382-77 Bijlage 1 Managementletter 2021.pdf
Tekst van het document
25 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing Ontwikkelingen in uw interne beheersing Verbijzonderde interne controle IT- audit en data-analyse Bevindingen in de processen Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Evaluatie interne beheersing - bevindingen in de processen Detailbevindingen interne beheersing binnen processen Zoals eerder aangegeven zullen wij de controle van de jaarrekening vrijwel volledig gegevensgericht uitvoeren omdat de interne beheersing van de organisatie nog niet het vereiste basisniveau heeft voor een meer systeemgerichte controleaanpak. Daarom hebben wij onze bevindingen in de managementletter vooral beperkt om dit basisniveau te bereiken. Desalniettemin hebben wij in hoofdlijnen wel alle processen van de gemeente in kaart gebracht. De bevindingen en aanbevelingen met de hoogste prioriteit voor de interne beheersing en jaarrekening hebben wij hieronder samengevat. Rechtmatigheid van aanbestedingen is niet geborgd In 2021 zijn stappen gezet om de rechtmatigheid van de aanbesteding in de organisatie te waarborgen. Dit heeft echter nog niet geleid tot een structurele verankering van rechtmatigheid binnen de organisatie. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat twee medewerkers van het team Inkoop ontslag hebben genomen, waardoor de kennis en ervaring met Europese aanbesteding binnen de organisatie gedurende enkele maanden van het jaar minimaal was. Wij realiseren ons dat het niet eenvoudig is om het aspect rechtmatigheid binnen de aanbestedingsprocedure structureel te borgen binnen de organisatie.
Naast kennis en ervaring speelt ook het gedrag en discipline van uw medewerkers een belangrijke rol. Deze ‘zachte’ aspecten zijn minder makkelijk (bij) te sturen en te ontwikkelen.
De rechtmatigheidscontrole op de aanbesteding over 2021 zal plaatsvinden in het voorjaar van 2022. Wij zullen eventuele afwijkingen van de wet- en regelgeving opnemen in ons accountantsverslag. Inkopen en betalen Veel handmatige administratieve handelingen binnen het proces Bij het proces van inkopen en betalingen worden veel repeterende administratieve handelingen handmatig uitgevoerd. Een belangrijk voorbeeld hiervan is de verwerking van de bankafschriften in de financiële administratie vanwege het ontbreken van een automatische koppeling tussen de financiële administratie en de bankapplicatie. Door de handmatige handelingen is het risico op fouten in de financiële administratie hoger. Tevens vergt het aanzienlijk meer tijd dan een geautomatiseerde verwerking met behulp van een koppeling tussen de bankapplicatie en Key2Financiën.
26 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing Ontwikkelingen in uw interne beheersing Verbijzonderde interne controle IT- audit en data-analyse Bevindingen in de processen Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
Evaluatie interne beheersing - bevindingen in de processen Stel een proces op voor de goedkeuring van inkoopfacturen Een belangrijke rol binnen de financiële functie en interne beheersing van de organisatie wordt ingevuld door de budgetverantwoordelijke medewerkers die de inkoopfacturen goedkeuren voor prestatielevering en betaling. Wij hebben op basis van diverse gesprekken met deze medewerkers geconstateerd dat het niet bij iedereen duidelijk is wat de kaders en verantwoordelijkheden zijn in het proces. Het ontbreekt aan een eenduidige werkinstructie waarin is opgenomen welke werkzaamheden zij moeten uitvoeren bij het goedkeuren van een factuur en welke bewijsvoering voor het vaststellen van de prestatielevering noodzakelijk is. Tevens ontbrak gedurende 2021 een ondergrens voor het formeel vaststellen van de prestatielevering. Wij hebben de organisatie tijdens onze controle aangeraden om een werkinstructie op te stellen voor de budgetverantwoordelijken waarin minimaal is opgenomen: • Het bedrag waarboven een expliciete prestatieverklaring noodzakelijk is; • Binnen welke termijn de prestatieverklaring dient plaats te vinden; • Welke documenten gelden als bewijsvoering voor de prestatieverklaring; • De centrale plek waar deze documenten opgeslagen worden, bij voorkeur in Key2Financiën bij de factuur waarvoor het akkoord gegeven wordt.
Wij hebben begrepen dat een dergelijke werkinstructie zal worden opgenomen in de herziene mandaat- en budgethoudersregeling.
24/02/2022
Adequaat inzicht in de verplichtingen ontbreekt Binnen de organisatie is geen contracten- of verplichtingen administratie aanwezig. Het voordeel van een verplichtingen- en contractenadministratie is dat er een beter inzicht ontstaat in de totale financiële positie van de organisatie, de voorspellende waarde ten behoeve van liquiditeitsmanagement wordt verhoogd en het autorisatie- en verwerkingsproces van facturen wordt vereenvoudigd. Voorgaand jaar is reeds een start was gemaakt met het opzetten van een verplichtingen- en contractenadministratie binnen de applicatie E-suite. De ontwikkelaar van deze applicatie heeft echter aangegeven te stoppen. Derhalve is de verdere ontwikkeling van een verplichtingen- en contractenadministratie voorlopig gestaakt en onderdeel geworden van het strategische IV-plan Gezien de voordelen van een verplichtingen- en contractenadministratie raden wij u aan om dit een prominente plaats te geven in de verdere ontwikkeling van de IV organisatie.
27 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing Ontwikkelingen in uw interne beheersing Verbijzonderde interne controle IT- audit en data-analyse Bevindingen in de processen Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Evaluatie interne beheersing - bevindingen in de processen Sociaal domein Om de prestatielevering door de zorgverleners vast te stellen wordt tot op heden volledig gesteund op de productieverantwoordingen van deze zorgverleners. Hierdoor bent u voor de rechtmatige uitvoering van de processen binnen het sociaal domein, maar ook voor de tijdige afronding van uw jaarrekening, afhankelijk van derde partijen. Deze afhankelijkheid kan worden verminderd door de invoering van (schriftelijke) cliëntervaringsonderzoeken gericht op de kwaliteit en prestatielevering van de zorg. Daarnaast kan de aandacht voor prestatielevering onderdeel vormen van de herbeoordeling van cliënten. Deze methode kan ook gebruik worden om de prestatielevering vast te stellen van zorg die is toegekend door middel van een persoonsgebonden budget. Om de interne beheersing van uw processen in het sociaal domein te verbeteren raden wij u aan om prioriteit te geven aan het inrichten van het zogenaamde 'mandje' aan controlemaatregelen ter borging van de eigen beheersing van het aspect prestatielevering zodat de afhankelijkheid van accountants van aanbieders beperkt kan worden. Hiervoor verwijzen wij graag naar de door de SDO uitgebrachte notitie Controle interne beheersing Jeugd en Wmo voor gemeenten en accountants. De maatregelen kunnen daarbij tevens dienen ter verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening.
Salarisadministratie Voor de verwerking van personeels- en salarismutaties is een werkproces aangemaakt in de applicatie E-suite. Op de vorige slide hebben wij reeds aangegeven dat deze applicatie niet langer .zal worden onderhouden door de ontwikkelaar. Op dit moment is niet bekend of, en zo ja welk, systeem wordt geselecteerd ter vervanging. Wanneer er geen nieuwe applicatie operationeel is op het moment dat E-suite wordt stopgezet, dient het proces handmatig te worden uitgevoerd. Gezien het hoge aantal mutaties is dit onwenselijk en foutgevoelig. Derhalve raden wij u aan om tijdig een alternatief systeem te selecteren en in gebruik te nemen.
28 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing Ontwikkelingen in uw interne beheersing Verbijzonderde interne controle IT- audit en data-analyse Bevindingen in de processen Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Evaluatie interne beheersing - bevindingen in de processen Huren en Pachten De verantwoordelijkheid voor het gemeentelijk vastgoed is decentraal in de organisatie belegd, inclusief de registratie en verwerking van verhuurovereenkomsten. Er is geen overkoepelend inzicht aanwezig in deze overeenkomsten. Hierdoor kan de volledigheid van de huuropbrengsten niet worden gewaarborgd. Tevens is er in de huidige situatie geen eenduidigheid in de inhoud van de overeenkomsten en de registratie van de gegevens, in het bijzonder ten aanzien van voorwaarden en indexatie. Wij hebben geconstateerd dat voor verschillende huurovereenkomsten verschillende indexatiepercentages, verschillende indexatiemomenten en verschillende berekeningsmethodieken worden gehanteerd. Hierdoor is de indexatie van de huurovereenkomsten een complex, tijdrovend en foutgevoelig proces. Tevens bestaat een risico op het verlenen van staatssteun als huren niet marktconform zijn. Wij raden u aan om een centrale database op te zetten waarin alle huurovereenkomsten binnen de gemeente eenduidig worden geregistreerd. Tevens raden wij u aan om enerzijds nieuwe huurovereenkomsten eenduidig op te stellen volgens een vaste standaard, en anderzijds om te onderzoeken of bestaande huurovereenkomsten kunnen worden gestandaardiseerd.
Subsidieverstrekkingen Wij hebben geconstateerd dat het subsidieproces volledig handmatig wordt uitgevoerd met behulp van Microsoft Excel, alsmede dat binnen het proces geen vier-ogen principe is geïntegreerd. Hierdoor is het proces tijdrovend en is er een hoger risico op foutgevoeligheid. Tevens is het bewaken van de rechten en verplichtingen van de gemeente ten opzichte van de subsidieontvanger minder efficiënt mogelijk. Dit komt onder andere tot uitdrukking in het feit dat binnen het subsidieproces geen zichtbare interne controlemaatregelen plaatsvinden op de naleving van de Algemene Subsidieverordening (ASV). Voorbeelden hiervan zijn: • Er wordt niet gestructureerd vastgelegd en gecontroleerd of door de subsidieontvanger aan tussentijdse rapportageverplichtingen is voldaan; • In de ASV is opgenomen dat subsidieontvangers voor alle subsidies boven € 50.000 bij de aanvraag tot subsidievaststelling een controleverklaring dienen te overleggen. Er wordt niet gestructureerd vastgelegd en gecontroleerd of aan deze eis is voldaan. Overigens is bij onze controlewerkzaamheden gebleken dat dit inderdaad niet altijd het geval is. Wij adviseren om een centrale subsidieadministratie in te richten met daarin de verplichtingen per subsidieontvanger, inclusief de naleving ervan. Hierdoor is inzichtelijk of alle verplichtingen uit de ASV zijn nagekomen.
Daarnaast zorgt een centrale registratie ervoor dat bij personeelsverloop werkzaamheden makkelijker overgenomen kunnen worden.
29 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording Commissies BBV en BADO Overige ontwikkelingen Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Actuele ontwikkelingen - rechtmatigheidsverantwoording Invoering van rechtmatigheidsverantwoording wordt in januari 2022 besproken Zoals bekend is de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording tot nader orde uitgesteld. Dit houdt in dat wij ook over het boekjaar 2021 een oordeel dienen te geven over de rechtmatigheid van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening. Op dit moment is nog onzeker wanneer de rechtmatigheidsverantwoording definitief wordt ingevoerd. De gesprekken hierover worden in januari 2022 hervat. In afwachting van dit besluit werkt de Sectorcommissie Decentrale Overheden van het NBA aan de nieuwe Notitie Accountantscontrole van de rechtmatigheidsverantwoording bij decentrale overheden. Deze notitie zal gemeenten en accountants meer inzicht en geven welke werkzaamheden uitgevoerd dienen te worden om tot een toereikende (onderbouwde) rechtmatigheidsverantwoording te komen. Kadernota rechtmatigheid 2022 gepubliceerd De commissie BBV geeft via de kadernota rechtmatigheid haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording van de decentrale overheden. De kadernota rechtmatigheid wordt door de commissie BBV geactualiseerd als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.
Voor de jaarrekening 2022 is hier aanleiding toe indien de voorgenomen wetswijziging, waarin het afgeven van een verklaring over de rechtmatigheid bij decentrale overheden wordt geregeld, tijdig wordt afgerond. Met ingang van het verslagjaar 2022 wordt dan de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders voor de rechtmatigheid benadrukt doordat het college een verantwoording over rechtmatigheid af moet gaan geven in plaats van de accountant. De Kadernota rechtmatigheid 2022 gaat dan ook gelden vanaf begrotingsjaar 2022 indien bovengenoemde wetswijziging tijdig wordt afgerond. De Kadernota rechtmatigheid 2022 is hier te vinden. Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 Ook voor jaarrekening 2021 is er voor de Commissie BBV aanleiding geweest om de Kadernota rechtmatigheid te actualiseren, omdat een aantal onderdelen uit de Kadernota rechtmatigheid 2022 los staan van de voorgenomen wetswijziging per 2022. De commissie heeft besloten dat deze onderdelen als addendum op de kadernota rechtmatigheid 2018 worden gepubliceerd. Het addendum is hier te vinden.
30 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording Commissies BBV en BADO Overige ontwikkelingen Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Actuele ontwikkelingen - commissie BBV en commissie BADO Notitie paragraaf Bedrijfsvoering gepubliceerd De paragraaf bedrijfsvoering is sinds de introductie van het Besluit begroting en verantwoording in 2004 een verplichte paragraaf in de begroting en het jaarverslag. In deze paragraaf moet ‘ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering’ worden gegeven. Deze formulering geeft veel ruimte om gemeente-specifiek invulling te geven aan deze paragraaf. Het bleek dat er een brede behoefte was aan een nadere duiding van de inhoud en reikwijdte van de paragraaf bedrijfsvoering. Daarom heeft de commissie BBV besloten om naast de actualisatie van de Kadernota rechtmatigheid een Notitie paragraaf bedrijfsvoering op te stellen. In de notitie gaat de commissie BBV in op de eisen die gesteld worden aan de paragraaf bedrijfsvoering. Ook doet ze een aantal aanbevelingen en stellige uitspraken om deze paragraaf verder te optimaliseren. De stellige uitspraken die in de nieuwe notitie staan zijn: • In de paragraaf bedrijfsvoering wordt, op basis van de kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de gemeenteraad, aanvullende informatie opgenomen over de individueel geconstateerde afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording.
• In de paragraaf bedrijfsvoering beschrijft het college welke actie het onderneemt om de afwijkingen in de toekomst te voorkomen.
•
Niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van de bepalingen in de Wet Fido en bijhorende regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
De Notitie paragraaf bedrijfsvoering gaat in per 2022, waarbij de commissie wel aantekent dat de stellige uitspraken en aanbevelingen die geen directe relatie hebben met het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording ook eerder toegepast mogen worden. De Notitie paragraaf bedrijfsvoering is hier te vinden.
31 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording Commissies BBV en BADO Overige ontwikkelingen Vooruitblik jaarrekeningcontrole
Actuele ontwikkelingen - commissie BBV en commissie BADO Actualiteiten binnen de Commissie BADO In de Commissie Bedrijfsvoering en Auditing Decentrale Overheden (BADO) werken decentrale overheden, accountants en het rijk samen om de interpretatie van regels op de terreinen bedrijfsvoering, verantwoording en accountantscontroles toe te spitsen op de praktijk van decentrale overheden. De afgelopen jaren heeft zij over tal van onderwerpen gepubliceerd, zoals de: • Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020 • Vastlegging en onderbouwing prestatielevering bij inkopen door decentrale overheidsorganisaties • Notitie Rechtmatigheidsverantwoording • Notitie grondexploitaties Momenteel is de commissie BADO bezig met opstellen van een nieuw onderzoeksprogramma, waarin onder meer de volgende onderwerpen een plaats kunnen krijgen: • Specifieke uitkeringen • Uniform Control Framework • Materialiteit in het Bado • Update notitie over rechtmatigheidsverantwoording
Wij verwachten op deze onderwerpen nadere richtlijnen voor de werkzaamheden van uw VIC en onze accountantscontrole.
24/02/2022
32 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording Commissies BBV en BADO Overige ontwikkelingen Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Actuele ontwikkelingen - overige ontwikkelingen Uitspraak verplichte openbare verkoop onroerende zaken Op 26 november 2021 heeft de Hoge Raad uitspraak gewezen over de verkoop van vastgoed door een overheidslichaam. Deze uitspraak roept voor de toepassing in de praktijk vragen op. In ieder geval is duidelijk dat overheidslichamen hun werkwijze bij de verkoop en verhuur van vastgoed moeten aanpassen. Hoewel de Hoge Raad erkende dat er bij de verkoop van onroerende zaken geen sprake is van een aanbesteding plichtige activiteit, is zij van mening dat overheden het gelijkheidsbeginsel in acht dienen te nemen. Dit brengt met zich mee dat overheden bij bijvoorbeeld de verkoop van gronden, mededingingsruimte dienen te bieden aan potentiële gegadigden. Overheden dienen dit te doen door bij een voorgenomen verkoop een openbare verkoopprocedure te volgen. Voorafgaand aan de verkoop dienen objectieve, toetsbare en redelijke selectiecriteria te worden vastgesteld op grond waarvan de koper kan worden geselecteerd. Deze criteria dienen ook bekend te worden gemaakt. De praktijk moet uitwijzen hoe het verzekeren van een ‘passende mate van openbaarheid’ in een voorkomend geval precies moet worden ingevuld. De Hoge Raad geeft hiervoor in deze uitspraak geen concrete richtlijnen.
De uitspraak zal echter naar verwachting grote gevolgen hebben, mogelijk ook voor transacties die in het verleden hebben plaatsgevonden. Op dit moment is hierover echter geen duidelijkheid.
Drempelbedrag schatkistbankieren aangepast De Regeling schatkistbankieren decentrale overheden is met ingang van 1 juli 2021 gewijzigd. Het effect voor gemeente Waterland is dat het drempelbedrag voor het schatkistbankieren zal toenemen van 0,75% naar 2,0% van het begrotingstotaal. Het minimale drempelbedrag neemt toe van € 250.000 naar € 1.000.000. Voor het derde en vierde kwartaal van 2021 dient u uit te gaan van het nieuwe drempelbedrag. Voor de eerste twee kwartalen van 2021 geldt het oude drempelbedrag nog. Drempelbedragen Europese aanbestedingen 2022-2023 bekend De Europese Unie heeft de drempelbedragen voor 2022 en 2023 bekend gemaakt. Er is sprake van een lichte verhoging van de bedragen behoudens voor overheidsopdrachten voor sociale en andere specifieke diensten. De bedragen gelden van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2023. De nieuwe drempelbedragen voor gemeenten zijn als volgt: • Werken: € 5.382.000 • Leveringen: € 215.000 • Diensten: € 215.000 • Sociale en andere specifieke diensten: € 750.000
33 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording Commissies BBV en BADO Overige ontwikkelingen Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Actuele ontwikkelingen - overige ontwikkelingen Effect principeakkoord Cao gemeenten op de jaarrekening De VNG, de WSGO, FNV Overheid, CNV Overheid en FDO-MHA hebben op 3 november 2021 een principeakkoord voor de Cao Gemeenten en de Cao SGO (samenwerkende gemeentelijke organisaties) gesloten. Afgesproken wijzigingen worden eensluidend en tegelijk doorgevoerd in beide cao’s, tenzij anders vermeld. De nieuwe cao’s lopen van 1 januari 2021 tot en met 1 januari 2023. Het akkoord wordt definitief na de ledenraadplegingen van de afzonderlijke partijen en bekrachtiging door de afzonderlijke besturen. Dat is op zijn vroegst 27 januari 2022. De belangrijkste aanpassingen in de Cao’s zijn: • Stijging salarissen per 1 december 2021 met 1,5%; • Stijging salarissen per 1 april 2022 met 2,4%; • Eenmalige uitkering over het jaar 2021 voor medewerkers die 3 november 2021 in dienst waren van € 1.200 te betalen naar rato van de arbeidsduur; • Aanpassing minimumsalaris vanaf 1 januari 2022 naar € 14,00 per uur; • Netto onkostenvergoeding van € 2,00 gedurende 2022 voor de dagen waarop de medewerker volgens afspraak thuis werkt; • Zes bovenwettelijke vakantiedagen bovenop de 20 wettelijke vakantiedagen met ingang van 1 januari 2023; • De mogelijkheid om bovenwettelijke vakantiedagen te sparen vanaf 1 januari 2022.
In de jaarrekening 2021 zal uw gemeente er rekening mee moeten houden dat de salarisverhoging over december 2021 en de eenmalige uitkering als last verantwoord moeten worden. De eenmalige uitkering wordt weliswaar in 2022 uitgekeerd, maar wordt toegekend over het jaar 2021. Daarmee ontstaat in het boekjaar 2021 de verplichting tot uitbetaling en zal de last verantwoord moeten worden. De reservering op de balans dient daarbij verantwoord te worden onder de overlopende passiva. Invoering Omgevingswet wederom uitgesteld Een belangrijk onderdeel van de invoering van de Omgevingswet is een stabiel en goed werkend Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) voor de sector. Het DSO moet het hart worden van de nieuwe Omgevingswet, waarin instrumenten en regelgeving van verschillende overheden bij elkaar komen en als één loket gaan werken. Eind januari 2022 kwam tijdens een Bestuurlijk Overleg tussen de minister en de bestuurlijke partners naar voren dat er meer tijd nodig is om te oefenen met het nieuwe stelsel en de stabiliteit van het DSO verder te verbeteren. De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft aangegeven dat de Omgevingswet op een verantwoorde manier wordt ingevoerd en houdt daarom niet vast aan de inwerkingtredingsdatum van 1 juli 2022. Op korte termijn wordt onderzocht welke datum verantwoord is om de Omgevingswet in werking te laten treden.
Hierbij gaat het om 1 oktober 2022 of 1 januari 2023.
34 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen Rechtmatigheidsverantwoording Commissies BBV en BADO Overige ontwikkelingen Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Actuele ontwikkelingen - overige ontwikkelingen Invoering Wet open overheid Op 5 oktober 2021 nam de Eerste Kamer de Wet open overheid (Woo) en de Wijzigingswet Woo aan, de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Woo heeft als doel een meer transparante en actief openbaar makende overheid. Daarom kent deze wet de verplichting om uit eigen beweging bepaalde categorieën informatie openbaar te maken. Ook schrijft de wet maatregelen voor om digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken. Gemeenten krijgen na het inwerkingtreden van de Wet open overheid per 1 mei 2022 dan ook te maken met belangrijke nieuwe verplichtingen. Om hen hierbij te ondersteunen, heeft de VNG in samenwerking met advocatenkantoor Pels Rijcken de handreiking ‘Van Wob naar Woo’ opgesteld. Deze handreiking is hier te vinden. Herintroductie verzameluitkering Met ingang van 2021 zal de verzameluitkering weer in gebruik worden genomen, maar dan voor kleinere bedragen dan dit in 2015 het geval was. De verzameluitkering is een bijzondere vorm van de specifieke uitkering vooruitkeringen voor beleidsthema’s met een omvang kleiner dan een grensbedrag. De verzameluitkering heeft een zeer breed bestedingsdoel, namelijk het gehele beleidsterrein van het departement dat de uitkering verstrekt.
Het nieuwe grensbedrag bestaat uit twee elementen: of een grensbedrag van € 1,0 miljoen voor de (gehele) uitkering of een grensbedrag van € 50.000 euro. Als de uitkering een omvang heeft boven € 1,0 miljoen kan gekozen worden voor een specifieke uitkering en maakt het niet uit welk bedrag een gemeente of provincie ontvangt. Als de uitkering lager is dan € 1,0 miljoen kan alleen worden gekozen voor een specifieke uitkering als elke individuele ontvanger minimaal € 50.000 krijgt. Binnenkort wordt het wijzigingsbesluit in het Staatsblad geplaatst en is in de bijbehorende Nota van Toelichting meer te lezen over de redenen waarom voor deze verlaging is gekozen.
Omdat het grensbedrag is verlaagd, en meer geldstromen als specifieke uitkering kunnen worden verstrekt, zal maar een klein aantal geldstromen via de verzameluitkering verlopen. Naar verwachting zal dus maar een klein aantal gemeenten of provincies met de verzameluitkering te maken krijgen. I-n 2021 zal er alleen vanuit het ministerie van BZK een verzameluitkering BZK worden verstrekt aan een klein groepje gemeenten en provincies. Voor 2022 en verder kunnen ook verzameluitkeringen van andere departementen worden verstrekt. In de SiSa-stukken die de komende tijd worden gepubliceerd, zal aandacht worden besteed aan hoe met deze uitkering moet worden omgegaan bij de besteding van de middelen en bij de verantwoording.
35 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Aandachtspunten afsluitproces jaarrekening 2021 Op basis van onze kennis die wij van de gemeente Waterland hebben verkregen bij onze risicoanalyse, de uitgevoerde interimcontrole 2021, actuele ontwikkelingen en overige aandachtsgebieden, onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten die van belang zijn voor een efficiënte jaarrekeningcontrole en een tijdige afronding: • Bij de start van de jaarrekeningcontrole verwachten wij dat de concept jaarstukken gereed zijn en zichtbaar zijn gecontroleerd aan de hand van de checklist jaarverslaggeving en het modelrapport 2021; • Alle balansposten, transactiestromen en toelichtingen in de jaarrekening zijn voor aanvang van de jaarrekeningcontrole door de gemeente zichtbaar gecontroleerd en eventuele correcties naar aanleiding van deze controle zijn verwerkt in de concept jaarstukken; • Er is een zichtbare aansluiting gemaakt tussen de financiële administratie en de bronadministraties, bijvoorbeeld ten aanzien van de onroerend zaakbelastingen, omgevingsvergunningen, Wmo en Jeugdwet • Belangrijkste schattingsposten in de jaarrekening (waardering van het project Galgeriet, voorzieningen, nog te verwachten facturen) zijn bij de start van de jaarrekeningcontrole onderbouwd, zichtbaar gecontroleerd en afgestemd met ons controleteam; • De lasten in de jaarrekeningen die direct voortkomen uit wettelijke taken die zijn uitbesteed aan
andere organisaties, zoals HalteWerk, zijn met deze organisaties afgestemd en akkoord bevonden.
Voorzieningen Volgens artikel 55 van het BBV dienen in de toelichting op de balans de aard en reden van de voorzieningen, bedoeld in artikel 44 en de wijzigingen daarin, te worden verantwoord. Dit houdt in dat er een uitsplitsing moet worden opgenomen van voorzieningen voor: • verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten (artikel 44 lid 1a); • op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten (artikel 44 lid 1b); • kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren (artikel 44 lid 1c); • de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven (artikel 44 lid 1d). • van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden (artikel 44 lid 2). Dit is met name van belang om de aard en bestemming van teveel in rekening gebrachte heffingen transparant te maken. We hebben geconstateerd dat dit in de jaarrekening 2020 niet is gebeurd. Wij raden u om deze uitsplitsing op te nemen in de jaarrekening 2021.
36 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
Het project Galgeriet is mogelijk niet juist verantwoord en gewaardeerd in de jaarrekening In de jaarrekening 2020 is het project Galgeriet opgenomen onder de voorraden als onderhanden werk tegen een boekwaarde van € 10,6 miljoen. Op basis van de voorlopige financiële gegevens is de boekwaarde in de financiële administratie per 31 december 2021 € 15,5 miljoen. De toename is voornamelijk veroorzaakt door het overboeken van het oude bezit van de materiële vaste activa naar het onderhanden werk project. De classificatie als onderhanden werk in de jaarrekening 2020 is gekozen omdat het project is aangemerkt als grondbank met geringe transformatie. Een dergelijke classificatie is echter niet in overeenstemming met de Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken van de Commissie BBV. Deze Notitie kent een indeling naar grondbanken bestemd voor derden met en naar grondbanken bestemd voor derden zonder transformatie. De mate van transformatie heeft bij deze indeling in beginsel geen effect. Hieronder hebben wij beide classificaties nader toegelicht: Grondbanken zonder transformatie, bestemd voor derden Gemeenten kopen en verkopen gronden zonder noemenswaardige transformatie. Deze gronden vallen onder het onderhanden werk (artikel 38 onderdeel b BBV), maar zijn géén bouwgrond in exploitatie.
Rente en ambtelijke uren die worden besteed kunnen onder het onderhanden werk tot de vervaardigingsprijs worden gerekend. Een voorbeeld hiervan is de herontwikkeling van de sportvelden in Marken.
24/02/2022
Grondbanken met transformatie, bestemd voor derden Het komt ook voor dat gemeenten gronden aankopen en na enige transformatie (bijvoorbeeld sloophandelingen en enkele werkzaamheden van bouwrijp maken) de grond vervolgens verkopen. Een ontwikkelaar voert vervolgens de resterende werkzaamheden uit om de grond bouw- en woonrijp te maken om uiteindelijk de bouwkavels op de markt te zetten. Hoewel niet volledig wordt voldaan aan de definitie van Bouwgronden in Exploitatie (het is niet de gemeente maar een derde die de grond op de markt als bouwgrond gaat verkopen), wordt in een dergelijk geval de gemeentelijke grondbankactiviteit wel als BIE aangemerkt en ook als zodanig verantwoord en gewaardeerd.
Naar onze mening vallen de grondbanken binnen het project Galgeriet onder deze categorie, aangezien in 2021 diverse sloopwerkzaamheden hebben plaatsgevonden. Dit houdt in dat de boekwaarde van het project in de jaarrekening op een andere regel onder de voorraden dient te worden verantwoord, maar ook dat tussentijds winst genomen zal moeten worden zodra de eerste kavels naar Projectontwikkeling Galgeriet B.V. worden overgedragen. Wij raden u aan om de financiële consequenties van de herziene classificaties van het project voor de meerjarenraming te bepalen en deze mee te verwerken in de P&C documenten voor het komende jaar.
37 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
Onderhoudsvoorzieningen zijn mogelijk in strijd met het BBV De vorming van de onderhoudsvoorzieningen vinden plaats op basis van de bepalingen in het BBV, in het bijzonder hoofdstuk 7 van de Notitie Materiële vaste activa.
• Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt door de raad gevormd, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, om de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. De voorziening wordt, voorafgaand aan de onderhoudsactiviteiten, systematisch ten laste van de exploitatie gevoed met zodanige bedragen dat de voorziening over de gehele looptijd genomen voldoende is voor het bekostigen van de uitvoering van het groot onderhoud. Indien een voorziening is gevormd dan moeten de onderhoudslasten direct ten laste van de voorziening worden gebracht. Deze lasten mogen niet via de exploitatie worden geboekt. Lasten van groot onderhoud kunnen alleen dan ten laste van een gevormde voorziening worden gebracht indien er een recent beheerplan van het kapitaalgoed aanwezig is. Hieraan zijn door de BBV de volgende eisen gesteld:
24/02/2022
•
•
Voorzieningen die vooraf worden gevormd om lasten van groot onderhoud gelijkmatig te verdelen over meerdere begrotingsjaren, kunnen alleen met instemming van de raad ingesteld en gevoed worden op basis van een recent beheerplan; Onder recent beheerplan wordt een beheerplan verstaan van maximaal vijf jaar oud ten opzichte van het verslagleggingsjaar. Deze vijf jaar dient te worden gehanteerd als richttermijn waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. Een gemotiveerde afwijking houdt in dat deze motivatie is geautoriseerd door de raad en verantwoord is in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ van de begroting en de jaarstukken; Tussentijdse bijstelling van het beheerplan binnen de vijf jaar is verplicht indien een belangrijke afwijking is opgetreden in de staat van het onderhoud.
De hoogte van de periodieke toevoeging aan de voorziening wordt derhalve bepaald op basis van een recent (meerjarig) beheerplan. Hiermee wordt bewerkstelligd dat de lasten gelijkmatig worden verdeeld over een langere periode. Hoe langer de gehanteerde periode waarover de jaarlijkse storting wordt berekend, bijvoorbeeld een periode van 10 jaar, hoe meer er sprake is van het egaliserende karakter van de voorziening. De toevoeging dient minimaal gebaseerd te zijn op de onderhoudslasten die in het beheerplan zijn opgenomen voor het begrotingsjaar plus de drie jaren van de meerjarenraming.
38 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
De omvang van de voorziening, rekening houdend met de jaarlijkse toevoegingen, moet toereikend zijn om het toekomstig geplande groot onderhoud op elk moment in de tijd ten laste van de voorziening te kunnen brengen. Een onderhoudsvoorziening kan op basis van een geactualiseerd beheerplan te laag zijn. Een eenmalige toevoeging om de voorziening op het gewenste peil te brengen is niet toegestaan want dit past niet bij het doel van egalisatievoorzieningen, namelijk het egaliseren van lasten in de exploitatie. Het te lage bedrag in de onderhoudsvoorziening moet worden aangevuld door de jaarlijks in de begroting geraamde stortingen zodanig te verhogen, via begrotingswijziging, zodat de voorziening over de gehele looptijd genomen weer toereikend is voor het bekostigen van de uitvoering van het onderhoud. Tijdens onze interim-controle hebben wij geconstateerd dat de onderhoudsvoorzieningen ook worden gebruikt ter dekking van klein en regulier onderhoud. Dergelijk onderhoud dient volgens de BBV echter direct ten laste van het resultaat te worden verantwoord. Tevens hebben wij geconstateerd dat de voorzieningen worden geraamd op basis van de looptijd van het beheerplan en niet op basis van de onderhoudscyclus van de kapitaalgoederen.
Hierdoor is het risico aanwezig dat de voorziening niet toereikend is om het toekomstig geplande groot onderhoud op elk moment in de tijd ten laste van de voorziening te kunnen brengen zoals de BBV voorschrijft. Hierdoor kan het voorkomen dat er niet verwachte additionele dotaties noodzakelijk zijn aan de voorziening.
Zo zijn in de jaarrekening 2020 de volgende onderhoudsvoorzieningen verantwoord die mogelijk niet toereikend zijn: • Wegen: € 3.483.000 • Bruggen en tunnels: € 3.024.000 Wij raden u aan om in voorbereiding op de jaarrekening 2021 kritisch te analyseren of de onderhoudsvoorzieningen volledig voldoen aan de bepalingen in het BBV, in het bijzonder ten aanzien van de aanwezigheid van regulier onderhoud en het bepalen van de kosten op basis van de daadwerkelijke onderhoudscyclus van de kapitaalgoederen. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de meest recent financiële vertaling van de door de raad goedgekeurde beheerplannen. Heffingen zijn mogelijk niet maximaal kostendekkend In overeenstemming met artikel 229b van de Gemeentewet mogen heffingen maximaal kostendekkend worden vastgesteld. Deze beoordeling vindt plaats op basis van de geraamde baten en lasten. Het is toegestaan om de bijdragen van derden (baten tarieven) in te zetten ten behoeve van tariefegalisatie. De middelen worden dan op begrotingsbasis gedoteerd aan een voorziening ex artikel 44 lid 2 BBV (zie ook de vooruitblik op de jaarrekeningcontrole). Er moet extracomptabel worden aangetoond dat deze middelen binnen een redelijke termijn ingezet worden ter bestrijding van de lasten waarvoor een heffing is opgelegd.
39 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Wij hebben op basis van de begroting 2021 en de meerjarenraming 2022-2025 geconstateerd dat voor zowel de rioolheffing als de afvalstoffenheffing gebruik wordt gemaakt van egalisatie van tarieven. Naar aanleiding van de paragraaf lokale heffingen en de Notitie Lokale Heffingen van de Commissie BBV hebben wij de volgende signaleringen: • In de berekening van de kostendekkendheid van beide heffingen wordt de mutatie in de voorziening meegenomen in het getoonde dekkingspercentage. Voor het inzicht in de daadwerkelijke kostendekkendheid dat de BBV wenst raden wij aan om ook het dekkingspercentage zonder de mutatie in de voorziening te benoemen; • De kostentoerekening aan de wettelijke taken waarvoor heffingen in rekening worden gebracht is voor het laatst beoordeeld in november 2016 door een externe partij. Wij hebben begrepen dat de huidige tarieven nog steeds worden berekend op basis van de systematiek uit 2016. Om te beoordelen of de huidige situatie nog steeds aansluit op de situatie in november 2016 ontvangen wij graag voor de controle van de jaarrekening 2021 een gedetailleerde berekening van de werkelijke kostentoerekening, inclusief overhead en BTW;. • In de berekening van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing wordt een deel van de overhead toegerekend. Uit de paragraaf Lokale heffingen blijkt niet op welke wijze deze toerekening plaatsvindt.
Wij raden u aan om dit door de BBV gevraagde inzicht vanaf de jaarrekening 2021 op de nemen in de paragraaf Lokale Heffingen;
•
•
In de begroting tot en met 2025 is een structurele dotatie zichtbaar aan de voorziening afvalstoffenheffing. Op basis van deze projecties zou de voorziening afvalstoffenheffing oplopen naar een bedrag van € 0,6 miljoen. Dit is een indicatie dat deze middelen binnen een redelijke termijn ingezet worden ter bestrijding van de lasten waarvoor de heffing is opgelegd. Hierdoor is het tarief mogelijk te hoog vastgesteld en hiermee voor het deel boven de kostendekkendheid onrechtmatig. Hierbij valt op dat de baten en lasten in de begroting niet volledig overeenkomen met het Kostendekkingsplan Afval 2021-2015 dat op 6 oktober 2020 in de gemeenteraad is behandeld.; Tevens is zichtbaar dat structureel een bedrag van € 140.000 wordt onttrokken uit de voorziening rioolheffing. Er is echter niet inzichtelijk wat de aard en oorzaak is van de structurele onderdekking op de rioolheffing en hoe de totale voorziening Riolering per 31 december 2020 is opgebouwd. Dit is van belang om te kunnen bepalen op welke wijze de kostendekkendheid van rioolheffing berekend dient te worden. Hiervoor verwijzen wij graag naar hoofdstuk 5 van de Notitie Lokale Heffingen van de Commissie BBV. Wij raden u aan om in de voorbereiding van de jaarrekening 2021 de voorziening Riolering uit te splitsen naar aard en oorzaak ervan.
40 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Investeringskredieten mogelijk niet meer benut Investeringsbudgetten worden door de raad vastgesteld, hetzij via de vastgestelde begroting, hetzij via een afzonderlijk besluit van de raad. Op basis van de Gemeentewet is er een actieve informatieplicht van het college aan de raad. Wanneer toegekende budgetten (investeringskredieten) niet (kunnen) worden benut, is het aan de raad om te besluiten wat er met de restantkredieten gebeurt.
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Om te voorkomen dat investeringsbudgetten keer op keer door middel van een begrotingswijziging worden opgevoerd, kunnen hierover afspraken met de raad worden gemaakt. In de financiële verordening of in de notitie Investeringen kan worden opgenomen hoe lang een investeringsbudget open kan worden gehouden voordat deze vrijvalt. Met deze afspraak wordt duidelijk dat investeringsbudgetten die langer dan X jaar uitlopen vrij vallen. Indien het investeringsbudget toch nog langer nodig is, moet het college dit aan de raad voorleggen door middel van een budgetvoorstel. In de financiële verordening of de notitie investeringen kan bijvoorbeeld het volgende worden opgenomen: • Het aantal keer dat een investeringsbudget overgeheveld mag worden; • Dat overheveling van een budget alleen is toegestaan om de met de raad afgesproken prestaties na te komen.
Wij hebben geconstateerd dat op het moment van onze interimcontrole er sprake was van een fors aantal openstaande investeringskredieten. Een deel van deze kredieten is twee jaar of ouder. Wij hebben begrepen dat niet voor alle openstaande kredieten op dit moment concrete investeringsplannen aanwezig zijn. Daarnaast signaleren wij dat de huidige capaciteit in medewerkers en middelen van de organisatie wellicht te beperkt is om alle openstaande kredieten binnen afzienbare tijd te kunnen benutten. In de financiële verordening zijn geen bepalingen opgenomen op welke wijze met dergelijke kredieten omgegaan dient te worden. Wij raden u aan om voorafgaand aan het opstellen van de jaarrekening 2021 een kritische analyse te maken van de openstaande kredieten en deze te prioriteren op basis van een realistische capaciteitsplanning. Wij raden aan om in overleg met de gemeenteraad te bepalen op welke wijze omgegaan dient te worden met kredieten die niet in 2022 zullen worden benut. Tevens raden wij u aan om een bepaling in de financiële verordening op te nemen op welke wijze in het vervolg met kredieten omgegaan dient te worden die niet benut (kunnen) worden.
41 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) Op 1 juni 2021 is de ‘’Regeling Controleprotocol WNT 2021’’ in de Staatscourant gepubliceerd. Het controleprotocol 2021 is ten opzichte van het controleprotocol 2020 beperkt gewijzigd. De belangrijkste wijzigingen, welke mogelijk impact hebben op uw organisatie, betreffen: • Het generieke bezoldigingsmaximum is verhoogd naar € 209.000 (2020: € 201.000); • Voor 2021 gelden voor externe topfunctionarissen hogere maxima dan voor 2020. De maxima per maand waarin is gewerkt zijn: • Voor de eerste zes maanden: € 27.700 (2020: € 26.800); • Voor de tweede zes maanden: € 21.000 (2020:€ 20.300); • Met een maximum van € 199 (2020: € 193) per uur.
SiSa-bijlage verantwoordingsinformatie 2021 beschikbaar Gemeenten en provincies moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het geld hebben besteed. Dit doen zij via de methodiek SiSa (Single information, Single audit). Om ontvangers te helpen bij het bepalen van de specifieke uitkeringen of de provinciale middelen waarover zij in enig jaar verantwoording moeten afleggen, stelt het ministerie van BZK als service per jaar, aan de hand van informatie van verstrekkers van de uitkeringen, de zogenaamde verantwoordingslijst op. Elke ontvangende medeoverheid kan in de verantwoordingslijst zien over welke specifieke uitkering(en) of provinciale middelen moet worden verantwoord. Op 3 december 2021 heeft de Rijksoverheid de SiSa-bijlage verantwoordingsinformatie 2021 in concept ter beschikking gesteld. Deze kunt u hier vinden.
42 Managementletter Gemeente Waterland 2021
Belangrijkste boodschappen
Aard en reikwijdte controle
Evaluatie interne beheersing
Actuele ontwikkelingen
Vooruitblik jaarrekeningcontrole Planning eindejaarscontrole 2021 Nu de interim-controle is afgerond, zullen wij ons samen met de organisatie de komende maanden gaan richten uit het uitvoeren van de werkzaamheden in het kader van de eindejaarscontrole. De planning van onze werkzaamheden ziet er als volgt uit: Afspraak
Qconcepts
Gemeente
Deadline
1
Lijst op te leveren specificaties eindejaarscontrole aanleveren
24 januari 2022
2
Tussentijdse afstemming gebeurtenissen en transacties met een significant effect op de jaarrekening
10 maart 2022
3
Start controle project Galgeriet
10 maart 2022
4
Volledige oplevering uitgevoerde verbijzonderde interne controles, inclusief dossiervoering
28 maart 2022
5
Oplevering jaarrekening, inclusief volledig balansdossier
28 maart 2022
6
Start controle jaarrekening
28 maart 2022
7
Bespreken controlebevindingen met ambtelijke organisatie
18 april 2022
8
Start controle prestatielevering Sociaal Domein en Tozo (HalteWerk)
9 mei 2022
9
Review werkzaamheden accountant HalteWerk
n.n.b
10
Bespreken controlebevindingen met portefeuillehouder
n.n.b
11
Bespreken controlebevindingen in auditcommissie
13 juni 2022
Vooruitblik jaarrekeningcontrole
24/02/2022
Verantwoordelijke
Qconcepts Reitscheweg 45 5232 BX ‘s-Hertogenbosch t +31 (0)73 - 61 32 510 e info@qconcepts.nl i qconcepts.nl
24/02/2022