CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

175-196 Bijlage Rapport COUP Verduurzaming erfgoed in Gemeente Waterland

Raadsvergadering 7 maart 2024, gemeente WaterlandBij agendapunt: Debatverzoek CDA en WN inzake RID 175-195 over aanpassen Welstandsnota voor verduurzaming erfgoed (AvdW)21.127 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Bij panden met een monumentale status is dit een vergunningplichtige activiteit omdat het uiterlijk aanzien wijzigt en er bouwkundige wijzigingen optreden. Voor panden zonder beschermde status is dakisolatie aan de buitenzijde toegestaan, wanneer het dak niet zichtbaar is vanuit het openbaar toegankelijk gebied. Het heeft de voorkeur om de oorspronkelijke dakbedekking weer terug te plaatsen, na het aanbrengen van de isolatie, zodat het uiterlijk aanzien zo veel mogelijk in stand blijft. Isoleren aan de binnenkant is in geval van monumenten en beschermde stads-en dorpsgezichten goed mogelijk, afhankelijk van

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

De energietransitie in brede zin en specifiek gebouwen te verduurzamen begint bij het beperken van warmteverlies door isolatie. Deze maatregel is noodzakelijk om gasverbruik te beperken en over te stappen naar alternatieven verwarmingssystemen zoals bijvoorbeeld een warmtepomp. Dit is lijn met de Trias Energetica; de meest toegepaste strategie om energiebesparende maatregelen te nemen, zodat ze op een efficiënte manier samenwerken zie [ link].

75

Bij een sporenkap kan de isolatie tussen de sporen (spanten) geplaatst worden. Ook de ruimte tussen de gordingen is op te vullen met isolatiemateriaal. Als de ruimte onder het dak niet als verblijfsruimte wordt gebruikt is het ook te overwegen om de vloer te isoleren in plaats van de kap. Bij isoleren is het van belang dat vocht afgevoerd kan worden zodat er geen vochtophoping en schade kan ontstaan. Raadpleeg een expert over de uitvoering. GLASISOLATIE Een monumentaal gebouw verliest vaak veel warmte door grote ramen met enkelglas of glas-in-loodramen. Het aanbrengen van HR++(+) glas vergt veelal dat het volledige raam vervangen moet worden vanwege de dikte en het gewicht. Dit betekent een aantasting van het beschermde erfgoed, als gevolg van verwijdering van historisch materiaal en het mogelijk wijzigen van het uiterlijk aanzien. Het vervangen van ramen en kozijnen is conform het huidige beleid bijna altijd een vergunningplichtige activiteit bij beschermde monumenten. Wanneer het uiterlijk aanzien van panden binnen beschermde stadsen dorpsgezichten niet wijzigt, is glasisolatie vergunningvrij. In vrijwel de meeste gevallen, zullen er echter wijzigingen optreden vanwege het vervangen of verstevigen van de ramen. Glasisolatie is samen met dakisolatie de grootste energiebesparing die te behalen is als het gaat om isoleren.

Er zijn verschillende mogelijkheden voor de toepassing van glasisolatie bij beschermd erfgoed, zie onderstaande tabel. ADVIEZEN ISOLATIE • Glasisolatie draagt veel bij aan het voorkomen van warmteverlies.

We adviseren de gemeente om glasisolatie ook eenvoudiger te maken voor eigenaren in geschermde dorpsgezichten en monumenten op Type

Principe

Dikte

Isolatiewaarde

Kosten

Vacuümglas

2 lagen glas met vacuüm spouw

6-8mm

++

--

Dubbel monumentenglas

2 lagen glas met argon spouw

8-11mm

+

-

Enkel monumentenglas

2 lagen glas met isolerende folie met coating

3-8mm

+/-

+/-

Achterzetbeglazing

Extra raam aan de binnenzijde

4-6mm

+/-

+/-

Folie

Folie reflecteert warmte van binnen

1mm

--

++

de volgende manieren: - Voor ramen die niet zichtbaar zijn vanaf de straatzijde eerder medewerking te verlenen aan glasisolatie ook als het raam aan gepast moet worden. Bijvoorbeeld bij HR++ glas. - Voor ramen op een verdieping gelegen waarbij aanpassingen van het raam vrijwel niet zichtbaar zijn vanaf de straat, eerder medewerking te verlenen aan glasisolatie ook als het raam aan gepast moet worden. Bijvoorbeeld bij HR++ glas. - Ingrepen voor glasisolatie waarbij 3 mm of minder gefreesd hoeft te worden in het bestaande raamhout en het raam verder niet verandert qua aangezicht, detaillering en materiaal (veelal het geval bij vacuümglas) vergunningsvrij te maken met enkel een meldingsplicht. Gemeente Amsterdam onderzoekt deze richting momenteel ook.

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

de monumentale afwerking aan de binnenzijde. Wanneer van een monument ook het interieur is beschermd, en er historisch waardevolle onderdelen aanwezig zijn in de kap (betimmeringen, beschilderingen) is dakisolatie aan de binnenzijde een vergunningplichtige activiteit. Voor panden zonder monumentale bescherming is het isoleren van de kap aan de binnenzijde, vergunningvrij.

76

bijlage 1. gespreksverslagen kernraden en historische verenigingen

Gespreksverslag Historische vereniging Oud Monnickendam

Aanwezigen: Herman Reurs, bestuurslid Oud Monnickendam / Architect bij Van Stigt Architecten in Amsterdam Willemijn Paijmans, bureau COUP Thijs Aarden, bureau COUP Dhr. Robin van Broekhoven van de Stadsraad Monnickendam is helaas, zonder opgegeven reden, afwezig. Mooie methodiek passen we toe, waarbij inzichtelijk wordt welke invloed zonnepanelen hebben binnen verschillende straatgezichten en gebieden. Het contact met de gemeente is behoorlijk minimaal om de mogelijkheden voor verduurzaming te bespreken. Er wordt rigide gewezen op de bestaande regels, en er is geen dialoog mogelijk, om de mogelijkheden verder te verkennen. 90% van de vergunningsaanvragen wordt gehonoreerd, omdat er geen aanvragen worden gedaan die niet binnen het bestaande beleid passen. Voor warmtepompen worden, voor zover bekend, weinig aanvragen gedaan in MD. Voor de Vereniging Oud Monnickendam zouden de regels veel verder mogen worden opgerekt. Het zou zowel voor eigenaren binnen beschermde stads- en dorpsgezichten, als ook voor monumenteigenaren, mogelijk moeten zijn om te verduurzamen op het eigen pand. Maar wel onder strenge voorwaarden: All black-panelen die in een gesloten vlak worden gelegd, goed gepositioneerd op het dakvlak. Voor Rijksmonumenten met rode pannen op het dak, zouden rode panelen verplicht kunnen worden gesteld, omdat die het straatbeeld en het monument minder visuele schade aan doen.

Ook het gebruik van fake-panelen voor de hoeken om het dakvlak op te vullen, zou een regel kunnen zijn voor monumenteigenaren. Iedereen moet de kans krijgen, maar onder strenge voorwaarden.

Als over enkele jaren het elektriciteitsnetwerk helemaal overbelast is (nu al in Zeeland en Amsterdam), is het onontkomelijk om op eigen pand energie op te wekken. Eigenlijk zou je de knop van de verschillende regimes op pand-niveau moeten kunnen afstemmen. Elke pand verdraagt iets anders, en zou per object in zijn specifieke context beoordeeld moeten worden. Een vaste set criteria die toepasbaar is op alle monumenten, is onmogelijk. Het blijkt maatwerk. Alternatieven mogelijkheden voor energieopwekking, buiten zonnepanelen: • Een kans voor de gemeente om extra zonnedaken te vinden, is op agrarische ensembles in het buitengebied. Veel stalgebouwen hebben nog asbest-daken. Om die daken te vervangen is een ingewikkelde en lange procedure nodig, waar veel boeren weinig zin in hebben. De gemeente zou kunnen helpen bij een grootschalige asbestverwijderings-actie in het buitengebied, bijvoorbeeld door hiervoor subsidie te verlenen, of door een project te coördineren via een uitvoerder, op voorwaarde dat het dak gebruikt kan worden als een coöperatief zonnepanelen-dak. • Het plaatsen van kleine windmolens in het landelijk gebied, wordt als weinig kansrijk gezien. Er zijn in de gemeente verschillende acties om (grote) windmolens te voorkomen.

• In Amsterdam wordt erover gedacht om het toepassen van vacuümglas in monumentale panden/kozijnen binnen een meldingsplicht te regelen, mits voor de plaatsing binnen het bestaande kozijnhout niet meer dan 3mm hoeft te worden uitgefreesd. Voor veel monumenten is glasisolatie de belangrijkste bezuiniging in de stookkosten.

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

Gesprek Vereniging Oud Monnickendam Vrijdag 8 september, 10-11 uur.

78

Gespreksverslag Stadsraad Broek in Waterland en Vereniging Oud Broek

Aanwezigen: Ruud Kroon, penningmeester stadsraad Broek in Waterland Jaap Wortel, penningmeester Vereniging Oud Broek (vm. Wethouder, vm. Raadslid, GL) Thijs Aarden, bureau COUP Willemijn Paijmans, bureau COUP Dhr Wortel: Ik begrijp het lastige compromis tussen enerzijds de wens tot het behoud van het erfgoed en de historisch waardevolle straatgezichten, en anderzijds de opgave om verduurzaming mogelijk te maken; ook bij beschermd erfgoed. Ik was zelf raadslid toen de nota uit 2018 werd vastgesteld, waar heel veel discussie over heeft plaatsgevonden. Zelf vind ik de Nota goed werken, vooral ook omdat er wordt gestuurd op Postcoderoos-regelingen en Windmolen-coöperaties. Zijn voorkeur gaat uit naar een streng regime (4) waarbij zonnepanelen maar ook technische installaties uit het zicht blijven. Het zou eeuwig zonde zijn als het straatbeeld dat nu zo intact is, wordt aangetast. Ook al is het reversibel. Hij vindt dat de gemeente zich terughoudend moet opstellen, maar wel aan de slag moet met alternatieven. Men zal begrijpen dat de straatgezichten en monumenten behouden moeten blijven, maar de energierekening wel betaalbaar moet blijven, anders verliezen monumenten hun gebruik, en daarmee hun waarde. Meneer Kroon is dezelfde mening toegedaan, en heeft een voorkeur voor regime 4 in Broek in Waterland, waarbij de zonnepanelen uit het zicht blijven.

Hij heeft zelf wel zonnepanelen, maar deze zijn bewust uit het zicht gehouden, en daarmee is gekozen voor een locatie met een minder optimaal rendement. Meneer Kroon informeert of wij bekend zijn met een experiment in de gemeente Lochem, waarbij 12 monumentale woning worden aangesloten op waterstofgas. Zou dat ook een optie zijn voor Broek in Waterland? Thijs gaat aan waterstof in de toekomst vooral ingezet zal worden voor industrie en zwaar transport. Het voordeel voor de gebouwde

omgeving is dat de bestaande gasleidingen gebruikt kunnen worden. Echter gaat er veel energie verloren bij de omzetting van groene stroom naar waterstof waardoor het logischer lijkt om direct te verwarmen met elektriciteit waar dit kan. Innovatie in warmtepompen zal zorgen dat komende jaren meer steeds hogere temperatuur verwarmd kan worden, iets wat relevant is voor minder goed te isoleren panden zoals monumenten. Dit experiment in Lochem is gestart in januari dit jaar, en zal 3 tot 5 jaar duren. Er is dus nog heel weinig te zeggen over de resultaten. Wel kunnen we tussentijds navraag doen, of er al iets bekend is over de resultaten. Beide heren kennen geen voorbeelden van vergunningaanvragen uit het dorp voor panelen, die zijn afgekeurd, of waarover tumult heeft ontstaan. Wel is bekend onder de inwoners dat binnen het huidige beleid er weinig mogelijk is. Vraag is nog of er rekening wordt gehouden in de criteria met geluidsoverlast als gevolg van het toepassen van warmtepompen. Hier is een landelijke regelgeving voor, maar ligt niet binnen de scope van dit onderzoek, dat zich richt op de visuele aspecten. Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

Verslag gesprek Stadsraad Broek in Waterland en Vereniging Oud Broek Vrijdag 15 september 2023, 14:30-15:30 uur

79

Gespreksverslag Eilandraad Marken

Aanwezigen: Cees van Altena, voorzitter Eilandraad Marken Tijs Klaver, voorzitter werkgroen Wonen en Verduurzamen Thijs Aarden, bureau COUP Willemijn Paijmans, bureau COUP De roep om verduurzaming klinkt in Waterland duidelijk. Dat gaat zowel om de mogelijkheid voor het aanbrengen van zonnepanelen als voor isolatiemaatregelen. De regels die er nu zijn, zijn ontzettend strikt en worden door de gemeente en de commissie voor welstand en monumenten rigide gehanteerd. Er is bij de commissie niet altijd voldoende kennis over de specifieke context en situatie, en er wordt niet altijd meegedacht over reële (en rendabele) mogelijkheden. Het resultaat daarvan is dat zonnepanelen en isolatie-maatregelen maar zelden worden aangevraagd, men gaat er bij voorbaat vanuit dat de aanvraag wordt afgekeurd. Bovendien zijn de indieningsvereisten zo streng en de kosten voor een architect of bouwkundig tekenaar zo hoog, dat niemand daar energie in gaat steken. Dhr. Van Altena geeft een recent voorbeeld van een volgens regels geïsoleerd monument (dak en wand isolatie, ramen, vloer) waarvan de kosten dusdanig hoog waren, dat, zelfs onder aftrek van subsidie, niet veel Markers zich dat kunnen of willen permitteren. De inwoners van Marken zijn gemiddeld gezien niet kapitaalkrachtig, zoals veel eigenaren van monumentale stolpen of bewoners van Broek in Waterland dat wel zijn.

Het onderhoud van een traditioneel Markerhuis is enorm duur (Voorbeeld € 3.000 euro per gevel aan schilderwerk, en dat elke 4 à 5 jaar). Dat is voor jonge en oude Markers nauwelijks op te brengen. De energierekening is ook ontzettend hoog. Vandaar dat de wens om te isoleren voor heel veel mensen speelt. Maar binnen de huidige regelgeving is dat voor velen niet op te brengen. Vacuümglas plaatsen bijvoorbeeld binnen het bestaande raamhout met behoud van de roede-verdeling, is gewoon onbetaalbaar, maar vaak ook praktisch onmogelijk. Steeds meer zie je inwoners, veel die de aangekochte woningen niet permanent bewonen, die zonnepanelen aanbrengen of verbouwingen

doen (plaatsen dakkapellen of vervangen van de kozijnen) zonder daarvoor een vergunning aan te vragen. De ervaring leert dat er niet op wordt gehandhaafd door de gemeente. Deze ongelijke gang van zaken zorgt voor rechtsongelijkheid en onderling onbegrip onder bewoners. De prioriteit voor het verduurzamen van huizen op Marken, is als volgt: 1. Glasisolatie 2. Dakisolatie 3. Zonnepanelen aanbrengen De wens wat betreft glasisolatie om de strikte regels van gebruik van vacuümglas of monumentenglas met behoud van de roedes, alleen aan de straatzijde te hanteren, en de isolatie van ramen in de zijgevels en dakvlakken met gewoon dubbelglas toe te staan. Dat heeft niet tot nauwelijks invloed op het straatbeeld, en de inwoners zouden er enorm mee geholpen zijn. Wat betreft dakisolatie is de wens om isolatie van buitenaf toe te staan, mits e.e.a. goed gebeurt met mogelijk een kleine aanpassing voor het oorspronkelijke beeld, bij voorkeur met dun isolatiemateriaal. Het veel gebruikte advies om dan binnenwerks te isoleren, is voor vele onwenselijk. De woningen zijn al klein (45-60 M2), zeker de slaapkamer onder kap. Van binnenuit isoleren kan zo een meter vloeroppervlakte (leefruimte) schelen. Voor wat betreft het aanbrengen van zonnepanelen gaat de voorkeur uit naar regime 2: op alle dakvlakken toestaan.

De behoefte is groot onder bewoners om zelf energie op te wekken, en een alternatief te hebben voor de hoge gasrekening. Zelfs voor een rijksmonument moet het mogelijk zijn, mits het netjes wordt gepositioneerd op het dakvlak. Daar moeten wel strenge regels aan verbonden worden i.v.m. de brandveiligheid. Veel steegjes in de oude kern zijn maar 80 cm breed, daar kan geen brandweerauto kopen en het vuur slaat heel snel over. Aanleg van zonnepanelen moet door een deskundig bedrijf worden gedaan en met een keurmerk. Over de aantasting van het straatgezicht maakt de eilandraad zich niet zo’n zorgen. Zolang de panelen reversibel worden gelegd, kan het

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

Verslag gesprek Eilandraad Marken Maandag 18 september 2023, 14:30-16:00 uur

80

In gesprek tussen de Eilandraad en de gemeente gaf de gemeente aan de gemeente geen mogelijkheden ziet voor Markers om structureel te verduurzamen, en aardgasvrij te worden. De strikte regels, advisering en indieningsvereisten maakt het nu voor de gemiddelde Marker onmogelijk om te verduurzamen, en dat is ontzettend jammer. Jongeren en ouderen kunnen dit niet opbrengen, en verhuizen. De doorstroming is tot stilstand gekomen. Huizen worden in toenemende mate verkocht aan beleggers, die de huizen vervolgens leeg laten staan en niet onderhouden (Rozenwerf). Dat maakt het eiland er niet leefbaarder op. ‘Wij willen ook niet dat het hier het wilde westen wordt. Wij houden ook van ons eiland zoals het nu is met zijn mooie straatgezichten en zicht op de werven. Tegelijkertijd moeten we ook realistisch en pragmatisch zijn, zonder isolatie en verduurzaming wordt het hier onleefbaar en onbetaalbaar’.

Het zoeken naar alternatieve vormen van energie-opwekking is een goede gedachtegang. Of het overkappen van de centrale parkeerplaats een optie is, is de vraag. Ook dat heeft invloed op het uiterlijk aanzien van het eiland, en valt ook binnen het rijksbeschermde dorpsgezicht waarvoor een vergunning moet worden aangevraagd. Het verplicht stellen van zonnepanelen in de kleur van het onderliggende dakvlak (zwarte panelen op antracieten daken, rode panelen op rode daken) ziet de eilandraad wel als een mogelijkheid, als dat het aanzien ten goede komt. Ook al zijn de panelen wat duurder (15%), Markers zijn allang blij als ze iets kunnen. Het advies van de Eilandraad is om duidelijkheid te creëren voor Markers, zodat zij vooraf een goede inschatting kunnen maken van wat wel en wat niet mag. Geef zoveel mogelijk input van goede voorbeelden en maatregelen (short-list) die worden toegestaan, zodat de kans van slagen van een vergunningaanvraag kan worden ingeschat. Denk mee met de inwoners in mogelijkheden, in plaats van onmogelijkheden, dat geldt ook voor de commissie welstand en monumenten. Zolang er niet wordt gehandhaafd, groeit het gevoel van onmacht van de inwoners, die geen mogelijkheden zien. Ook het terugbrengen van de indieningsvereisten, zou al helpen. Zo creëer je meer draagvlak bij de bewoners voor het hanteren van de regels.

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

er ooit ook weer af. Voor het afschrikken van toeristen en eventuele gevolgen voor het toerisme als inkomstenbron van Markers, maken zij zich evenmin zorgen. Het overgrote deel van alle toeristen op Marken zijn binnen 20 minuten weer weg en spenderen niets op het eiland. De warmtepomp is eigenlijk niet toepasbaar op Marken. Ten eerste moeten de huizen voldoende geïsoleerd zijn om een comfortabele tempratuur te kunnen bereiken, en dat zijn deze huizen niet. Bovendien is er voor velen geen tot nauwelijks binnenruimte en de buitenruimte, waar de buitenunits kunnen worden neergezet is niet aanwezig of beperkt. Alleen de tuinen aan de buitenrand van de werven, zouden mogelijkheden bieden voor het plaatsen van buitenunits. Nog even geen rekening houdend met eventuele geluidsoverlast voor de woningen aan de buitenkant van de kernen.

81

Gesprek Dorpsraad Zuiderwoude, Verduurzaming beschermd erfgoed Maandag 11 september, 15:00-16:00 uur

zonnepanelen, verschilt. Representatief voor de inwoners van Zuiderwoude, waar men ook niet eensgezind is over dit onderwerp.

Aanwezig: Christiaan Swen, bestuurslid dorpsraad Zuiderwoude Rosa Reuten, bestuurslid dorpsraad Zuiderwoude Thijs Aarden, bureau COUP Willemijn Paijmans, bureau COUP

Meneer Swen is van mening dat het plaatsen van zonnepanelen op alle dakvlakken, waaronder het voordakvlak, toelaatbaar moet zijn, en het behoud van het straatbeeld verantwoordelijkheid van de bewoners zelf moet zijn. Mensen wonen in Zuiderwoude omdat het er zo mooi is, zij zullen met respect omgaan met hun pand. Zijn voorkeur gaat uit naar regime 2 in Zuiderwoude. De energierekening moet betaalbaar blijven, en over 15 jaar kunnen de panelen er, zonder enige schade, ook weer af.

Vorig jaar heeft een bewonersbijeenkomst plaatsgevonden in het Dorpshuis, waarbij (o.a.) over verduurzaming is gesproken. De reacties op het plaatsen van zonnepanelen waren verdeeld. Momenteel worden vergunningaanvragen voor het plaatsen van zonnepanelen aan de gemeente vooral als een hoge drempel gezien, die veelal wordt afgekeurd. Vaak worden minder panelen gegund dan gewenst, of worden alternatieven gegeven die weinig rendabel zijn. Het water aan de achterzijde van de bebouwing in Zuiderwoude wordt ook aangegeven als ‘openbaar gebied’ waardoor het plaatsen van zonnepalen wel erg beperkt wordt. Ook het achterdakvlak is zo zichtbaar vanuit het openbaar gebied. Het zou beter zijn, te spreken over zichtbaarheid vanaf de straatzijde. De mening van beide bestuursleden over de toelaatbaarheid van

Mevrouw Reuten vindt het belangrijk dat het straatbeeld gaaf blijft. Panelen aan de straatzijde zijn ongewenst. De mogelijkheden aan de achterzijde moeten verruimd worden, door het water niet als ‘openbaar gebied’ aan te duiden. Panelen moeten ook niet lukraak geplaatst worden. Elk pand is anders, dus het is per definitie maatwerk. Het plaatsen van zwarte panelen op donkere dakbedekking en oranje zonnepanelen op oranje dakbedekking zou het uitgangspunt moeten zijn, omdat dit een veel minder storend beeld op levert. Ook het aanbrengen van geïntegreerde panelen, in het dakvlak, geven een rustiger beeld dan panelen bovenop de dakbedekking.

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

Gespreksverslag Dorpsraad Zuiderwoude

82

bijlage 2. verslagen adviezen commissie welstand en monumenten

Verslag overleg Commissie Welstand en Monumenten . 26 juni 2023 Verslag bespreking Commissie Welstand en Monumenten, gemeente Waterland Maandag 26 juni, 11:45-12:45 uur. Verduurzaming beschermd erfgoed, zonnepanelenbeleid. Bureau COUP. Willemijn Paijmans, Moon Brader.

Bevindingen: De commissie heeft waardering voor het onderzoek en kan zich vinden in het onderzoek. Zij geeft de volgende aandachtspunten mee: • In het onderzoek worden ook de bijzondere welstandsgebieden meegenomen, echter de plaatsing van zonnepanelen is vergunningvrij in deze gebieden. • Wat wil de gemeente Waterland beschermen? • De commissie adviseert een gebiedsgerichte aanpak en zones te maken in de beschermde gebieden waar de regels losser of juist strenger moeten zijn. • De commissie adviseert collectieve oplossingen te onderzoeken, bv. een postcoderoosregeling. • De commissie adviseert te kijken naar de bedrijfsloodsen in de beschermde gebieden. • Denk na over oplossingen voor eigenaren die niets kunnen. • De commissie geeft aan dat op bebouwing achter de hoofdbebouwing in de tweede lijn meer mogelijk zou kunnen zijn. • Belangrijk is dat de nokken zoveel mogelijk vrij blijven voor het ervaren van het daklandschap. • Denk ook na over windwokkels. • De commissie adviseert het onderzoek wat extremer te maken door hypothetisch veel meer toe te staan, hierdoor zal een discussie op gang komen en uiteindelijk zal het college de knoop door moeten hakken.

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

Besloten gedeelte Verduurzaming erfgoed Waterland Twee medewerkers van bureau COUP geven een toelichting over hun onderzoek naar het verruimingen van de regels voor zonnepanelen en zonnecollectoren. De wethouder heeft aangegeven dat elke inwoner dat mogelijkheid moet hebben om op eigen terrein te verduurzamen. Aan COUP is gevraagd te onderzoeken waar de rek zit.

84

Verslag overleg Commissie Welstand en Monumenten . 04 oktober 2023

De opstellers van het zonnepanelenbeleid zijn aanwezig voor een toelichting. Het op te stellen zonnepanelenbeleid is bedoeld om duidelijkere criteria te stellen en tegelijkertijd meer ruimte te bieden voor verduurzaming. Er is een aantal algemene uitgangspunten opgesteld voor zonnepanelen die betrekking hebben op het volgende: • Brandveiligheid • Uitvoering van de panelen • Trendsetters binnen rijbebouwing • Plaatsing in een gesloten vlak • Reversibiliteit • Plaatsing op platte daken • Bijzondere dakvormen en dakbedekkingen • Groen Er wordt onderscheid gemaakt in vier regimes: • Regime 1 is vergunningsvrij volgens de regels van het rijk. • Regime 2 betekent dat op alle dakvlakken zonnepanelen en zonneboilers mogelijk zijn, mits in een gesloten vlak aangelegd en reversibel aangebracht. • Regime 3 betekent dat plaatsing op het voordakvlak is uitgesloten. Plaatsing op zijdakvlakken is mogelijk conform, mits in een gesloten vlak aangelegd en reversibel aangebracht. • Regime 4 betekent dat de zonnepanelen niet zichtbaar mogen zijn vanuit het openbaar gebied. Op bijgebouwen en achteraanbouwen zijn zonnepanelen wel toegestaan. Van elk van de regimes zijn visualisaties gemaakt om inzichtelijk te maken wat elk van de regimes in de verschillende gebieden voor een

effect zou kunnen hebben. Het advies van de opstellers van het zonnepanelenbeleid is om terug te gaan naar twee regimes. Voor Monnickendam geldt dat de vier hoofdstraten, de monumenten en beeldbepalende panden onder regime 4 vallen en de overige onder regime 2. In Broek in Waterland geldt regime 4 voor het gehele dorp. Op Marken geldt voor de Kerkbuurt, de Havenbuurt en voor de terpen het vierde regime. In de overige delen geldt regime 4. In Zuiderwoude vallen alle panden, met uitzondering van de beeldbepalende panden en monumenten, onder regime 2. De gemeente heeft ook gevraagd om de dorpen waar geen beschermde gezichten zijn in beeld te brengen: Ilpendam, Watergang en Uitdam. Deze dorpen zijn voor het overgrote deel vergunningsvrij, met uitzondering van de monumenten en beeldbepalende panden. Voor het beleid worden ook alternatieve vormen van energieopwekking meegenomen, waaronder de voormalige postcoderoosregeling, kleine windmolens en technische installaties. Bij het laatste wordt gedacht aan warmtepompen. Toegelicht wordt dat voor warmtepompen het huidige beleid toereikend is. Ook wordt aandacht besteed aan isolatie, waaronder gevelisolatie, dakisolatie en glasisolatie. Bevindingen commissie: De commissie uit haar waardering voor de zorgvuldige aanpak en de helderheid die het beleid krijgt. Het is goed dat de effecten met

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

Verslag bespreking Commissie Welstand en Monumenten, gemeente Waterland Maandag 4 oktober 2023, 12:00-12:40 uur. Verduurzaming beschermd erfgoed, zonnepanelenbeleid. Bureau COUP. Willemijn Paijmans, Thijs van Aarden.

85

Verduurzaming erfgoed Gemeente Waterland

visualisaties in beeld worden gebracht. Enerzijds wordt gezocht naar verruiming en anderzijds moet rekening worden gehouden met cultuurhistorische waarden. De commissie is ervan overtuigd dat verruiming noodzakelijk is om monumenten, beeldbepalende panden en panden in beschermde gezichten in stand te kunnen houden. De vraag is of twee regimes voldoende zijn. Wellicht zou er meer mogelijk zijn als ook wordt gedacht in de plek waar je zonnepanelen aanbrengt, zoals langs de onderste rand van het dak. Daarnaast vraagt de commissie aandacht voor afstanden tot de contouren van het dakvlak. Los van de heldere criteria zou de commissie het fijn vinden als er ook maatwerk geboden kan worden. De vraag is of dat in het beleid ingebouwd kan worden. Door de burgerleden wordt aandacht gevraagd voor de bijzonder waardevolle plekken in de kernen, waaronder de Fluwelen Burgwal en de Oudezijds Burgwal. Ook wordt geadviseerd om zorgvuldig om te gaan met beeldmateriaal. De foto van de isolatie aan de binnenzijde die getoond wordt adviseert de commissie te schrappen. Dit is geen goed voorbeeld.

86

bronvermelding • • • • • • • •

Nota Uiterlijk van Bouwwerken. Gemeente Waterland, 2018 Waardevol Waterland Zorg voor monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten. Gemeente Waterland, 2013. Zonne-energie en uw monument Wegwijzer voor eigenaren en huurders. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Juni 2020. Zonnecollectoren en zonnepanelen Wanneer vergunningvrij, wanneer omgevingsvergunning nodig? Ministerie van Binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties. Zonne-energieplannen en monumenten Wegwijzer voor plantoetsers en vergunningverleners. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Augustus 2020. PV-systemen in rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Mei 2023. Vergunningvrij. Voor welke Wabo-activiteiten in, aan, op of bij beschermde monumenten en in beschermde stads- of dorpsgezichten is geen omgevingsvergunning nodig? Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, December 2017. Beeldbank gemeente Waterland, www.beeldbankwaterland.nl.

colofon projectnaam: Verduurzaming erfgoed in Waterland document: Advies welstandsnota duurzaamheid monumenten datum: 04/10/2023

OPDRACHTGEVER Gemeente Waterland Pierebaan 3 1141 GV Monnickendam ADVISEUR ERFGOED COUP Urban Producers www.coup-group.com info@coup-group.com Vakwerkhuis Prof. Snijdersstraat 2 2628 RA, Delft ADVISEUR ARCHITECTUUR Buro Moon www.buromoon.nl hallo@buromoon.nl De Fabriek van Delfshaven Mathenesserdijk 416E 3026 GV, Rotterdam

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=933e70a0-6104-4049-aaed-3310cf09c85d