niet thuis kunnen wonen, kan het ook een pleeggezin of een beschermde woonvorm zijn.
Uit deze pijlers volgen de volgende opgaven:
3.1.1 Gezonde inwoners 1. Gezondheid verbeteren om beter met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te kunnen gaan. Uitgangspunten hierbij zijn: · Bevorderen van een gezonde leefstijl · Gezond opgroeien met een kansrijke start · Mentale gezondheid in alle levensfasen · Gezonde leefomgeving · Vitaal en waardig ouder worden
Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen die doorlopen in 2026: • • • •
Actieplan Sport en Bewegen Actieprogramma Sport en Bewegen vastgesteld | Waterland Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Plan van Aanpak Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) IZA Regioplan Zaanstreek-Waterland Regiobeelden en regioplannen
3.1.2 Optimaal opgroeien 1. Alle kinderen en jeugdigen in Waterland krijgen een goede basis met kansen. Ze kunnen zich veilig, gezond en in een rijke leeromgeving ontwikkelen. Uitgangspunten hierbij zijn: · Waterlandse gezinnen kunnen ontlast worden bij het opvoeden en opgroeien. · Kwetsbare gezinnen worden extra ondersteund voor-, tijdens en na de geboorte. · Er is een optimale samenwerking tussen alle betrokken partijen rondom het jonge kind (0-6 jaar) in het kader van een doorlopende leerlijn. · We willen (school)uitval voorkomen. Iedere jongere doet mee naar vermogen. Jongeren worden actief ondersteund naar werk of een participatiebaan.
Versie 21-10-2025
23
Begroting 2026
Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen die doorlopen in 2026: • • • • • •
Regionale ontwikkelagenda Passend Onderwijs en Jeugdhulp (onderdeel beleidsplan Sociaal Domein) Herijking Onderwijsvisie 2020-2025 (onderdeel beleidsplan Sociaal Domein) Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven 2023 – 2026 (GALA) Uitvoeringsplan Jongerenwerk 2025-2026 Jeugdbeleid Waterland - iBabs Publieksportaal Plan van Aanpak Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) IZA Regioplan Zaanstreek-Waterland Regiobeelden en regioplannen
3.2.1 Meedoen 1. Gelijke kansen op ontwikkeling en meedoen in de samenleving. 2. Inwoners kunnen eenvoudig terecht op een centrale plek voor hulpvragen over zorg, welzijn, werk en inkomen. Op deze plek zorgen wij voor professionals die samen met de inwoner de hulpvraag en verwijzen naar de juiste organisatie of hulpverlener (al dan niet voorliggend) door. 3. We bieden laagdrempelig, snel en tijdelijk ondersteuning aan inwoners. Zo nodig ondersteunen we inwoners meer langdurig en/of intensief om weer zelfredzaam te worden Uitgangspunten hierbij zijn: • • • • •
Focus op meedoen, bij voorkeur via een opleiding of via betaald werk Iedere jongere doet mee naar vermogen. Jongeren worden actief ondersteund naar werk of een participatiebaan. Ondersteuning is zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig Er is een sterke sociale basis en een passend aanbod van voorliggende voorzieningen De centrale plek voor onze inwoners is in lijn met de wettelijke eisen die gesteld worden aan een stevig lokaal team volgend uit de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028, het landelijke Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming en de leidraad Werken aan veiligheid.
Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn of worden verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen: • • • • • •
Regionale ontwikkelagenda Passend Onderwijs en Jeugdhulp (bijlage beleidsplan) Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning (verwacht 2026) Verordening Zorg voor de Jeugd (verwacht Q4 2025) Participatiewet in Balans (verwacht in 2026) Nota financiële bestaanszekerheid en schuldhulpverlening (verwacht Q4 2025) Nog op te stellen Uitvoeringsplan Stevig Lokaal Team (verwacht Q1 2026)
3.3.1 Samen voor de gemeenschap 1. Voldoende sociaal culturele activiteiten mogelijk dicht bij huis en makkelijk vindbaar Uitgangspunten hierbij zijn: • • •
Fysieke ontmoetingsplaatsen in alle kernen Laagdrempelige maatschappelijke activiteiten in alle kernen, met lokale verenigingen Aanbod is makkelijk vindbaar op één plek
Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn of worden verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen: • •
24
Uitvoeringsregeling ondersteuning dorpshuizen (Q4 2025) Wegwijzer Waterland Hulpwijzer - Waterland
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 3.4.1 Kwetsbare inwoners voldoende beschermd 1. Inwoners voelen zich veilig in de buurt, op school, op het werk en in de thuissituatie. 2. Inwoners ondersteunen met een tijdelijk verblijf in een instelling om (weer) zelfredzaam te worden 3. Een eenvoudige gezinsgerichte aanpak voor kinderen die bescherming nodig hebben Uitgangspunten hierbij zijn: • • •
Lokaal wat kan en regionaal of bovenregionaal bij meer complexe doelgroepen/vragen. Voldoende mogelijkheden wonen en zorg in Waterland Voldoende mogelijkheden 24 uurs zorg in Noord Holland
Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn of worden verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen: • • • • • •
Regionale Woonzorganalyse Zaanstreek-Waterland Woonzorganalyse-Zaanstreek-Waterland2024.pdf Regionale woonzorgvisie Regiobeelden en regioplannen Woonzorgvisie Waterland 2023 | Waterland Uitvoeringsplan Thuis voor Noordje – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland Deelname Waterland aan proeftuin Toekomstscenario kind en gezinsbescherming
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000
3.01 Onderwijs Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken 3.02 Sociale voorzieningen Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Inkomensregelingen WSW en beschut werk Hulpmiddelen en diensten (WMO) Huishoudelijke hulp (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO)
Versie 21-10-2025
Lasten 2026 -1.881 -16
Baten 2026 103 0
Saldo 2026 -1.778 -16
-1.156 -709
78 25
-1.078 -684
-20.014
3.943
-16.071
-1.378
659
-718
-557
22
-535
-2.098
0
-2.098
-3.969 -1.506 -573
2.830 356 0
-1.138 -1.150 -573
-2.187
75
-2.112
-1.145 -632
0 0
-1.145 -632
25
Begroting 2026
Overige maatwerkarrangemente n (WMO) Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp met verblijf lokaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB WMO PGB Jeugd Jeugdbescherming Coördinatie en beleid WMO Coördinatie en beleid Jeugd 3.03 Volksgezondheid Volksgezondheid Totaal
Lasten 2026 -17
Baten 2026 0
Saldo 2026 -17
-452
0
-452
-3.296
0
-3.296
-311
0
-311
-785
0
-785
-55
0
-55
-257 -184 -295 -70
0 0 0 0
-257 -184 -295 -70
-247
0
-247
-376 -376 -22.272
92 92 4.138
-284 -284 -18.134
Beleidsindicatoren Num mer 17
Naam Indicator
Eenheid
Bron
2022
2023
2024
2025
Absoluut verzuim
DUO
nb
nb
2,4
nb
18
Relatief verzuim
DUO
43
37
22
nb
19
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Banen
per 1.000 leerlingen per 1.000 leerlingen %
Ingrad o
1,90%
2,70%
2,00%
nb
per 1.000 inwoners van 1564 jaar %
LISA
471,9
479,6
nb
nb
CBS
1%
0%
nb
nb
%
CBS
4%
4%
nb
nb
% % per 10.000 inwoners per 10.000 inwoners van 1564 jaar %
CBS CBS CBS
71,70% 1% 171,2
72,90% nb 161,1
72,60% nb 175,5
nb nb nb
CBS
127,5
106,4
116,8
nb
CBS
13,00%
11,50%
12,00%
nb
%
CBS
0,50%
0,40%
0,30%
nb
21
22 23 24 26 27 28
29
30
26
Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdbescherming
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 Num mer
31
32
Naam Indicator (aandeel jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdreclassering (aandeel jongeren van 12 tot 23 jaar) Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Eenheid
Bron
2022
2023
2024
2025
%
CBS
nb
nb
nb
nb
per 10.000 inwoners
GMSD
660
680
690
nb
Waterlandse indicatoren Indicator Opgave 3.1.1 Ervaren gezondheid
Bron
Eenheid
GGD
Overgewicht volwassenen
GGD
Percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat de gezondheid ervaart als (zeer) goed Percentage inwoners met overgewicht tussen de 18-65 jaar
Voldoet aan beweegrichtlijnen volwassenen
GGD
Percentage volwassenen dat voldoet aan de beweegrichtlijnen
Roken/vapen jongeren Opgave 3.1.2
GGD
Percentage jongeren dat wekelijks rookt of vapet
Weerbaarheid jongeren Opgave 3.2.1
GGD
Beschut werk
Leerwerkbedrijf Waterland Gemeente Waterland Gemeente Waterland
Aantal bezette plekken Jeugdhulp met verblijf
Bijstandsuitkeringen (tot AOW-leeftijd) Opgave 3.4.1 Jeugdhulp met verblijf Overlast mensen met verward of onbegrepen gedrag
Politie
Verleden 2020 81,3%
Heden 2024 75,3%
Toekomst 2026 Hoger
45,8%
47,8%
Lager
48,3%
50,3%
Hoger
nb
2023 13,0%
2027 Lager
2019
2023
2026
92,4%
85,8%
Hoger
2023
2024
2025
Aantal inwoners met beschut werk
nb
18
Hoger
Totaal aantal bijstandsuitkeringen tot aan de AOW-leeftijd
161
172
Lager
2022 19
2024 19
2026 Lager
2020
2024
2026
19,51
51,93
Lager
Percentage jongeren dat voldoende weerbaar is
Politieregistraties overlast door verward persoon, per 10.000 inwoners
Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstellingen vermeld.
GGD Zaanstreek-Waterland De GGD is de belangenbehartiger van de regio Zaanstreek-Waterland op het gebied van collectieve preventie en andere gemeentelijke activiteiten in het kader van de gezondheidszorg.
Versie 21-10-2025
27
Begroting 2026
Bestuur
Omschrijving programma Het programma Bestuur richt zich op het democratisch proces. Daarnaast gaat dit programma over de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers, het laten participeren van onze inwoners, de speerpunten voor de organisatie en het financieel beleid.
Doelstellingen Wat willen wij bereiken? Het gewenste maatschappelijke effect is ervoor te zorgen dat beslissingen op een eerlijke en duidelijke manier worden genomen. Daarnaast streven wij naar een goede dienstverlening aan onze inwoners, instellingen, ondernemers en bezoekers.
4.1 Werken aan een wendbare en lerende organisatie We bouwen aan een organisatie die zich snel aanpast en continu leert. Door eigenaarschap, samenwerking en reflectie te stimuleren, versterken we onze flexibiliteit en slagkracht in de veranderende samenleving.
Wat gaan wij daarvoor doen? 4.1.1 Inrichten leerecosysteem Uiterlijk december 2026 richten we een leerecosysteem in dat een samenhangend netwerk van mensen, middelen, technologie en processen vormt, waarmee we continu leren binnen de organisatie ondersteunen. Hierdoor wordt leren, naast formele trainingen, een vast en vanzelfsprekend onderdeel van de dagelijkse praktijk voor de medewerkers.
4.1.2 Inzetten op verzuimpreventie Lager ziekteverzuim zorgt ervoor dat de afdelingen stabiel bezet blijven, waardoor werkzaamheden soepel doorgaan en snel kunnen worden aangepast aan veranderingen. Daarnaast blijft waardevolle kennis binnen de organisatie beschikbaar. Door in te zetten op verzuimpreventie willen we het ziekteverzuim verlagen naar <6%.
4.2 De juiste personen op de juiste plek We werven gericht om medewerkers aan te trekken die beschikken over de juiste kwaliteiten voor de functie en ook goed passen bij onze organisatiecultuur. Zo zorgen we ervoor dat mensen op de juiste plek terechtkomen en duurzaam kunnen bijdragen aan onze doelen. We benadrukken onze unieke kenmerken om ons als aantrekkelijke werkgever te profileren en een toekomstbestendig personeelsbestand op te bouwen.
28
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Wat gaan wij daarvoor doen? 4.2.1 Voeren wervingscampagne Om moeilijk invulbare vacatures succesvol te vervullen, zet de gemeente in op gerichte werving met een duidelijke en aansprekende werkgeverspropositie. We ontwikkelen doelgroepgerichte vacatureteksten en visuele content (zoals korte video’s) om de functie aantrekkelijk en zichtbaar te maken. De campagne wordt verspreid via social media, relevante vacatureplatforms en het netwerk van medewerkers. Daarnaast benaderen we actief potentiële kandidaten en organiseren we in het vierde kwartaal laagdrempelige kennismakingsmomenten, zodat we minimaal 50% meer gekwalificeerde reacties ontvangen ten opzichte van eerdere campagnes.
4.2.2 Arbeidsmarktcommunicatie Uiterlijk derde kwartaal is de lanceringspagina ingericht met doelgroepgerichte content, zoals medewerkersverhalen en videoportretten, en vergroten we de zichtbaarheid van vacatures via sociale media, jobboards en het interne netwerk.
4.2.3 Herinrichting gesprekscyclus De huidige gesprekscyclus wordt geëvalueerd en heringericht tot een moderne gesprekscyclus, waarin regelmatige, laagdrempelige en betekenisvolle gesprekken centraal staan. De nieuwe cyclus richt zich op ontwikkeling, feedback en dialoog die aansluiten bij de organisatiedoelen én medewerkers stimuleert in hun groei. Binnen 9 maanden na herinrichting van de nieuwe gesprekscyclus heeft minimaal 90% van de medewerkers deelgenomen aan een ontwikkelgesprek, waarbij ten minste 80% van de deelnemers aangeeft dat het gesprek waardevol was voor hun persoonlijke ontwikkeling (gemeten via een korte evaluatie-enquête).
4.3 Burgerparticipatie We versterken de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid.
Wat gaan wij daarvoor doen? 4.3.1 Bewonersinitiatieven We stimuleren bewonersinitiatieven.
4.3.2 Integrale aanpak burgerparticipatie We implementeren een platform om burgerparticipatie op een integrale wijze te faciliteren. Daarnaast wordt de verordening burgerparticipatie geactualiseerd en gaan we hiermee werken. Dit doen we volgens een integrale aanpak passend bij onze inwoners en organisatie.
4.4 Financieel beleid Het doel van ons financiële beleid is ervoor te zorgen dat we verstandig met ons geld omgaan, zodat we ook in de toekomst financieel gezond blijven. We streven ernaar om op de lange termijn een stabiel financieel beleid te voeren.
Wat gaan wij daarvoor doen? 4.4.1 Kostenbeheersing Binnen zes maanden ontwikkelen en implementeren we dashboards en managementrapportages voor de belangrijkste kostenposten. Deze rapportages worden maandelijks geüpdatet en bevatten signaleringen bij budgetoverschrijdingen, zodat budgethouders tijdig kunnen bijsturen. Dit moet leiden tot een meetbare verbetering van de kostenbeheersing en een betere financiële sturing binnen de gemeente.
Versie 21-10-2025
29
Begroting 2026 4.4.2 Versterken rol als opdrachtgever Binnen één jaar versterken we de rol van opdrachtgever door het optimaliseren van contractbeheer, management en verplichtingenadministratie. Daarbij introduceren we de rol van contractmanager, die verantwoordelijk wordt voor het monitoren en sturen op contractprestaties en het naleven van afspraken. We implementeren gestructureerde processen en rapportages, zodat contractafspraken beter worden gevolgd en financiële verplichtingen tijdig worden gemonitord.
4.5 Dienstverlening We verbeteren de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers.
Wat gaan wij daarvoor doen? 4.5.1 Optimale dienstverlening Op basis van de resultaten van het inwonerstevredenheidsonderzoek voeren we verbeteringen door. In het eerste kwartaal van 2026 informeren wij inwoners en ondernemers over de uitkomsten van het onderzoek en de bijbehorende acties. We zorgen ervoor dat onze website actuele en volledige informatie bevat zodat inwoners en ondernemers zaken zelfstandig en vanuit huis kunnen regelen. Voor inwoners en ondernemers die hulp nodig hebben, zijn er fysieke contactmogelijkheden. We maken onze dienstverlening efficiënter en effectiever door interne processen op elkaar af te stemmen.
4.6 Bereikbaarheid gemeente We verbeteren de bereikbaarheid van de gemeente.
Wat gaan wij daarvoor doen? 4.6.1 Bereikbaarheid gemeente De fysieke, digitale en telefonische bereikbaarheid van de gemeente verbeteren. Vanuit eerder onderzoek worden verbeteracties geïmplementeerd en gemonitord.
4.6.2 Kortere responstijden De responstijden op mail en meldingen zijn vastgesteld en deze worden gemonitord.
4.6.3 Openstelling gemeentehuis De openingstijden van het gemeentehuis komen terug in het inwonerstevredenheidsonderzoek. De resultaten uit dit onderzoek worden meegenomen in een herijking van de openingstijden.
4.7 Verbinding inwoners met bestuur en organisatie We verbeteren de verbinding tussen inwoners en bestuur en organisatie: we bouwen aan vertrouwen.
Wat gaan wij daarvoor doen?
4.7.1 Delen signalen via de website We delen meer signalen via de website.
30
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 4.7.2 Inloopspreekuur college Het inloopspreekuur is begin 2023 ingevoerd en vindt maandelijks plaats. Dit wordt gecontinueerd.
4.7.3 Externe oriëntatie versterken De externe oriëntatie van de ambtelijke organisatie versterken. Hier is doorlopend aandacht voor. Dit krijgt ook aandacht bij de start van nieuwe medewerkers bij de gemeente. Daarnaast wordt de verordening burgerparticipatie en de bijbehorende werkwijze geïmplementeerd.
Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2026 -2.654 -1.565 -1.089 -2.654
4.01 Bestuur Bestuur Burgerzaken Totaal
Baten 2026 445 0 445 445
Saldo 2026 -2.209 -1.565 -644 -2.209
Beleidsindicatoren Nummer 1
Naam Indicator Formatie
2
Bezetting
3
Apparaats kosten Externe inhuur
4
Eenheid
Bron
2023
2024
2025
2026
FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als percentag e van totale loonsom + totale inhuur externen
Eigen gegevens
8,5
8,7
8,8
9,1
Eigen gegevens
8,7
8,8
8,3
8,2
Eigen gegevens Eigen gegevens
982,50
1.066,10
1.133,00
1.267,56
4,7%
4,3%
4,1%
4,3%
Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen.
Versie 21-10-2025
31
Begroting 2026
Algemene dekkingsmiddelen
Omschrijving programma Het programma Algemene dekkingsmiddelen richt zich op alle middelen die vrij inzetbaar zijn. In dit programma besteden we aandacht aan dividend, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, de algemene uitkering, het saldo van de financieringsfunctie en de overige dekkingsmiddelen.
Doelstellingen Wat willen wij bereiken? Het gewenste maatschappelijke effect is dat de gemeente voldoende en stabiele inkomsten heeft om de voorzieningen voor inwoners te kunnen blijven betalen. Dit zorgt ervoor dat de gemeente kan investeren in een fijne, veilige en gezonde leefomgeving voor iedereen.
5.1 Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie kan worden gedefinieerd als het saldo van: • de verwachte te betalen rente over de aangegane leningen en over de aan te trekken middelen; • de verwachte te ontvangen rente over de uitzettingen. Het realiseren van een sluitende en doelmatige financieringsfunctie door het minimaliseren van financieringskosten en -risico's, met behoud van voldoende liquiditeit en in overeenstemming met de wettelijke kaders.
Wat gaan wij daarvoor doen? 5.1.1 Treasury Wij streven ernaar om de leningportefeuille aan te laten sluiten bij de investeringsbehoefte.
5.1.2 Renteopbrengsten Voor uitstaande leningen hanteren wij een marktconform rentetarief.
5.1.3 Renteresultaat Het doel is om op grond van landelijke wetgeving een maximaal renteresultaat van 25% te hanteren.
32
Versie 21-10-2025
Begroting 2026 5.2 Algemene dekkingsmiddelen De gemeente streeft naar voldoende en stabiele inkomsten om de plannen en uitgaven van de gemeente te kunnen betalen, zowel nu als in de toekomst.
Wat gaan wij daarvoor doen? 5.2.1 Lokale lasten De lokale lasten worden in 2026 als volgt verhoogd: • • •
OZB 0% Afvalheffing 18% Rioolheffing 25%
5.2.2 Dividend De gemeente ontvangt dividend van de BNG, Alliander en HVC. Zie voor een verdere toelichting hierop de paragraaf Verbonden partijen . Deze opbrengsten worden gebruikt om de begroting rond te krijgen.
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000
5.01 Dividend Treasury 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is OZB woningen OZB niet-woningen Parkeerbelasting Belastingen overig Economische promotie 5.03 Algemene uitkering Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 5.04 Saldo van financieringsfunctie Treasury 5.05 Overige algemene dekkingsmiddelen Treasury Totaal
Lasten 2026 -11 -11 -387
Baten 2026 220 220 6.477
Saldo 2026 209 209 6.091
-288 -74 -2 -16 -7 0 0
3.923 1.026 452 161 916 34.686 34.686
3.635 952 449 144 909 34.686 34.686
-1.064
278
-786
-1.064 949
278 0
-786 949
949 -512
0 41.661
949 41.150
Beleidsindicatoren Bij dit programma zijn geen beleidsindicatoren.
Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen.
Versie 21-10-2025
33
Begroting 2026
Overhead
Omschrijving programma Het programma Overhead is gericht op de kosten die gemaakt worden in het primaire proces van de gemeente. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor ondersteunend personeel en facilitaire voorzieningen.
Doelstellingen Wat willen wij bereiken? Het gewenste maatschappelijk effect is een gemeentelijke organisatie die ondersteunt en helpt, dichtbij en toegankelijk, passend bij onze omvang. Opgaven worden waar nodig integraal aangepakt. Onze medewerkers, ondernemers én inwoners nemen steeds meer verantwoordelijkheid.
6.1 Informatievoorziening Inwoners en ondernemers kunnen vertrouwen op duidelijke en makkelijk te vinden informatie. Zij weten wat Waterland voor hen kan betekenen en krijgen overzicht in de status van lopende (aan)vragen en verzoeken.
Wat gaan wij daarvoor doen? 6.1.1 Dienstverlening en Strategisch Plan Als onderdeel van Organisatieontwikkeling is eind 2025 de IT omgeving van de gemeente gemoderniseerd. Dit betekent onder ander dat medewerkers de informatie die ze nodig hebben voor het leveren van diensten aan inwoners en ondernemers veel gemakkelijker kunnen vinden. De nieuwe omgeving betekent ook dat we veel gemakkelijker verdere verbeteringen kunnen doorvoeren. Dat gaan we in 2026 doen en dat blijven we doen en in de jaren daarna. Daarnaast wordt het vanaf het eerste kwartaal van 2026 voor inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden veel gemakkelijker om inzage te krijgen in gemeentelijke informatie in het kader van de Wet open overheid. Dat doen we door het beschikbaar maken van een speciaal daarvoor geschikte internetpagina. In dit portaal wordt alle openbare gemeentelijke informatie doorzoekbaar en vooral vindbaar gemaakt voor inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden.
6.2 Verbonden partijen We voeren effectief en efficiënt regie over de verbonden partijen.
34
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Wat gaan wij daarvoor doen? 6.2.1 Actualiseren nota Verbonden Partijen De nota verbonden partijen is in augustus 2024 geactualiseerd volgens de nieuwe wetten en (eigen) beoordelingscriteria. Vanaf nu worden de samenwerkingsvormen één keer per vier jaar intern beoordeeld aan deze criteria.
6.3 Basis informatiebeveiliging Overheid 2.0 De organisatie heeft uiterlijk op 31 december 2026 alle benodigde maatregelen geïmplementeerd om volledig te voldoen aan de BIO2-richtlijnen.
Wat gaan wij daarvoor doen? 6.3.1 Risicogestuurd werken Uiterlijk op 1 augustus 2026 heeft de gemeente risico gestuurd werken geïmplementeerd door risicoanalyses uit te voeren op de primaire processen en een risicomanagementplan (inclusief risicoregister) op te stellen en te implementeren.
6.3.2 Incidentmanagement De gemeente heeft uiterlijk op 1 december 2026 het incident response proces verbeterd inclusief een beleid voor Coordinated Vulnerability Disclosure (CVD) te implementeren, de registratie en rapportage van incidenten te versterken, en ten minste één incident response oefening uit te voeren.
Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2026 -9.777 -9.777 -9.777
6.01 Overhead Overhead Totaal
Baten 2026 57 57 57
Saldo 2026 -9.720 -9.720 -9.720
Beleidsindicatoren Nummer 5
Naam Indicator Overhead
Eenheid
Bron
2023
2024
2025
2026
Percentag e van totale lasten
Eigen gegevens
19,8%
18,3%
17,7%
17,8%
Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt bereikt door samen te werken met andere partijen, die volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) verbonden partijen worden genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen, waarin de bestuurlijke en financiële belangen staan beschreven, wordt hieronder de bijdrage van de verbonden partij aan de gemeentelijke doelstellingen toegelicht.
Versie 21-10-2025
35
Begroting 2026
Waterlands Archief De publieke taak van het archief komt voort uit de Archiefwet, die overheidsorganisaties oplegt om archieven publiek toegankelijk te maken. Het Waterlands Archief (WA) is een hiervoor opgericht samenwerkingsverband met als belangrijkste doelstelling het duurzaam beheren en beschikbaar stellen van proces gebonden overheidsinformatie die als zodanig is gewaardeerd. Deze wettelijke taken van de deelnemende gemeenten zijn gedelegeerd aan het Waterlands Archief en vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling.
36
Versie 21-10-2025
Begroting 2026
Vennootschapsbelasting
Omschrijving programma Met ingang van 1 januari 2016 zijn wij als gemeente belastingplichtig in het kader van de vennootschapsbelasting. Voor gemeente Waterland zijn de volgende onderwerpen in de VPB aangifte betrokken: • •
• •
Parkeren op Marken. Hiervoor wordt aangifte gedaan, maar de activiteit is vrijgesteld dus hoeft er geen VPB te worden betaald. Potentieel winstgevende activiteiten zijn de grondexploitaties. De grondexploitaties zijn extern getoetst op VPB plicht. Alleen voor het project Galgeriet is de gemeente Waterland ondernemer dus VPB plichtig in het jaar dat de gronden geleverd worden. Dat is voor het eerst in 2024. Inschatting is dat er geen fiscale winst gemaakt wordt. Reclame inkomsten zijn een ondernemersactiviteit dus VPB plichtig. Vanaf juli 2020 is een contract gesloten voor reclame op bushaltes. Reststromen opbrengst uit afval. We ontvangen vergoedingen voor oud papier, metaal , vet, etc. De kosten voor het inzamelen van deze materialen zijn 99% van de opbrengst.
Doelstellingen Bij dit programma zijn geen doelstellingen.
Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000
7.01 Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal
Lasten 2026 -3
Baten 2026 0
Saldo 2026 -3
-3
0
-3
-3
0
-3
Beleidsindicatoren Bij dit programma zijn geen beleidsindicatoren.
Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen.