CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

203-143 Bijlage Rapportage 0-meting sportaccommodaties (geanonimiseerd)

Raadsvergadering 10 juli 2025, gemeente WaterlandBij agendapunt: Eventuele moties n.a.v. debatverzoek PvdA en WN-fracties 203-142 Raadsinformatiedocument 0-meting sportaccommodaties17.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

726 bezoekers in 2024 – een lichte daling van circa 5%. Wanneer de cijfers verder worden uitgesplitst , valt op dat het aantal bezoekers vanuit het schoolzwemmen juist is gestegen van 11. 000 naar 12. 000. Tegelijkertijd is het gebruik door verenigingen sterk teruggelopen , van 5. 500 naar circa 2. 100 bezoeken. Het vrij zwemmen blijft de afgelopen jaren redelijk stabiel in bezoekersaantallen. Deze ontwikkelingen roepen de vraag op of het huidige gebruiksprofiel van het zwembad toekomstbestendig is , en of het aanbod nog voldoende aansluit bij de wensen en behoeften van verschillende doelgroepen. Een nadere analyse van het gebruikersprofiel , de kostendekking per doelgroep en mogelijke optimalisaties in de exploitatie en energiehuishouding is wenselijk.

24032-006-pse/hde

24 / 42

2. 6

Sportaanbod Waterland vergeleken met andere gemeenten

In deze paragraaf richten we ons op de wijze waarop de gemeente Waterland zich verhoudt tot het landelijke gemeentelijk beleid op het gebied van sportvoorzieningen. We geven een overzicht van het sportaanbod in de diverse kernen , de historisch gegroeide afspraken rondom eigendom en beheer , de kwaliteit en intensiteit van het huidige gebruik van sportaccommodaties. Door deze elementen te vergelijken met ontwikkelingen in andere gemeenten ontstaat inzicht in de sterke punten en eventuele knelpunten van de huidige situatie. Dit zicht kan input vormen voor het bepalen van vervolgstappen en mogelijke aanpassingen in het lokale sportbeleid. Standaard sportaanbod

en

lokale diversiteit

In de gemeente Waterland , net als in veel andere gemeenten in Nederland , is sprake van een relatief standaard sportaanbod. In de verschillende kernen zijn voetbal , tennis en binnensport – veelal in samenwerking met de lokale scholen – de belangrijkste voorzieningen. In de grotere kern wordt daarnaast een breder scala aan sportactiviteiten aangeboden , omdat de diversiteit aan sportvragen toeneemt naarmate er meer inwoners in een kern zijn. Dit patroon , waarbij kleinere kernen een beperkt , maar solide basisaanbod hebben en grotere kernen meer variëteit bieden , is in Nederland wijdverspreid. Historisch gegroeide afspraken

over

eigendom

en

beheer

Net als in veel andere gemeenten zijn er in Waterland in het verleden afspraken gemaakt over eigendom , tarieven , beheer en onderhoud van sportaccommodaties , die stammen uit een andere tijd. Door de jaren heen zijn diverse besluiten genomen die deze afspraken hebben uitgebreid of gewijzigd. Dit heeft geleid tot een situatie waarin het niet altijd duidelijk is waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt en hoe de huidige situatie precies is ontstaan. Deze ‘historisch gegroeide’ omstandigheden komen in veel gemeenten voor en leiden vaak tot de wens om (onderdelen van) sportbeleid te harmoniseren of uniformeren. Intensief gebruik

en

goed beheer buitensport

Ondanks de complexe context van historische afspraken is het beheer van de bestaande voorzieningen in Waterland. Dit geldt zowel voor de binnensportaccommo-daties als voor de buitensport. Bij de buitensport is het onderhoud overwegend goed geregeld waar bijvoorbeeld de vervanging van gras- en kunstgrasvelden doorgaans tijdig en professioneel wordt aangepakt. Bij de binnensport is beheer en onderhoud een verbeterpunt. Uit de 0-meting komt echter ook naar voren dat zowel de binnen- als de buitensportlocaties intensief worden gebruikt. Deze hoge gebruiksdruk is een bekend verschijnsel in veel Nederlandse gemeenten en benadrukt de noodzaak van een robuust , toekomstgericht beheer- en financieringsmodel. Alleen zo kan worden gegarandeerd dat de sportvoorzieningen blijven aansluiten bij de veranderende behoeften van inwoners en dat de kwaliteit van de faciliteiten op peil blijft.

24032-006-pse/hde

25 / 42

tien) organisatieadvies 3

PARTICIPATIE

gedragen visie is ingezet op participatie met verenigingen en Adviesraad Sport en Bewegen. Per kern is een bijeenkomst georganiseerd en daarnaast zijn diverse één-op-één gesprekken gevoerd met mensen die niet aanwezig konden zijn. De opgehaalde informatie vormt een belangrijke bouwsteen voor het verdere traject. Om

te

3.1

komen

tot

breed

een

Monnickendam Monnickendam

Adviesraad

"

vond

buitensport

bijeenkomst plaats met vertegenwoordigers van negen buitensportverenigingen: Atletiekvereniging Monnickendam, Tennisclub Monnickendam, VV Monnickendam, Handbalvereniging Monnickendam, Waterlandse Hockeyclub, Honk- en Softbalvereniging Sullivan’s Green Devils, Rijvereniging en Ponyclub De Gouwzeeruiters, Touwtrekvereniging Monnickendam en (geanonimiseerd) namens de in oprichting zijnde Adviesraad Sport en Bewegen. BN (geanonimiseerd) soot DN, ook aan bij gesprekken in de andere kernen om input op te halen voor de vorming van de In

Sport

_Opgehaalde Eigendom

en

een

Bewegen.

informatie: en

onderhoud

eigendoms- en onderhoudssituatie verschilt sterk per vereniging. Veel verenigingen hebben gebouwen in eigendom en maken gebruik van erfpacht voor de onderliggende grond. Het onderhoud aan opstallen en sporttechnische voorzieningen wordt grotendeels door de verenigingen zelf uitgevoerd. Bij een aantal verenigingen leidt dit tot onzekerheid, bijvoorbeeld door onduidelijke erfpachtvoorwaarden of gebrek van gemeentelijke opvolging van De

onderhoudsadviezen.

Bezetting Meerdere

en

behoefte

verenigingen ervaren ruimtegebrek De voetbalvereniging ervaart

accommodatie. weliswaar

knelpunten tekort

aan

in het

gebruik van hun wedstrijdvelden en geeft

aan

dat

er

aanwezig zijn, maar dat deze niet meer voldoen aan de sportbond. De hockeyvereniging heeft geen ruimte meer voor groei en heeft in het verleden uitgeweken naar andere gemeenten. De tennisvereniging overweegt uitbreiding met padelbanen om ledenbehoud en/of groei te realiseren. De handbalvereniging wil weer buiten kunnen spelen. Ook bij de atletiek-, honkbal-, touwtrek- en paardensportvereniging wensen en capaciteitsvraagstukken benoemd. specifieke zijn nieuwe

normen

Algemeen De

voldoende

of een

van

beeld

verenigingen

en

kleedkamers

de

zorgen

gemeentelijke visie op sport te missen, evenals een toekomstbeeld voor sportpark Markgouw. Onderhoudsproblemen, sociale onveiligheid (onder andere door hangjongeren), versnipperd beheer en gebrekkige communicatie worden breed gedeeld. Er is (veel) frustratie over het uitblijven van structureel beleid, het niet opvolgen van eerdere plannen en frequente personele wisselingen bij de gemeente. Tegelijkertijd spreken de verenigingen de wens en bereidheid uit om actief mee te denken over oplossingen. geven

Toekomstbeeld Er

is

en

aan

een

heldere

samenwerking

onder

de verenigingen om gezamenlijk na te denken over de toekomst van draagvlak sportpark Markgouw. Men staat open voor gedeeld gebruik van faciliteiten, mits het karakter de eigenheid van de verenigingen worden gerespecteerd. De behoefte aan een integraal plan voor het sportpark is groot, evenals aan duidelijkheid over gemeentelijke inzet en duurzame afspraken over onderhoud, veiligheid en samenwerking.

en

24032-006-pse/hde

26/42

tien) organisatieadvies 3.2 In

Monnickendam Monnickendam

vond

verenigingen:

The

Monnickendam

en

de

handbalvereniging

en

binnensport

bijeenkomst plaats met vertegenwoordigers van de binnensport(basketbal), gymnastiekvereniging Ilpenstein, Handbalvereniging Waterlandse Hockeyclub. Daarnaast is er 1-op-1 gesproken met de VVM’63. Namens de in oprichting zijnde Adviesraad Sport en Bewegen een

Monks

was

(geanonimiseerd) Opgehaalde

informatie:

Bezetting

behoefte

De

en

sportaccommodaties

in

Monnickendam

worden

intensief

gebruikt, met name in het tijdsblok De hockeyvereniging wil het

17:00 tot 21:00 uur. Deze piekuren zitten volledig vol. winterprogramma uitbreiden met extra jeugdteams, maar ervaart een tekort aan beschikbare ruimte. De volleybalvereniging geeft aan dat vaste huurders zoals zijzelf (met heren-, dames-, en recreantenen inmiddels ook jeugdteams) soms worden ingehaald door tijdelijke gebruikers zoals de hockeyvereniging, die structureel blokken bezet houden. Dit wordt ervaren als een onrechtvaardige prioritering. Gymnastiekvereniging Brinio beschikt momenteel over voldoende uren, maar maakt zich zorgen over de toekomstige indeling van de nieuwe sporthal en het wegvallen van de losse gymzaal. Ook basketbal en zaalvoetbal maken gebruik van de avonduren. De huurprijzen worden als hoog ervaren, zeker in verhouding tot de kwaliteit van de voorzieningen. Een verdere stijging van de tarieven roept zorgen en weerstand op voor 2025/2026. van

Beheer

onderhoud

en

de

accommodaties

beoordeeld.

De

schoonmaak

verenigingen als onvoldoende onduidelijkheid over welke de en welke de verantwoordelijkheden bij bij gemeente liggen verenigingen. Meldingen worden of laat en er niet altijd is geen vast aanspreekpunt of duidelijke terugkoppeling. Ook opgevolgd, de

en

De

staat

van

ventilatie

wordt

laat te

door

wensen

vrijwel over

en

alle er

is veel

verwarming functioneren onvoldoende. over gladde vloeren, lekkages en verouderde voorzieningen. De kantine in ‘t zijn vaak en daardoor is mist de sociale functie. Daarnaast zijn er geen Spil gesloten zoals basisvoorzieningen wifi, koeling voor EHBO-middelen of de mogelijkheid om te pinnen. Eigen materialen kunnen nauwelijks apart en veilig worden opgeslagen. Er

klachten

Algemeen

beeld

en

zorgen

sportverenigingen maken zich zorgen over de technische staat van de accommodaties, en het gebrek aan gestructureerd contact met de gemeente. Er is weinig zichtbaarheid en betrokkenheid vanuit het ambtelijk apparaat. Eerdere ervaringen met externe bureaus hebben verwachtingen niet waargemaakt. De aankondiging van nieuwbouw (gepland vanaf eind 2026) roept vragen op over het ontwerp, de participatie en de communicatie. De volleybalvereniging benadrukt dat ook de communicatie over de Adviesraad Sport en Bewegen, die nog in oprichting is, beter kan: hoe verenigingen in contact kunnen komen met de raad en hoe hun stem wordt vertegenwoordigd. De

over

Toekomstbeeld

en

De

willen

verenigingen beheer en gebruik

samenwerking actief meedenken

verbeteringen in het van de huidige voorzieningen. Voorwaarde is dat hun inbreng daadwerkelijk wordt meegenomen. Een meerjarenonderhoudsplan (MJOP), een vast aanspreekpunt en heldere afspraken over verhuur en prioritering zijn daarbij cruciaal. Daarnaast willen de verenigingen beter worden betrokken bij keuzes rondom de Adviesraad Sport en Bewegen, de beheerstructuur en toekomstige beleidslijnen. over

de nieuwe

sporthal

en

over

24032-006-pse/hde

27/42

tien) organisatieadvies 3.3 In

Marken Marken

vond

bijeenkomst plaats

een

Opgehaalde Eigendom

en

VV

Marken

is

Marken

is

met

vertegenwoordigers

van

TC

Marken

en

VV

Marken.

informatie: onderhoud

eigenaar van het clubgebouw, de tribune en de opslagruimte, en maakt gebruik van gemeentelijke sportvelden, waarvan het groot onderhoud deels door de gemeente wordt uitgevoerd. Onduidelijkheid over de verdeling van onderhoudstaken leidt tot knelpunten, de vereniging neemt daardoor steeds meer taken zelfstandig op zich. eigenaar van de grond en kampt met onderhoudsproblemen, onder andere door vanaf aangrenzende voetbalvelden. De vervanging van de tennisbanen is financieel moeilijk haalbaar. Er is behoefte aan ondersteuning vanuit de gemeente en aan duidelijkheid over financieringsmogelijkheden en/of subsidies.

TC

wateroverlast

Bezetting

en

behoefte

VV

Marken

heeft voldoende

van

zowel

natuur-

verantwoordelijk TC

Marken

ruimte

als is

kleedkamers, maar ervaart knelpunten in het onderhoud en gebruik kunstgrasvelden. Er is behoefte aan betere afstemming over wie

voor

welk

heeft drie banen

deel

investeringen. ontwikkelingen zoals

Algemeen

op gras, maar heeft beperkte financiële signaleren mogelijke parkeerdruk bij groei of bij verenigingen woningbouw.

en

vierde

extra

oefenveld

Beide

voor

nieuwe

het onderhoud.

van

beeld

en

zorgen

is behoefte aan meer structuur en duidelijkheid in de samenwerking met de gemeente. Afspraken over onderhoud, gebruik en verantwoordelijkheid zijn niet altijd vastgelegd en zijn soms afhankelijk van persoonlijke contacten. Ook is er sprake van beperkte respons vanuit de Er

gemeente

op vragen,

Toekomstbeeld

leidt tot

wat

frustratie.

samenwerking

en

Beide

verenigingen zijn ambitieus en willen zich inzetten voor meer sportparticipatie op Marken. Daarbij is ondersteuning vanuit de gemeente gewenst, zowel in beleidsmatige zin als in praktische zaken zoals onderhoud, financiering en communicatie. Een vaste gemeentelijke contactpersoon en duidelijk beleid kunnen bijdragen aan een effectievere samenwerking en toekomstbestendige sportvoorzieningen. 3.4

Broek

Bijeenkomst

in

waterland

gesprekken bijeenkomst plaats met vertegenwoordigers van voetbalvereniging SDOB. Namens de in oprichting zijnde Adviesraad Sport en Bewegen was WN (geanonimiseerd) aanwezio. Telefonisch is nog afgestemd met de turnverenging. In

Broek

en

Opgehaalde Eigendom SDOB

aanvullende

in Waterland

is

en

vond

een

informatie: onderhoud

eigenaar

opstallen en voorzieningen, zoals gebouwen, lichtmasten en hekwerken. De gemeente is eigenaar van een beperkt deel van de sportinfrastructuur. In de praktijk worden onderhoudstaken vaak door de vereniging overgenomen, omdat gemeentelijke werkzaamheden niet altijd (tijdig) worden uitgevoerd. van

een

deel

van

de

24032-006-pse/hde

28/42

a

{tien organisatieadvies

Na

onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en bijbehorende kosten. De automatische beregening van de velden vraagt aandacht vanuit onderhoudsperspectief. Daarnaast is nog geen huurcorrectie toegepast na een wijziging in het veldgebruik, waarbij een half natuurgrasveld is afgestaan en een bestaand veld is omgevormd naar kunstgras. Sparta hoeft geen luxere accommodatie maar wil wel graag dat de kwaliteit van schoonmaak sterk verbetert. Ook wordt de inventaris te langzaam vervangen en worden de huidige Dit

leidt tot

materialen

als

versleten

Bezetting

en

behoefte

ervaren.

Dankzij de aanleg van een kunstgrasveld en veldverlichting is er voldoende capaciteit voor trainingen en wedstrijden, ook in de avonduren. Het aantal beschikbare kleedkamers (zeven) sluit momenteel goed aan bij de omvang van de vereniging. Er zijn ideeën over het combineren van functies met naschoolse opvang, maar dit is nog niet verder uitgewerkt. Sparta gebruikt de gymzaal 3 a 4 uur per week. Algemeen

beeld

en

zorgen

vereniging ervaart een gebrek aan duidelijke afspraken met de gemeente over onderhoud, eigendom en huur. Veel taken worden op initiatief van de vereniging uitgevoerd, zonder dat hier structurele afspraken over bestaan. Er is behoefte aan duidelijkheid over contactpersonen en eindverantwoordelijkheid binnen de gemeentelijke organisatie. De huidige situatie is afhankelijk van incidenteel contact, wat ten koste gaat van de efficiëntie en voorspelbaarheid. Sparta heeft ook meer behoefte aan contact en afstemming met de gemeente. Opvolging is voornamelijk het belangrijkste. De

Toekomstbeeld SDOB

actief

samenwerking

ontwikkeling van het sportpark. Er is behoefte aan planmatig onderhoud, vroegtijdige betrokkenheid bij gemeentelijke plannen, en meer ondersteuning bij verduurzaming en vergunningprocedures. Een vast aanspreekpunt binnen de gemeente (bij voorkeur een “ambassadeur” met sport in de portefeuille) wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor een goede en duurzame samenwerking. 3.5

denkt

en

mee

over

de

verdere

Ilpendam

Bijeenkomst en aanvullende gesprekken In Ilpendam vond een bijeenkomst plaats met vertegenwoordigers van SV Ilpendam en gymnastiekvereniging Brinio. Namens de in oprichting zijnde Adviesraad Sport en Bewegen was (geanonimiseerd) aanwezig. In het gesprek is stilgestaan bij de buitensportaccommodaties van SV B Ilpendam, de binnensport-voorziening van gymnastiekvereniging Brinio en aanvullende signalen vanuit de tennisvereniging. Opgehaalde Eigendom

en

informatie: onderhoud

SV

Ilpendam is eigenaar van de gebouwen en voorzieningen op het sportpark en verantwoordelijk voor het dagelijkse onderhoud. Het groot onderhoud wordt uitgevoerd door de gemeente. Over het algemeen is men tevreden over deze taakverdeling en de uitvoering daarvan. De inzet van een robotmaaier draagt bij aan goed veldonderhoud en verlicht de druk op vrijwilligers. Om de kwaliteit van het natuurgrasveld verder te verbeteren, is er behoefte aan een automatische beregeningsinstallatie. De tennisvereniging in Ilpendam is geprivatiseerd, beschikt over nieuwe banen en

24032-006-pse/hde

29/42

zonnepanelen , en heeft een goed functionerend bestuur. De club ervaart enige drukte in de avonduren , maar ziet overdag nog voldoende ruimte voor uitbreiding van het gebruik. Bezetting

en

behoefte

SV Ilpendam beschikt over twee wedstrijdvelden en één trainingsveld. In de praktijk komt de vereniging hiermee goed uit , al is soms creatief plannen nodig. Er is behoefte aan intensiever onderhoud van het natuurgras om de kwaliteit en bespeelbaarheid te waarborgen. De huidige capaciteit is voldoende voor het aantal wedstrijden. De kleedkamers (acht stuks) voldoen aan de KNVB-normen; de vereniging onderzoekt mogelijkheden voor renovatie en efficiënter gebruik van de doucheruimtes. Bij de tennisvereniging is het ledenaantal stabiel (216) en bestaat er potentie voor intensiever gebruik van de banen , met name overdag. Binnensport De binnensportaccommodatie is verouderd en kent achterstallig onderhoud. Gymnastiekvereniging Brinio , de enige binnensportvereniging met een wedstrijdploeg , maakt meerdere avonden per week gebruik van de zaal. De verantwoordelijkheid voor beheer en onderhoud is onduidelijk , wat leidt tot frustratie en vertraging bij meldingen of verzoeken. Er is behoefte aan structureel onderhoud , duidelijke aanspreekpunten en een heldere taakverdeling. Algemeen beeld en

zorgen

In de samenwerking met de gemeente worden goede intenties ervaren , maar het contact is versnipperd. Wisselingen in aanspreekpunten leiden regelmatig tot vertraging , bijvoorbeeld bij vergunningaanvragen of het opstellen van onderhoudsplannen. De gemeente wordt opgeroepen om actiever te ondersteunen bij praktische zaken , bijvoorbeeld via initiatieven als Sjors Sportief , en meer input te geven op het om sportaccommodatiebeleid om richtinggevend en kaderstellend vorm te geven. Toekomstbeeld

en

samenwerking

De verenigingen in Ilpendam willen zich blijven ontwikkelen en inspelen op de lokale behoefte. Daarvoor is ondersteuning nodig op het gebied van onderhoud , vergunningenverlening en financiering. Een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor zowel binnen- als buitensportaccommodaties wordt als noodzakelijk beschouwd. De aanstelling van een gemeentelijke contactpersoon zou bijdragen aan duidelijkheid en continuïteit in de samenwerking.

3. 6

Samenvatting

De gesprekken met vertegenwoordigers van sportverenigingen uit de verschillende kernen van de gemeente Waterland geven een helder beeld van de actuele situatie op het gebied van sportaccommodaties , beheer , samenwerking en toekomstverwachtingen. Hoewel er per kern duidelijke verschillen bestaan in schaal , gebruik en het type verenigingen , komt een aantal thema’s en aandachtspunten in alle gesprekken terug: ▪

Verschillen in eigendom

onderhoud leiden tot onduidelijkheid In vrijwel alle kernen verschillen de eigendoms- en huurconstructies per vereniging en per accommodatie. Dit leidt tot onduidelijkheid over verantwoordelijkheden voor (groot) onderhoud , kostenverdeling en beheer. Sommige verenigingen nemen uit eigen initiatief taken op zich die formeel bij de gemeente liggen. De behoefte aan heldere kaders en vastgelegde afspraken is groot. en

24032-006-pse/hde

30 / 42

▪

Behoefte

aan

planmatig onderhoud

en

meerjarige afspraken

Zowel binnen- als buitensportverenigingen geven aan dat onderhoud vaak ad hoc plaatsvindt , met wisselende kwaliteit. Er is behoefte aan structureel en planmatig onderhoud , bij voorkeur vastgelegd in een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) , inclusief duidelijke rolverdeling en terugkoppeling over uitvoering en prioritering. ▪

Capaciteitsdruk

en

toekomstbestendigheid

In meerdere kernen (met name Monnickendam en Ilpendam) is sprake van krapte in trainingscapaciteit , vooral tijdens piekuren bij de binnensport. Daarnaast zorgen demografische ontwikkelingen en woningbouwprojecten naar verwachting voor een toename in sportdeelname. Zonder uitbreiding of optimalisatie van bestaande accommodaties dreigt een tekort aan ruimte , met name in de binnensport. ▪

Samenwerking verloopt wisselend: behoefte

vast aanspreekpunt In alle gesprekken geven sportverenigingen aan dat de samenwerking met de gemeente als afstandelijk en versnipperd wordt ervaren. Door personele wisselingen ontbreekt vaak continuïteit. Er bestaat brede wens voor een vast aanspreekpunt per domein (bijvoorbeeld binnensport , buitensport) of per sportpark , evenals periodiek overleg en inzicht in de afhandeling van vragen en meldingen.

▪

Beheer

en

aan een

kwaliteit van binnensportaccommodaties schiet tekort

De binnensportaccommodaties , vooral in Monnickendam , worden intensief gebruikt , maar verkeren technisch in matige staat. Gebrekkige schoonmaak , ventilatie , veiligheid , opslagmogelijkheden en gebrekkige communicatie over meldingen zorgen voor frustratie. Verenigingen doen suggesties voor verbeteringen op het gebied van voorzieningen , gebruiksvriendelijkheid en zichtbare aanwezigheid van de gemeente. ▪

Verlangen

naar

betrokkenheid

en

participatie bij toekomstplannen

Verenigingen tonen grote bereidheid om mee te denken over toekomstig beleid en beheer van sportaccommodaties. Tegelijkertijd bestaat er scepsis , voortkomend uit eerdere trajecten waarbij hun input onvoldoende werd opgevolgd. Voor draagvlak en succes van nieuwe plannen , zoals de bouw van een nieuwe sporthal , is het essentieel om verenigingen vroegtijdig en zichtbaar en serieus te betrekken bij keuzes over ontwerp , inrichting en exploitatie.

24032-006-pse/hde

31 / 42

4

FINANCIËN

4. 1

Uitgaven , inkomsten en subsidies taakvelden sport

Tabel 13: Uitgaven en inkomsten taakveld sportaccommodaties begroting 2024 inclusief wijzigingen Structuur 60520000. 01 60520001. 01 60530210. 01 60530211. 01 60530212. 01 60530213. 01

Omschrijving ICT 5. 2 Salariskosten 5. 2 Gebouwenbeheer binnensportaccommodaties Gebouw Sporthal 't Spil Gebouw Sportzaal Marijkestraat Gebouw Gymzaal Broek in Waterland (Nieuwland) 60530214. 01 Gebouw Gymzaal Marken (Buurterstraat) 60530215. 01 Gebouw Gymzaal Ilpendam 60530230. 01 Gebouw Zwembad Monnickendam (instructiebad) 60531210. 01 Beheer buitensportaccommodaties Sportpark Markgouw 60531211. 01 60531212. 01 Sportcomplex Marken 60531213. 01 Sportcomplex Ilpendam 60531214. 01 Sportcomplex Broek in Waterland 60531215. 01 Hockeyveld Totaal Begroting 2024 na begrotingswijziging Afwijkingen van de begroting inclusief begrotingswijzigingen Inkomsten lager dan begroot Uitgaven lager dan begroot Saldo negatiever dan begroot

€ € € € € €

Begrote uitgaven 2024 1. 170 90. 347 53. 749 167. 288 30. 256 38. 863

€ € € € € €

€ € €

38. 552 81. 734 214. 922

€ € €

€ € € € € € €

225. 923 4. 503 3. 046 2. 012 2. 244

€ € € € € € €

-

954. 609

Afwijkingen 2024 € € €

Begrote inkomsten 2024

45. 809 12. 940 10. 817

€ € € € € €

Saldo begroot 2024 1. 170 90. 347 53. 749 1 21. 479 17. 316 28. 046

3. 378 7. 179 116. 003

€ € €

35. 174 74. 555 98. 919

-

€ € € € € € €

2 25. 923 -23. 036 -24. 940 -12. 188 -20. 973

-

27. 539 27. 986 14. 200 23. 217 -

289. 068

-

665. 541

Toelichting:

-10. 102 Vooral lagere inkomsten binnensportaccommodaties -180. 391 O. a. hogere uitgaven binnensportaccommodaties -190. 493

De totale uitgaven in de begroting 2024 voor gemeentelijke sportaccommodaties werden per saldo (uitgaven minus inkomsten) geraamd op afgerond € 666. 000. Na begrotingswijziging bedroeg het saldo afgerond € 856. 000. Tabel 14: Taakveld sportbeleid en activering begroting 2024 Uitgaven 2024 Salariskosten 5. 1 Sportbevordering Sportakkoord Totaal uitgaven Inkomsten 2024 Salariskosten 5. 1 Sportbevordering Sportakkoord Totaal inkomsten Saldo 2024 Omschrijving Salariskosten 5. 1 Sportbevordering Sportakkoord Totaal saldo

€

Begroot 195. 607

€ € €

96. 125 10. 761 302. 493 Begroot

€ € €

-44. 452 -10. 761

€

-55. 213

-

Begroot € € €

195. 607 51. 673

€

247. 280

-

De totale uitgaven voor sportbeleid en activering bedragen per saldo € 247. 000 waarvan een belangrijk deel salariskosten betreft. Het bedrag voor sportbevordering bedraagt afgerond per saldo € 52. 000.

24032-006-pse/hde

32 / 42

Tabel 15: Subsidies en exploitatiebijdrage sport 2025Toelichting

2024 Subsidie sport: Zwemvereniging Waterland Sportservice Noord-Holland Sportservice Noord-Holland Gymnastiekvereniging Ilpenstein Exploitatiebijdrage sport: NV Sportfondsenbad Monnickendam Totaal

€ € €

1 1. 272€ 8 4. 850€ € 550€

€ €

8 1. 063€ 177. 735€

11. 523 75. 714Brede regeling combinatiefunctionaris 10. 998Sportakkoord 5 50 87. 648 1 86. 433

De gemeente verleent maar aan twee verenigingen , actief in de sport , rechtstreeks subsidies respectievelijk € 11. 523 en € 550. De twee grote bedragen in bovenstaande tabel hebben betrekking op de brede regeling combinatiefunctionaris en de netto bijdrage aan NV Sportfondsenbad voor de exploitatie van het zwembad.

4. 2

van

Tarieven binnensportaccommodaties

In onderstaande tabel zijn de huurtarieven

per uur voor

de binnensportaccommodaties

opgenomen.

Tabel 16: Tarieven binnensportaccommodaties in Waterland Accommodaties

Toelichting

2020/2021

2021/2022

2022/2023

2023/2024

Havenrakkers

€

, 1 244€

, 1 267€

, 1 267€

, 1 399

Marijkehal

€

, 1 385€

, 1 438€

, 1 438€

, 1 582

Ilpendam

€

, 1 244€

, 1 267€

, 1 267€

, 1 394

Rietlanden

€

, 1 244€

, 1 267€

, 1 267€

, 1 394

Sporthal 't Spil

1/2 zaal

€

, 1 634€

, 1 665€

, 1 665€

, 1 832

Sporthal 't Spil

hele zaal

€

3 268€ ,

3 330€ ,

3 330€ ,

3 663 ,

In de volgende tabel worden de lokale tarieven vergeleken met de landelijke gemiddelden binnensportaccommodaties zoals gerapporteerd door het Mulier Instituut.

voor

Tabel 17: Vergelijking tarieven binnensportaccommodaties Locatie

Tarieven Waterland 2023/2024 € 1397 ,

Landelijk gemiddelde 2023 € 1360 ,

Type accommodatie

Vergelijking

Gymzaal

Gemiddeld

Marijkehal

€ 1582 ,

€ 2467 ,

Sportzaal/gymzaal

Sporthal 't Spil (1/2 zaal)

€ 1832 ,

€ 2467 ,

Sportzaal

Onder gemiddeld / boven gemiddeld als gymzaal Onder gemiddeld

Sporthal 't Spil (hele zaal)

€ 3663

€ 4335

Sporthal

Onder gemiddeld

Havenrakkers , Ilpendam , Rietlanden

,

,

De huurprijzen voor gemeentelijke binnensportaccommodaties zijn vergelijkbaar met of liggen lager dan de landelijke gemiddelden. Gymzalen Havenrakkers , Ilpendam en Rietlanden hebben tarieven die nabij het landelijke gemiddelde liggen. De tarieven voor de Marijkehal en Sporthal 't Spil , liggen aanzienlijk onder de landelijke gemiddelden (€ 6 tot € 8 lager per uur).

24032-006-pse/hde

33 / 42

4. 3

Tarieven buitensportaccommodaties

In de volgende tabel zijn de tarieven gehaald uit schriftelijke bronnen.

opgenomen

voor

de buitensportaccommodaties die Tien heeft

Tabel 18: Tarieven buitensportaccommodaties Vereniging

Type Tarief

Bedragen in contracten

Monnickendam Atletiekvereniging Monnickendam Pacht grond Handbalvereniging Monnickendam Pacht grond Handbalvereniging Monnickendam Pacht grond Green Devils Honkbalvereniging Pacht grond Stichting Waterlandse Hockey AccommodatiePacht grond

€ € € €

Tennisclub Monnickendam VV Monnickendam

€ €

Pacht grond Huur

Overzicht huren en pachten 2024 -

-

Bedrag begroting 2024

€ € € € €

454 , 454 , 454 , 454 , 100 ,

€

045 ,

CPI-Toelichting: index

13.25987 ,

Huur

€

2 7.51300 ,

Ja Geen contract bekend. Grondgebruik. Ja Geen contract bekend. Gebruik velden en installaties. Ja Geen contract bekend. Gebruik velden en installaties. ja Geen contract bekend. Grond en opstallen. NeeVan 2013 t/m 2033 vast bedrag. Kunstgrasveld is door de hockeyclub zelf gefinancierd. Nee Ja O. b. v. contract 2012. Gebruik kunst- en natuurgrasvelden , inclusief onderhoud. Jaarlijkse indexatie op basis van CPI. Totaal bedrag inkomsten in de begroting voor Sportpark Ja Markgouw.

Sportpark Markgouw Ilpendam SV Ilpendam

Huur

Sportcomplex Ilpendam

Huur

SV Ilpendam

Recht van opstal

€

100 ,

€

100 ,

Tennisvereniging Ilpendam Marken SV Marken

Huur

€

-

€

-

Huur

€

-

€

7.49403 ,

Ja

SV Marken Totaal huur SV Marken Sportcomplex Marken

Huur

€

-

€ €

7.41634 , 14.91037 ,

IJsclub Marken

Erfpacht

€

657 ,

Broek in Waterland SDOB (Broek in Waterland)

Huur

€

13.25987 ,

Sportcomplex Broek in Waterland SDOB (Stichting vrienden van) Particuliere organisatie

Huur Erfpacht grond Huur grond

Sportcomplex Broek in Waterland

Erfpacht

Overig Surfverereniging De Mastvoet

Pacht grond

€

21394 ,

Ja

Hengelsportvereniging Vislust Hengelsportvereniging

Visrecht Visrecht

€ €

3 403 , 4 992 ,

NeeMonnickendam , 21% btw NeeLandsmeer-Den Ilp , 21% btw

€

2.94400 ,

Ja €

Verhuur terreinen

14.20000 , Nee

€

-

Ja

€

2 7.98600 ,

Ja Ja Ja

€

657 ,

Ja Ja

€ € €

23.06300 ,

4992 , 3 .11007 , €

Ja Nee Ja

15400 ,

In contract (2013) huurbedrag per veld. Gebruik natuurgrasvelden volgens KNVB-normen. Totaal bedrag inkomsten in de begroting van de gemeente. Erfpacht in contract en recht van opstal in overzicht huren en pachten 2024. Geen contract bekend. Gebruik tennisbanen. Geen huurbedrag in contract. Gebruik velden en faciliteiten. Huurfactuur via particuliere organisatie. Huurfactuur via particuliere organisatie. Totaal bedrag inkomsten in de begroting.

O. b. v. contract 2012. Gebruik kunst- en natuurgrasvelden , inclusief dagelijks en deel groot onderhoud. Totaal bedrag inkomsten in de begroting. Huur grond Sportpark , Broek in Waterland. CPI index wordt 1 x 3 jaar toegepast.

De gegevens in bovenstaande tabel zijn uit drie bronnen afkomstig: contracten , overzicht gemeentelijke huren en pachten en de begroting 2024 uitgesplitst naar sportpark en kostensoort. De gegevens in de drie bronnen zijn maar in beperkte met elkaar te vergelijken. Voor het gebruik van grond vraagt de gemeente bedragen voor pacht , erfpacht en recht van opstal. Dit betreft lage en symbolische bedragen die niet worden geïndexeerd. De bedragen voor pacht , erfpacht en recht van opstal verschillen , maar hebben vermoedelijk op verschillende aantallen m 2 toepassing. Door de lage bedragen hebben verschillen in absolute zin weinig/geen invloed op de financiën van verenigingen. Er worden ook huurbedragen geïnd vooral bij de voetbalverenigingen. De informatie over huur is afkomstig uit huurcontracten met voetbalverenigingen hoewel er geen huurcontract is voor VV Marken. De huurinkomsten op de sportparken afgeleid van de begroting 2024 zijn hoger dan de bedragen in de huurcontracten , die overigens stammen uit 20212 en 2013. De bedragen zijn voor Tien organisatieadvies niet goed te herleiden naar de huurinkomsten in de begroting. 24032-006-pse/hde

34 / 42

De huurbedragen in de kernen Monnickendam , Marken en Broek in Waterland liggen bij elkaar in de buurt. Kanttekeningen bij de laatste kern zijn dat een deel van de huur mogelijk via een BV loopt en betrekking heeft op twee kunstgrasvelden in plaats van op één gras- en één kunstgrasveld zoals in de andere twee/drie kernen. De huurbijdrage voor sportcomplex Ilpendam bijna de helft lager dan in de andere kernen.

opgenomen

in de begroting 2024

van

de gemeente is

De hockeyvereniging heeft via een lening van de gemeente haar kunstgrasveld gefinancierd betaalt € 1. 500 aan rente en aflossing per maand.

4. 4

en

Investeringen , kredieten , kapitaallasten , reserves en voorziening

sportaccommodaties Tabel 19: Investeringen , kredieten en kapitaallasten sportaccommodaties Omschrijving sportaccommodatie Aanleg atletiekveld Voorbereiding bouw sporthal Marijkeveld Bouw sporthal Marijkeveld Duurzaamheid sporthal Marijkeveld Vervanging toplaag kunstgrasveld Monnickendam Vervanging toplaag kunstgrasveld Broek in W. 2e kunstgrasveld SDOB ondergrond 2e kunstgrasveld SDOB toplaag Vervanging toplaag kunstgrasveld Ilpendam Vervanging toplaag kunstgrasveld Marken

Start Afschrijving Startjaarafschrijving stermijn 2023 2025 20€ 2021 2025 5€ 2027 2029 40€ 2027 2029 40€ 2024 2024 2024 2024 2024 2024

2025 2025 2025 2025 2025 2025

12€ 12€ 20€ 12€ 12€ 12€

Bedrag Kapitaallasten krediet 2025 Toelichting Tien 320. 000€ 18. 000Vervanging voorzieningen atletiek. 741. 000€ 523. 000Voorbereiding is al gestart. 1 9. 046. 000 1. 498. 000 Duurzaamheidsmaatregelen zijn apart begroot. 377. 000€ 34. 000De kunstgrasvelden binnen de 353. 000€ 32. 000 gemeente zijn vernieuwd en uitgebreid. 200. 000€ 11. 000 400. 000€ 43. 000 358. 000€ 32. 000 382. 000€ 34. 000

De lopende investeringen en kredieten voor de bestaande sportaccommodaties zijn opgenomen in bovenstaande tabel en verwerkt in de meerjarenbegroting van de gemeente Waterland. Bij de Najaarsnota 2024 is een reserve gevormd van circa € 1 miljoen voor aanpassingen aan het sportpark Markgouw. Onder andere voor het realiseren van een nieuw handbalveld. Een reserve kan eenmalig worden ingezet en daar kunnen alleen incidentele uitgaven uit worden gedaan. Mocht er gekozen worden voor investeringen in de sportaccommodaties dan moet gekeken worden hoe deze structureel worden gefinancierd inclusief de kosten voor het onderhoud , onderzoek en advies. Er is een voorziening Buitensport. Deze voorziening is ingesteld ten behoeve van het financieren van de renovaties en groot onderhoud van de sportvelden en deze gebaseerd op kosten die voortvloeien uit de vigerende onderhoudsplannen.

24032-006-pse/hde

35 / 42

5

CONCLUSIES

In de voorgaande hoofdstukken is de huidige situatie van de sportaccommodaties in Waterland in beeld gebracht , zijn de uitkomsten van het participatietraject beschreven en is ingegaan op de financiële uitgangspunten. Op basis daarvan zijn in dit hoofdstuk de belangrijkste conclusies en aandachtspunten geformuleerd. Deze samenvatting geeft per thema inzicht in de kernopgaven en knelpunten die spelen binnen het gemeentelijk sportaccommodatiebeleid. De conclusies vormen daarmee de inhoudelijke onderlegger voor de aanbevelingen in het volgende hoofdstuk.

5. 1

Sportaccommodaties: spreiding en gebruik De sportaccommodaties in Waterland zijn geografisch redelijk evenwichtig verspreid over de vier grotere kernen. Niet overal is het aanbod echter voldoende nabij of goed bereikbaar. In Monnickendam bevindt zich het grootste en meest diverse sportcluster op Sportpark Markgouw , waar verschillende sportverenigingen zijn gehuisvest. Tegelijkertijd is er sprake van versnipperd beheer , uiteenlopende eigendomsconstructies en een gedeeld gevoel van onvoldoende samenhang. Daarmee wordt vooral bedoeld dat verenigingen en andere gebruikers het gevoel hebben dat er geen samenhangende of richtinggevende toekomstvisie is voor sport in Monnickendam. Besluiten worden nu vooral per situatie of knelpunt genomen , waarbij gezocht wordt naar een praktische oplossing voor het probleem op korte termijn , zonder dat dit altijd past binnen een integrale langetermijnvisie voor het sportpark of de ontwikkeling van sportvoorzieningen in de gemeente. 5. 2

Capaciteit en bezetting Voetbalverenigingen in Ilpendam en Broek in Waterland beschikken volgens de KNVB-norm over nét onvoldoende wedstrijdcapaciteit. In de praktijk wordt dit echter niet zo ervaren , mede dankzij de aanwezigheid van kunstgrasvelden. Wat betreft trainingscapaciteit kent Ilpendam een klein tekort , terwijl SDOB in Broek en Waterland juist overcapaciteit heeft. Bij de tennissport valt op dat Monnickendam en Marken overcapaciteit hebben , terwijl Broek in Waterland structureel banen tekortkomt en Ilpendam op de grens van de norm zit. Ilpendam geeft aan niet direct een tekort te ervaren. De hockeyvereniging in Monnickendam heeft nog ruimte voor groei , zowel op zaterdag (beperkt) als zondag. Bij de binnensport is er sprake van intensief gebruik , met name in de gymzalen van Monnickendam , Ilpendam en Broek in Waterland. Alleen de gymzaal in Marken wordt relatief weinig benut. Sporthal ’t Spil kent een hoge bezettingsgraad , zeker in de avonduren. In de piekuren tussen 17. 00 en 21. 00 uur is de beschikbare binnensportcapaciteit vrijwel volledig benut , waardoor voor uitbreiding van activiteiten of de opstart van nieuwe initiatieven op courante uren nauwelijks mogelijkheden zijn.

Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat sporthal ’t Spil op dit moment slechts in twee zaaldelen verhuurbaar is , terwijl moderne sporthallen doorgaans in drie delen op te splitsen zijn. Dit beperkt de verhuurmogelijkheden en zorgt er tegelijkertijd voor dat de bezettingscijfers enigszins vertekend kunnen zijn. Tegelijkertijd geldt dat er ook meerdere verenigingen zijn – zoals de hockeyvereniging , de basketbalclub en de handbalvereniging – die structureel gebruikmaken van een volledige sporthal en dus baat hebben bij een groter , aaneengesloten zaaloppervlak.

5. 3

Beheer , onderhoud en eigendom Een belangrijk knelpunt in de huidige situatie is de grote variatie in eigendomsconstructies en bijbehorende verantwoordelijkheden voor onderhoud en beheer. Sommige verenigingen zijn volledig eigenaar van hun accommodatie , anderen huren van de gemeente of hebben erfpacht. Deze diversiteit leidt tot onduidelijkheid , versnippering en soms ook tot ongelijkheid in de praktijk. Onderhoud wordt vaak ad hoc uitgevoerd , waarbij meldingen niet altijd worden opgevolgd en verenigingen zelf taken op zich nemen die formeel bij de gemeente liggen. 24032-006-pse/hde

36 / 42

Er is een duidelijke behoefte aan uniforme afspraken , planmatig onderhoud en actualisering van meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s). De technische staat van vooral de binnensportaccommodaties laat te wensen over , waarbij onder andere sprake is van verouderde ventilatiesystemen , gebrekkige schoonmaak , gladde vloeren en een gebrek aan voorzieningen zoals opslagruimte , wifi of EHBO-koeling.

5. 4

Samenwerking en communicatie De samenwerking tussen gemeente en sportverenigingen wordt door veel betrokkenen als afstandelijk en versnipperd ervaren. Door personele wisselingen binnen de gemeentelijke organisatie ontbreekt vaak continuïteit in contact en opvolging. Verenigingen geven aan moeite te hebben met het vinden van de juiste contactpersonen en missen een duidelijk aanspreekpunt voor hun accommodatie of kern. Dit belemmert een efficiënte samenwerking en leidt tot frustratie , onder andere bij vergunningaanvragen of meldingen van onderhoudsproblemen. In meerdere gesprekken is de wens uitgesproken voor vaste aanspreekpunten per kern of per domein , en voor regelmatig overleg over beheer en de ontwikkeling van sportvoorzieningen.

5. 5

Beheer en kwaliteit van binnensportaccommodaties De binnensportaccommodaties in Waterland voorzien in een duidelijke behoefte , maar kampen met kwaliteitsproblemen. Met name in Monnickendam , waar de druk op de gymzalen en de sporthal groot is , geven gebruikers aan dat de voorzieningen technisch verouderd en niet gebruikersvriendelijk zijn. Er zijn klachten over gebrekkige ventilatie en verwarming , onvoldoende schoonmaak , lekkages en beperkte bereikbaarheid van de kantine of beheerder zoals beperkte openingstijden van de kantine. Ook de opslagmogelijkheden zijn beperkt en onveilig , en het gebruik van eigen materialen is vaak problematisch. Daarnaast is onduidelijk wie verantwoordelijk is voor het beheer van de inventaris , waardoor verenigingen onderling zaken moeten regelen zonder gemeentelijke coördinatie of terugkoppeling. Deze signalen onderstrepen de noodzaak van een structurele kwaliteitsimpuls , mede in aanloop naar de geplande nieuwbouw. 5. 6

Verlangen naar betrokkenheid en participatie bij toekomstplannen De sportverenigingen in Waterland tonen een grote bereidheid om mee te denken over de toekomst van sportaccommodaties en het sportbeleid in bredere zin. Tegelijkertijd is er sprake van terughoudendheid en enig cynisme , met name omdat in eerdere participatietrajecten wel input is opgehaald , maar hieraan onvoldoende zichtbaar vervolg is gegeven. Verenigingen geven aan sceptisch te zijn , omdat zij ervaren dat er wel kosten worden gemaakt voor externe inhuur en onderzoek , maar dat dit zich onvoldoende vertaalt in concrete verbeteringen in de praktijk. Voor toekomstige projecten is het daarom essentieel dat participatie niet alleen goed wordt georganiseerd , maar dat ook transparant wordt teruggekoppeld wat met de opgehaalde input gebeurt en welke stappen daarop volgen. De betrokkenheid van verenigingen bij ontwerp , exploitatie , onderhoud en gebruik is daarbij cruciaal voor draagvlak én voor het duurzaam functioneren van sportvoorzieningen op de lange termijn.

24032-006-pse/hde

37 / 42

6

AANBEVELINGEN

Op basis van de 0-meting , de gesprekken met sportverenigingen en de analyse van gebruik , onderhoud en financiën , worden in dit hoofdstuk aanbevelingen gedaan om te komen tot een toekomstbestendig sportaccommodatiebeleid in Waterland. De aanbevelingen zijn onderverdeeld naar korte termijn (actiegericht en haalbaar binnen 1 à 2 jaar) , noodzakelijke randvoorwaarden (voor structurele verbetering) en lange termijn (strategisch en toekomstgericht). Het doel is om sportverenigingen goed te ondersteunen , het gebruik van accommodaties te optimaliseren en de samenwerking tussen gemeente en sportveld te versterken.

6. 1

Aandachtspunten voor de korte termijn

De eerste stap richting verbetering ligt in het aanpakken van urgente knelpunten die het dagelijks functioneren van sportaccommodaties en de samenwerking met sportverenigingen belemmeren. Het gaat om acties die direct op te pakken zijn en binnen een jaar gerealiseerd kunnen worden , met een zichtbare en merkbare impact voor gebruikers. Deze korte termijnmaatregelen vormen het fundament voor verbetering van de kwaliteit , veiligheid en toegankelijkheid van sportvoorzieningen én van de relatie tussen gemeente en sportverenigingen. ▪

Aanpak sociale onveiligheid

op

Sportpark Markgouw

Eerste prioriteit is het verbeteren van de veiligheid en het functioneren van de bestaande voorzieningen. Op Sportpark Markgouw spelen serieuze veiligheidsvraagstukken , waaronder sociale onveiligheid. De aanpak hiervan vraagt om een integrale benadering: de oprichting van een projectteam waarin de afdelingen veiligheid , ruimtelijke ordening , sport , politie en betrokken verenigingen vertegenwoordigd zijn. De focus ligt zowel op fysieke aanpassingen (zoals verlichting , inrichting en toezicht) als op sociale interventies (zoals samenwerking met jongerenwerk of buurtinitiatieven). De doelstelling is om het sportpark te behouden als een kwalitatief hoogwaardige voorziening met een hoog maatschappelijk rendement. Daarbij is ruimte nodig om in fases en via experimenten tot duurzame oplossingen te komen. ▪

Vaste aanspreekpunten en betere communicatie Een tweede urgente stap is het aanstellen van vaste aanspreekpunten voor sportverenigingen binnen de gemeentelijke organisatie. Dit aanspreekpunt moet niet alleen signalen en klachten kunnen afhandelen , maar ook overzicht bieden over beheer , meldingen en onderhoud. Dit sluit aan op de bredere wens van verenigingen om de communicatie met de gemeente te verbeteren. Structurele overlegmomenten – bijvoorbeeld met de (in oprichting zijnde) Adviesraad Sport en Bewegen – dragen bij aan wederzijds begrip , gezamenlijke agendering en betere samenwerking. Ook personele continuïteit vraagt aandacht. Veel verenigingen ondervinden hinder van wisselingen in gemeentelijk personeel , wat leidt tot verlies van kennis , vertraging in de uitvoering en onduidelijke communicatie. Er dient gezocht te worden naar een oplossing die borging van informatie , aanspreekbaarheid , werkwijze , uitvoering van beleid en overdracht structureel beter regelt.

▪

Heldere taakverdeling en kwaliteitsverbetering in beheer en onderhoud Het is essentieel om duidelijke en uniforme afspraken te maken over de taak- en verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeente en verenigingen voor het beheer en onderhoud van sportaccommodaties. In de huidige situatie is deze verdeling vaak onduidelijk wisselend per locatie , wat leidt tot onvrede en praktische knelpunten.

en

24032-006-pse/hde

38 / 42

Als eerste stap is het van belang om op basis van de huidige inventarisatie inzichtelijk te maken welke onderhoudswerkzaamheden en kwaliteitsaspecten nu achterstallig zijn. Dit biedt de mogelijkheid om gericht in beeld te brengen wat er nodig is om dit achterstallig onderhoud eenmalig in te halen , bijvoorbeeld door inzet van incidenteel budget. Vervolgens kan in het vervolgbeleid worden gewerkt aan het structureel vastleggen van duidelijke afspraken en het verbeteren van de kwaliteit van de sportaccommodaties. Daarbij is met name aandacht nodig voor schoonmaak , onderhoud , gebruiksvriendelijkheid , communicatie over meldingen en de zichtbaarheid en aanwezigheid van de gemeente. Dit vraagt om een integrale aanpak als onderdeel van toekomstig sportaccommodatiebeleid. ▪

Ondersteuning en zekerheid voor lokale sportinitiatieven Op korte termijn liggen er concrete kansen om lokale sportinitiatieven te ondersteunen , zoals de aanleg van padelbanen door Tennisclub Monnickendam en verduurzamingsplannen van de voetbalvereniging. Het is daarbij belangrijk dat de gemeente niet alleen faciliteert in praktische zin — bijvoorbeeld door vergunningprocedures te stroomlijnen en mee te denken over ruimtelijke en akoestische aspecten — maar ook nadrukkelijk het signaal afgeeft dat sport van groot politiek en maatschappelijk belang is. Verenigingen hebben behoefte aan zekerheid dat , ook bij eventuele toekomstige ontwikkelingen of ruimtelijke wijzigingen , de gemeente het sportbelang blijvend zal faciliteren. Dit vertrouwen is essentieel om verenigingen te stimuleren nu te investeren in hun accommodaties en bijvoorbeeld te verduurzamen. ]

▪

Oplossen van praktische knelpunten in voorzieningen Tot slot zijn er diverse praktische knelpunten die snel en zichtbaar kunnen worden opgelost. Voorbeelden zijn het ontbreken van wifi in sporthal ’t Spil , gebrekkige klimaatbeheersing , onvoldoende sturing op schoonmaakwerkzaamheden en het ontbreken van een duidelijke regeling voor de kantinevoorziening. Daarnaast bestaan er structurele vragen over het beheer van materialen en opslag , over de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van specifieke sportonderdelen op Sportpark Markgouw , en over het beheer van de gymzaal in Ilpendam. Deze knelpunten beperken het gebruiksgemak en de tevredenheid van verenigingen , en vragen om directe actie vanuit de gemeente.

6. 2

Randvoorwaarden

Om te komen tot duurzame en goed functionerende sportaccommodaties in de gemeente Waterland zijn er randvoorwaarden die in álle toekomstige keuzes en besluiten geborgd moeten worden. Deze randvoorwaarden vormen het fundament onder de ontwikkeling , het beheer en het gebruik van sportvoorzieningen. Alleen wanneer aan deze basisvoorwaarden wordt voldaan , kunnen nieuwe investeringen , beleidswijzigingen of herinrichtingen effectief en verantwoord worden uitgevoerd. ▪

Actuele

en

gedeelde onderhoudsplannen (MJOP’s)

Een eerste randvoorwaarde is het beschikken over actuele meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) voor alle gemeentelijke sportaccommodaties. Deze plannen moeten gebaseerd zijn op de technische schouwen die in 2025 worden uitgevoerd , en gelden zowel voor de binnensportaccommodaties als voor alle buitensportvoorzieningen (inclusief de hockeyaccommodatie) waarvoor de gemeente onderhoudsverantwoordelijkheid draagt. Belangrijk is dat deze MJOP’s niet alleen intern worden geactualiseerd , maar ook actief worden gedeeld met de betrokken sportverenigingen en de Adviesraad Sport en Bewegen. Dit bevordert 24032-006-pse/hde

39 / 42

transparantie , versterkt het gevoel van gezamenlijk eigenaarschap en legt de basis voor gedeelde verantwoordelijkheid bij het in stand houden van de sportvoorzieningen. ▪

Structurele financiële dekking

voor

onderhoud

Voldoende financiële middelen zijn essentieel om de MJOP’s daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. In de afgelopen jaren is het onderhoud vaak beperkt gebleven tot het hoogst noodzakelijke. Om te voorkomen dat achterstallig onderhoud opnieuw oploopt of dat de functionaliteit van accommodaties in het geding komt , moeten structurele onderhoudsbudgetten beschikbaar worden gesteld. Dit geldt met name voor het wegwerken van bestaande knelpunten , zoals in sporthal ’t Spil en diverse gymzalen , die het gebruik op dit moment belemmeren. ▪

Duidelijke demarcatie

van

verantwoordelijkheden

Een veelgenoemde bron van frustratie is de onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor welk deel van het beheer en onderhoud. Er is behoefte aan een heldere demarcatie: welk onderhoud valt onder verantwoordelijkheid van de gemeente (en volgens welke planning) , en wat wordt verwacht van de verenigingen? Deze taakverdeling dient eenduidig te zijn , per locatie vastgelegd te worden , en op consistente wijze toegepast te worden in alle kernen. ▪

Transparantie in huurtarieven en kostentoerekening De huidige huurtarieven en pachtconstructies zijn niet altijd helder of actueel. Verenigingen geven aan dat zij onvoldoende inzicht hebben in de opbouw van de kosten en dat tarieven soms niet in verhouding staan tot de kwaliteit van de voorzieningen. Het is noodzakelijk om de gehanteerde tarieven transparanter te maken , deze beter te onderbouwen en (waar mogelijk) te relateren aan landelijke kostprijsberekeningen per type sport. Daarnaast wordt voorgesteld om niet alleen de landelijke kostprijzen als uitgangspunt te nemen , maar ook de landelijke gemiddelde behoefte en capaciteit per sportsoort mee te wegen. Door per vereniging te berekenen hoeveel velden , banen of zaaldelen zij op basis van hun ledenaantal nodig hebben , kan een eerlijke verdeling van de kosten plaatsvinden. Hierdoor worden zowel kleine als grote verenigingen naar rato belast , afhankelijk van het aantal leden en de benodigde accommodatiecapaciteit. Tarieven kunnen daarbij alleen verhoogd worden als de kwaliteit van de accommodaties aantoonbaar op orde is.

▪

Toepassen van landelijke normen van sportbonden Bij het bepalen van de benodigde capaciteit en kwaliteit van sportvoorzieningen dienen de normen van de betreffende sportbonden structureel als uitgangspunt te worden genomen. Dit betreft onder andere het aantal kleedkamers , de beschikbaarheid van wedstrijd- en trainingsvelden , en de geschiktheid van accommodaties voor specifieke takken van sport. Op dit moment voldoet de gemeente Waterland op enkele punten niet volledig aan deze normen. Structurele knelpunten zoals deze dienen te worden meegenomen in beleidskeuzes en ruimtelijke afwegingen.

▪

Voorrangsvolgorde gebruik binnensportaccommodaties Bij de verdeling van binnensportcapaciteit is het wenselijk om een duidelijke en gedragen voorrangsvolgorde vast te leggen. Veel gemeenten hanteren hierbij als uitgangspunt dat het bewegingsonderwijs voor scholen altijd prioriteit heeft , gevolgd door jeugdleden van lokale sportverenigingen , volwassen leden van lokale verenigingen , maatschappelijke organisaties en pas daarna commerciële aanbieders of particuliere gebruikers. Een dergelijke volgorde draagt bij aan transparantie , rechtvaardigheid en het ondersteunen van maatschappelijke doelen zoals sportstimulering en gezondheid. Het is raadzaam om deze voorrangsvolgorde expliciet op te nemen in het verhuurbeleid en hierover helder te communiceren met gebruikers. 24032-006-pse/hde

40 / 42

6. 3

Lange termijn

Voor de langere termijn is het van belang dat de gemeente Waterland koers houdt op een toekomstbestendig sportlandschap , waarin maatschappelijke waarde , ruimtelijke ontwikkeling exploitatiekracht samenkomen. Op basis van de huidige nulmeting en participatie komen vijf strategische thema’s naar voren die nadere uitwerking verdienen. Deze thema’s vragen om richtinggevende keuzes , scenario-analyses en beleidsmatige borging voor de komende jaren.

en

Het gaat hierbij nadrukkelijk om projecten en trajecten die weliswaar onder de noemer ‘lange termijn’ vallen , maar waarvan de start op korte termijn noodzakelijk is om sportvoorzieningen toekomstbestendig te houden. Daarbij geldt dat de uitvoering en afronding van deze projecten grotendeels in de periode richting 2026 zal plaatsvinden , onder meer vanwege de doorlooptijd van onderzoek , besluitvorming en het beschikbaar maken van budgetten. Na afronding van deze projecten volgt de implementatiefase , waarin concrete maatregelen worden gerealiseerd. Dit vraagt om een proactieve aanpak , maar betekent niet dat deze opgaven op de lange baan geschoven kunnen of mogen worden. Integendeel: tijdig starten is essentieel om de sportinfrastructuur in Waterland op peil te houden en sportparticipatie te blijven faciliteren. ▪

Nieuwe locatie voor handbalveld en multifunctioneel gebruik De handbalvereniging in Monnickendam heeft de wens uitgesproken om weer buiten te kunnen trainen en wedstrijden te spelen. Gezien het beperkte ledenaantal volstaat de aanleg van één handbalveld. Een kansrijke optie is het realiseren van een multifunctioneel veld op Sportpark Markgouw , geschikt voor zowel handbal als basketbal. Dit zogeheten ‘combiveld’ kan aantrekkelijk worden ingericht als laagdrempelige sportvoorziening voor zowel verenigingsgebruik als vrije recreatie door omwonenden. Hiermee wordt niet alleen voorzien in de behoefte van de handbalvereniging , maar wordt ook de sociale functie van het sportpark versterkt. Dit sluit goed aan bij de bredere trends rondom sporten in de openbare ruimte. Binnen Sportpark Markgouw zijn verschillende locaties denkbaar voor de aanleg van dit combiveld , zoals de ruimte bij de entree of een plek nabij de bestaande tennis- en padelbanen , waar voldoende zichtbaarheid en toegankelijkheid zijn. In een tweede fase kan worden onderzocht of er aanvullend ruimte is voor de realisatie van een beachhandbalveld. Een dergelijk veld biedt niet alleen extra trainingsmogelijkheden voor de handbalvereniging , maar kan tevens multifunctioneel worden ingezet voor volleybal en andere sporten en recreatief gebruik in de zomermaanden.

▪

Organisatievorm

voor

beheer

en

exploitatie

Een fundamentele vraag voor de toekomst is hoe het beheer , onderhoud en de exploitatie van sportaccommodaties in Waterland duurzaam en professioneel kunnen worden georganiseerd. In de huidige situatie ligt veel verantwoordelijkheid bij de gemeente , maar er is sprake van versnippering , personele wisselingen en beperkte uitvoeringscapaciteit. Uit de gesprekken met verenigingen blijkt dat de exacte organisatievorm minder belangrijk wordt gevonden dan het eindresultaat: een betrouwbaar , professioneel en voorspelbaar beheer. Belangrijk om te onderstrepen is dat , ongeacht welke variant gekozen wordt , de budgetten structureel omhoog moeten. Dit is nodig om achterstallig onderhoud weg te werken , het onderhoudsniveau op peil te houden én te voldoen aan de toenemende vraag vanuit verenigingen naar betere communicatie en ondersteuning. Op hoofdlijnen zijn er drie scenario’s denkbaar: 1. Versterking van gemeentelijke uitvoering De eerste optie is om de huidige gemeentelijke organisatie te versterken. Dit vraagt om stroomlijning van interne processen , het aanstellen van duidelijke aanspreekpunten en het structureel borgen van kennis en capaciteit. Hoewel deze optie haalbaar is , blijkt in de praktijk dat het waarborgen van continuïteit op de lange termijn een uitdaging blijft , mede door personele wisselingen en beperkte uitvoeringskracht. 24032-006-pse/hde

41 / 42

2. Gezamenlijke beheervorm (joint venture) De tweede optie is het opzetten van een gezamenlijke beheervorm , bijvoorbeeld in de vorm van een non-profit stichting of coöperatie. In deze zogeheten 'joint venture' participeren de gemeente , sportverenigingen en eventueel externe deskundigen. De gemeente behoudt hierin een sturende rol , maar richt zich primair op contractbeheer en toezicht , in plaats van directe uitvoering. Deze rolverdeling sluit aan bij de trend waarbij gemeenten meer op afstand staan van de dagelijkse exploitatie , terwijl ze via kaders en afspraken de regie behouden. Een dergelijk model is vergelijkbaar met bestaande voorbeelden elders in het land , zoals SRO in Amersfoort , waar sportaccommodaties professioneel worden beheerd en geëxploiteerd door een aparte organisatie in opdracht van de gemeente. De verdere invulling van een gezamenlijke beheervorm vraagt om aandacht voor aspecten zoals governance , juridische structuur , financiering en de wijze van betrokkenheid van partners. Er zijn diverse lessen en best practices beschikbaar uit vergelijkbare trajecten die als inspiratie kunnen dienen. 3. Regionaal sportbedrijf (langetermijnoptie) Een derde optie is de oprichting van een regionaal sportbedrijf , bijvoorbeeld in de vorm van een BV waarvan meerdere gemeenten aandeelhouder zijn.

Voor Waterland alleen is deze optie minder haalbaar , maar samenwerking op regionaal niveau kan op termijn mogelijkheden bieden. Hoewel Purmerend op dit moment geen interesse toont , zijn er andere gemeenten – zoals Hoorn – die vergelijkbare verkenningen uitvoeren. Een voorbeeld van een dergelijke samenwerking is Sportservice De Vallei , die actief is in de gemeenten Ede , Rhenen en Wageningen. Deze organisatie fungeert als regionale alliantie en biedt lokaal maatwerk onder de noemer Sportservice 'gemeente' , zoals Sportservice Ede , Sportservice Rhenen en Sportservice Wageningen. Deze optie valt buiten de huidige scope , maar is interessant om in de toekomst opnieuw te overwegen , zodra zich regionale samenwerkingskansen aandienen en de lokale organisatie stabieler is ingericht. Afwegingsmatrix Om de varianten te beoordelen , is een afwegingsmatrix opgesteld. Hierin zijn verschillende relevante aspecten meegenomen: kostenindruk , winstoogmerk , betrokkenheid samenleving , sturing gemeente , kwaliteit inbrengen , continuïteit/kennisborging , flexibiliteit/adaptiviteit , complexiteit implementatie en risicospreiding.

De beoordeling is kwalitatief uitgevoerd en werkt met de volgende symbolen: ‘+’ betekent dat de variant op dit aspect een positief effect heeft of gunstig scoort ten opzichte van de andere opties; ‘0’ betekent dat de variant een neutrale invloed heeft of geen onderscheidende meerwaarde biedt op dat aspect; ‘–’ betekent dat de variant op dit aspect een negatief effect heeft of ongunstig scoort.

Aspect

Gemeentelijke uitvoering

Gezamenlijke beheervorm (JV)

Kostenindruk

-

+

0

Geen winstoogmerk

+

+

0

Sturing gemeente Kwaliteit inbrengen

+

0

0

0

+

+

-

+

+

Continuïteit/kennisborging

Regionaal sportbedrijf

24032-006-pse/hde

42 / 42

Aspect

Gemeentelijke uitvoering

Gezamenlijke beheervorm (JV)

Flexibiliteit/adaptiviteit

+

0

0

Gemakkelijke implementatie

-

+

-

Risicospreiding

-

+

+

Totaalscore

-1

5

2

Regionaal sportbedrijf

Advies Op basis van de bovenstaande afweging is de gezamenlijke beheervorm (joint venture) de meest kansrijke optie voor Waterland. Deze variant combineert professionele uitvoering met borging van kennis en continuïteit , terwijl de gemeente sturing behoudt. Bovendien biedt de samenwerking met verenigingen en externe deskundigen mogelijkheden om de betrokkenheid van de samenleving te versterken en gebruik te maken van aanvullende expertise. Ervaringen elders in het land laten zien dat een gezamenlijke beheervorm , ondanks de benodigde investeringen in de opstart en professionalisering , op termijn goedkoper uitvalt dan de andere twee scenario’s. Dit komt door efficiëntere inzet van middelen , een hogere uitvoeringskwaliteit en betere afstemming met de verenigingen , wat leidt tot minder faalkosten en een hogere tevredenheid. Het advies is daarom om deze variant verder te verkennen , inclusief de benodigde governance , juridische structuur , financiering en de wijze van samenwerking met partners. Hierbij wordt aanbevolen om actief te leren van succesvolle voorbeelden elders in het land.

▪

Effect

van

woningbouw

op

capaciteit sportvoorzieningen

In alle kernen van de gemeente Waterland wordt de komende jaren woningbouw gerealiseerd , met de grootste uitbreiding in Monnickendam , waar circa 700 nieuwe woningen gepland staan. Deze groei zal naar verwachting leiden tot een toename van het aantal inwoners en daarmee tot extra druk op de sportaccommodaties. Voor de buitensport zijn op meerdere plekken nu al signalen van capaciteitsdruk zichtbaar. De voetbal- en hockeyverenigingen in Monnickendam hebben geen ruimte meer om uit te breiden op hun huidige locaties , terwijl de behoefte aan extra capaciteit toeneemt. Voor tennis is er op dit moment minder sprake van druk. Ook in Ilpendam en Broek in Waterland is de beschikbare capaciteit beperkt , met name bij voetbal , en zijn uitbreidingsmogelijkheden op de huidige en bestaande locaties gering. Tegelijkertijd blijft onzeker hoe sterk het daadwerkelijke ledenaantal van sportverenigingen de komende jaren zal groeien. Voor de binnensport geldt een vergelijkbare ontwikkeling. Ondanks de geplande woningbouw wordt in Monnickendam teruggegaan van een sporthal en gymzaal naar één nieuwe sporthal. Hierdoor blijft het aantal zaaldelen weliswaar gelijk , maar neemt de flexibiliteit mogelijk af voor sporten die een volledige halruimte nodig hebben , zoals basketbal , handbal en hockey. Ook de toenemende behoefte aan gymcapaciteit voor het bewegingsonderwijs vraagt om extra aandacht.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=7dbaa7d7-b791-43be-987e-4f4c0e4f9a51