416-80 ACV Waterland 2025 auditcommissie
Tekst van het document
Accountantsverslag 2025 Gemeente Waterland 2 Samenvatting Samenvatting Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Aan de raadsleden van gemeente Waterland Pierebaan 3 1141 GV Monnickendam 29 juni 2026 Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025 en onze overeenkomst gedateerd 23 augustus 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de wethouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle. We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V. J.G.
Schuijt MSc RA 3 Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Samenvatting Samenvatting Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken bij de jaarrekening van uw gemeente. Dit houdt in dat wij van oordeel zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt EUR 1.306.000. Onzekerheden aanwezig, maar onder controletolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de zorg bedraagt EUR 844.000.
Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 1.280.000 bedragen. Dit betreft uitsluitend een begrotingsonrechtmatigheid. Het bedrag van de onrechtmatigheid is lager dan de verantwoordingsgrens, maar ook veel minder dan vorig jaar. Er is geen sprake van andere onrechtmatigheden dan de begrotingsorechtmatigheid. Leesbaarheid en informatiewaarde jaarstukken is voldoende Wij zijn van mening dat de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken voldoende zijn, maar ook dat verbetering mogelijk is om de raadsleden nog beter in positie te brengen. De doelstellingen uit de begroting 2025 worden in de jaarstukken overwegend herkenbaar beantwoord. De programma’s volgen dezelfde structuur en per activiteit wordt aangegeven wat is gedaan en wat de realisatie is. Voor een raadslid is dit positief: het document is duidelijker geschreven dan veel gemeentelijke jaarstukken en de programmastructuur is goed herkenbaar. Het SMART-gehalte is echter wisselend. Veel doelen zijn wel specifiek genoeg om bestuurlijk herkenbaar te zijn, maar niet kwantitatief genoeg om achteraf op te sturen. Duidelijke output- of outcome-normen ontbreken.
Financiële positie van uw gemeente is goed, maar blijft kwetsbaar Uit de analyse van het college blijkt op het eerste gezicht dat de financiële positie van uw gemeente voldoende is. Dat oordeel is verdedigbaar, maar moet wel met nuance worden gelezen. Er is sprake van een positieve invloed op de kengetallen door incidentele voordelen en de beperkte uitvoeringscapaciteit van de organisatie. Tegelijkertijd signaleren we dat de solvabiliteit de komende jaren (sterk) zal afnemen als u alle ambities wilt realiseren. Tevens zal dit leiden tot een toename in de netto-schuldquote. Daarom raden wij u aan om bij iedere P&C- document, alsmede bij raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en netto- schuldquote expliciet zichtbaar te maken. 4 Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Samenvatting Samenvatting Weerstandsvermogen voldoet Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2025 is gestegen van 8,0 naar 9,7. Hiermee is deze ratio uitstekend.
De toename van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s minder sterker is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. De gewogen omvang van de risico’s is toegenomen van EUR 1,5 miljoen tot EUR 1,6 miljoen. De belangrijkste reden hiervoor is dat het verwachte risicobedrag voor de bestaande risico’s binnen Gouwhaven en privacy zijn verhoogd. Tegenover de hogere risico’s staat ook een hogere beschikbare weerstandscapaciteit. Vorig jaar bedroeg deze EUR 11,6 miljoen, dit jaar EUR 15,1 miljoen. De belangrijkste reden van deze toename is dat de algemene reserve is toegenomen (vooral) door de bestemming van het resultaat over 2024. Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa, grondexploitaties en de voorzieningen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en bijna allemaal als evenwichtig aangemerkt.
Kwaliteit van afsluitdossier verschilt per domein Hoewel het proces minder soepel heeft plaatsgevonden dan eerdere jaren, zijn wij over het algemeen tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Desalniettemin zien wij op onderdelen ruimte voor verbetering bij de dossiervorming. In enkele dossiers waren onjuistheden aanwezig die de organisatie bij een kritische zelfcontrole had kunnen signaleren, vooral in het fysieke domein. Vanuit het sociaal domein komen over het algemeen goede, duidelijke dossiers die efficiënt door ons te verwerken zijn voor onze controle. Om betere dossiers te realiseren hebben wij het college aangeraden om de specifieke kennis in het financiële proces verder te verbeteren. Tevens hebben wij aangeraden om interne controles binnen de financiële administratie naar een hoger niveau te brengen. Dit voorkomt dat veel tijd nodig is voor het corrigeren van aansluitingen, specificaties en onderbouwingen. Het jaarresultaat 2025 ligt goed in lijn met de begroting Het resultaat na bestemming in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op EUR 1,7 miljoen positief. In de bijgestelde begroting werd een positief resultaat verwacht van EUR 0,7 miljoen. Het verschil tussen de werkelijkheid en de bijgestelde begroting is dit jaar weer iets minder geworden. Dat is een compliment voor de organisatie.
Tegelijkertijd signaleren we dat er een beperkte samenvattende analyse is opgenomen in de jaarstukken die bestuurlijke duiding geeft aan het gerealiseerde resultaat ten opzichte van de begroting. In de jaarrekening is wel een analyse per taakveld opgenomen, maar ook bij een relatief klein verschil op totaalniveau, heeft het naar onze mening toegevoegde waarde om de financiële ontwikkelingen op totaalniveau inzichtelijk te maken voor de gemeenteraad. 5 Samenvatting Samenvatting Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening Jaarrekening | Onze belangrijkste bevindingen in het fysiek domein | Onze belangrijkste bevindingen in het sociaal domein Plankosten met terugwerkende kracht gecorrigeerd in Gouwhaven | Werkelijke kosten bijna net zo hoog als in bijgestelde begroting Vorig jaar hebben wij geconstateerd dat niet alle directe plankosten | De werkelijke kosten in het sociaal domein zijn in de jaarrekening 2025 Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde | werden verantwoord binnen het project Gouwhaven. Daarbij hebben | uitgekomen op een bedrag van EUR 24,7 miljoen. Dit is EUR 0,5 jaarverslag | we het college aangeraden om in de jaarrekening 2025 met | miljoen (2,0%) hoger dan de bijgestelde begroting.
Dit nadeel is vooral terugwerkende kracht de directe plankosten in het project Gouwhaven | terug te zien bij het deelgebied Wmo door een hoger aantal cliënten en te verantwoorden. Het college heeft gehoor gegeven aan dit advies. Dit | de nabetaling van EUR 0,2 miljoen aan pgb-budget voor twee cliënten. heeft geleid tot een incidentele last van EUR 0,4 miljoen. Tevens is in Financiële positie Financiële positie | 2025 strakker gelet op welke plankosten tot het project gerekend | Kosten sociaal domein in 2025 met 9,2% toegenomen moeten worden en welke niet. Uiteindelijk is over 2025 een bedrag van | De kosten van het sociaal domein over 2025 zijn met EUR 2,1 miljoen EUR 0,6 miljoen (afgerond) als plankosten 2025 verantwoord. | (9,2%) toegenomen ten opzichte van 2024. Deze toename is vooral op de zorgdomeinen en het domein toegang en eerstelijn zichtbaar. Het Bevindingen controle Bevindingen | Verwachte eindwaarde wederom fors verminderd | lijkt het erop alsof de echte grote stijgingen in de kosten voor jeugdzorg controle | In het bijgewerkte dashboard meldt het college dat het verwachte | afvlakken. We zien hier een belangrijke relatie met het verder positieve resultaat van het project naar verwachting uitkomt op een | versterken van de toegang (preventie) en eerstelijnszorg. Deze bedrag van EUR 5,3 miljoen.
Vorig jaar was dit nog EUR 6,9 miljoen en | versterking zorgt voor hogere kosten op dat betreffende taakveld, maar het jaar daarvoor EUR 10,4 miljoen. Hieruit blijkt dat er nog steeds | onze ervaring is dat deze investering zich uitbetaald in lagere Interne beheersing Interne beheersing | belangrijke risico’s binnen het project aanwezig zijn. Dit vraagt vanuit | cliëntgebonden kosten. Dit beeld zien we ook terug bij uw gemeente. de organisatie om een nog betere integrale projectbeheersing. Speerpunten van de gemeenteraad Tussentijdse winstneming deels gecorrigeerd Speerpunten van | In 2024 heeft er een tussentijdse winstneming plaatsgevonden van de gemeenteraad | EUR 2,6 miljoen. Het BBV zegt dat winsten (tussentijds) genomen moeten worden naar rato van de voortgang van het project. Jaarlijks moet de berekening van de winstneming worden herzien op basis van de feiten en omstandigheden die dan gelden. Dat houdt ook in dat de Bijlagen Bijlagen | tussentijdse winstneming moet worden herzien als de verwachte winst wijzigt, zoals dit het geval is geweest voor Gouwhaven. Daarom is in de jaarrekening een correctie geweest op de eerder verantwoorde winst van EUR 0,5 miljoen.
6 Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Samenvatting Samenvatting Uw speerpunten nader uitgewerkt Bij de uitvoering van de controle heeft u ons via de auditcommissie de volgende speerpunten meegegeven: • Toetsing van het maatschappelijk effect bij het toekennen van subsidies; • Interne beheersing identificatie en voorkomen kredietoverschrijdingen. Toetsing maatschappelijk effect bij het toekennen van subsidies Zoals wij voorgaande jaren reeds hebben gemeld, blijft de interne beheersing van het subsidieproces een punt van aandacht. Zo hebben wij geconstateerd dat bij het verlenen en vaststellen van subsidies nog niet altijd voldoende oog is voor de maatschappelijke effecten die gerealiseerd (moeten) worden met de subsidie, alsmede of deze maatschappelijke effecten passen binnen het gemeentelijke beleid. Net als vorig jaar hebben deze kwetsbaarheden de aandacht van het college. Zo is gewerkt aan een nieuw zaaksysteem dat het subsidieproces beter moet faciliteren.
Een nieuw zaaksysteem zal echter niet rechtstreeks bijdragen om bij het verlenen van de subsidie concretere afspraken te maken met aanvragers over welke maatschappelijke effecten worden gerealiseerd en op welke wijze dit plaatsvindt. Wij hebben begrepen dat de verbetermaatregelen ten aanzien van het proces worden meegenomen bij de evaluatie binnen het project Klantreizen. Er wordt gekeken of collega's met kennis van het relevante maatschappelijke vlak bij een subsidieaanvraag een formele toelichting en autorisatie op de doelen en activiteiten boven een grensbedrag moeten geven. Zo wordt gestimuleerd dat de maatschappelijke doelen van de ontvangers beter in lijn gebracht worden met die van de gemeente. Dit is in 2025 nog niet zichtbaar geweest. Interne beheersing kredietoverschrijdingen Wij hebben geconstateerd dat het administratief afsluiten van investeringskredieten over het algemeen goed plaatsvindt, maar er zijn uitzonderingen. Soms worden kredieten uit voorzichtigheid langer administratief open gehouden dan nodig is. Het tijdig afsluiten van investeringskrediet draagt naar onze mening echter bij aan een goede kredietbeheersing en het voorkomen van kredietoverschrijdingen. Eventuele nakomende posten kunnen dan altijd worden opgenomen in een zogenaamd restkrediet.
Het college is jaarlijks verplicht om een analyse te maken van de kredietoverschrijdingen en de daaraan grondslag liggende oorzaken. Uit de jaarrekeningen 2024 en 2025 blijken geen materiële overschrijdingen. Ondanks dat de interne beheersing rond de kredietverstrekking en -bewaking verbetering nodig heeft, leidt dit vooralsnog niet tot materiële overschrijdingen. 7 De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting Jaarstukken gemeente Waterland Jaarverslag Jaarrekening Programma- verantwoording Paragrafen Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting Rechtmatigheids- verantwoording Overige gegevens Bijlage taakvelden Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening SiSa-bijlage 8 Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de
controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting Toleranties De jaarrekening hoeft niet helemaal vrij te zijn van fouten en onzekerheden voordat wij een goedkeurend oordeel mogen afgeven bij de jaarrekening. Wij mogen op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) rekening houden met goedkeuringstoleranties. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. De maximale omvang van de goedkeuringstolerantie in het BADO is met ingang van het boekjaar 2025 gewijzigd en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Als raad kunt u wel besluiten om ons te vragen de jaarrekening met een lagere tolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. Wij geven pas een niet-goedkeurende verklaring af als wij afwijkingen in de jaarrekening constateren boven deze grenzen. Om de totale omvang van de afwijkingen te bepalen, moeten wij met ingang van dit jaar de fouten en onzekerheden bij elkaar optellen. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel kan als volgt worden samengevat:.
Uitvoeringstolerantie Omdat wij in de controle gebruik maken van deelwaarnemingen en steekproeven zijn wij volgens onze beroepsregels verplicht om een deel van de goedkeuringstolerantie te ‘reserveren’ voor onontdekte fouten. Om die reden doen wij een afslag van 20% op de goedkeuringstolerantie om te komen tot onze uitvoeringstolerantie. De uitvoeringstolerantie wordt door ons gebruikt in de uitvoering van de controle. Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen aan u rapporteren. Deze grens bepaalt u zelf en is afhankelijk van de mate van detail waarmee u geïnformeerd wilt worden. De hoogte van de rapporteringstolerantie heeft geen invloed op de nauwkeurigheid of diepgang van onze aanpak. U heeft deze grens vastgesteld op EUR 100.000. Samenvatting van onze tolerantiegrenzen Voor dit controlejaar hebben wij de onderstaande goedkeuringstoleranties gehanteerd. Omdat de werkelijke lasten exclusief toevoegingen aan de reserves hoger zijn dan in de begroting werd verwacht, zijn deze toleranties hoger dan dat wij eerder hebben gemeld in ons controleplan.
< 2% < 4% > 4% Afwijkingen en onzekerheden Goedkeurend Beperking Oordeelonthouding of Afkeuring Tolerantie Bedrag Goedkeuringstolerantie 1.306.000 Uitvoeringstolerantie 1.044.800 Rapporteringstolerantie 100.000 9 Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting Single information, Single audit (SiSa) Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af over van ministeries en provincies ontvangen specifieke uitkeringen. De hiervoor toegepaste uitvoeringstolerantie wijkt niet af van de jaarrekening. In het BADO zijn specifieke rapporteringstoleranties gegeven waaraan wij ons moeten houden. Hiervoor verwijzen we graag naar artikel 5 van het BADO.
Wet Normering Topinkomens (WNT) Voor de controle op de verantwoording in het kader van de WNT gelden de toleranties zoals jaarlijks gepubliceerd in het Controleprotocol WNT. De betreffende toleranties variëren van 0 (in geval van wel/niet opnemen functionarissen) tot enkele duizenden euro’s ten aanzien van onjuistheden in de verantwoording. 10 Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke onzekerheden het gaat.
11 Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie. Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd: Levering zorgprestaties niet vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 200.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Het college heeft geconstateerd dat enkele zorgverleners die niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale productiewaarde van deze aanbieders is EUR 537.000. Hiervan heeft EUR 52.000 betrekking op Wmo-zorg en EUR 485.000 op jeugdzorg.
Onzekerheid Pgb-zorg Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook Pgb-budgetten. Voor het deel binnen het domein Wmo heeft het college werkzaamheden uitgevoerd op de levering van betaalde zorg. Voor het domein jeugd heeft dit niet plaatsgevonden. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze jeugdzorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom deze lasten mee als onzekerheid voor onze controle. Het gaat om een bedrag van EUR 307.000. Investering Bedrag in EUR 1.000 Levering Jeugdzorg niet vastgesteld 485 Levering Wmo-zorg niet vastgesteld 52 Levering jeugdzorg via pgb niet vastgesteld 307 Totaal 844 12 Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening.
Deze rechtmatigheids- verantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven. Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen.
Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordings- grens vast te stellen op de maximale grens van 2% van de werkelijke lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 1.306.000 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 1.280.000 bedragen. Dit is lager dan de verantwoordingsgrens, maar ook de veel minder dan vorig jaar. Toen bedroeg de totale onrechtmatigheid EUR 8.100.000. De reden voor de onrechtmatigheid is dat er meer kosten zijn verantwoord dan het budget wat u als raad beschikbaar heeft gesteld. De onrechtmatigheden zijn in detail toegelicht in de rechtmatigheids- verantwoording. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid als acceptabel moet worden aangemerkt. Dit gaat om een bedrag van EUR 492.000. Ook is opgenomen dat er geen andere onrechtmatigheden zijn. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.
Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid. 13 Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Reikwijdte van de controle Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Samenvatting M&O criterium Geen overkoepelend M&O beleid aanwezig, wel voldoende aandacht In de kadernota Rechtmatigheid adviseert de commissie BBV om een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Deze bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening. Binnen uw gemeente is geen M&O-beleid vastgesteld, waardoor geen algemene uitgangspunten, kaders, beheersmaatregelen en risico- gebieden op dit gebied inzichtelijk zijn.
Desalniettemin zijn in de externe en interne regelgeving diverse bepalingen opgenomen die erop zijn gericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Tevens is in bijlage 2 bij het controleprotocol 2025/2026 voor een drietal aandachtsgebieden het instrumentarium samengevat ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik. Het college heeft de toets op het misbruik en oneigenlijk gebruik impliciet opgenomen in interne controleplannen. Overigens zijn op basis van de werkzaamheden van de VIC en onze werkzaamheden geen signalen verkregen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Begrotingscriterium Financiële verordening geeft goed inhoud aan het begrotingscriterium Naar onze mening geeft uw financiële verordening in artikel 12 goed inhoud aan de randvoorwaarden van het begrotingscriterium. In dit artikel is door de raad antwoord gegeven op de vraag welke overschrijdingen van de begroting als acceptabel worden aangemerkt. Deze overschrijdingen moeten wel benoemd worden in de rechtmatigheidsverantwoording, maar hoeven niet nader te worden toegelicht. Tevens is in dit artikel opgenomen wat de spelregels zijn ten aanzien van het tijdig melden van onderschrijding van lasten en afwijkingen van de begrote baten. Hiermee heeft u voldaan aan de eisen en aanbevelingen van de commissie BBV.
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken in het algemeen Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen 14 Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden. Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording en paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan deze documenten stelt. We geven eerst ons algemene beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken. Vervolgens gaan we specifiek in op de programmaverantwoording en paragrafen. Ons samenvattend beeld van de jaarstukken Naar onze mening presenteert het college inhoudelijk een jaarstuk dat leesbaarder is dan gemiddeld, met een herkenbare koppeling tussen begroting, bestuursrapportages en jaarrekening.
Positief zijn vooral de duidelijke programmastructuur, het aanwezige overzicht incidentele baten en lasten, de zichtbare resultaatsverschillen per programmaonderdeel en de relatief sterke toelichtingen op uitvoerings- en financiële thema’s. Ook de Financiële verordening is in hoofdlijnen herkenbaar verwerkt. Onder de programma’s worden de baten en lasten per programma- onderdeel weergegeven, het overzicht incidentele baten en lasten hanteert de door uw raad vastgestelde rapportagegrens van EUR 25.000 en de uitputting van investeringskredieten is zichtbaar opgenomen. Door de ogen van een raadslid is de informatiewaarde het hoogst in de financiële samenvatting, de tabellen met afwijkingen en de concretere onderdelen van Openbaar domein en Sociaal domein. De informatiewaarde neemt af in paragrafen die vooral beleid of proces beschrijven zonder bestuurlijke duiding van risico’s, keuzes en consequenties. Dat geldt met name voor Weerstandsvermogen en Verbonden partijen. Naar onze mening zijn deze te beschrijvend en te weinig analytisch. Voor een kritisch raadslid zijn vooral de hoge belastingcapaciteit, de materiële rol van het project Gouwhaven, de druk in het sociaal domein en de omvangrijke overhevelingen relevante context.
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken in het algemeen Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen 15 Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen Onderdeel Beeld Tip Programma- verantwoording De programmaverantwoording is inhoudelijk degelijk opgebouwd. De drie W-vragen zijn herkenbaar terug te vinden en de financiële tabellen sluiten aan op de programma- onderdelen. Wel is het SMART-gehalte wisselend en is de informatiewaarde voor de raad niet in elk programma gelijk. Vooral in het sociaal domein en bij ruimtelijke projecten blijft de verslaggeving nog sterk proces- en activiteitgericht. Werk per doelstelling met een vaste statusaanduiding: gerealiseerd, deels gerealiseerd, niet gerealiseerd, inclusief korte toelichting. Dit maakt de verantwoording voor de raad directer en toetsbaarder. Maak consequenter onderscheid tussen activiteit, output en maatschappelijk effect. Dit verbetert het SMART-gehalte en maakt de stukken meer sturingsgericht.
Voeg per programma een compacte bestuurlijke top-5 toe met resultaten, tegenvallers, risico’s en besluiten voor het volgende jaar. Dit vergroot de informatiewaarde voor de raad aanzienlijk. Maak structurele versus incidentele effecten explicieter zichtbaar in de programmatekst en koppel waar mogelijk aan meetbare indicatoren. Dit voorkomt dat meevallers te positief of overschrijdingen te negatief worden geïnterpreteerd en verhoogt het SMART-gehalte. Paragrafen De paragrafen geven gezamenlijk een bruikbare dwarsdoorsnede van de financiële positie en beheersmatige aspecten. De kwaliteit loopt echter uiteen. Met name de paragrafen Weerstandsvermogen en Verbonden partijen vragen om meer analytische diepgang en scherpere bestuurlijke duiding. Voeg per paragraaf een samenvattend kader toe met trends, risico’s en bestuurlijke conclusie, waar mogelijk met normen, verkeerslichten en grafische trendbeelden over meerdere jaren. Maak in de paragraaf Lokale heffingen expliciet wat stijgende woonlasten en belastingcapaciteit betekenen voor draagkracht, kostendekkendheid en belastingruimte. Dit is politiek en maatschappelijk gevoelig en verdient meer duiding. Versterk vooral Weerstandsvermogen en Verbonden partijen met trendduiding, scenario’s en bestuurlijke consequenties. Juist deze paragrafen moeten de raad helpen bij oordeelsvorming over financiële positie en risico’s.
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording 16 Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen Hieronder hebben wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording samengevat in tabelvorm. Uit deze beoordeling blijkt dat de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording naar onze mening voldoende is, maar ook dat verbetering mogelijk is om de raadsleden nog beter in positie te brengen. De doelstellingen uit de begroting 2025 worden in de jaarstukken overwegend herkenbaar beantwoord. De programma’s volgen dezelfde structuur en per activiteit wordt aangegeven wat is gedaan en wat de realisatie is. Voor een raadslid is dit positief: het document is duidelijker geschreven dan veel gemeentelijke jaarstukken en de programmastructuur is goed herkenbaar. Het SMART-gehalte is echter wisselend. Veel doelen zijn wel specifiek genoeg om bestuurlijk herkenbaar te zijn, maar niet kwantitatief genoeg om achteraf op te sturen.
De jaarstukken beschrijven vaak voortgang, gesprekken, implementatie of ‘verloopt naar verwachting’, terwijl precieze output- of outcome-normen ontbreken. Bovendien zijn verschillende beleidsindicatoren afhankelijk van externe bronnen en komen deze met vertraging beschikbaar, waardoor actuele sturing beperkt is. Aspect verantwoording 2025 2024 Leesbaarheid Informatiewaarde Overeenstemming met jaarrekening In overeenstemming met het BBV Legenda Betekenis Voldoet niet of beperkt aan de norm Voldoet aan de norm; verbetering is mogelijk om de raadsleden beter in positie te brengen Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie SMART-element Score Toelichting Specifiek De prestaties uit de begroting zijn over het algemeen concreet geformuleerd en komen herkenbaar terug in de jaarstukken. Meetbaar Er zijn enkele kpi’s, maar deze zijn nog in ontwikkeling. Niet alle doelen kennen een scherpe norm of een direct meetbare outcome. Acceptabel De acties sluiten overwegend aan op begroting en ambities. Relevant Het merendeel van de prestaties is gerealiseerd of gemotiveerd doorgeschoven. De realisatie van de omvangrijke voornemens blijft ambitieus. Tijdsgebonden Veel doelen hebben een uiterste datum, wat de bestuurlijke controle versterkt.
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen 17 Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Op de volgende pagina’s hebben wij onze ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen. Wij bevelen u aan om onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten. Samenvattend geldt dat de paragrafen over het algemeen goed en duidelijk uitgewerkt zijn.
Wel zien we dat onze bevindingen van voorgaand jaar nog steeds aanwezig zijn. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragraaf Lokale heffingen voldoet niet volledig aan de financiële verordening. Met name de paragrafen Weerstandsvermogen en Verbonden partijen vragen om meer analytische diepgang en scherpere bestuurlijke duiding. Tegelijkertijd bestaan er wel duidelijke verschillen tussen de verschillende paragrafen. Dit hebben wij in dit onderdeel per paragraaf gedaan.
Hierbij is de volgende legenda gehanteerd: Legenda Betekenis Voldoet niet of beperkt aan de norm Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om het algemeen bestuur beter in positie te brengen Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen 18 Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen Proces 2025 2024 Belangrijkste bevindingen en observaties Weerstandsvermogen Alle formele elementen die in de paragraaf moeten staan, zijn aanwezig: weerstandscapaciteit, risico-inventarisatie, ratio en verplichte kengetallen. De analyses blijven echter (te) summier. Naar onze mening verdient de conclusie dat de financiële positie “stabiel en in balans” is nuancering gezien de hoge belastingcapaciteit, de ambities voor de komende jaren, de nog steeds materiële grondpositie en de druk in het sociaal domein. In het onderdeel financiële positie komen we hier op terug.
Vanuit dit perspectief missen wij in de paragraaf een toereikende beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De leesbaarheid en informatiewaarde kan verder worden verbeterd door (grafische) analyses van het verloop van de (verplichte) kengetallen op te nemen, inclusief een doorkijk naar de toekomst. In de tekst wordt nu herhaald wat er cijfermatig in de tabel staat. Wat de achterliggende reden is van bijvoorbeeld de afwijkingen ten opzichte van de verwachting van de netto-schuldquote en solvabiliteit wordt niet opgenomen. Lokale heffingen Naar onze mening is deze paragraaf inhoudelijk goed bruikbaar. Alle formele elementen uit het BBV zijn in meer of minder mate opgenomen. De duiding van de belastingruimte en de verhouding tot het regionale en landelijke gemiddelde kan steviger. Net als voorgaande jaren voldoet de paragraaf niet volledig aan artikel 21 van de financiële verordening. Aan de andere kant zijn wij van mening dat de aanvullende voorwaarden in dit artikel beperkte toegevoegde waarde hebben voor de gemeenteraad. Wij raden u daarom aan om de passage in de financiële verordening te verwijderen als deze niet toegepast wordt.
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen 19 Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen Proces 2025 2024 Belangrijkste bevindingen en observaties Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf worden alle relevante categorieën behandeld. Tevens sluit de paragraaf goed aan op andere passages over onderhoud in de jaarstukken. Kritische kanttekening is dat het meerjarig kwaliteitsniveau, achterstanden en vervangingsdruk explicieter in beeld gebracht kunnen worden. Grondbeleid Deze paragraaf legt het beleidskader uit en benoemt de rol van het grondbeleid binnen de gemeente. Voor een goede duiding van het grootste grondproject, te weten Gouwhaven, is de paragraaf niet toereikend. Hiervoor dient de raad gebruik te maken van het dashboard. Financiering In de paragraaf worden de kasgeldlimiet, renterisiconorm, rentelasten en leningontwikkeling goed inzichtelijk gemaakt.
De overschrijding van de rente- risiconorm is correct gemeld, maar de bestuurlijke duiding van de consequenties en de relatie met toekomstige investeringen blijft beperkt. Bedrijfsvoering In de paragraaf wordt een goede mix weergegeven van dienstverlening, organisatieontwikkeling, HR, informatiebeveiliging en niet-financiële rechtmatigheid. De paragraaf is sterk ten aanzien van procesinformatie, maar minder scherp op kpi’s en op het vertalen van bevindingen naar concrete verbeterdoelen voor 2026. Daarnaast toont de paragraaf dat op rechtmatigheid en activa-administratie nog verbeterslagen nodig zijn. Een concrete duiding hoe dit gaat gebeuren ontbreekt. Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen 20 Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Programmaverantwoording Programmaverantwoording Paragrafen Paragrafen Samenvatting Samenvatting Jaarstukken algemeen Jaarstukken algemeen Proces 2025 2024 Belangrijkste bevindingen en observaties Verbonden partijen In de paragraaf wordt een overzichtelijke beschrijving gegeven per partij met bijdragen, vermogensposities en resultaten.
De risico's van de verbonden partij voor de financiële positie van de gemeente zijn echter beperkt uitgewerkt. Wel zijn per verbonden partij risico’s voor de partijen zelf opgenomen. Het BBV vraagt echter om een opgave van de risico's voor de financiële positie van de gemeente zelf. Deze risicoduiding vanuit het perspectief van Waterland blijft te beschrijvend. Een meer expliciete beoordeling van governance, financiële gevoeligheid en afhankelijkheden draagt naar onze mening bij aan de informatiewaarde. Openbaarheid In 2024 was deze paragraaf nog niet expliciet opgenomen in het BBV. Met de wijziging in het besluit is ook meer richting gegeven aan de inhoud van de paragraaf. In de jaarstukken is de paragraaf compact en vooral compliance- gericht. Voor de raad zou meer inzicht in prestaties en doorlooptijden helpen. Subsidies Dit is een niet verplichte paragraaf, maar een paragraaf die door het college extra is toegevoegd op basis van artikel 28 van de financiële verordening. De paragraaf voldoet aan de wens van de raad om subsidieplafonds en voorschotten zichtbaar te maken. Het is echter meer een subsidielijst met een algemene beschouwing dan een analyse welke maatschappelijke doelen gerealiseerd zijn met de subsidie. De informatiewaarde voor de raad is daardoor naar onze mening beperkt.
21 Onze analyse van uw financiële positie Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Kengetallen BBV Kengetallen BBV Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Samenvatting Samenvatting In onze controle moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. De financiële positie is goed, maar blijft kwetsbaar Wij hebben vastgesteld of de door het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen.
Uit de analyse van het college in de jaarstukken blijkt op het eerste gezicht dat de financiële positie van de gemeente voldoende is. Dat oordeel is verdedigbaar, maar moet wel met nuance worden gelezen. De gunstige ontwikkeling van de kengetallen wordt mede veroorzaakt door een sterke incidentele rekeningresultaten in de laatste jaren, hogere baten dan begroot en een investeringsrealisatie die achterblijft bij eerdere verwachtingen. Met andere woorden: er is sprake van een grote positieve invloed op de kengetallen door incidentele voordelen en de beperkte uitvoerings- capaciteit van de organisatie. Tegelijkertijd signaleren we dat de solvabiliteit de komende jaren (sterk) zal afnemen als u alle ambities wilt realiseren. Tevens zal dit leiden tot een toename in de netto- schuldquote. Daarom raden wij u aan om bij iedere begroting, bestuursrapportage en jaarrekening, alsmede bij losse raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en netto-schuldquote expliciet zichtbaar te maken. In de tabel op de volgende pagina hebben wij een korte analyse opgenomen per kengetal, inclusief een doorkijk naar de begroting 2029 indien de huidige ambities worden gerealiseerd en de achterstand in investeringen wordt ingehaald.
22 Samenvatting Samenvatting | Onze analyse van uw financiële positie Begroting | Realisatie | Realisatie | Begroting Jaarrekening | Kengetal | Analyse Jaarrekening | 2025 | 2025 | 2024 | 2029 Nog steeds ruim binnen de minst risicovolle categorie, maar duidelijk ongunstiger dan begroot. Dat betekent dat de Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde | schuldpositie weliswaar beheersbaar is, maar in 2025 minder jaarverslag | sterk verbeterde dan verwacht. De reden hiervoor is dat de gronden binnen het project Gouwhaven niet in 2025 zijn Netto schuldquote | 31,3% | 43,0% | 41,0% | 106,8% | geleverd. Daarnaast valt op dat in de begroting dit kengetal hard stijgt, vooral omdat er in de begroting een hoog Financiële positie Financiële positie | ambitieniveau in investeringen is opgenomen, in het bijzonder een investering van bijna EUR 20,0 miljoen in de Kengetallen BBV nieuwe sporthal Marijkeveld. Deze ambities worden voor een Kengetallen BBV | groot deel betaald vanuit nieuw aan te trekken leningen, Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen | waardoor de netto-schuldquote snel stijgt. Bevindingen controle | De nettoschuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Bevindingen | Netto schuldquote gecorrigeerd | 29,0% | 41,3% | 39,5% | 104,9% | laat eenzelfde trend zien als de reguliere netto schuldquote.
controle | voor verstrekte leningen | Dit houdt in dat de komende jaren geen geld geleend zal worden ten behoeve van derde partijen. Interne beheersing Interne beheersing | De solvabiliteit zit en blijft in de neutrale bandbreedte van 20%-50%. Langjarig zien we echter een logisch tegengesteld Speerpunten van de gemeenteraad | beeld met de netto schuldquote. Door de verwachte hoge Speerpunten van | Solvabiliteitsratio | 38,4% | 35,8% | 33,0% | 25,3% | investeringen zullen nieuwe leningen aangetrokken worden, de gemeenteraad | waardoor de solvabiliteit snel daalt. De buffer blijft ook eind 2029 redelijk, maar het blijft goed uitkijken dat de kritische grens van 20,0% niet in zicht komt. Bijlagen Bijlagen 23 Samenvatting Samenvatting | Onze analyse van uw financiële positie Begroting | Realisatie | Realisatie | Begroting Jaarrekening Kengetal | 2025 | 2025 | 2024 | 2029 | Analyse Jaarrekening Dit kengetal is sterk verbeterd ten opzichte van begroting, maar ook ten opzichte van vorig jaar is sprake van een Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde | positieve ontwikkeling. Toen was er nog sprake van een jaarverslag | Structurele exploitatieruimte | 1,9% | 3,9% | -0,9% | 1,8% | structureel tekort.
Tegelijk moet kritisch worden gekeken welk deel van het positieve resultaat over 2025 voortkomt uit echte structurele verbetering en welk deel samenhangt met onderuitputting, fasering en doorgeschoven budgetten. Financiële positie Financiële positie Opvallend is dat in de begroting geen waarde is Kengetallen BBV gepresenteerd voor dit kengetal, terwijl de grondposities in Kengetallen BBV Weerstandsvermogen | Gouwhaven dit wel rechtvaardigen. Gegeven de omvang van Weerstandsvermogen | Grondexploitatie | 0,0% | 20,5% | 17,9% | 0,0% | het kengetal in de jaarstukken 2025 is deze zeker materieel voor de financiële positie. Het is voor de gemeenteraad Bevindingen controle | daarom verstandig om zicht te houden op risico’s, fasering en Bevindingen | winstneming vanuit het project. controle De woonlasten binnen uw gemeente zijn in 2025 sneller Interne beheersing | gestegen dan het landelijk gemiddelde. Dit geldt vooral voor Interne beheersing | de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hierdoor is dit kengetal gestegen tot boven 100%. Dit houdt feitelijk in dat Speerpunten van de gemeenteraad | burgers in Waterland gemiddeld genomen 6% meer aan Speerpunten van | Belastingcapaciteit | 105,1% | 106,0% | 98,1% | 111,6% | lokale heffingen kwijt zijn dan andere burgers in Nederland.
de gemeenteraad | Dit is een bewuste keuze geweest van de gemeenteraad om de toekomstige activiteiten op dit gebied te kunnen betalen. In de begroting 2025 was de stijgen van het kengetal daarom al Bijlagen voorzien. Een percentage boven 100% wordt over het Bijlagen | algemeen wel gezien als teken dat de bestuurlijke ruimte voor verdere lastenstijging lager wordt. 24 Onze analyse van uw weerstandsvermogen Jaarrekening Jaarrekening Financiële positie Financiële positie Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde jaarverslag Kengetallen BBV Kengetallen BBV Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen Bijlagen Bijlagen Bevindingen controle Bevindingen controle Interne beheersing Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad Speerpunten van de gemeenteraad Samenvatting Samenvatting In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2025. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van deze paragraaf. In dit onderdeel van de rapportage gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit).
Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2025 is gestegen van 8,0 naar 9,7. Hiermee is deze ratio uitstekend. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De toename van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s minder sterker is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. De gewogen omvang van de risico’s is toegenomen van EUR 1,5 miljoen tot EUR 1,6 miljoen. Dit is een toename van EUR 0,1 miljoen. De belangrijkste reden hiervoor is dat het verwachte risicobedrag voor de bestaande risico’s binnen Gouwhaven en privacy zijn verhoogd. In 2025 zijn geen materiële nieuwe risico’s geïdentificeerd ten opzichte van 2024. Tegenover de hogere risico’s staat ook een hogere beschikbare weerstandscapaciteit. Vorig jaar bedroeg deze EUR 11,6 miljoen, dit jaar EUR 15,1 miljoen. De belangrijkste reden van deze toename is dat de reserve die gerekend worden tot de beschikbare weerstandscapaciteit, namelijk de algemene reserve, is toegenomen (vooral) door de bestemming van het resultaat over 2024. De benodigde weerstandscapaciteit is naar haar aard subjectief Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen.
In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt. Later in dit rapport hebben wij aangegeven dat het risicomanagement binnen uw gemeente sterk persoonsafhankelijk is en beperkt is ingebed in gestandaardiseerde kaders en de P&C-cyclus. De koppeling tussen geïdentificeerde risico’s en de financiële vertaling in voorzieningen, toelichtingen en controleaanpak kan verder worden versterkt. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten. 25 Samenvatting Samenvatting Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Jaarrekening Jaarrekening | Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. | Dashboard is geactualiseerd per 31 december 2025 Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke | Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van het schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt | project Gouwhaven plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande | wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven. Informatiewaarde jaarverslag Informatiewaarde | tabel geeft een overzicht van onze bevindingen.
Indien wij oordelen jaarverslag | dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader | De boekwaarde van het project Gouwhaven is toegenomen van toegelicht. | EUR 13,7 miljoen naar EUR 14,4 miljoen. De oorzaken van deze toename van EUR 0,7 miljoen kunnen als volgt worden samengevat: Financiële positie Financiële positie | Managementschatting | Oordeel | Bedrag Waardering immateriële vaste activa | Evenwichtig | Omschrijving | (^EUR 1 mln) Rentetoerekening op basis van werkelijk betaalde Bevindingen controle | Waardering materiële vaste activa | Evenwichtig Bevindingen | rente over de projectfinanciering | 0,2 controle | Schattingen gehanteerd bij waardering van project Gouwhaven | Plankosten 2025 | 0,6 Fysiek domein Fysiek domein | De waardering van het project Gouwhaven is voor een groot deel | Plankosten correctie 2023 en 2024 | 0,4 Sociaal domein | afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële Sociaal domein | risico’s stelt het college periodiek het Dashboard Gouwhaven op. | Terugname tussentijdse winstneming | (0,5) Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering | Hierin is onder andere een schatting opgenomen van de nog te maken | Totale mutatie boekwaarde Gouwhaven | 0,7 kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse Interne beheersing | parameters en uitgangspunten ten grondslag.
Wij hebben de | Vorig jaar hebben wij geconstateerd dat niet alle directe plankosten Interne beheersing | gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel | werden verantwoord binnen het project Gouwhaven. Daarbij hebben op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven. | we het college aangeraden om in de jaarrekening 2025 met Speerpunten van de gemeenteraad | terugwerkende kracht de directe plankosten in het project Gouwhaven Speerpunten van | Uit de tabel blijkt dat er erg weinig subjectieve elementen aanwezig | te verantwoorden. Het college heeft gehoor gegeven aan dit advies. de gemeenteraad | zijn in de berekeningen. Het college heeft een realisatieovereenkomst | Dit heeft geleid tot een incidentele last van EUR 0,4 miljoen. Tevens is afgesloten met Gouwhaven, waarin de belangrijkste uitgangspunten | in 2025 strakker gelet op welke plankosten tot het project gerekend over kosten en opbrengsten zijn vastgelegd, waaronder de | moeten worden en welke niet. Wij hebben in aanloop naar de jaar- Bijlagen Bijlagen | programmering, kostendoorbelasting en verkoopprijzen. | afsluiting verschillende gesprekken hierover gevoerd met de ambtelijke organisatie. Uiteindelijk is een bedrag van EUR 0,6 miljoen (afgerond) als plankosten 2025 verantwoord.