CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

416-7 Bijlage Gewijzigde begroting 2025

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente WaterlandBij agendapunt: Begroting 202530.505 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2025 Versie 9-10-2024

Begroting 2025

Pagina 1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..................................................................................................................... 2 Inleiding................................................................................................................................ 3 I. Beleidsbegroting .............................................................................................................. 11 1. Ruimtelijk domein ................................................................................................................. 12 2. Openbaar domein ................................................................................................................. 15 3. Sociaal domein ...................................................................................................................... 18 4. Bestuur .................................................................................................................................. 26 5. Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................ 29 6. Overhead ............................................................................................................................... 31 7. Vennootschapsbelasting ....................................................................................................... 33 8.

Onvoorzien ............................................................................................................................ 34 Paragrafen ................................................................................................................................. 35 § A Lokale heffingen ................................................................................................................. 36 § B Weerstandsvermogen ........................................................................................................ 47 § C Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 55 § D Financiering ........................................................................................................................ 59 § E Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 62 § F Verbonden partijen ............................................................................................................ 67 § G Grondbeleid ....................................................................................................................... 79 § H Wet open overheid ............................................................................................................

81 § I Subsidies .............................................................................................................................. 83 II. Financiële begroting ........................................................................................................ 88 Overzicht exploitatie ................................................................................................................. 89 1. Overzicht van baten en lasten .............................................................................................. 90 2. Meerjarenraming .................................................................................................................. 91 3. Incidentele baten en lasten................................................................................................... 93 4. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .............................................. 94 Uiteenzetting van de financiële positie .................................................................................... 96 1. Geprognosticeerde balans 2025-2028 .................................................................................. 97 2. Geprognosticeerd EMU-saldo ............................................................................................... 99 3.

Stand en het gespecificeerde verloop van de reserves ...................................................... 101 4. Stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen ............................................. 103 5. Financiering ......................................................................................................................... 105 6. Investeringskredieten ......................................................................................................... 107 7. Verplichtingen jaarlijks terugkerende arbeidskosten ......................................................... 107 III. Bijlagen ......................................................................................................................... 113 1. Uitvoeringsinformatie 2025-2028 ....................................................................................... 114 2. Overzicht van baten en lasten per taakveld ....................................................................... 118 3. Afkortingenlijst .................................................................................................................... 121 COLOFON ........................................................................................................................... 122

Begroting 2025

Pagina 2

Inleiding Ondanks de ravijnjaren in het gemeentefonds (2026 en verder) bieden wij, conform de wens van de raad, een meerjarig sluitende begroting aan. Om tot een sluitende begroting te komen hebben wij een aantal keuzes gemaakt. Daarbij is in combinatie met de voorjaarsnota gekozen voor een 50/50 verdeling tussen verhoging van de inkomsten en bezuinigingen. Bij het opstellen van deze begroting wordt conform de standaard werkwijze uitgegaan van de meicirculaire van het gemeentefonds. In deze meerjarenbegroting zijn de baten en lasten verhoogd met de in de in de voorjaarsnota genoemde kaders voor de begroting 2025. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting kiezen wij ervoor om de verlaging van de inkomsten uit het gemeentefonds deels te compenseren door een inhaal verhoging van de Onroerende Zaak Belasting (OZB) en de Roerende Zaak Belasting (RZB). De OZB en de RZB zijn in het verleden verhoogd op basis van de schattingen van het inflatiepercentage door het Centraal Planbureau (CPB). De werkelijke inflatie week af van de vooraf gemaakte inschattingen waardoor de inkomsten en uitgaven in de loop der jaren uit de pas zijn gaan lopen. Middels deze verhoging van 13,9% van de OZB en de RZB wordt een inhaalslag van 11% gepleegd over de jaren 2017 t/m 2023.

Daarnaast zullen de lasten van de burgers toenemen door het kostendekkend maken van de afvalstoffenheffing (50% in 2025 en 50% in 2026). De afgelopen jaren is de afvalstoffenheffing laag gehouden door kostenstijgingen vanuit de exploitatiebegroting te financieren. Dit wordt thans rechtgetrokken. Vanuit de gemeenten in Zaanstreek-Waterland is aan de gemeenschappelijke regelingen gevraagd een bijdrage te leveren in de tekorten die ontstaan door de lagere inkomsten vanuit het gemeentefonds. Deze bijdrage in de vorm van een 5% lagere gemeentelijke bijdrage is met ingang van 2026 in deze meerjarenbegroting verwerkt. In de begroting zijn structureel € 451.392 extra middelen opgenomen voor hogere kosten huishoudelijke hulp en vervoer en inflatie Wmo en Jeugd. Tegenover deze extra uitgaven is vanaf 2026 een taakstelling van € 450.000 voor de WMO opgenomen. In het eerste kwartaal van 2025 kunt u daarvoor een separaat voorstel, waarin de beoogde maatregelen worden gepresenteerd, tegemoetzien. De inkomsten uit parkeerbelasting van het parkeerterrein Marken zijn aangepast aan de lagere opbrengsten die wij de afgelopen jaren geconstateerd hebben. De hoogte van het krediet voor de nieuwe sporthal is voor inflatie aangepast. De start van de bouw is gepland voor 2027 en de oplevering in 2028 waardoor de afschrijving in 2029 start.

Er zal in 2029 naar huidig inzicht een totaal bedrag van € 1,2 mln. nodig zijn om de kapitaallasten te dekken. In de begroting 2025 en het saldo is reeds een bedrag van € 500.000 gevonden/beschikbaar. In de voorjaarsnota 2025 zal dus een bedrag van circa € 700.000 aan benodigde middelen moeten worden gevonden. Mocht het huidig overleg tussen de VNG en het Rijk over de compensatie voor de ravijnjaren nog tot een aanvullend bedrag in het gemeentefonds leiden, dan zullen wij dit bedrag ook hiervoor benutten. De keus om gebruik te maken van de door de VNG aangedragen mogelijkheid om middels een reserve incidentele inkomsten om te zetten in ‘structurele’ inkomsten voor een periode van 6 jaar maakt het mogelijk om een aantal extra voorzieningen te realiseren. De keuze die het college heeft gemaakt zijn: versterking van de organisatie, nieuw Sportbeleid en een dotatie aan het dorpshuisfonds. Voor andere extra voorzieningen zoals naar voren halen nieuwbouw Bernard Nieuwentijt College, Stadspas en tijdelijke woningen ontbreken de middelen.

Begroting 2025

Pagina 3

Het college erkent de zwaarte van de gemaakte keuzes (meer dan € 1 mln. bezuinigen en meer dan € 1 mln. lastenverhoging). Deze zijn echter wel noodzakelijk om, ondanks de zware bezuinigingen van de Rijksoverheid, de gemeentelijke begroting ‘op orde’ te houden.

Begroting 2025

Pagina 4

Hieronder worden overzichten weergegeven van de verschillende inkomsten en uitgaven in percentages en bedragen binnen de gemeente Waterland betreffende de begroting 2025: In bedragen (x € 1.000):

Uitgaven Sociale voorzieningen

18.419

Overhead

9.253

Volksgezondheid & Milieu

5.629

Verkeer, vervoer en waterstaat

4.157

Sport, cultuur en recreatie

3.789

Veiligheid

2.927

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

2.809

Bestuur

2.602

Onderwijs

1.758

Storting naar Reserves

630

Treasury en onvoorzien en Vpb

405

Economie en toerisme

295

Overschot op begroting

257 -

5.000

10.000

15.000

20.000

In percentages:

Uitgaven Sociale voorzieningen

35%

Overhead

17%

Volksgezondheid & Milieu

11%

Verkeer, vervoer en waterstaat

8%

Sport, cultuur en recreatie

7%

Veiligheid

6%

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

5%

Bestuur

5%

Onderwijs

3%

Storting naar Reserves

1%

Treasury en onvoorzien en Vpb

1%

Economie en toerisme

1%

Overschot op begroting

0% 0%

5%

10%

15%

Begroting 2025

20%

25%

30%

35%

40%

Pagina 5

In bedragen (x € 1.000):

Inkomsten

Vanuit het Rijk

32.697

Overige inkomsten

8.807

Belasting opbrengsten

6.230

Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing

3.730

Leges opbrengsten

1.468

10.000

5.000

-

15.000

20.000

25.000

35.000

30.000

In percentages:

Inkomsten

Vanuit het Rijk

62%

Overige inkomsten

17%

Belasting opbrengsten

12%

Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing

7%

Leges opbrengsten

3%

0%

10%

20%

30%

Begroting 2025

40%

50%

60%

70%

Pagina 6

Lokale lastendruk In onderstaande tabel is het totaal van de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per inwoner weergegeven. Lokale heffing

2021

2022

2023

2024

2025

OZB+RZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing

220,77 69,76 106,91

236,74 70,91 107,91

236,18 73,40 110,05

240,27 74,67 112,10

274,99 77,21 134,78

Totaal

397,44

415,56

419,63

427,04

486,98

Op basis van deze tabel kan het meerjarenperspectief van de lokale lastendruk als volgt worden weergegeven.

Lokale lastendruk 500 485 470 455 440 425 410 395 380 365 350 2021

2022

2023

2024

2025

In onderstaande tabel is het totaal van de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per huishouden weergegeven. Deze tabel wordt vanaf 2022 opgebouwd waarmee de tabel per inwoner uiteindelijk zal vervallen. Door de cijfers per huishouden op te nemen, zijn de gegevens beter vergelijkbaar met andere gemeenten. Over de jaren 2021 en eerder zijn deze cijfers niet beschikbaar. Lokale heffing

2022

2023

2024

2025

OZB+RZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing

540,71 168,03 251,95

549,78 170,85 256,18

561,85 174,60 262,14

637,25 178,93 312,33

Totaal

960,69

976,81

998,59

1.128,51

Begroting 2025

Pagina 7

In onderstaande overzichten wordt een vergelijking gemaakt tussen de tarieven die gelden binnen de gemeente Waterland en de overige gemeenten van de regio Zaanstreek-Waterland. De gepresenteerde informatie is afkomstig van de website www.waarstaatjegemeente.nl. De overige gemeenten bestaan uit: Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland en Zaanstad. OZB

Afval

Riool

Overige Jaar

Waterland

Overige

gemeenten

Jaar

Zaanstreek-

gemeenten

Waterland

0,1049% 0,0997% 0,0902% 0,0894%

0,0962% 0,0887% 0,0788% 0,0790%

Jaar

Zaanstreek-

Waterland 2021 2022 2023 2024

Overige Waterland

gemeenten Zaanstreek-

Waterland 2021 2022 2023 2024

€ € € €

289 294 302 311

€ € € €

Waterland

342 351 360 369

2021 2022 2023 2024

€ € € €

175 178 183 188

€ € € €

249 248 255 270

De gegevens van de overige gemeenten voor 2025 zijn nog niet beschikbaar. Alle gemeenten worden komende jaren geconfronteerd met de ravijnjaren in het gemeentefonds.

Samenvattend overzicht In onderstaande tabel treft u een overzicht van de saldo’s per programma aan, alsmede de mutaties in de reserves, voor de komende jaren, na verwerking van alle mutaties. Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

Saldo 2025

Saldo 2026

Saldo 2027

Saldo 2028

Ruimtelijk domein Openbaar domein Sociaal domein Bestuur Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien

- 4.344 - 6.725 - 17.195 - 2.228 38.938 - 9.196 -3 - 50

- 4.244 - 6.286 - 16.149 - 2.211 37.366 - 9.223 -3 - 50

- 4.066 - 6.335 - 16.214 - 2.214 37.583 - 9.275 -3 - 50

- 4.066 - 6.179 - 16.364 - 2.214 37.664 - 9.217 -3 - 50

Totaal saldo van baten en lasten

- 802

- 801

- 573

- 428

0.101 0.125

Onttrekking aan de reserves Totaal Algemene reserve - algemene reserve - algemene reserve surplus

1.689 1.050 630 420

1.059 420 420

1.159 520 100 420

1.092 520 100 420

0.102 0.108 0.112 0.113 0.114 0.121 0.123

Totaal Bestemmingsreserves - reserve kapitaallasten gebouwen - reserve afschrijvingen gemeentewerf - reserve nieuwbouw de Verwondering - reserve nieuwbouw sporthal - reserve afschrijvingen ICT - reserve kapitaallasten 2e SDOB veld - reserve kapitaallasten kunstgrasvelden

639 50 122 36 148 220 50 13

639 50 122 36 148 220 50 13

639 50 122 36 148 220 50 13

572 50 122 148 189 50 13

0.121

Stortingen in de reserves Totaal Bestemmingsreserves - reserve kapitaallasten 2e SDOB veld

- 630 - 630 - 630

-

-

-

Geraamd resultaat

257

258

586

664

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Begroting 2025

Pagina 8

Leeswijzer De begroting is onderverdeeld in een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting en de financiële begroting zijn op hun beurt weer verdeeld in twee onderdelen. Schematisch ziet de onderverdeling van de begroting er als volgt uit: Programmaplan

Beleidsbegroting

Paragrafen Begroting Overzicht exploitatie

Financiële begroting Uiteenzetting van de financiële positie

Programmaplan In de gemeente Waterland zijn de volgende programma’s vastgesteld: 1. Ruimtelijk domein 2. Openbaar domein 3. Sociaal domein 4. Bestuur 5. Algemene dekkingsmiddelen 6. Overhead 7. Vennootschapsbelasting 8. Onvoorzien Paragrafen De paragrafen bij de beleidsbegroting geven een dwarsdoorsnede van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Alle baten en lasten die vermeld worden in de paragrafen zijn dus al verwerkt in de verschillende programma’s. In de begroting worden de volgende paragrafen opgenomen: § A Lokale heffingen § B Weerstandsvermogen § C Onderhoud kapitaalgoederen § D Financiering § E Bedrijfsvoering § F Verbonden partijen § G Grondbeleid § H Wet Open Overheid § I Subsidies

Begroting 2025

Pagina 9

Overzicht exploitatie Het overzicht exploitatie bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Overzicht van baten en lasten Alle baten en lasten van het programmaplan in een samenvattende tabel. Het betreft hier een integraal overzicht van alle baten en lasten en het saldo van het begrotingsjaar. Alle baten en lasten van de programma’s leiden tot een totaal saldo van baten en lasten. Vervolgens wordt aangegeven welke bedragen aan de reserves worden onttrokken of toegevoegd. Na deze toevoegingen en onttrekkingen volgt het geraamde resultaat. Met de vaststelling van de begroting worden de bedragen uit deze tabel door de raad geautoriseerd. 2. Meerjarenraming In de meerjarenraming worden opgenomen, het gerealiseerde bedrag van het voorvorige begrotingsjaar, het geraamde bedrag van het vorige begrotingsjaar, het geraamde bedrag van het begrotingsjaar en een raming voor de drie jaren volgend op het begrotingsjaar. 3. Incidentele baten en lasten In het overzicht incidentele baten en lasten worden de baten en lasten met een niet-structureel karakter opgenomen. Deze baten en lasten worden deels toegevoegd respectievelijk onttrokken aan de reserves. 4. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves In het overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden de baten en lasten met een structureel karakter opgenomen.

Uiteenzetting van de financiële positie De uiteenzetting van de financiële positie bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Geprognosticeerde balans 2025-2028; 2. Geprognosticeerd EMU-saldo; 3. Stand en het gespecificeerde verloop van de reserves; 4. Stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen; 5. Financiering; 6. Investeringskredieten; 7. Verplichtingen jaarlijks terugkerende arbeidskosten. Bijlagen Tot slot bevat dit begrotingsdocument drie bijlagen. In de 1e bijlage wordt de Uitvoeringsinformatie 2025-2028 weergegeven. Hierin worden de begrotingscijfers gepresenteerd op een gedetailleerder niveau. In de 2e bijlage wordt het verplichte overzicht van baten en lasten per taakveld weergegeven. In de 3e bijlage is een afkortingenlijst opgenomen.

Begroting 2025

Pagina 10

I. Beleidsbegroting

Begroting 2025

Pagina 11

1. Ruimtelijk domein Omschrijving programma Het programma Ruimtelijk domein richt zich op bouwen en wonen, duurzaamheid, energietransitie, klimaatadaptatie, economie, toerisme, landschap en recreatie, markten, standplaatsen, evenementen. Wat willen we bereiken? Gewenste maatschappelijke effecten 1. Faciliteren van een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving waarin iedereen kan wonen, werken, recreëren en verblijven. Operationele doelstellingen 1. Voldoende betaalbare woningen voor jongeren en ouderen realiseren. 2. Werken aan de energietransitie d.m.v. het reduceren van (fossiele) energie en uitbreiden van duurzame opwekking richting 2030. 3. Het toerisme en de recreatie, ook in regionaal verband, verder ontwikkelen, met oog voor de balans tussen inwoners en toerisme en focus op spreiding van bezoekers. 4. Zoveel mogelijk tegengaan van veenoxidatie door vernatting van veenbodems. Beoogd resultaat is het afremmen van bodemdaling en de reductie van de uitstoot van broeikasgassen; tot stand brengen van een robuust natuurnetwerk ten behoeve van behoud en bevordering van de biodiversiteit; toekomstbestendige en duurzame agrarische bedrijfsmodellen die goed samengaan met voornoemde doelstellingen. 5.

Goede landschappelijke inpassing van de nieuwe dijk op Marken en een dijk die wat betreft uiterlijke verschijningsvorm voldoet aan het Kader Ruimtelijke Kwaliteit (KRK) en het Esthetisch Programma van Eisen (EPvE) enerzijds en verbetering van de recreatieve aantrekkingskracht van de dijk anderzijds. Beleidsindicatoren Nummer indicator

Naam Indicator

Eenheid

Bron

2021

2022

2023

2024

6

Verwijzingen Halt

per 1.000 jongeren

Stichting Halt

7,3

7,3

8,9

nb

8 9 10

per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners

CBS CBS CBS

0,9 2,6 1,7

0,6 2,3 1,2

1,1 1,4 1,1

nb nb nb

per 1.000 inwoners

CBS

5,5

4,6

4,3

nb

14

Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Functiemenging

38,9

39,9

39,8

nb

Vestigingen (van bedrijven)

LISA

188,3

202,1

234

nb

35 36 37

Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

% per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar x € 1.000 per 1.000 woningen %

LISA

16

CBS BAG CBS

382 0,1 87,9

413 11,7 89,8

457 0,8 89,7

467 nb 88,8

€

COELO

718

795

811

823

€

COELO

860

939

959

975

Kw

CBS

7.510

9.667

12.950

nb

11

38 39 W1

Opgesteld vermogen zonnepanelen

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Begroting 2025

Pagina 12

Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten 1. Wij geven uitvoering aan het Meerjarenprogramma Woningbouw, met plannen voor ca. 2.000 woningen. Hierbij staat centraal het ruimtelijke faciliteren van de projecten met de daarvoor beschikbare en meest doelmatige instrumenten. Daarbij is tevens aandacht voor kansen die zich aandienen voor locaties die niet in het meerjarenprogramma staan. Deze worden per locatie integraal beoordeeld op mogelijkheden en kansen. 2. Conform de nota grondbeleid hanteren wij bij nieuwbouw projecten de volgende verdeling: a. 30% sociale huur en middenhuur b. 30% betaalbare koop en middenhuur c. 40% vrije sector 3. Op basis van de in 2023 uitgevoerde locatie analyse en opgestelde businesscases blijft het streven om zo mogelijk 100 tijdelijke woningen te realiseren, gedurende deze bestuurstermijn. Momenteel ontbreken hiervoor echter de middelen. 4. Op basis van de in 2023 opgestelde woonzorgvisie worden specifieke locaties aangewezen waar alternatieve woonvormen voor ouderen gestimuleerd en gefaciliteerd worden. 5. Continuering van de vastgestelde transitievisie warmte en bijbehorende activiteiten 6. Continuering van de regionale energie strategie (RES), met bijbehorende procesactiviteiten/besluiten. 7. Vervolg geven aan het (herzien) duurzaamheidsfonds (met aandacht voor energiearmoede) voor de inwoners conform het coalitieakkoord. 8.

Monitoren van de werking van het convenant groepsrondleiding Marken ten behoeve van evaluatie in 2024. 9. Er wordt een registratiesysteem voor particuliere vakantieverhuur ingevoerd. 10. Wij continueren voor toerisme de regionale samenwerking tussen Purmerend, EdamVolendam, Overgemeenten en Landsmeer. Daarnaast zetten we de regionale samenwerking met Bureau Toerisme Laag Holland (BTLH) voort en zetten we in op een efficiëntere samenwerking tussen de lokale promotie organisaties, BTLH en de samenwerkende gemeenten. 11. Wij zetten in op kansen op het gebied van recreatie en toerisme en sluiten hierbij aan op de agenda van de Metropoolregio Amsterdam toerisme. Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (per verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is een samenwerkingsverband tussen de Brandweer Zaanstreek-Waterland, GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), politie en de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad.

We werken samen bij het voorkomen en bestrijden van rampen en crises.

Begroting 2025

Pagina 13

ROM InWest B.V. ROM InWest verbindt ondernemers onderling, kennisinstellingen en overheden zodat ze samen gestructureerd kunnen bouwen aan innovatieve, ondernemende en duurzame ecosystemen. ROM InWest ondersteunt de groeiambities van ondernemers met producten, diensten en programma’s om innovatie en groei te stimuleren. Omgevingsdienst IJmond De Omgevingsdienst zorgt voor uitvoering van het basistakenpakket om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. Recreatieschap Twiske/Waterland Het Recreatieschap bevordert een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie, helpt bij het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu. Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

1.01 1.02 1.03

Veiligheid Economie en toerisme Ruimtelijke ordening en wonen

Totaal

Begroting 2025

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

2.927 295 2.809

34 32 1.622

- 2.893 - 263 - 1.187

6.031

1.688

- 4.344

Pagina 14

2. Openbaar domein Omschrijving programma Het programma Openbaar domein richt zich op een openbare ruimte die er goed uitziet en een gezonde balans tussen groen en grijs heeft. In dit programma besteden we aandacht aan groen, infrastructuur, afval, riolering vastgoed en accommodaties. Wat willen we bereiken? Gewenste maatschappelijke effecten 1. Een veilige, prettige, duurzame leefomgeving en infrastructuur waarbij bij de vormgeving hiervan rekening wordt gehouden met de veranderende weersinvloeden. 2. Bijdragen aan een goede dienstverlening voor de inwoners en ondernemers van Waterland. Operationele doelstellingen vanuit coalitieakkoord en collegeprogramma 1. Klimaatbewust inrichten en netjes onderhouden van de openbare ruimte met extra aandacht voor verkeer en groen. 2. Mogelijkheden afvalinzameling verschillende afvalstromen uitbreiden. 3. Toegankelijkheid van sport voor zoveel mogelijk inwoners. 4. Verbeteren bereikbaarheid gemeente. 5. Verbeteren verbinding inwoners met bestuur en organisatie: bouwen aan vertrouwen. Beleidsindicatoren Nummer indicator

Naam Indicator

Eenheid

Bron

2021

2022

2023

2024

20

Niet-sporters*

%

RIVM

43,8

43,1

nb

nb

33

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

CBS

129

126

nb

nb

34

Hernieuwbare elektriciteit

%

RWS

27,7

34,5

nb

nb

*betreft een 4-jaarlijks onderzoek, zodra de onderzoeksresultaten bekend zijn worden de cijfers geactualiseerd Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten 1. Een voorbeeldfunctie vervullen waar het gaat om klimaatbewuste inrichting. Hier is aandacht nodig voor de inrichting van de openbare ruimte bij nieuwbouwprojecten en bij herinrichting van de bestaande openbare ruimte. 2. Bomen planten: 11 voor 10 bosjes. Er worden locaties aangewezen waar ruimte is voor extra aanplant van bomen. En bij de uitval van bomen door bijvoorbeeld storm of ziekte worden bomen herplant. 3. Het openbaar groen in stand houden en waar mogelijk uitbreiden. Hier is doorlopend aandacht voor. 4. De afname van insecten zoveel mogelijk voorkomen. Bij de keuze voor beplanting bij het herplanten/herinrichten van plantvakken wordt gekozen voor diversiteit in plantsoorten om zo de afname van insecten te voorkomen. Minder maaien op geschikte locaties die niet worden gebruikt voor spelen/recreatie. 5. De openbare ruimte netjes en toegankelijk houden. Daartoe worden de onderhoudsplannen uitgevoerd en meldingen opgepakt. 6. Een rollator- en rolstoelvriendelijke openbare ruimte realiseren. Bij herinrichting van openbare ruimte wordt dit meegenomen en bij meldingen wordt dit opgepakt. De kernraden worden hierbij betrokken.

Begroting 2025

Pagina 15

7.

Het groenonderhoud in de kernen optimaliseren, waarbij extra aandacht is voor onkruid in groenvlakken en op bestrating. 8. Verkeersproblematiek in de verschillende kernen helder krijgen via consultatie van de inwoners en de problemen aanpakken. De betreffende werkgroep van de gemeenteraad heeft het college een handreiking gedaan. Dat zal leiden tot concrete voorstellen. 9. Realistische aanpassingen in de openbare ruimte vanuit meldingen en/of gesprekken met inwoners en ondernemers uitwerken en waar mogelijk uitvoering aan geven. 10. De huurovereenkomst Alliantie jaarlijks beoordelen vanuit de vraag of verlengen opportuun is. 11. Op basis van ervaringen vanuit de lopende pilot kleine milieupunten wordt voor verschillende afvalstromen de dienstverlening verder ingericht. Voor groenafval wordt een overeenkomstige actie opgetuigd. 12. Stimuleren van multifunctioneel gebruik van de sportvoorzieningen. 13. Een duurzame sporthal bouwen die voldoet aan de normen voor spelen van volwaardige competities. 14. Bij de ontwikkeling van de sporthal worden de bewoners verder betrokken. Er zijn al informatiebijeenkomsten geweest. 15. Ontsluiting sporthal via de Pierebaan realiseren. Dit wordt meegenomen in de uitwerking van de plannen voor de realisatie van een sporthal. 16. De fysieke, digitale en telefonische bereikbaarheid van de gemeente verbeteren.

Vanuit het onderzoek dat wordt uitgevoerd in 2024 verbeteracties vormgeven. 17. Kortere responstijden op mail en meldingen realiseren. Vanuit het onderzoek dat wordt uitgevoerd in 2024 verbeteracties vormgeven. 18. De openstelling van het gemeentehuis opnieuw ijken. Vanuit het onderzoek dat wordt uitgevoerd in 2024 verbeteracties vormgeven. 19. Meer signalen delen via de website. 20. Voortgaan met het inloopspreekuur college. Sinds februari 2023 is het inloopspreekuur gestart. Dit spreekuur vindt nu maandelijks op een dinsdag plaats. 21. De externe oriëntatie van de ambtelijke organisatie versterken. Hier is doorlopend aandacht voor. Dit krijgt ook aandacht bij de start van nieuwe medewerkers bij de gemeente.

Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. HVC HVC is als samenwerkingsverband werkzaam op gebied van beheer van afval, reststromen en duurzame energie en direct of indirect verband houdende andere activiteiten ten dienste van de aandeelhouders (gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden van gemeenten onderling en/of waterschappen.)

Begroting 2025

Pagina 16

Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

2.01 2.02 2.03

Verkeer, vervoer en waterstaat Sport, cultuur en recreatie Milieu

Totaal

Begroting 2025

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

4.157 3.789 4.430

666 431 4.555

- 3.491 - 3.358 125

12.377

5.652

- 6.725

Pagina 17

3. Sociaal domein Omschrijving programma Binnen het programma Sociaal Domein hebben Waterlanders aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zij zich tot actieve en weerbare inwoners. Kinderen kunnen veilig, gezond en in geborgenheid opgroeien. De Waterlandse samenleving is inclusief en iedereen kan meedoen. Waterlanders staan samen voor de gemeenschap. Zij ondersteunen elkaar en zetten zich actief in voor de samenleving. Waterlanders wonen zelfstandig of zo thuisnabij als mogelijk is. Het programma Sociaal Domein richt zich op Jeugd(hulp), Wmo (inclusief vrijwilligerswerk en mantelzorg), Participatie (inclusief arbeidsmarkt), Schuldhulpverlening, (Passend) onderwijs en voorschoolse voorzieningen (VVE), Volksgezondheid (inclusief preventie en handhaving alcohol), Welzijnswerk en voorliggende voorzieningen (inclusief sport en bibliotheek). Wat willen we bereiken? Gewenste maatschappelijke effecten uitgewerkt in vier pijlers. De pijlers zijn meerjarig. 1. Gezond opgroeien en leven Waterlanders hebben aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zich tot actieve en weerbare inwoners. Alle Waterlandse jongeren ontwikkelen zich, op basis van hun eigen talenten en interesses, tot gezonde, betrokken en levenslang bewegende burgers (actielijn 1: gezonde inwoners en actielijn 2: optimaal opgroeien). 2.

Meedoen We streven naar een samenleving waarin iedereen meetelt, meedoet en zelfredzaam is. We willen dat Waterlanders hun kansen, talenten en mogelijkheden benutten. We ondersteunen hen hierbij waar nodig. Zij kunnen die ondersteuning makkelijk vinden en ondervinden geen drempels bij het organiseren van hun dagelijks leven. Wij houden daarbij in beeld dat er grenzen zijn aan de mogelijkheden van informele hulp die mantelzorgers en een sociaal netwerk kunnen geven. Ook weten we dat vragen om hulp moeilijk is en inwoners soms zorg mijden. We proberen daarom ook de vraag achter de vraag te zien. En ondersteuning op maat te bieden (actielijn 3: iedereen doet mee en actielijn 4: ondersteuning op maat). 3. Samen voor de gemeenschap We streven naar een gemeente waarin inwoners elkaar kennen en op elkaar terug kunnen vallen. We willen dat Waterlanders elkaar kunnen ondersteunen. We willen ook dat inwoners met elkaar hun omgeving leefbaar houden door verbinding in de kernen. De gemeente Waterland communiceert helder over het Sociaal Domein. Waterlanders voelen zich gehoord door de gemeente in het sociaal domein (actielijn 5: leefbare kernen en actielijn 6: gehoord worden). 4. Kwetsbare inwoners voldoende beschermd We willen dat Waterlanders zich veilig voelen in de buurt, op school, op hun werk en in hun thuissituatie.

Dit betekent dat we overlast en criminaliteit willen voorkomen en aanpakken. En dat wij willen dat inwoners huiselijk geweld, kindermishandeling en oudermishandeling herkennen en hulp vragen. Voor kwetsbare inwoners moet er een plek zijn waar ze zich thuis voelen. Voor ouderen kan dit bijvoorbeeld ook hun eigen (aangepaste) huis zijn. Voor kinderen en jongeren, die niet thuis kunnen wonen, kan het ook een pleeggezin of een beschermde woonvorm zijn. (Actielijn 7: sociale veiligheid en actielijn 8: een thuis voor kwetsbare inwoners).

Begroting 2025

Pagina 18

Actielijnen en operationele doelstellingen 2025 Actielijn 1: Gezonde inwoners In deze actielijn brengen wij de ontwikkelingen rondom het Integraal Zorg Akkoord (IZA) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) samen met relevante ontwikkelingen uit het Sportakkoord II. We nemen hierin ook de acties mee die al in gang zijn gezet met het Sportakkoord I en het Preventieakkoord. 1.a. Vermijdbare valincidenten onder ouderen worden voorkomen. 1.b. Inwoners die langdurige mantelzorg bieden, hebben de mogelijkheid om gebruik te maken van respijtzorg. 1.c. Inwoners een preventieve aanpak bieden om zowel fysieke als cognitieve vitaliteit te behouden en/of verbeteren. 1.d. Kinderen en jongeren worden gestimuleerd om gezond te leven en op te groeien. Actielijn 2: Optimaal opgroeien In deze actielijn brengen wij de relevante onderdelen uit het Preventieakkoord, de inventarisatie preventie Jeugd (zie hoofdstuk 5) en de Hervormingsagenda Jeugd samen met de laatste ontwikkelingen binnen Passend Onderwijs en Kinderopvang. 2.a. Waterlandse gezinnen kunnen ontlast worden bij het opvoeden en opgroeien. 2.b. Kwetsbare gezinnen worden extra ondersteund voor-, tijdens en na de geboorte. 2.c. Ouders kunnen makkelijk digitale informatie vinden over opgroeien en opvoeden. 2.d.

Er is een optimale samenwerking tussen alle betrokken partijen rondom het jonge kind (0-6 jaar) in het kader van een doorlopende leerlijn. 2.e. We willen (school)uitval voorkomen in de overstap en vroegtijdig ondersteuning bieden aan jeugdigen en hun ouders. Actielijn 3: Iedereen doet mee In deze actielijn brengen wij in beeld hoe wij de bestaanszekerheid willen handhaven dan wel verbeteren middels lokale en landelijk ontwikkelingen op het gebied van de participatiewet, de schuldhulpverlening en bestaanszekerheid regelingen. 3.a. Wij ondersteunen Waterlanders richting bestaanszekerheid door vroegtijdige screening op de financiën. 3.b. Onderzoek naar de geschiktheid van de huidige minimaregelingen voor bestaanszekerheid. 3.c. Voor Waterlanders is het duidelijk op welke sociale voorzieningen zij recht hebben en waar zij terecht kunnen met hun (hulp)vragen over zorg, welzijn, werk en inkomen. 3.d. We ondersteunen Waterlanders die aan hun basisvaardigheden willen werken. Actielijn 4: Ondersteuning op maat In deze actielijn werken wij de integrale toegang uit naar de zorg op maat die de gemeente kan bieden vanuit de Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. 4.a. Inwoners met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig blijven wonen met passende ondersteuning thuis. 4.b.

Intensiever begeleiden van statushouders naar werk en opleiding. 4.c. Zorg en ondersteuning wordt zoveel mogelijk gezamenlijk (regionaal) efficiënt ingekocht. 4.d. Waterlanders vroegtijdig en middels maatwerk ondersteunen bij financiële problemen. 4.e. We bieden integrale en stimulerende ondersteuning zodat Waterlanders naar vermogen kunnen participeren in de samenleving en op de arbeidsmarkt. In aansluiting hierop willen wij dat alle inwoners over een toereikend en zeker bestaansminimum beschikken.

Begroting 2025

Pagina 19

Actielijn 5: Leefbare kernen In deze actielijn werken we uit hoe wij samenwerken met partners in de verschillende kernen en welke ondersteuningsmogelijkheden wij daarbij kunnen bieden. 5.a. Waterlanders kunnen makkelijk informatie vinden over het complete cultuur- en welzijnsaanbod. 5.b. We versterken het voorliggend veld op het gebied van het sociaal-cultureel werk. 5.c. We hebben een volwaardige bibliotheek met een brede maatschappelijke functie in iedere kern. Actielijn 6: Gehoord worden In deze actielijn werken wij uit hoe wij inwoners structureel willen betrekken bij het ontwikkelen van beleid en de uitvoering daarvan. Wij willen gebruik maken van de ervaringsdeskundigheid van onze inwoners. 6.a. We onderzoeken manieren van inspraak voor inwoners. 6.b. We gebruiken feedback van inwoners om onze dienstverlening te verbeteren. 6.c. De expertise van de adviesraad sociaal domein benutten wij bij het opstellen van beleid. 6.d We communiceren met onze inwoners op taalniveau B1. Actielijn 7: Sociale veiligheid In deze actielijn gaan wij onder andere in op de ontwikkelingen in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. 7.a. Wij werken de nieuwe werkwijze voor onze lokale teams conform het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming verder uit (voor inwoners van 0-100 waarbij er sprake is van onveiligheid in huiselijke kring). 7.b.

We zorgen voor een goed lokaal opleidingsplan en intern protocol in het kader van het Kwaliteitskader Sociaal Domein, welke landelijk herijkt wordt. Daarnaast werken we regionaal goed samen met betrekking tot het onderwerp Huiselijk Geweld. 7.c. Wij implementeren de WAMS (Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein), met als doel om knelpunten bij uitwisselen van persoonsgegevens weg te nemen in complexe situaties. 7.d. Sportverenigingen commiteren zich aan sociale veiligheid en versterken hiermee de laagdrempeligheid. Actielijn 8: Een thuis voor kwetsbare inwoners In deze actielijn brengen wij de ontwikkelingen rondom wonen en zorg samen voor specifieke doelgroepen. We denken daarbij aan regionale plannen rondom het Integraal Zorg Akkoord en de verplichte regionale Woonzorg visie en het convenant Beschermd Wonen. Daarnaast hangt deze actielijn ook samen met de lokale Woon zorg visie en de doorontwikkeling van Beschermd Thuis. Voor de jeugd werken we in Noord-Holland samen aan een Thuis voor Noordje. Tot slot richt deze actielijn zich op het passend huisvesten van nieuwkomers in de gemeente Waterland, van Oekraïense ontheemden tot asielzoekers. 8.a. Wij werken regionaal samen om de uitstroom uit intramurale woonvoorzieningen te bevorderen. 8.b. Wij geven uitvoering aan de lokale woon-zorgvisie. 8.c. Wij zijn betrokken bij het regionale woon-zorgoverleg. 8.d.

Wij zorgen voor passende en veilige huisvesting voor nieuwkomers.

Begroting 2025

Pagina 20

Beleidsindicatoren Nummer indicator

Naam Indicator

Eenheid

Bron

2021

2022

2023

2024

17

Absoluut verzuim*

per 1.000 leerlingen

DUO

nb

nb

<5

nb

18

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

DUO

23

43

37

nb

19

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

Ingrado

1,8

1,9

2,5

nb

21

Banen

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar

LISA

460,5

481,7

479,6

nb

22

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21 jarigen

CBS

1

1

nb

nb

23

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

CBS

4

4

nb

nb

24

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

CBS

69,6

71,7

72,9

nb

26

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

CBS

nb

1

nb

nb

27

Personen met een bijstandsuitkering

per 10.000 inwoners

CBS

232,6

nb

161,1

nb

28

Lopende reintegratievoorzieningen

CBS

97,6

127,5

106,4

nb

29

Jongeren met jeugdhulp

CBS

11,1

12,9

11,3

nb

30

Jongeren met jeugdbescherming

CBS

0,6

0,5

0,3

nb

31

Jongeren met jeugdreclassering

CBS

nb

nb

nb

nb

32

Cliënten met een maatwerk-arrangement WMO

GMSD

630

660

680

nb

per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar. per 10.000 inwoners

*aantallen <5 worden niet meer weergegeven Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Wat gaan we daarvoor doen? Actielijnen en gekoppelde activiteiten Actielijn 1: Gezonde inwoners 1.a. In 2025 bieden wij tenminste 120 personen uit de risicogroep van 65-plussers een cursus valpreventie aan. 1.b. Inwoners een preventieve aanpak bieden om zowel fysieke als cognitieve vitaliteit te behouden en/of verbeteren. 1c. In 2025 werken we de ambities van de vastgestelde Sportnota 2025-2028 verder uit in activiteiten. 1.d. In 2025 pakken we vanuit het Plan van Aanpak Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) twee speerpunten op uit het plan (bijvoorbeeld gezonde lunch op school en meer water drinken). 1.e In 2025 realiseren wij een ketenaanpak bij overgewicht bij volwassenen. 1.f. We starten in 2025 met Welzijn op recept: samen met huisartsen doorverwijzen naar welzijnsinstellingen mogelijk maken. Actielijn 2: Optimaal opgroeien 2.a. In 2025 is Buurtgezinnen als pilot gestart. 2.b. In 2025 is er een lokale of regionale coalitie Kansrijke start. 2.c. In 2025 is de website van het Centrum Jeugd en Gezin Waterland een betrouwbare vindplek voor informatie en is er een goede koppeling tussen deze website en de sociale kaart van Waterland (Wegwijzer).

Begroting 2025

Pagina 21

2.d.1 In 2025 wijzen wij twee locaties van kinderopvangorganisaties aan als locaties voorschoolse educatie (VVE). 2.d.2 In 2025 zijn er duidelijke afspraken vastgelegd over de overgang van voorschools naar vroegschools. 2.e. In 2025 maken wij afspraken met de samenwerkingsverbanden voor de zorg op school om onderzoek te doen naar schoolaanwezigheid (als indicator voor later schooluitval). Actielijn 3: Iedereen doet mee 3.a. In 2025 hebben wij de vroegsignalering en het hulpaanbod volledig ingericht. 3.b. In 2025 hebben wij de minimaregelingen behouden of aangepast. 3.c. In 2025 starten wij met de inrichting van de toegang voor Waterlanders die (hulp-)vragen hebben over zorg, welzijn, werk en inkomen. 3.d. In 2025 stellen wij een nieuw plan op voor volwasseneneducatie in de regio. Actielijn 4: Ondersteuning op maat 4.a. In 2025 blijven we ambulante ondersteuning bieden ter voorkoming van plaatsing in een beschermd wonen voorziening. 4.b. 1. In 2025 worden statushouders in samenwerking met NewBees al tijdens de inburge ring intensief begeleid bij hun participatie in de samenleving. 2. Regionale samenwerking voor het effectief begeleiden van statushouders naar werk middels een regionaal verbinder. Deze verbinder maakt de behoeften van de doelgroep en werkgevers inzichtelijk, en legt contacten met de belanghebbenden. 4.c. 1.

In 2025 sluiten wij nieuwe overeenkomsten met zorgaanbieders voor het leveren van Wmo zorg en ondersteuning vanaf 2026. 2. In 2025 sluiten we nieuwe overeenkomsten met zorgaanbieders voor het leveren van specialistische jeugdzorg in het kader van de Jeugdwet vanaf 2026. 3. In 2025 nemen wij deel aan de regionale werkgroep wijziging GR in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. 4.d. In 2025 bieden wij meer maatwerk schuldhulpverlening aan inwoners die middels de vroeg signalering in beeld worden gebracht. 4.e.1. In 2025 bereiden wij ons voor op de invoering van de ‘Participatiewet in Balans’ en de maatregelen die hieruit voortkomen. 4.e.2. Daarnaast zetten wij in 2025 een structuur op om integrale ondersteuning aan inwoners te bieden. Actielijn 5: Leefbare kernen 5.a. In 2025 is er een wegwijzer waar het cultuur- en welzijnsaanbod in meegenomen wordt. 5.b.1. In 2025 gaan wij van start met het opzetten van een duurzame samenwerking met verschillende partijen in het voorliggend veld als onderdeel van de uitvoering van het heroriëntatieplan van het sociaal cultureel werk. 5.b.2. Voortkomend uit het plan starten wij ook met de voorbereidingen voor het opzetten van een dorpshuisfonds. 5.c. In 2025 wordt het aanbod van de bibliotheek uitgebreid en voldoen we aan de wettelijke zorgplicht van gemeenten voor volwaardige bibliotheken die in 2025 in gaat.

Actielijn 6: Gehoord worden 6.a. In 2025 is er een handreiking hoe wij inwoners structureel betrekken bij beleid. 6.b. In 2025 wordt er binnen de WMO en Jeugd door middel van continumeten de ervaringen rondom de ondersteuning van ons lokale team in kaart gebracht om de ondersteuning vanuit de gemeente te kunnen verbeteren. 6.c. Alle beleidsstukken Sociaal Domein zijn ingebracht bij de Adviesraad Sociaal Domein.

Begroting 2025

Pagina 22

6.d. In 2025 zijn de brieven vanuit Sociaal Domein zoveel mogelijk op taalniveau B1. Actielijn 7: Sociale veiligheid 7.a. In 2025 hebben we de Leidraad Samenwerken aan veiligheid vertaald naar onze lokale situatie en zijn er bijbehorende werkprocessen gemaakt. 7.b. Medewerkers in uitvoering, beleid en management worden getraind in de meldcode Huiselijk Geweld. Er wordt een intern (opleidings-)protocol uitgewerkt. Dit protocol voldoet aan de eisen van het kwaliteitskader Samen werken aan veiligheid. 7.c. Na meer duidelijkheid over de inwerkingtreding bereiden wij ons voor op de WAMS. 7.d. Alle verenigingen laten bestuurders en trainers meedoen aan een cursus sociale veiligheid en alle verenigingen hebben een vertrouwenspersoon. Actielijn 8: Een thuis voor kwetsbare inwoners 8.a. In 2025 zijn er afspraken gemaakt tussen gemeenten en wooncorporaties over de uitstromers van intramurale woonvoorzieningen in de regio Waterland. 8.b. Wij geven uitvoering aan de acties 2024-2025 opgenomen is het actieplan van de lokale woon-zorgvisie. 8.c. In 2025 inventariseren we aan de hand van de regionale woon-zorg analyse welke regionale uitdagingen er zijn op het gebied van wonen en zorg. 8.d. Door goede en regelmatige afstemming met interne en externe partijen zorgen wij voor passende en veilige huisvesting van nieuwkomers. Prestatie indicatoren Nummer indicator

Naam indicator

1a

Cursus valpreventie

aantal Waterlanders dat gaat deelnemen

1b

Cursus fysieke en cognitieve vitaliteit

aantal gestarte cursussen

6b

Eenheid

Bron

2022

2023

2024

2025

Jaarverslag fysiopraktijk

0

0

60

80

Jaarverslag Team Sportservice

0

0

4

6

Tevredenheid ondersteuning lokaal team

percentage van inwoners dat aangeeft snel te Factsheet CEO WMO en Jeugd zijn geholpen

65%

-

-

-

6b

Tevredenheid ondersteuning lokaal team

percentage van inwoners dat aangeeft dat de hulp aansluit bij de behoefte

Factsheet CEO WMO en Jeugd

83%

-

-

-

7b

Training meldcode huiselijk geweld

Aantal medewerkers

Intern

0

1

5

5

Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zaanstreek-Waterland De GGD is de belangenbehartiger van de regio Zaanstreek-Waterland op het gebied van collectieve preventie en andere gemeentelijke activiteiten in het kader van de gezondheidszorg.

Begroting 2025

Pagina 23

Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

3.01 3.02 3.03

Onderwijs Sociale voorzieningen Volksgezondheid

Totaal

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

1.758 18.419 1.199

119 3.938 125

- 1.639 - 14.481 - 1.075

21.376

4.181

- 17.195

Uitgaven Sociaal Domein in perspectief In onderstaande grafieken worden de lasten per inwoner vergeleken met de regio, landelijke cijfers en gemeenten van vergelijkbare grootte. Het programmaonderdeel 3.02 Sociale voorzieningen bestaat in de tabellen 1 en 2 uit de onderdelen Participatie en Maatschappelijke Ondersteuning & Jeugdzorg (MO & Jeugdzorg). De programmaonderdelen 3.01 Onderwijs en 3.03 komen niet geheel overeen met dezelfde onderdelen in ‘Onderwijs’ en ‘Volksgezondheid en milieu’.

Tabel 1. Overzicht lasten per inwoner 2021. Bron: waarstaatjegemeente.nl / dashboard gemeentefinanciën

Begroting 2025

Pagina 24

Tabel 2. Overzicht lasten per inwoner 2024. Bron: waarstaatjegemeente.nl / dashboard gemeentefinanciën Uit bovenstaande grafieken blijkt weliswaar dat de lasten per inwoner stijgen, maar in vergelijking met andere gemeenten zijn de lasten per inwoner lager.

Begroting 2025

Pagina 25

4. Bestuur Omschrijving programma Het programma Bestuur richt zich op het democratisch proces en de dienstverlening richting de inwoners van de gemeente Waterland. In dit programma besteden we aandacht aan formatie, apparaatskosten, externe inhuur, dienstverlening, burgerparticipatie en een gezond financieel meerjarenbeleid. Wat willen we bereiken? Gewenste maatschappelijke effecten 1. Het borgen van democratische en transparante besluitvorming alsmede goede dienstverlening aan inwoners, instellingen, ondernemers en bezoekers. Operationele doelstellingen 1. De gemeentelijke organisatie gereed te maken om als regisserende netwerkorganisatie te kunnen functioneren. 2. Burgerparticipatie bevorderen met passend verwachtingsmanagement en een accent op consultatie. 3. Een gezond financieel meerjarenbeleid. 4. Een hoogwaardige dienstverlening: digitaal waar het kan, persoonlijk als het moet. Beleidsindicatoren Nummer indicator

Naam Indicator

Eenheid

Bron

2022

2023

2024

2025

1

Formatie

FTE per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

8,2

8,5

8,7

8,8

2

Bezetting

FTE per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

8,5

8,7

8,8

8,3

3

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

Eigen gegevens

873

982

1.066

1.144

4

Externe inhuur

Kosten als percentage van totale loonsom + totale inhuur externen

Eigen gegevens

3,4%

4,7%

4,3%

4,1%

De apparaatskosten zijn toegenomen door met name de CAO stijging van de loonkosten. Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten 1. Het implementeren van een strategische personeelsplanning zodat de organisatie toekomstbestendig en weerbaar is. Hierdoor kunnen we tijdig anticiperen op ontwikkelingen in de samenleving. 2. Het benutten van de uitkomsten van het Medewerkers tevredenheidsonderzoek (MTO). 3. Initiatieven van bewoners worden aangemoedigd, wij faciliteren daar waar mogelijk dan wel wenselijk is. 4. Op basis van het in 2024 uitgevoerde onderzoek en de uitwerking hiervan voert het college de verbetering van de participatie door. Hier geen uitgebreide visie, maar een heldere aanpak op diverse beleidsterreinen en publieke functies.

Begroting 2025

Pagina 26

5.

Zorg dragen dat wij bij burgerparticipatie steeds duidelijkheid bieden over de reikwijdte (kaders), dit wordt gedaan aan de hand van de kaders die in de uitwerking van dit onderwerp in 2024 zijn beschreven. 6. Het college streeft ernaar de raad jaarlijks een structureel sluitende meerjarenbegroting aan te bieden. 7. Structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. 8. Wij zorgen voor een optimale dienstverlening. Vanuit het programma Dienstverlening en het Strategisch Plan Informatievoorziening worden verschillen acties uitgevoerd: a. De implementatie van Zaakgericht/procesmatig werken en de Moderne Digitale werkplek. De focus ligt op een gebruiksvriendelijke en veilige informatievoorziening. Hiermee hebben onze inwoners/ondernemers en de organisatie snel toegang tot informatie én kan informatie efficiënt worden uitgewisseld. b. De digitale kanalen voor onze aanvragen en bezwaarschriften aanpassen zodat we voldoen aan de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). c. Werkafspraken maken over telefonische bereikbaarheid. d. Optimaliseren van de elektronische dienstverlening en uitbreiden van het aantal producten dat via (e-)dienstverlening kan worden aangevraagd. e. Zorgdragen dat de website voldoet aan de vereisten, zoals gesteld in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid en dat de informatie op de website actueel is. f.

Registreren en monitoren van onze dienstverlening. 9. Uitvoering geven aan en actualiseren van het Informatiebeleidsplan en het I-projectenplan. Daarbij is ‘beveiliging’ van gegevens en informatie evident. Ons uitgangspunt is op alle audits een voldoende te scoren. En daar waar we (inmiddels) voldoende scoren (met name informatiehuishouding en gemeentelijke financiën) doen we dat structureel. 10. Het college faciliteert de raad op het actief grip houden op regionale samenwerking/verbonden partijen. De opgeleverde inventarisatie en het daaropvolgende Raadsinformatiedocument geeft ons daarbij houvast. Prestatie indicatoren Nummer indicator

Naam indicator

Eenheid

Bron

2023

2024

2025

2

Medewerkerstevredenheid

Rapportcijfer

Medewerkers tevredenheidsonderzoek

-

-

7,5

8d

Het aantal digitale producten (e-dienstverlening)

Aantal stuks

Eigen gegevens

4

15

18

8e

Digitale toegankelijkheid en actuele informatie op de website*

Rapportcijfer

Rapport Digitale toegankelijkheid

D

B

B

8

Klanttevredenheid

Rapportcijfer

Klanttevredenheidsonderzoek

7

* de wet voor digitale toegankelijkheid vereist dat we (op een schaal van A t/m E) ten minste B scoren. Sinds Q1 2024 voldoen we aan 74% van de eisen die de wet stelt en is onze score “B”. Daarmee voldoen we aan de wet. Om dat zo te houden blijven we verbeteringen doorvoeren aan de website.

Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen.

Begroting 2025

Pagina 27

Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

4.01

Bestuur

Totaal

Begroting 2025

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

2.602

375

- 2.228

2.602

375

- 2.228

Pagina 28

5. Algemene dekkingsmiddelen Omschrijving programma Het programma Algemene dekkingsmiddelen richt zich op alle middelen die vrij inzetbaar zijn. In dit programma besteden we aandacht aan dividend, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, de algemene uitkering, het saldo van de financieringsfunctie en de overige dekkingsmiddelen. Dividend De gemeente Waterland ontvangt dividend uit hoofde van haar aandelenbezit in de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Alliander en de Huisvuilcentrale Groep (HVC). In de begroting 2025 en verder is een verwacht dividend opgenomen voor genoemde naamloze vennootschappen van € 220.000. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is In dit overzicht zijn onder de lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, opgenomen: - onroerendezaakbelasting; - belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten; - forensenbelasting; - toeristenbelasting; - parkeerbelasting; - hondenbelasting; - precariobelasting. Lokale heffingen waarvan de besteding wél gebonden is, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges worden niet in dit overzicht verantwoord, maar staan vermeld in programma 2. Openbaar domein. Algemene uitkering Het gemeentefonds is het fonds van waaruit gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen van het Rijk. Deze uitkering komt ten goede aan de algemene middelen van de gemeente en is dus vrij besteedbaar.

De verdeling van de gelden over de verschillende gemeenten in Nederland geschiedt middels een ingewikkelde systematiek. Hierbij worden de volgende verdeelmaatstaven gehanteerd: - belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting van de gemeenten (onderscheiden naar woningen en niet-woningen); - de inwoners van de gemeenten (onderscheiden naar leeftijd, woonplaats, inkomen, recht op uitkering, behorende tot een minderheidsgroep en een beroep doen op voorzieningen in de gemeenten); - het grondgebied van de gemeenten (onderscheiden naar oppervlakte, bodemgeschiktheid en historische kern); - de bebouwing in de gemeenten (onderscheiden naar grondoppervlak bebouwing, woonruimten, historisch aantal woonruimten, noodzaak voor vernieuwing van de bebouwing en de dichtheid van de bebouwing). Door middel van circulaires informeert het Rijk de gemeenten over de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Naar aanleiding van de mei circulaire 2024 is de verwachte algemene uitkering als volgt: Bedrag x € 1.000 Algemene uitkering

2025

2026

32.697

31.114

Begroting 2025

2027 31.418

2028 31.717

Pagina 29

Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie kan worden gedefinieerd als het saldo van: - de verwachte te betalen rente over de aangegane leningen en over de aan te trekken middelen; - de verwachte te ontvangen rente over de uitzettingen. Overige algemene dekkingsmiddelen Onder overige algemene dekkingsmiddelen wordt verstaan de berekende rente van 0,7% over de vaste activa. Dit percentage is gebaseerd op de huidige rentelasten afgezet tegen de totale boekwaarde van de vaste activa. Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

5.01 5.02 5.03 5.04 5.05

Dividend Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkering Saldo van financieringsfunctie Overige dekkingsmiddelen

Totaal

Begroting 2025

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

4 366 336 - 353

220 6.230 32.697 143 -

216 5.864 32.697 - 192 353

353

39.290

38.938

Pagina 30

6. Overhead Omschrijving programma Het programma Overhead richt zich op de kosten die gemaakt worden in het primaire proces van de gemeente. Wat willen we bereiken? Gewenste maatschappelijke effecten 1. De gemeente is een faciliterende organisatie, dichtbij en toegankelijk, passend bij onze schaal. Opgaven worden waar nodig integraal aangepakt. Onze medewerkers, ondernemers én inwoners voelen en tonen meer en meer eigenaarschap. Operationele doelstellingen 1. Informatie is betrouwbaar, beschikbaar en toegankelijk. Onze inwoners en ondernemers weten wat Waterland voor hen kan betekenen en krijgen overzicht in de status van lopende (aan)vragen en verzoeken. 2. Het werven en selecteren van de meest geschikte kandidaten voor onze gemeente. 3. Het vergroten van vaardigheden en kennis van medewerkers, waardoor zij effectiever kunnen bijdragen aan de organisatie en hun carrièrepotentieel volledig kunnen benutten. 4. Versterken van de grip op verbonden partijen. 5. Iedereen mag kunnen rekenen op een dienstbare overheid die oog heeft voor de menselijke maat conform de 'Wet versterking waarborgfunctie Awb'. Beleidsindicatoren Nummer indicator 5

Naam Indicator

Eenheid

Bron

2022

2023

2024

2025

Overhead

Percentage van totale lasten

Eigen gegevens

19,4%

19,8%

18,3%

17,7%

Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten 1. Vanuit het programma Dienstverlening en het Strategisch Plan Informatievoorziening worden zaakgericht/procesmatig werken en de Moderne Digitale Werkplek geïmplementeerd. De focus ligt op een gebruiksvriendelijke en veilige informatievoorziening. Hiermee hebben onze inwoners/ondernemers en de organisatie snel toegang tot informatie én kan informatie efficiënt worden uitgewisseld. 2. Het realiseren van een efficiënt en modern werving- en selectiebeleid en -proces. 3. Nieuwe medewerkers krijgen bij de on-boarding vaste trainingen zodat zij leren hoe een gemeente werkt en competenties kunnen door ontwikkelen (bestuurlijke advisering, projectmatig werken). 4. Het uitbreiden en aanbieden van een integraal lesaanbod met behulp van een geschikt Learning & Development (L&D) Platform. 5. Het actualiseren van de nota Verbonden Partijen waarbij de vier criteria voor samenwerking, als genoemd in het coalitieakkoord verwerkt zijn. 6. Bewustwordingsstappen zetten als het gaat om dienstverlening/communicatie in het kader van de Wet versterking waarborgfunctie Awb.

Begroting 2025

Pagina 31

Prestatie indicatoren Nummer indicator 3

Naam indicator Het aantal jaarlijkse trainingen dat wordt aangeboden aan nieuwe medewerkers

Eenheid Aantal stuks

Bron Eigen gegevens

2023

2024

2025

0

2

3

Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdrage (door de verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. Waterlands Archief Het Waterlands Archief bevordert de politiek-bestuurlijke samenwerking en verzorgt het beheer van archiefstukken van de deelnemende gemeenten. Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

Omschrijving programmaonderdeel

6.01

Overhead

Totaal

Begroting 2025

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

9.253

57

- 9.196

9.253

57

- 9.196

Pagina 32

7. Vennootschapsbelasting Met ingang van 1 januari 2016 zijn wij als gemeente belastingplichtig in het kader van de vennootschapsbelasting. Voor gemeente Waterland zijn de volgende onderwerpen in de VPB aangifte betrokken: - Parkeren op Marken. Hiervoor wordt aangifte gedaan, maar de activiteit is vrijgesteld dus hoeft er geen VPB te worden betaald. - Potentieel winstgevende activiteiten zijn de grondexploitaties. De grondexploitaties zijn extern getoetst op VPB plicht. Alleen voor het project Galgeriet is de gemeente Waterland ondernemer dus VPB plichtig in het jaar dat de gronden geleverd worden. Dat is voor het eerst in 2024. Inschatting is dat er geen fiscale winst gemaakt wordt. - Reclame inkomsten zijn een ondernemersactiviteit dus VPB plichtig. Vanaf juli 2020 is een contract gesloten voor reclame op bushaltes. We verwachten hiervoor een fiscaal resultaat van ongeveer € 16.000. Te betalen VPB € 2.500 - Reststromen opbrengst uit afval. We ontvangen vergoedingen voor oud papier, metaal , vet etc. De kosten voor het inzamelen van deze materialen is 99% van de opbrengst. We verwachten een fiscale winst hiervoor van ongeveer € 1.000 per jaar. Te betalen VPB € 150. Wat mag het kosten? Bedrag x € 1.000

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=235f0a3f-0310-486c-9341-79985386c152