CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

203-143 Bijlage Rapportage 0-meting sportaccommodaties (geanonimiseerd)

Raadsvergadering 10 juli 2025, gemeente WaterlandBij agendapunt: Eventuele moties n.a.v. debatverzoek PvdA en WN-fracties 203-142 Raadsinformatiedocument 0-meting sportaccommodaties17.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Rapportage 0-meting sportaccommodaties

Gemeente Waterland Arnhem , 12 mei 2025

24032-006-pse/hde

(tien) organisatieadvies Opdrachtgever:

Gemeente

Waterland

À

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Aan:

waterland.nl waterland.nl

Auteurs:

(geanonimiseerd) en (geanonimiseerd)

Project:

Locatiekeuze handbalvereniging

en

O-meting sportaccommodaties

Betreft:

Ons

kenmerk

Contact:

Tussenrapportage

24032-006-pse/hde

Tien

organisatieadvies

Utrechtseweg 6812

AH

70

Arnhem

(geanonimiseerd) BMetienoraanisatieadvies.nl (geanonimiseerd)etienoraanisatieadvies.nl BM

Niets

uit deze

uitgave mag worden vermenigvuldigd gemaakt zonder uitdrukkelijke

worden

openbaar toestemming

van

©

organisatieadvies

2025

Tien

de

rechthebbende.

en/of

INHOUD Samenvatting 0-meting

1

1. Inleiding

3

1. 1 1. 2 1. 3 1. 4 1. 5 1. 6

Aanleiding 0-meting Doel van de 0-meting Achtergrond en context Visie op sport en bewegen Betrokkenheid van belanghebbenden Huidige sportparticipatie , trends en relevante ontwikkelingen

2 Huidige situatie 2. 1 2. 2 2. 3 2. 4 2. 5 2. 6

Aanbod en spreiding Korte omschrijving van buiten- en binnensportaccommodaties Gebruik en bezettingsgraad Binnensportaccommodaties Eigenaarschap , beheer en onderhoud van de sportaccommodaties Sportaanbod Waterland vergeleken met andere gemeenten

3 Participatie 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4 3. 5 3. 6

Monnickendam buitensport Monnickendam binnensport Marken Broek in waterland Ilpendam Samenvatting

4 Financiën 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4

Uitgaven , inkomsten en subsidies taakvelden sport Tarieven binnensportaccommodaties Tarieven buitensportaccommodaties Investeringen , kredieten , kapitaallasten , reserves en voorziening sportaccommodaties

5 Conclusies 5. 1 5. 2 5. 3 5. 4 5. 5 5. 6

Sportaccommodaties: spreiding en gebruik Capaciteit en bezetting Beheer , onderhoud en eigendom Samenwerking en communicatie Beheer en kwaliteit van binnensportaccommodaties Verlangen naar betrokkenheid en participatie bij toekomstplannen

6 Aanbevelingen 6. 1 6. 2 6. 3

Aandachtspunten voor de korte termijn Randvoorwaarden Lange termijn

BIJLAGEN

3 3 4 5 5 6

9 9 12 16 19 22 25

26 26 27 28 28 29 30

32 32 33 34 35

36 36 36 36 37 37 37

38 38 39 41

SAMENVATTING 0-METING De gemeente Waterland werkt aan de ontwikkeling van een nieuw sportaccommodatiebeleid. Dit rapport bevat een nulmeting van de huidige situatie van sportaccommodaties en is opgesteld als basis voor dit beleid. Aanleiding is enerzijds een concrete vraag over de toekomstige buitenspeellocatie van de handbalvereniging en anderzijds breder levende vragen over eigendom , onderhoud , tarieven en capaciteit. Ook de landelijke en financiële context , waaronder het naderende ravijnjaar in 2026 , speelt mee in de urgentie om een koersvaste visie en aanpak te ontwikkelen. Participatie en betrokkenheid In het kader van deze nulmeting zijn gesprekken gevoerd met ruim 20 betrokken partijen , waaronder sportverenigingen , beheerders en maatschappelijke partners. Deze gesprekken hebben geleid tot waardevolle inzichten en breed gedragen suggesties voor verbetering. Tegelijkertijd leeft bij sommige verenigingen scepsis over eerdere participatieprocessen: men heeft input geleverd , maar te weinig teruggezien in beleid of concrete acties. Heldere terugkoppeling , opvolging en zichtbare resultaten zijn cruciaal om vertrouwen en betrokkenheid vast te houden. Het concept van deze nulmeting is tevens voorgelegd aan de adviesraad Sport en Bewegen – die op dit moment nog in oprichting is – om een eerste reactie en betrokkenheid van deze raad te borgen. Hoofdknelpunten samengevat 1.

Onvoldoende samenhang en versnipperd beleid In Monnickendam , de grootste kern , ontbreekt een overkoepelende visie voor Sportpark Markgouw. Besluiten worden ad hoc genomen , terwijl de behoefte aan richting en integrale planning groot is. Ook in andere kernen ervaren verenigingen een gebrek aan structuur en toekomstgericht beleid. 2. Onduidelijkheid over eigendom en onderhoud De eigendomsconstructies verschillen sterk per vereniging. Sommige clubs zijn volledig eigenaar van hun gebouwen , anderen huren of hebben erfpacht. Hierdoor is onduidelijk wie verantwoordelijk is voor welk onderhoud , wat leidt tot frustratie , ongelijkheid en soms veiligheidsrisico’s. 3. Gebrekkig beheer en technische achterstanden , met name binnensport Veel binnensportaccommodaties kampen met achterstallig onderhoud , slechte schoonmaak , gebrekkige ventilatie en beperkte opslag- en gebruikersvoorzieningen. Sporthal ’t Spil en meerdere gymzalen functioneren nog , maar zijn technisch en functioneel verouderd. Dit drukt op het gebruikscomfort en de gebruiksveiligheid. 4. Capaciteitsdruk bij piekuren De beschikbare sportcapaciteit – vooral binnen – is tijdens de courante uren nagenoeg volledig bezet. Hierdoor is uitbreiding van activiteiten of het starten van nieuwe initiatieven overdag of in de avonduren nauwelijks mogelijk , ondanks stijgende vraag door groeiende bevolking en woningbouw. 5.

Gebrekkige communicatie en samenwerking De samenwerking tussen gemeente en verenigingen wordt als versnipperd ervaren. Door personele wisselingen ontbreken vaste contactpersonen en structurele terugkoppeling. Er is behoefte aan duidelijke aanspreekpunten , transparante procedures en betere opvolging van meldingen of onderhoudskwesties. Strategisch advies en aanbevelingen De nulmeting heeft geleid tot een reeks aanbevelingen , verdeeld in maatregelen voor de korte termijn , noodzakelijke randvoorwaarden en strategische keuzes voor de langere termijn. Centraal staat het verbeteren van kwaliteit , samenwerking , duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Belangrijke voorstellen zijn: 24032-006-pse/hde

1 / 42

•

•

•

Op korte termijn: Aanpak sociale onveiligheid en onderhoudsachterstanden op Sportpark Markgouw. o Aanstellen van vaste aanspreekpunten per kern of accommodatiecluster. o Oplossen van praktische knelpunten zoals klimaatbeheersing , schoonmaak , opslag o en bereikbaarheid. Duidelijke afspraken over taakverdeling en kwaliteitsborging van onderhoud. o Ondersteuning van sportinitiatieven zoals padelbanen of o verduurzamingsinvesteringen. Als randvoorwaarden: Actualiseren en delen van meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s). o Structurele financiële dekking van onderhoudsverplichtingen. o o Transparantie in tarieven , kostentoerekening en normgebruik op basis van landelijke richtlijnen. Heldere voorrangsvolgorde voor gebruik van binnensportcapaciteit. o o Toepassing van landelijke planningsnormen van sportbonden bij capaciteitstoets. Voor de lange termijn: Realisatie van een multifunctioneel handbalveld op Sportpark Markgouw. o o Capaciteitsanalyse t. b. v. toekomstige woningbouw en bevolkingsgroei. Specialistische begeleiding bij ontwerp en inrichting van de nieuwe sporthal. o Strategisch onderzoek naar de toekomst van het binnenzwembad in o Monnickendam. o Keuze voor een gezamenlijke beheervorm (joint venture): Advies is om te komen tot een gezamenlijke beheerstichting of coöperatie waarin gemeente , verenigingen en mogelijk externe deskundigen samenwerken.

De gemeente blijft verantwoordelijk voor kaders en toezicht , maar de uitvoering wordt professioneel belegd. Dit model vergroot de uitvoeringskracht , verlaagt faalkosten , borgt kwaliteit en zorgt voor een duurzame , gedragen oplossing voor beheer en onderhoud.

Afronding De sportverenigingen in Waterland vormen een sterk netwerk van vrijwilligers , maatschappelijke meerwaarde en sportieve ambitie. Tegelijkertijd vraagt hun toekomst om betere randvoorwaarden , eigentijdse accommodaties en duidelijke samenwerking met de gemeente. Deze 0-meting biedt de bouwstenen voor een sportaccommodatiebeleid dat inspeelt op de actuele knelpunten én anticipeert op toekomstige ontwikkelingen. Door gericht te investeren in onderhoud , beheer en samenwerking kan de gemeente Waterland sport blijvend toegankelijk , veilig en aantrekkelijk houden voor al haar inwoners.

24032-006-pse/hde

2 / 42

1.

INLEIDING

1. 1

Aanleiding 0-meting

De gemeente Waterland is bezig met de ontwikkeling van haar sportbeleid. Als onderdeel daarvan is het actieprogramma Sport en Bewegen Waterland vastgesteld. Een overkoepelende ambitie van de gemeente is dat het nieuwe sportbeleid zoveel mogelijk inwoners van Waterland in beweging krijgt en houdt. De gemeentelijke sportaccommodaties zijn een belangrijk onderdeel van het sportbeleid. Belangrijke vraag bij de sportaccommodaties betreft de toekomstige buitenlocatie voor de handbalvereniging. De huidige speellocatie wordt momenteel ingezet voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Om deze vraag te kunnen beantwoorden dienen de sportaccommodaties en -voorzieningen binnen de gemeente in beeld te worden gebracht. Dit is nodig om opties in beeld te kunnen brengen om de handbalvereniging een goede plek te geven. Een andere aanleiding voor een 0-meting van de sportaccommodaties is de onduidelijkheid over eigendomsverhoudingen , taakverdeling bij het onderhoud en tarieven tussen sportaccommodaties en verenigingen onderling. De wens van de gemeente en verenigingen is om deze onduidelijkheid weg te nemen. In deze 0-meting worden de sportaccommodaties en -voorzieningen in beeld gebracht zoals het gebruik , het onderhoud en de financiën. Ook worden de eigendomsverhoudingen en huurtarieven zoveel als mogelijk inzichtelijk gemaakt aan de hand van de beschikbare gegevens.

Ook wordt op onderdelen een doorkijk naar de toekomst gegeven.

1. 2

Doel van de 0-meting Voor de locatiekeuze van de buitenaccommodatie van de handbalvereniging is een brede analyse van de huidige sportaccommodaties noodzakelijk. Door middel van een 0-meting kunnen bestaande onduidelijkheden bij sportverenigingen worden weggenomen , zoals over eigendomsverhoudingen , taakverdeling in het onderhoud en de (huur)tarieven. Deze 0-meting vormt tevens de basis voor een actueel sportaccommodatiebeleidsplan voor de gemeente Waterland. De gemeente heeft een duidelijke sportambitie en het aanbieden en beheren van kwalitatieve sportaccommodaties is essentieel om deze ambitie te realiseren. Het beleidsplan richt zich op een periode van vier tot zes jaar , met aandacht voor het aanbieden van sportaccommodaties die zowel technisch op orde zijn als voldoen aan de wensen van gebruikers. Scenario’s voor de langere termijn worden in beeld gebracht , maar nog niet uitgewerkt. Het uitblijven van een integrale aanpak heeft risico’s. Zonder doordacht beleid en concrete uitvoering bestaat het gevaar dat alleen het hoogstnoodzakelijke wordt gedaan , met als gevolg toenemende achterstanden in onderhoud , afnemende gebruikerstevredenheid en verminderde aantrekkelijkheid van sportdeelname. Dit kan leiden tot hogere kosten op de lange termijn , verlies aan vitaliteit van sportverenigingen en een gemiste kans om sport als maatschappelijke middel in te zetten.

24032-006-pse/hde

3 / 42

1. 3

Achtergrond en context Deze 0-meting wordt uitgevoerd als onderdeel van het sportbeleid van de gemeente. Landelijk is er ook veel aandacht voor sportbeleid en -ontwikkeling. Bewegen en sport bieden veel voordelen. Naast sportplezier hebben zij ook positieve effecten op het fysieke en mentale welzijn van inwoners. De gemeente Waterland ondersteunt en stimuleert sportbeoefening vooral door het aanbieden en faciliteren van binnen- en buitensportaccommodaties.

24032-006-pse/hde

4 / 42

De focus voor het sportaccommodatiebeleidsplan ligt op de korte termijn , omdat de financiën van de gemeente Waterland , net zoals bij anderen gemeente in Nederland , niet ruim zijn. Vanaf 2026 dreigt het zogeheten ravijnjaar en een financieel tekort voor Nederlandse gemeenten. Dit kan gemeenten dwingen tot moeilijke keuzes. In deze context lijkt er nu weinig financiële ruimte om extra voorzieningen te financieren door de gemeenten zelf. In één van de hoofdstukken in deze tussenrapportage zijn alle financiële aspecten van de sportaccommodaties in Waterland in beeld gebracht.

1. 4 Visie op sport en bewegen Doelstellingen voor alle kernen uit Sportvisie 2023 zijn: ▪ Hogere participatiegraad in sport en bewegen. Verbetering van de gezondheid. ▪ ▪ Verbetering sociale verbondenheid. ▪ Uitvoeren sportakkoord II in Gemeente Waterland , in samenwerking met Team Sportservice. Reden om te focussen op en te investeren in sport en bewegen heeft een aantal redenen: ▪ Demografisch: ruim 50% van de inwoners van de gemeente Waterland is ouder dan 45 jaar. ▪ Gezondheid: bevorderen van een goede gezondheid en overgewicht van inwoners tegengaan. ▪ Sociaal: sport voor ontmoeting en vrijwilligerswerk. Daarnaast is participatie belangrijk , sport moet toegankelijk zijn , niemand uitgezonderd.

voor

iedereen in Waterland mogelijk

en

De gemeente zal verder zorgdragen voor sportieve ruimte en voor een deugdelijke basis op gemeentelijke sportparken waar gesport wordt en deze multifunctioneel inzetten door bijvoorbeeld scholen , kinderopvang maar bijvoorbeeld ook voor ouderen. Ook het maximaal beschikbaar stellen in de toekomst van de nieuwe sporthal in Monnickendam voor alle inwoners van de gemeente Waterland is een belangrijk onderdeel.

1. 5

Betrokkenheid van belanghebbenden Sportverenigingen worden in de gelegenheid gesteld om input te geven voor de 0-meting. In gesprekken met sportverenigingen per kern wordt gevraagd naar: ▪ zaken die goed lopen; ▪ wensen , knel- en verbeterpunten; ▪ mogelijkheden om het gebruik/aanbod van sportaccommodaties te verbeteren. Deze input wordt meegenomen in de uitwerking van deze 0-meting en wordt ook benut bij het uitwerken van het sportaccommodatiebeleid voor de komende 4-6 jaar. De hoofdlijnen van de uitkomsten van de 0-meting worden ook teruggekoppeld aan de Adviesraad Sport en Bewegen waar mee gesproken wordt.

24032-006-pse/hde

5 / 42

1. 6

Huidige sportparticipatie , trends en relevante ontwikkelingen

1. 6. 1 Sportparticipatie Op basis van recent onderzoek komt naar voren dat de sport- en beweegdeelname in de gemeente Waterland op een aantal punten verschilt van het landelijke gemiddelde. Hieronder worden de belangrijkste indicatoren toegelicht , waarbij de resultaten van Waterland worden afgezet tegen recente landelijke cijfers. Beweegrichtlijnen en wekelijkse sportdeelname: in Waterland voldoet 448% van de volwassenen , (18 jaar en ouder) aan de beweegrichtlijnen , terwijl het landelijke gemiddelde volgens de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 op 475% ligt. Hiermee loopt Waterland op dit , licht achter opzichte van Nederland als geheel. punt ten Ten aanzien van de wekelijkse sportdeelname scoort Waterland juist hoger dan het landelijke cijfer: 569% van de Waterlandse volwassenen sport wekelijks , tegenover 536% gemiddeld in , , een relatief groep Nederland. Waterland kent daarmee grote actieve volwassen inwoners die wekelijks aan sport doet. Sportbondleden: een andere maatstaf voor sportdeelname is het percentage inwoners dat lid is van een sportbond. Landelijk was in 2022 ongeveer 24% van de bevolking lid van één of meer sportbonden. In Waterland ligt dit percentage op 326%.

, Binnen elke leeftijdscategorie is het aandeel sportbondleden in Waterland hoger dan het landelijke gemiddelde: Tabel 1: Lidmaatschap sportbonden in Waterland vergeleken met landelijke gemiddelden

Leeftijdscategorie 0 - 10 jaar 10 - 25 jaar 25 - 45 jaar 45 - 65 jaar 65+ jaar

Waterland

Landelijk

342% , 578% , 320% , 295% , 197% ,

20% 42% 22% 21% 16%

Zoals ook in de landelijke cijfers zichtbaar is , neemt het percentage sportbondleden af naarmate de leeftijd stijgt. Conclusie: de inwoners van Waterland voldoen iets minder vaak aan de beweegrichtlijnen dan gemiddeld in Nederland maar er wordt in Waterland wel vaker wekelijks gesport. Ook het aandeel sportbondleden ligt in Waterland bovengemiddeld hoog in alle leeftijdscategorieën. Wat betreft het gebruik van de fiets voor korte ritten scoort Waterland eveneens boven het landelijk gemiddelde. Deze cijfers wijzen erop dat Waterland op verschillende terreinen een relatief actieve gemeente is , maar dat er ook kansen liggen om meer mensen (structureel) aan de beweegrichtlijnen te laten voldoen. 1. 6. 2 Trends in sport in Nederland In deze paragraaf worden enkele trends en ontwikkelingen in het sportaccommodatiebeleid in Nederland beschreven. Deze trends hebben betrekking op: de wijze waarop sportaccommodaties steeds vaker multifunctioneel worden ingezet , er meer aandacht komt voor duurzaamheid en energie-efficiëntie , welke financieringsmodellen en samenwerkingsvormen worden toegepast , hoe de bezettingsgraad en efficiëntie van sportfaciliteiten worden verbeterd en welke innovaties plaatsvinden bij de renovatie en kwaliteitsverbetering van sportvelden.

Deze thema’s laten zien hoe het accommodatiebeleid zich geleidelijk verbreed en verdiept en onderstrepen de maatschappelijke relevantie van moderne en toekomstbestendige sportvoorzieningen. 24032-006-pse/hde

6 / 42

Multifunctioneel gebruik

en

clustering

Sportaccommodaties worden steeds vaker breder ingezet en spelen zo een belangrijke rol in het versterken van de sociale basis. Zo worden sporthallen , gymzalen , velden en clubhuizen niet alleen gebruikt door sportverenigingen , maar ook door buurtinitiatieven , zorginstellingen en scholen. Het gaat hierbij om meervoudige exploitatie waarbij de accommodatie overdag beschikbaar is voor bijvoorbeeld onderwijs of welzijnsactiviteiten en in de avonduren voor sport en andere buurtgerichte evenementen. Daarnaast is er een duidelijke trend om sportvoorzieningen te combineren met andere functies , zoals cultuur , onderwijs of kinderopvang. Hierdoor ontstaat er één locatie waar uiteenlopende groepen mensen elkaar ontmoeten , wat niet alleen de sociale cohesie bevordert , maar ook leidt tot een efficiënter gebruik van ruimte en middelen. Een ander element binnen deze ontwikkeling is de toegenomen aandacht voor sporten in de openbare ruimte. Denk daarbij aan parken , pleintjes , skateparken en calisthenics-faciliteiten. Deze vormen van vrij toegankelijke sportvoorzieningen maken het mogelijk om zonder lidmaatschap of vaste tijden te bewegen , wat de drempel tot sportparticipatie verlaagt en een breed publiek aanspreekt. Duurzaamheid

en

energie-efficiëntie

Zowel bij bestaande als bij nieuwe accommodaties is er veel aandacht voor duurzaamheid en energie-efficiëntie. Steeds meer sporthallen , clubgebouwen en zwembaden worden gerenoveerd of verbouwd met energiebesparende maatregelen , zoals LED-verlichting , warmtepompen en zonnepanelen. Deze investeringen dragen bij aan een lagere CO₂-voetafdruk en bieden bovendien financiële voordelen door een lagere energierekening. Bij nieuwbouwprojecten zien we een verschuiving naar circulair ontwerpen , met het hergebruik van materialen en het minimaliseren van afval tijdens de bouw. Ook is er in de beheerfase meer oog voor duurzaam gebruik en exploitatie , waarbij naast water- en energiebesparing bijvoorbeeld ook wordt gelet op afvalreductie en duurzame mobiliteit. Dit betekent dat niet alleen de accommodatie zelf klimaatvriendelijker wordt , maar dat ook de bezoekers gestimuleerd worden op een verantwoorde manier naar de sportlocatie te komen , bijvoorbeeld met het openbaar vervoer of de fiets. Financiering

en

publiek-private samenwerking

Door de druk op gemeentelijke budgetten wordt vaker gezocht naar alternatieve financieringsmodellen voor de bouw , het onderhoud en de exploitatie van sportaccommodaties. Publiek-private samenwerking (PPS) is daarbij een veelvoorkomend model , waarbij private partijen meeinvesteren in renovatie of nieuwbouw en vervolgens delen in de besparingen of opbrengsten. Dit vraagt om nieuwe vormen van samenwerking , waarbij zowel de overheid , verenigingen en maatschappelijke organisaties als de sportsector actief betrokken zijn. Hoewel deze aanpak vaak leidt tot een grotere financiële veerkracht en moderne , goed onderhouden accommodaties , vraagt het wel om heldere afspraken over eigenaarschap , verantwoordelijkheden.

24032-006-pse/hde

7 / 42

Sturen op bezettingsgraad en efficiëntie Efficiënt en optimaal gebruik van sportaccommodaties is voor veel gemeenten en verenigingen een belangrijk speerpunt geworden. Door digitale reserveringssystemen en het verzamelen van data ontstaat er beter zicht op de piek- en daluren , wat het mogelijk maakt om de planning aan te scherpen en accommodaties doelmatiger in te zetten. Flexibel gebruik van ruimtes is hierbij cruciaal , bijvoorbeeld door sportzalen ook open te stellen voor culturele of sociale evenementen en vergaderingen. Op deze manier wordt de accommodatie door de week en over het jaar heen beter benut , wat bijdraagt aan een hogere bezettingsgraad en lagere kosten per gebruiker. Daarnaast neemt de aandacht voor kostenbeheersing toe. Verenigingen worden aangemoedigd om via gezamenlijk inkoopbeleid , variabele gebruikstarieven en goed vrijwilligersmanagement de uitgaven voor onderhoud en exploitatie te verlagen. Zo blijft sporten betaalbaar en worden investeringen in kwaliteit , innovatie en duurzaamheid mogelijk gemaakt. Verder is er een trend zichtbaar waarbij buitensportverenigingen niet langer het exclusieve recht hebben op een accommodatie voor een heel jaar , maar in plaats daarvan de mogelijkheid krijgen om alleen de uren af te nemen die zij daadwerkelijk gebruiken.

Deze flexibele benadering zorgt ervoor dat leegstaande uren verhuurbaar blijven aan andere partijen , wat de efficiëntie van buitensportlocaties verhoogt en bijdraagt aan een betere benutting van beschikbare faciliteiten. Opkomende sporten: Padel en sporten in de openbare ruimte In de afgelopen jaren is vooral Padel uitgegroeid tot een van de snelst groeiende sporten in Nederland. De relatief kleine afmeting van de baan , de toegankelijkheid van het spel en de lage drempel voor beginners maken Padel aantrekkelijk voor een grote groep sporters. Tegelijkertijd kan het kenmerkende ‘plop’-geluid bij intensief gebruik tot overlast leiden voor omwonenden , vooral wanneer banen zich dicht bij woonwijken bevinden. Daarom zijn gemeenten bij de aanleg van nieuwe Padelbanen voornamelijk faciliterend en toetsend: zij verlenen vergunningen , bewaken ruimtelijke en akoestische kaders , en kunnen akoestisch onderzoek verlangen als er risico’s op geluidshinder bestaan. De aanleg en exploitatie van Padelbanen liggen doorgaans bij verenigingen of commerciële partijen , die een gunstige businesscase zien vanwege de hoge baancapaciteit en populariteit van de sport. Naast Padel is er een trend zichtbaar waarbij steeds meer mensen sporten in de openbare ruimte.

Voorbeelden zijn bootcamp , urban fitness (calisthenics) , freerunning , streetbasketbal en andere vormen van laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten. Gemeenten spelen hier vaak in op signalen van inwoners die vragen om bijvoorbeeld calisthenics-rekken , fietsroutes of wandelpaden. Door op kleine schaal te experimenteren en te monitoren hoe goed bepaalde initiatieven aanslaan , kunnen gemeenten hun openbare ruimte stapsgewijs verrijken met voorzieningen die aansluiten bij de wensen van inwoners. Dit versterkt niet alleen de sportparticipatie , maar draagt ook bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie in de omgeving.

24032-006-pse/hde

8 / 42

2

HUIDIGE SITUATIE

2. 1

Aanbod en spreiding In dit hoofdstuk brengen we het huidige aanbod en gebruik van gemeentelijke sportaccommodaties in beeld. Het gebruik toetsen wij waar mogelijk aan landelijke normen onder andere van sportbonden. Wij onderscheiden hierbij drie typen sportaccommodaties: Buitensportaccommodaties. Binnensportaccommodaties. Binnenzwembad in Monnickendam.

1. 2. 3.

Niet in de 0-meting betrokken zijn: private sportaccommodaties binnen de gemeente Waterland zoals sportscholen (aanwezig in Monnickendam , Marken en Katwoude) , gymzaal van de middelbare school in Monnickendam , spelzalen binnen basisscholen , sportaccommodaties in buurgemeenten en recreatief zwemaanbod in open water. In de verdere uitwerking van het sportaccommodatiebeleid kunnen deze accommodaties eventueel nog een rol spelen. Sportvoorzieningen in de openbare ruimte worden in deze 0-meting kort aangestipt. De kernen met sportaccommodaties liggen verspreid over de gemeente. In onderstaande tabel zijn ter illustratie de onderlinge reisafstanden opgenomen. Om gebruik te kunnen maken van sportvoorzieningen in een andere kern zal gereisd moeten worden. Vooral voor de schooljeugd kan dit een beperking zijn voor de sportbeoefening. Tabel 2: Onderlinge afstanden en reistijd met auto tussen kernen met sportaccommodaties

Inwoners 9. 900

Monnickendam

Ilpendam

1. 810

87, km

Broek in Waterland Marken

3. 195

48, km

89, km

1. 730

92, km

21 km

Monnickendam

Ilpendam 14 minuten

Broek in Waterland 8 minuten 11 minuten

Marken 11 minuten 23 minuten 17 minuten

13 km

De kernen met sportaccommodaties liggen verspreid over de gemeente. Ter illustratie: ▪ met afstanden variërend van 48, tot 21 kilometer; ▪ reistijd van 8 tot 23 minuten met de auto; ▪ reistijd van 16 tot 51 minuten met de fiets.

24032-006-pse/hde

9 / 42

2. 1. 1

Buitensportaccommodaties

Figuur 1: Spreiding van sportaccommodaties over de kernen

De sportaccommodaties , zowel buiten- als binnen-accommodaties , zijn verspreid over de vier grotere kernen binnen de gemeente. In kleinere kernen , zoals Zuiderwoude en Katwoude , zijn geen gemeentelijke sportaccommodaties aanwezig. In de kernen Ilpendam , Broek in Waterland en Marken zijn voetbalvelden , tennisvelden en een gymzaal aanwezig. In de kern Monnickendam zijn meerdere typen sportvoorzieningen en verenigingsgebouwen aanwezig geconcentreerd op Sportpark Markgouw , te weten: voetbalvelden , hockeyveld , atletiekveld met atletiekvoorzieningen , tennisvelden , verharde handbalvelden , grasveld in gebruik bij de touwtrekvereniging , bak voor de ruitervereniging , honk-/softbalveld en gebouwen voor de visvereniging en duivensportvereniging. De laatst genoemde twee verenigingen hebben geen sportvoorzieningen op Markgouw. 2. 1. 2

Binnensportaccommodaties

Figuur 2: Spreiding van binnensportaccommodaties

24032-006-pse/hde

10 / 42

ien De =

*

=

=

*

volgende _ Sporthal _ Gymzaal _ Gymzaal _ Gymzaal _ Gymzaal

De

gemeentelijke binnensportaccommodaties zijn aanwezig ‘t Spil: Monnickendam. Marijkehal: Monnickendam. Havenrakkers: Rietlanden:

organisatieadvies

binnen

de gemeente:

Broek in Waterland.

Marken.

Sebastianus:

Ilpendam.

volgende binnensportaccommodaties zijn aanwezig

in de

kern

Monnickendam,

zijn

maar

niet in

de O-meting *

=

_

meegenomen omdat de gemeente daar geen rol bij heeft: __Gymzaal/sportzaal Bernard Nieuwentijt College: Monnickendam. Speelzalen in basisscholen in Monnickendam.

In zowel

Ilpendam, Broek

basisscholen.

In

Marijkehal

sporthal

De

vier

en

in Waterland

Monnickendam ‘t

als in Marken

liggen de sportzalen direct

liggen de basisscholen

binnen

een

straal

van

naast de

2 km

de gymzaal

van

Spil.

gymzalen

sporthal

in

zijn qua vloeroppervlak met elkaar vergelijkbaar. Sporthal ‘t Spil is de enige de gemeente en is op te splitsen in twee zaaldelen die ook los van elkaar worden

verhuurd. 2.1.3

Zwembad

Afbeelding

1: Binnenzwembad

Monnickendam

(geanonimiserd)

(geanonimiserd)

Het

binnenzwembad

in de

zwembad

is overdekt

zwembad

betreffen

en

een

(geanonimiserd)

(geanonimiserd)

kern Monnickendam wordt beheerd door Sportfondsen Nederland. Het bestaat uit één bassin. De netto uitgaven van de gemeente voor het

exploitatiebijdrage

van

begroot

€ 81.000

in 2024

aan

Koninklijke

Sportfondsen Nederland.

24032-006-pse/hde

11/42

2. 2

Korte omschrijving van buiten- en binnensportaccommodaties De staat van onderhoud van sportaccommodaties is een belangrijke randvoorwaarde voor veilig en prettig gebruik door sportverenigingen , onderwijs en andere gebruikers. In het kader van deze 0meting is een inventarisatie uitgevoerd van de technische staat van zowel de binnen- als buitensportaccommodaties en het zwembad. Hiervoor zijn visuele inspecties en technische schouwen verricht door externe , specialistische bureaus. De resultaten hiervan zijn samengevat in de volgende paragrafen en vormen input voor het opstellen en actualiseren van de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP). In deze paragraaf wordt per sector – binnensport , buitensport en zwembad – een beknopte toelichting gegeven op de technische staat van de voorzieningen , inclusief aandachtspunten die bij het vervolgtraject betrokken moeten worden. De volledige rapportages zijn opgenomen in de bijlagen. 2. 2. 1 Binnensport De technische staat van de binnensportaccommodaties in de gemeente Waterland is beoordeeld door een gespecialiseerd extern bureau. De volledige onderzoeksrapporten zijn opgenomen in bijlage X en bijlage Y. In deze paragraaf volgt een beknopte samenvatting van de belangrijkste bevindingen per locatie. Deze samenvatting geeft inzicht in de onderhoudssituatie , functionele kwaliteit en aanbevelingen op het gebied van renovatie en verduurzaming.

Sporthal ’t Spil De sporthal functioneert op dit moment nog redelijk als binnensportaccommodatie , maar kampt met toenemend achterstallig onderhoud en slecht of niet-functionerende installaties. Deze tekortkomingen beïnvloeden het dagelijks gebruik , de schoonmaak en het comfort voor gebruikers. Hoewel de hal technisch nog bruikbaar is , zal de kwaliteit van de accommodatie verder afnemen als er niet tijdig wordt ingegrepen. Verbetering van het onderhoud en het beheer is noodzakelijk om de sporthal in de resterende jaren tot aan de geplande nieuwbouw sporthal veilig en goed bruikbaar te houden. Na realisatie van de nieuwe sporthal zal de huidige sporthal worden gesloopt. Gymzaal Marijkehal (Monnickendam) De gymzaal wordt gewaardeerd als prettige locatie voor het bewegingsonderwijs en heeft een verzorgde maar enigszins verouderde uitstraling. Functioneel voldoet de zaal goed , maar zowel het exterieur als interieur is toe aan een opknapbeurt of renovatie. Ook wordt verduurzaming sterk aanbevolen om het gebouw toekomstbestendiger te maken. Na realisatie van de nieuwe sporthal zal de gymzaal worden gesloopt. Gymzaal Rietlanden (Marken) Gymzaal Rietlanden is functioneel geschikt voor de naastgelegen basisschool , maar kent achterstallig onderhoud aan zowel het gebouw als de sporttechnische inrichting.

De kwaliteit van de accommodatie vraagt om een grondige renovatie of herinrichting. Ook voor deze locatie geldt dat verduurzaming gewenst is. Gymzaal De Grote Grutto (Ilpendam) Op het eerste gezicht oogt deze locatie als een moderne en aantrekkelijke gymzaal. Toch is de onderhoudssituatie zorgelijk. Door gebrekkig beheer verslechtert de staat van het gebouw in hoog tempo. Problemen zoals slechte wandafwerking , lekkages in de doucheruimtes en onvoldoende schoonmaak zijn zichtbare signalen van deze achteruitgang. De aanbeveling luidt om het beheer spoedig op orde te brengen en de gebreken snel te verhelpen om verdere schade aan het interieur te voorkomen.

24032-006-pse/hde

12 / 42

Gymzaal De Havenrakkers (Broek in Waterland) De gymzaal wordt intensief gebruikt door de naastgelegen school en voldoet nog als functionele sportaccommodatie. Tegelijkertijd is het gebouw verouderd , vertoont het achterstallig onderhoud en laat het beheer op verschillende punten te wensen over. Renovatie of opknapwerkzaamheden zijn noodzakelijk , waarbij verduurzaming ook hier als belangrijk verbeterpunt wordt genoemd. Samenvattend

en

concluderend

Uit de technische beoordeling volgt dat de binnensportaccommodaties in Waterland functioneel nog bruikbaar zijn , maar dat vrijwel alle locaties kampen met veroudering en achterstallig onderhoud. Hoewel de gymzalen over het algemeen goed bruikbaar zijn voor het bewegingsonderwijs , is zowel aan de binnen- als buitenzijde sprake van slijtage , matige installaties en een beperkte kwaliteit van het dagelijks beheer , zoals schoonmaak , materiaalopslag en gebruikersondersteuning. In sporthal ’t Spil en gymzaal De Grote Grutto is de situatie het meest urgent; daar beïnvloedt het onderhoudstekort direct de gebruikswaarde. Op alle locaties zijn renovatie en verduurzaming noodzakelijk om de voorzieningen toekomstbestendig te maken. Daarnaast is versterking van het dagelijks beheer — met aandacht voor onder meer schoonmaak , materiaalbeheer en facilitaire ondersteuning — essentieel om verdere achteruitgang te voorkomen. Deze opgaven vragen om planmatige uitvoering en een goede financiële borging in het onderhouds- en beheerbeleid. 2. 2. 2 Buitensport De buitensportaccommodaties in de gemeente Waterland zijn visueel geïnspecteerd door adviesbureau Newae. De resultaten van deze inspecties zijn vastgelegd in bijlage X.

In deze paragraaf is een beknopte samenvatting opgenomen van de fysieke staat van de sportvelden en de inrichtingselementen per vereniging , zoals beoordeeld tijdens de inspectie. Onder inrichtingselementen worden hierbij bijvoorbeeld doelen , dug-outs , ballenvangers , hekwerken en verlichting verstaan. Daarnaast is in de inspectie ook de staat van de groenvoorziening op en rondom de sportparken meegenomen , zoals de beplanting , grasstroken en bomen. SV SDOB – Broek in Waterland De accommodatie van SV SDOB is goed onderhouden en oogt verzorgd. Beide velden verkeren in goede staat , hoewel het infillniveau op de penaltystippen iets lager is. Er zijn enkele kleine gebreken zoals schade aan de dug-outs en een kapotte afvalbak. Het sportpark maakt over het geheel genomen een goede indruk. Het snoeiniveau van de bomen is op orde , al blijft regelmatig onderhoud nodig om schade aan hekwerk en ballenvangers te voorkomen. ATV Broek in Waterland

–

Tennis

De tennisbanen van ATV verkeren in prima staat , maar langs de randen is onkruidgroei zichtbaar en liggen kleine hopen infill die verspreid zouden moeten worden. De inrichtingselementen zijn overwegend goed , met lichte groene aanslag. Op schaduwrijke plekken bij de oefenbaan en tennismuur is sprake van mos- en onkruidgroei. Ook is infill op de verharding aangetroffen en groeit er onkruid tussen de voegen. Regelmatig onderhoud wordt aanbevolen. SV Ilpendam Het sportpark van SV Ilpendam is in redelijke tot goede staat. Veld 1 (natuurgras) kent lokaal onkruidgroei en matige afwatering bij de dug-outs. Ballenvangers en dug-outs hebben schoonmaak en herstel nodig vanwege vergroening en lichte schade. Veld 2 (kunstgras) is nieuw en in goede conditie , met een licht verlaagd infillniveau bij de penaltystip. Veld 3 (natuurgras) toont speelschade en een natte toplaag , maar is verder voldoende. Verzakking van tegels op enkele plekken vormt een struikelrisico dat hersteld moet worden. 24032-006-pse/hde

13 / 42

TV Ilpendam – Tennis De accommodatie van TV Ilpendam is voldoende , met enkele technische aandachtspunten. Banen vertonen verzakkingen van opsluitbanden , scheefstand van hekwerk en verlichtingsmasten , en onkruidgroei langs de randen. De tennismuur heeft scheve tegels en vervuilde verharding. Het groen is over het algemeen goed onderhouden , met deels nieuwe aanplant. Onkruid tussen de tegels moet worden verwijderd. SV Marken Veld 1 (kunstgras) is in goede staat , maar heeft ongelijk verdeelde infill wat zorgt voor een hobbelige ondergrond. Veld 2 (natuurgras) is verdicht en hard , maar herstellende na winterse omstandigheden. Dug-outs op veld 1 hebben losse zitplanken. Andere elementen vertonen vergroening en gebreken zoals onkruid in voegen en een slecht onderhouden bankje. Groenonderhoud is wisselend , van goed gesnoeid tot verwaarloosd. TC Marken

–

Tennis

De accommodatie van TC Marken verkeert in goede conditie. Baan 1 en 2 vertonen wat onkruid ongelijke infillverdeling , terwijl baan 3 in goede staat is. Rondom het clubgebouw liggen scheve tegels met onkruidgroei. De groenvoorziening is netjes , al liggen er zandhopen op het gras.

en

VV Monnickendam Het sportpark van VV Monnickendam is overwegend in goede staat. Het kunstgrasveld heeft enkele brandplekken en lager infillniveau bij de penaltystippen. Veld B heeft oneffenheden , onkruid en schade aan P-doel en ballenvanger , en vereist onderhoud. Veld C is in matige staat door speelschade en verdichting. Ballenvanger-netten zijn deels aan vervanging toe. Groen is goed onderhouden , maar natuurlijk afval en boomgroei vragen aandacht om schade aan inrichting te voorkomen. AV Monnickendam

–

Atletiek

De rondbaan is in goede conditie. In het middenterrein is wel veel onkruid aanwezig en de grasbaan is verdicht door intensief gebruik. Kunststofsegmenten zijn goed , maar het leunhekwerk is verroest en beschadigd. Grasranden en tegelverharding vragen om bijwerking en onderhoud. HV Monnickendam

–

Handbal

Op dit moment zijn er geen handbalvelden beschikbaar , omdat het terrein wordt gebruikt voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Green Devils – Honk-

en

Softbal

De accommodatie voldoet niet aan de actuele KNBSB-normen en kent meerdere gebreken echter ontvangt het dispensatie van de KNBSB. Dug-outs zijn onveilig door ontbrekende afsluiting , hekwerken ontbreken deels , en constructies zijn roestig of scheef. Op het softbalveld is schade door boomgroei zichtbaar en is veel gras- en onkruidgroei op de verharding. Beide velden zijn als matig beoordeeld en het groenonderhoud behoeft structurele verbetering om verdere schade te voorkomen.

24032-006-pse/hde

14 / 42

Samenvattend

en

concluderend

De buitensportaccommodaties in Waterland verkeren overwegend in een redelijke tot goede staat , met uitzondering van enkele velden en locaties die aandacht vragen. Positieve uitschieters zijn onder andere SV SDOB en het recent aangelegde kunstgrasveld van SV Ilpendam. Tegelijkertijd zijn er verenigingen met velden of voorzieningen die structureel onderhoud behoeven , zoals VV Monnickendam , Green Devils en diverse tennislocaties met verzakkingen of onkruidproblematiek. Veel voorkomende gebreken zijn ongelijk verdeelde infill , schade aan inrichtingselementen zoals dug-outs , verzakte verhardingen en onkruidgroei op en rond de speelvelden. Op meerdere locaties is aandacht nodig voor groenbeheer en veiligheid van gebruikers , zoals struikelgevaar en gebrekkige afwatering. Voor een toekomstbestendig beheer is het noodzakelijk om deze gebreken planmatig aan te pakken en de uitkomsten van de inspectie te betrekken bij het actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan voor buitensportaccommodaties. 2. 2. 3 Zwembad Het binnenzwembad in Monnickendam , dat wordt geëxploiteerd door NV Sportfondsen , is meegenomen in een aparte bouwkundige en installatietechnische beoordeling. De uitkomsten van deze beoordelingen zijn opgenomen in bijlage X (bouwkundig onderzoek) en bijlage Y (installaties). Deze paragraaf bevat een samenvatting van de belangrijkste bevindingen uit beide rapportages.

Bouwkundige staat

en

klimaatproblematiek

Bouwkundig is het zwembadgebouw op zichzelf niet in slechte staat , maar het is oorspronkelijk niet ontworpen als zwembadaccommodatie met een watertemperatuur van 29 graden Celsius. Daardoor voldoet de thermische schil van het gebouw niet aan de eisen voor een dergelijke functie. Het gevolg is structurele condensvorming , met op meerdere plekken schimmelvorming als zichtbaar gevolg. Deze condensproblemen vormen niet alleen een esthetisch en hygiënisch probleem , maar zullen op termijn ook bouwkundige en constructieve onderdelen van het gebouw aantasten als er geen ingrepen plaatsvinden. Installaties

en

duurzaamheid

De algemene technische staat van de installaties is als redelijk beoordeeld , maar binnen een tijdsbestek van vijf tot tien jaar is grootschalige vervanging noodzakelijk. Daarbij is ook vastgesteld dat op het gebied van duurzaamheid nog aanzienlijke verbeteringen mogelijk zijn. De installatievoorzieningen zijn verouderd en onvoldoende energie-efficiënt. Voor een toekomstbestendig gebruik is een grondige renovatie van zowel de installaties als de thermische gebouwschil noodzakelijk. In het bijzonder is het raadzaam om onderzoek te doen naar de inzet van een hoogrenderend verwarmingssysteem , zoals een warmtepomp , in combinatie met verbeterde isolatie. Hiervoor zal de elektrische aansluiting moeten worden verzwaard , wat gezien de huidige netcongestie een belemmering kan vormen. Dit vergt nader onderzoek in samenwerking met de netbeheerder. Samenvattend

en

concluderend

Hoewel het zwembadgebouw functioneert als voorziening voor zwemactiviteiten , is het in zijn huidige vorm niet duurzaam noch toekomstbestendig. Door structurele condensvorming en schimmelvorming is de bouwkundige staat kwetsbaar.

24032-006-pse/hde

15 / 42

Tegelijkertijd staan grotere vervangingen van installaties op middellange termijn op stapel , waarbij duurzaamheid en veiligheid zwaar meewegen. Een integrale renovatie van de thermische schil en de installatietechniek is noodzakelijk om de accommodatie geschikt te maken voor toekomstig gebruik. Nader onderzoek is vereist naar de haalbaarheid van warmtepompen , uitbreiding van de elektrische aansluiting en de financiële en ruimtelijke consequenties daarvan. Het is van belang dat de gemeente op korte termijn een heldere toekomstvisie opstelt voor deze accommodatie , waarin ook de rol van het zwembad binnen het bredere sport- en welzijnsbeleid wordt meegenomen.

2. 3

Gebruik en bezettingsgraad

2. 3. 1 Buitensportaccommodaties voetbal Voor de analyse van de gebruiks- en bezettingsgraad van de buitensportaccommodaties maken we gebruik van planningsnormen die zijn opgesteld door de betrokken sportbonden in samenwerking met NOC*NSF en de VSG (Vereniging Sport en Gemeente). Voor sporten als hockey , voetbal en tennis bieden deze normen een helder referentiekader voor het benodigde aantal velden , kleedkamers en overige faciliteiten in verhouding tot de teamgrootte en trainingsbehoefte. Voor kleinere sportbonden , die niet beschikken over specifieke planningsnormen , brengen we de huidige capaciteit in kaart zonder een normatieve vergelijking. Tabel 3: Overzicht aantal velden en kleedkamers per sportaccommodatie t. o. v. KNVB-norm

Behoefte Vereniging VV Monnickendam

Wedstrijdvelden veld

zat

25,

22,

SV Ilpendam VV Marken

2 2

SV SDSOB

2

Trainingsvelden

zon

-/+

3 2

1 2 0

0

3

1

veld

Kleedkamers

beh.

+/-

aantal

beh.

+/-

1 15, 1

8

6+2

0

-1 0

1 1 1

0 -05, 0

8 9

6+2 4+2

0 +3

-1

2

15,

+05,

7

6+2

-1

Volgens de KNVB-norm komen Ilpendam en SDOB beide net iets tekort aan wedstrijdcapaciteit , omdat ze elk iets meer dan twee wedstrijdvelden nodig hebben. Wat betreft trainingscapaciteit heeft Ilpendam een tekort van een half veld , terwijl SDOB juist een overschot heeft van een half veld. Monnickendam en Marken voldoen zowel aan de norm voor wedstrijd- als trainingsvelden. Voor de kleedkamers is de norm met twee extra kleedkamers verhoogd indien een vereniging meiden- of vrouwenteams heeft. Dit is bij alle verenigingen het geval. Hierdoor blijkt uit de analyse dat Marken een overschot van drie kleedkamers heeft , Monnickendam en Ilpendam precies voldoen aan de norm en SDOB één kleedkamer tekortkomt.

24032-006-pse/hde

16 / 42

2. 3. 2

Buitensportaccommodaties tennis

Tabel 4: Vergelijking van aantallen leden en banen met KNLTB normen 1 TC Monnickendam JaarLedenaantalAantal banen KNLTB Norm 70 KNLTB Norm 90 Vergelijking met norm beschikbaarleden per baanleden per baan 70 leden per baan

Vergelijking met norm 90 leden per baan

, 2020 535 10 76 59, 24, 41, , 2021 576 10 82 64, 18, 36, 2022 594 10 85 , 66, 15, 34, 2023 562 10 80 , 62, 20, 38, , 2024 520 10 74 58, 26, 42, TC Marken LedenaantalAantal banen Norm 70 leden Jaar Norm 90 leden Vergelijking met norm Vergelijking met norm beschikbaar 70 leden per baan 90 leden per baan per baan per baan

2020 130 3 19 , 14, 11, 16, , 2021 124 3 18 14, 12, 16, , 2022 118 3 17 13, 13, 17, 2023 116 3 17 , 13, 13, 17, 2024 3 16 , 13, 115 14, 17, ATV Broek in Waterland Jaar LedenaantalAantal banen Norm 70 leden Norm 90 leden Vergelijking met norm Vergelijking met norm beschikbaar per baan per baan 70 leden per baan 90 leden per baan , 2020 407 4 58 45, -18, -05, , 2021 453 4 65 50, -25, -10, 2022 444 4 63 , 49, -23, -09, 2023 446 64 , 50, -24, -10, 4 , 2024 464 4 66 52, -26, -12, TV Ilpendam Jaar LedenaantalAantal banen Norm 70 leden Norm 90 leden Vergelijking met norm Vergelijking met norm beschikbaar 70 leden per baan 90 leden per baan per baan per baan

2020 2021 2022 2023 2024

214 249 247 229 216

3 3 3 3 3

31 , , 36 , 35 33 , 31 ,

24, 28, 27, 25, 24,

-01, -06, -05, -03, -01,

06, 02, 03, 05, 06,

In bovenstaande tabel is een vergelijking gemaakt met KNLTB-normen voor aantallen leden per baan. De normen hebben betrekking op 70 respectievelijk 90 leden per baan. Op basis van de tabel trekken wij de volgende conclusies: ▪ TC Monnickendam en TC Marken hebben een overschot aan banen. Bij TC Monnickendam variërend van 26, tot 42, banen , afhankelijk van de gehanteerde norm. Bij TC Marken variërend van 14, tot 17, tennisbaan , afhankelijk van de gehanteerde norm. ▪ TV Ilpendam heeft ten opzichte van de 90-ledennorm extra capaciteit en ten opzichte van de 70 norm komen ze iets capaciteit tekort: 01, baan op basis van het ledenaantal in 2024. TV Ilpendam sluit dus aan bij de KNLTB-normen. ▪ ATV Broek in Waterland komt ten opzichte van beide normen banen tekort , variërend van 12, tot 26, banen , afhankelijk van de gehanteerde norm. ▪ Ten aanzien van de ontwikkeling van ledenaantallen: ‒ TC Monnickendam: aantal leden is gedaald na 2022 met ruim 70 leden; ‒ TC Marken: het ledenaantal neemt sinds 2020 lichtjes af met gemiddeld 3 leden per jaar; 1 De

KNLTB wil mogelijk overgaan naar een nieuwe norm van 75 leden per baan. 24032-006-pse/hde

17 / 42

TV Ilpendam: ledenaantal is tussen 2020 en 2024 gestegen en weer afgenomen , aantal leden in 2024 is nagenoeg gelijk aan dat in 2020; ATV Broek in Waterland: ten opzichte van 2020 is het aantal met afgerond 60 leden gestegen.

‒

‒

In de gemeente Waterland zijn geen Padelbanen aanwezig. 2. 3. 3

Hockey

Tabel 5: Bezettingsanalyse hockey Zaterdag Zandveld

Totaal hele velden 1

1

Zondag Zandveld

1

Totaal normteams 60/40

Totaal normteams 50/50

117,

14

Totaal normteams 60/40

Totaal normteams 50/50

1

117,

14

Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

opgegeven

opgegeven

O10 Teams

opgegeven O9 en O8

opgegeven

1

teams 4

11-tal teams 8

Ruimte voor normteams 60/40

Ruimte voor normteams 50/50

22,

45,

Teams

Ruimte voor normteams 60/40

Ruimte voor normteams 50/50

2

97,

12

Teams inclusief JJ 95,

Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

opgegeven

opgegeven

opgegeven

11-tal teams 2

O10 Teams

opgegeven O9 en O8

0

teams 0

Bij hockey kunnen op een zandveld op een wedstrijddag als: ▪ 60% van de teams thuis speelt 117, , teams spelen; ▪ 50% van de teams thuis speelt , 14 teams spelen. In de huidige situatie zijn er op zaterdag 8 elftallen: 1 onder 10 team , 4 onder 9 en 4 onder 8 teams en komt de tool van de KNLTB uit op 95, thuisspelende teams. Dit betekent dat er in de huidige situatie (seizoen 2024/2025) nog ruimte is variërend van 216 teams (bij 60% , thuisspelende teams) tot 45, teams (bij 50% thuisspelende teams) op de zaterdag. Op zondag spelen er alleen 2 seniorenteams en is er meer ruimte voor extra teams. 2. 3. 4 Overige buitensportaccommodaties De honkbal- en softbalvereniging heeft 25 leden ledenaantallen voldoende aan 1 veld.

en

is stabiel. Deze vereniging heeft met deze

Tabel 6: Ledenaantallen overige buitensportaccommodaties

Ledenaantallen

Trend

Gebruik

Honkbal HV Monnickendam Touwtrekvereniging

25 12 20

Stabiel Stabiel Daalt

1x per week training Zaal en veld Tweemaal per week trainen

Atlethiek

200

Stabiel

Gouwzeeruiters

100

Gestegen door fusie

3 keer per week en medegebruik door touwtrekken en schaatsen 4 keer per week en gebruik 2 x per week door de hondenvereniging

Vereniging

Voor de andere kleinere sportbonden , zoals handbal , atletiek en touwtrekken , zijn er geen bezettingsnormen beschikbaar. Via gesprekken met de verenigingen kan meer inzicht in de bezetting worden verkregen. Uit de door de gemeente uitgevoerde schriftelijke enquête komt naar voren dat er op dit moment bij de handbalvereniging een beperkt aantal spelende leden is (circa 12 leden). De ruitervereniging maakt paar keer per week gebruik van de voorziening op Markgouw. 24032-006-pse/hde

18 / 42

2. 4

Binnensportaccommodaties

De bezetting van de binnensportaccommodaties binnen de gemeente zetten wij af tegen landelijke normen , onder andere van NOC*NSF en Vereniging Sport en Gemeenten. Wij lichten deze normen eerst toe. Gymzalen die uitsluitend voor bewegingsonderwijs worden gebruikt , kunnen per jaar een totale bezetting hebben van niet meer dan 1. 040 klokuren voor het basisonderwijs en niet meer dan 1. 600klokuren voor het voortgezet onderwijs. Voor sporthallen adviseren NOC*NSF en Vereniging Sport en Gemeenten als stichtingsnorm minimale bezetting van: ▪ 1. 400 uur per jaar door verenigingssport (NOC*NSF); ▪ 1. 600 uur per jaar door bewegingsonderwijs en verenigingssport (VSG). Dit leidt tot de volgende

normen

voor

een

binnensportaccommodaties.

Tabel 7: Normen voor gebruik/bezetting van binnensportaccommodaties

Type zaal

Gering

Gemiddeld

Sporthal Sportzaal Gymzaal

circa 1. 800 uur of minder circa 1. 600 uur of minder circa 800 uur of minder

circa 2. 200 circa 2. 000 circa 1. 200

Intensief uur uur uur

circa 2. 600 circa 2. 400 circa 1. 600

of meer uur of meer uur of meer uur

Sporthallen kennen hogere normen voor gebruiksuren omdat deze meer multifunctioneel gebruikt kunnen worden. Intensief gebruik treedt alleen op als de accommodaties zowel door scholen als verenigingen worden gebruikt. Een sportzaal is een grotere accommodatie dan gymzaal en geschikt voor meerdere sporten en intensiever gebruik , vaak door sportverenigingen en buurtsportactiviteiten. Een sportzaal is niet aanwezig in Waterland. Naast sporthal ’t Spil zijn alleen 4 gymzalen aanwezig. Het gebruik

van

de binnensportaccommodaties brengen

we

met

een

aantal tabellen in beeld.

24032-006-pse/hde

19 / 42

Tabel 8: Totale gebruikstijd per accommodatie en gebruikerscategorie

Aan de hand van bovenstaande tabel trekken wij de volgende conclusies: ▪ De gymzalen in Monnickendam , Ilpendam en Broek in Waterland worden intensief gebruikt. De zalen in Ilpendam en Monnickendam zijn ook intensief in gebruik ten opzichte van de norm die voor meer multifunctionele sporthallen geldt. ▪ Het gebruik van de gymzaal in Marken is gering in vergelijking met de norm. ▪ Het gebruik van sporthal ’t Spil kan als intensief worden aangemerkt. Wel wordt opgemerkt dat het beeld enigszins vertekend is , omdat een sporthal vaak in drie zaaldelen wordt verhuurd , terwijl de bezetting nu veelal per helft plaatsvindt. Hierdoor is er nog een efficiëntieslag te maken door het verhuurbeleid meer te richten op een indeling in drie zaaldelen. Tegelijkertijd moet rekening worden gehouden met sporten zoals basketbal , zaalhockey , zaalvoetbal en handbal , die in de regel de volledige hal benutten en waarvoor splitsing niet mogelijk is. Alle binnensportaccommodaties worden zowel gebruikt door het basisonderwijs als door verenigingen. Alle accommodaties kennen ook particulier gebruik , hoewel dat bij ’t Spil , in Ilpendam en op Marken beperkt is. De algemene conclusie is dat de binnensportaccommodaties duidelijk in een behoefte voorzien gelet op het intensieve gebruik.

Dit is gunstig voor de huidige sportbeoefening , hoewel uit de bovenstaande tabel niet direct de aantallen sporters te herleiden zijn.

24032-006-pse/hde

20 / 42

Nadeel is vermoedelijk wel dat er minder ruimte is voor uitbreiding het opstarten van nieuwe initiatieven op doordeweekse dagen.

van

sportactiviteiten

en voor

Tabel 9: Gebruik binnensportaccommodaties naar tijdstip Binnensportaccommodaties t Spil Zaal A Spil Zaal B Ilpendam Marijkehal Broek in Waterland Marken Totaal

Doordeweeks Doordeweeks Doordeweeks Doordeweeks na 16 uur in na 16 uur in tot 16 uur in tot 16 uur in uren % uren % 5 732, 25% 1 .2512, 56% 1 .4482, 49% 1 .0810, 37% 2 .0288, 76% 5 915, 22% 2 .2535, 77% 5 895, 20% 1 .3595, 61% 4 505, 20% 1 720, 60% 1 070, 37% 59% 4.0707, 31% 7 .8352,

Zaterdag in uren 1 655, 1 655, 5 08, 6 45, 9 40, 7,5 5478,

Zaterdag Zondag in Zondag in % uren in % 7% 6% 2% 2% 4% 3% 4%

2 618, 2 358, 1 50, 3 62, 3 115, 1,0 8613,

11 8 1 1 14 0 6%

Weekend in uren 4 272, 4 012, 6 58, 1 008, 4 055, 8 ,5 1.4090 ,

Weekend Totaal uren in % 19 14 3 3 18 3 11%

2 . 252 2 . 930 2 . 686 2 . 944 2 . 216 2 88 13. 316

Wanneer we kijken naar het gebruik op de verschillende tijdstippen , zien we dat de binnensportaccommodaties vooral op doordeweekse dagen worden gebruikt. De uren op de doordeweekse dagen tot 16. 00 uur zijn gemiddeld goed voor 59% van de totale bezetting. Het gebruik door basisscholen is hier verantwoordelijk voor. Zeker in de gymzalen in de gemeente. In ’t Spil is de doordeweekse bezetting gemiddeld lager en bedraagt 37% van de totale bezettingsuren. Daar is overdag door de week nog binnensportruimte beschikbaar. Het omgekeerde beeld zie we doordeweeks na 16. 00 uur. Dan is de bezetting in ’t Spil hoger. Deze bedraagt dan afgerond 47% en dat is hoger dan gemiddeld in de gymzalen. Van de totale bezettingsuren heeft 11% betrekking op het gebruik in het weekend. Het gebruik van ’t Spil ligt dan iets hoger dan bij de gymzalen , met uitzondering van het gebruik van de gymzaal in Broek in Waterland op zondag.

Tabel 10: Percentages sport per binnensportaccommodatie door verenigingen en BSO (exclusief onderwijs , commerciële en individuele aanbieders)

24032-006-pse/hde

21 / 42

In bovenstaande tabel vallen de volgende zaken op: ▪ In ’t Spil is basketbal verantwoordelijk voor meer dan 50% van het gebruik. Daarna volgen handbal , volleybal , zaalvoetbal en badminton. ▪ In Marken wordt de gymzaal vooral gebruikt voor badminton en zaalvoetbal. ▪ In de andere drie gymzalen valt op dat de Gymnastiekvereniging met hun activiteiten veel gebruik maken van de binnensportcapaciteit. Op ruime afstand gevolgd door volleybal en badminton. Kleine binnensporten in de kern Monnickendam , zoals opgenomen in het overzicht met sportverenigingen (bijvoorbeeld: judo , boksen , karate , 50+gym , dansen) , zijn niet in bovenstaande tabel zichtbaar. Deze worden aangeboden door commerciële of individuele aanbieders en zijn niet zichtbaar in de cijfers. Danslessen worden aangeboden in de gymzaal van de middelbare school op maandag , woensdag en donderdag tussen 16. 00 en 21. 00 uur.

2. 5

Eigenaarschap , beheer en onderhoud van de sportaccommodaties

2. 5. 1 Binnensportaccommodaties De gemeente Waterland , als eigenaar en beheerder , zorgt voor het groot en klein onderhoud aan de gemeentelijke binnensportaccommodaties. Het onderhoud van het interieur van de kantine en bijbehorende ruimten in sporthal ’t Spil is de verantwoordelijkheid van de pachter van de kantine. Voor alle binnensportaccommodaties is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld voor de periode 2018 – 2037. Deze plannen zijn gebaseerd op een technische schouw uitgevoerd in 2018. De gemeente beheert zelf de onderhoudsplannen en beschikt over een softwarepakket waarmee deze worden ondersteund. In de eerste helft van 2025 is opnieuw een technische schouw uitgevoerd , zowel bij de binnen- als buitensportaccommodaties. Op basis daarvan hebben de beleidsmedewerker en de medewerker vastgoed van de gemeente de meerjarenonderhoudsplannen geactualiseerd en bijgewerkt. Ook zijn de financiële effecten van deze actualisatie van de onderhoudsplannen berekend. De onderhoudslasten die samenhangen met de huidige meerjarenonderhoudsplannen zijn in de begroting van de gemeente Waterland opgenomen. Eventuele financiële afwijkingen in onderhoudskosten naar aanleiding van de schouw zijn ingebracht bij de Voorjaarsnota 2025 van de gemeente. De onderhoudsplannen voor de binnensportaccommodaties zijn nu gebaseerd op minimaal en instandhoudingsonderhoud.

Bij de Marijkehal en sporthal ’t Spil , waar het voornemen is om deze te vervangen door nieuwbouw , is het onderhoud vooral gericht op het in stand houden van de gebouwen totdat de nieuwe sporthal wordt opgeleverd. De technische schouw is door een externe partij en actualisering van de meerjarenonderhoudsplannen door de gemeente zelf vinden plaats parallel aan de 0-meting en het uitwerken van het sportaccommodatiebeleidsplan. 2. 5. 2 Buitensportaccommodaties In 2022 is het Beheerplan buitensport vastgesteld. Eens per drie jaar wordt door het Instituut voor Sportaccommodaties (Kiwa ISA Sport) een renovatieadvies voor alle natuurgrasvelden gegeven. Voor kunstgrasvelden geldt dat deze eens per acht jaar worden gekeurd. Op basis van de keuringen wordt het beheerplan buitensport indien nodig bijgesteld. In 2025 wordt een nieuw beheerplan buitensport opgesteld. Er is hiervoor een voorziening gevormd waar jaarlijks een storting in wordt gedaan. De kostenramingen zijn volledig en reëel in de begroting opgenomen. In begroting 2025 wordt gemeld dat er geen achterstallig onderhoud is. 24032-006-pse/hde

22 / 42

Onderstaand overzicht geeft de geplande jaarlijkse kosten/stortingen geldende plan:

weer

volgens het nu nog

Tabel 11: In de begroting 2025 opgenomen kosten/stortingen voor renovatie van sportvelden

Geplande kosten renovatie sportvelden

2025 € 60. 000

2026 € 62. 000

2027 € 63. 000

2028 € 65. 000

Het onderhoud bij de buitensportaccommodaties is uit te splitsen naar de volgende onderdelen: 1.

2.

3.

4.

Onderhoud aan de velden van de voetbalclubs , atletiek , hockey , handbal en ruiterbak: de gemeente is verantwoordelijk voor dit onderhoud. Het dagelijks onderhoud wordt deels onderhouden door de vereniging en deels door de gemeentelijke onderhoudsdienst. De opzichtersfunctie en het groot onderhoud van de sportvelden wordt momenteel extern uitgevoerd voor een geschatte jaarbedrag van € 150. 000. Dit bedrag dekt zowel de kosten voor de opzichter als de door hem gecoördineerde onderhoudswerkzaamheden. Het hoofd Buitendienst ziet mogelijkheden om het onderhoud weer door de buitendienst te laten uitvoeren. Door onderbezetting bij de binnendienst is de controle op de uitvoering van het groot onderhoud momenteel beperkt. Omdat de recent aangestelde coördinator van de onderhoudsdienst en de beleidsmedewerker Vastgoed nog onvoldoende zicht hebben op de werkzaamheden van de externe partij , wordt voorgesteld om de coördinatie en uitvoering van het onderhoud zoveel mogelijk intern te beleggen. Hiermee kan beter toezicht worden gehouden op de kwaliteit en voortgang van het onderhoud. Onderhoud aan de ruimte , voorzieningen en het groen , om de velden heen: dit klein en dagelijks onderhoud is de verantwoordelijkheid van de verenigingen. Zij voeren dit onderhoud in de praktijk ook uit.

Onderhoud aan de gebouwen bij de voetbalclubs: clubhuizen , kleedkamers en overige opstallen: deze zijn eigendom van de vereniging en zij voeren al het onderhoud aan de gebouwen zelf uit of laten dit uitvoeren. Deze zijn ook niet meegenomen in de schouw. Onderhoud tennisbanen , -clubhuizen en kleedkamers: de tennisclubs zijn zelf verantwoordelijk voor zowel het groot en klein onderhoud aan de banen en de gebouwen.

Tabel 12: Samenvatting eigendomsverhoudingen en taakverdeling onderhoud o. b. v. van contracten Vereniging

Eigendom vereniging

Taakverdeling onderhoud

Atletiekvereniging Monnickendam

Lichtmasten , veldafscheidingen , clubgebouw en toegangshekken

Klein onderhoud: vereniging/gemeente Groot onderhoud: gemeente

Handbalvereniging Monnickendam

Clubgebouw , hekken , en lichtmasten

Green Devils Honkbalvereniging

Velden , clubgebouw en lichtenmasten

Tennisvereniging Ilpendam

Banen en clubgebouw

Dagelijks onderhoud: vereniging/gemeente Groot onderhoud: gemeente Dagelijks onderhoud: vereniging/gemeente Groot onderhoud velden: gemeente Klein en groot: verenging

Tennisclub Markgouw

Banen en clubgebouw

Klein en groot: verenging

SV Ilpendam

Clubgebouw en lichtmasten.

Dagelijks onderhoud: vereniging/gemeente Groot onderhoud velden: gemeente 24032-006-pse/hde

23 / 42

Vereniging

Eigendom vereniging

Taakverdeling onderhoud

SV Marken

Clubgebouw , kantine en opslagruimte.

Klein onderhoud: vereniging/gemeente Groot onderhoud: gemeente

VV Monnickendam

Clubgebouw , hekwerken en lichtmasten

SDOB (Broek in Waterland)

Clubgebouw , Lichtmasten , deel van de hekwerken en verrijdbare doelen

Dagelijks onderhoud: vereniging/gemeente. Groot onderhoud: gedeeld met de gemeente Klein onderhoud: vereniging/gemeente Groot onderhoud: gemeente

Waterlandse Hockeyclub

Velden en clubgebouw

Klein en groot: verenging

Touwtrek

Baan

Klein en groot: vereniging

Gouwzeeruiters

Clubgebouw

Klein en groot: vereniging Grasmaaien: gemeente

TC Marken

Grond , clubgebouw en banen

Klein en groot: vereniging

TC Monnickendam

Clubgebouw en banen

Klein en groot: vereniging

2. 5. 3 Zwembad Het binnenzwembad in Monnickendam is eigendom van de gemeente Waterland. De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van het gebouw en betaalt ook de energiekosten. De dagelijkse exploitatie en het aanbieden van zwemactiviteiten is uitbesteed aan een commerciële exploitant , die verantwoordelijk is voor het operationeel beheer en de programmering van het bad. Een belangrijk deel van de inkomsten komt traditioneel uit het schoolzwemmen. Ook in 2024 was dit nog steeds de grootste inkomstenbron: iets meer dan de helft van alle inkomsten is daaraan toe te schrijven. Tegelijkertijd rijst de vraag in hoeverre het zwembad in de toekomst voldoende aansluit bij de behoeften van andere gebruikersgroepen , zoals zwemverenigingen en bezoekers voor vrij zwemmen. Uit de exploitatiecijfers blijkt dat het zwembad kampt met relatief hoge energiekosten. Hoewel het energieverbruik in 2024 vergelijkbaar is gebleven met dat in 2023 , is het energietarief fors gestegen. Hierdoor zijn de totale energiekosten in één jaar tijd verdrievoudigd: van € 40. 000 in 2023 naar € 120. 000 in 2024. Deze stijging heeft grote invloed op de gemeentelijke bijdrage en maakt de exploitatie financieel kwetsbaar , zeker in een tijd van stijgende energieprijzen en druk op gemeentelijke middelen. In totaal registreerde het zwembad 41. 631 bezoekers in 2023 en 39.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=7dbaa7d7-b791-43be-987e-4f4c0e4f9a51