verslag raad 16 november 2021.doc

Notulen van de vergadering van de raad van de gemeente Wassenaar, op dinsdag 16 november 2021, digitaal gehouden, aanvang 19.30 uur -------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aanwezig zijn: - drs. L.A. de Lange, voorzitter; - mevrouw mr. M.M. Bellekom-Vogels, ir. B. Boon, ir. I.J.J. Borm, mevrouw D.C. van Deursenvan Gool, mevrouw drs. M.W. Gout-van Sinderen, mevrouw J.E.M. Heijl, drs. H.J.M. Hendrickx, ir. L.W. Koetsier, B.G.J. Menken, mevrouw G.C. Mulder-Jense, H.W. Mulder, G.L.H. Nijman, J.G.C. van Noort, B.G. Paulides, ing. P. Ronke, ing. A.J.L. van Sloten, mevrouw Y. van de Velde, F.G. Weyn RA, R.A. Zoutendijk MBA MSW, leden van de raad; - R. Bloemendaal, mevrouw C. Klaver-Bouman, drs. H.G. Schokker, C.J.M.W. Wassenaar, mevrouw mr. I. Zweerts de Jong, wethouders; - H. Andeweg-Richt, interim-griffier, mevrouw N. Keltjens, plv. raadsgriffier Verhinderd: drs. R. Everard, mevrouw B.D.A. Hagen, leden van de raad -------------------------------------------------------------------------------------------------------------1.

Opening vergadering en mededelingen

De voorzitter: De heer Zoutendijk. De heer Zoutendijk: goedenavond voorzitter, ook ik ben aanwezig. De voorzitter: Ja, dank u wel. Ik zie u ook. De heer Nijman. De heer Nijman: ja, aanwezig. Ik hoop dat u me kunt zien. De voorzitter: Ja, dat is het geval. Welkom. De heer Borm. De heer Borm: Ja, ik ben ook aanwezig. Ben ik inmiddels ook zichtbaar? De voorzitter: Jazeker. De heer Menken. Ik zie hem wel in het lijstje staan. Is de heer Menken aanwezig? De heer Van Noort: Ja, hij is aanwezig. Ik kan hem zien. De voorzitter: De heer Menken. Ik sla hem heel even over. Misschien dat er even geappt kan worden. Dan mevrouw Van Deursen. Mevrouw Van Deursen: Ja, mevrouw Van Deursen is aanwezig en ik hoop dat de heer Menken ons hoort. Dan weet hij dat wij hem niet horen. De heer Menken: Een tweede poging, zonder oortje in. En ik nu wel te verstaan mijnheer de burgemeester? De voorzitter: U bent nu wel te verstaan. Goedenavond mijnheer Menken. De heer Menken: Ik moet dit stekkertje niet meer gebruiken, akkoord. De voorzitter: Mevrouw Van de Velde. Mevrouw Van de Velde: Ja, ik ben aanwezig. De voorzitter: Hartstikke goed. Als u nog ietsje langer doorpraat, dan kan ik ook constateren dat u er bent. Mevrouw Van de Velde: Voorzitter, ik ben aanwezig. De voorzitter: Hartstikke goed. Ja, mijnheer Ronke, die krijgen we er meteen bij. De heer Ronke: Ja, ik ben ook aanwezig.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Hendrickx, die was als eerste aanwezig.

1

De heer Hendrickx: En nog steeds mijnheer de voorzitter, ik ben erbij. De voorzitter: Hartstikke goed. De heer Weyn. De heer Weyn: Ja, voorzitter. Ik ben ook aanwezig. De voorzitter: Ja, ik zie u, dank. Mevrouw Bellekom. Mevrouw Bellekom: Goedenavond, ik ben ook aanwezig. De voorzitter: Ik zie u alleen nog even niet in beeld. Mevrouw Bellekom: Ik ben er vanavond, allemaal goedenavond. De voorzitter: Oké, jazeker, ik zie u ook. Dank u wel. De heer Boon. De heer Boon: Goedenavond, ik ben ook aanwezig. De voorzitter: ja, dank u wel De heer Everard. De heer Everard heb ik niet gezien. Die is afwezig. De heer Koetsier. De heer Koetsier: Ik ben er wel mijnheer de burgemeester. DE heer Koetsier is er. De voorzitter: Ja. De heer Paulides. De heer Paulides: Ja, ik ben aanwezig, slecht zichtbaar, maar… Ik heb hetzelfde probleem als de heer Van Noort vorige keer. De voorzitter: Dat wordt een nieuwe camera denk ik, als ik het zo zie. Het is bijna sinterklaastijd dus… Mevrouw Gout. Mevrouw Gout: Ja, goedenavond allemaal. Goedenavond voorzitter, ik ben aanwezig. De voorzitter: Ja, dank u wel. Welkom. Mevrouw Heijl. Mevrouw Heijl: Ik ben aanwezig voorzitter. Goedenavond allemaal. Ik hoop dat u me ziet. De voorzitter: Jazeker, absoluut. Welkom allemaal.

Dan constateer ik vanavond dat de heer Everard afwezig is en we hebben een bericht van verhindering gekregen van mevrouw Hagen… Dat er negentien raadsleden vanavond aanwezig zullen zijn. Wat ik al aan het begin van de vergadering aangaf is dat we alle stemmingen bij de heer Van Sloten beginnen en dan zo doorgaan naar de heer Van Noort en dan de volgorde zoals u die net ook heeft ervaren. Dan heet ik ook welkom alle leden van het college die aanwezig zijn, de mensen van de ondersteuning, de griffie en hebben we alles klaar staan om te kunnen gaan vergaderen. Dank voor uw medewerking om vanavond digitaal te vergaderen. Afgelopen vrijdag hebben wij te horen gekregen natuurlijk dat het niet goed gaat met het aantal coronabesmettingen. Het valt mij ook op dat je ook de verhalen toch wat meer om je heen hoort van besmettingen, ook zeker bij schoolgaande kinderen. Het R-getal staat op 1,2 dus er is echt wel wat aan de hand. Gelukkig kan het wel, dat we digitaal met elkaar kunnen vergaderen. En gisteravond is er overleg geweest met het presidium en is er ook door de voorzitters van de commissies het besluit genomen om de commissieronde digitaal te gaan organiseren. Dus dat betekent dat de vergaderingen van 29 november, 30 november en 1 december 2021 ook op elektronische wijze zullen gaan plaatsvinden.

En dat betekent dat de voorzitter vanuit een van de clusterkamers hier op De Paauw de vergadering kan leiden, uiteraard in het verplichte gezelschap van de griffier. U heeft bij de stukken een handleiding gekregen voor het digitaal vergaderen. Het was toch al weer even geleden voor ons. Wat niet verandert, is dat het gesprek via de voorzitter verloopt. We hebben de namen geïnventariseerd en als u straks als bij een agendapunt het woord wilt voeren, dan is het dus handig om uw handje op te steken dan inventariseer ik dat, dan maak ik de sprekerslijst. Als u daarna het handje weer zou laten zakken, want bij de behandeling van het punt kunt u het handje gebruiken om aan te geven dat u een interruptie wilt plaatsen. Dan geef ik u het woord en verder zijn de spelregels gewoon hetzelfde, en verloopt het woord krijgen via de voorzitter. Wij hebben dit allemaal eerder gedaan dus we komen er denk ik wel vanzelf weer zo in. Verder zou ik willen voorstellen om 21.00 uur of rond die tijd, hopelijk zijn we dan net klaar met het afronden van een agendapunt, een korte schorsing te houden. Het advies bij digitaal vergaderen is dat het toch wat anders werkt dan in fysiek 2

vergaderen, dus dat de concentratiespanne het nodige van ons vraagt, dus kort en bondig zijn is bevorderlijk. Dat is overigens ook bevorderlijk voor het af krijgen van de agenda, want we hebben een volle agenda. Om 22.30 uur vanavond als we dan niet al klaar zijn, zal ik de vraag stellen of we de vergadering voortzetten zoals in ons reglement staat, en als dat niet het geval is dan is in principe het gebruik dat we morgenavond om 19.30 uur de vergadering voortzetten. Maar laten we met elkaar ons best doen om het voor elkaar te krijgen dat we vanavond de besluitvorming afronden. Zijn er mededelingen van vanuit de raad op dit moment? Ik zie geen handen, daarmee constateer ik dat er geen mededelingen zijn op dit moment. Die zijn er ook niet van de zijde van het college en dan komen we richting het vaststellen van de agenda voor vanavond. 2.

Vaststelling agenda

De voorzitter: We hebben aangereikt gekregen, want wat in het vat zit verzuurt niet, tijdens de begrotingsraad hadden wij een motie van de PvdA inzake Begroting Sociaal Domein die staakte in stemmen en dan is er goed gebruik volgens de reglementen, dat we de eerstvolgende vergadering die motie in stemming brengen. Met uw goedvinden plaatsen we die op agendapunt 9. De motie is bij de agenda toegevoegd. Dan wordt deze op agendapunt 9 gezet en dan kunnen we die vanavond ook in stemming brengen. De heer Van Noort, als u uw geluid zou willen bijschakelen. De heer Van Noort: Ben ik zo verstaanbaar? De voorzitter: Jazeker. De heer Van Noort: Ik had even een vraag. Want ik heb vandaag, ik weet niet precies hoe laat, nog aan de griffie doorgegeven dat ik graag het amendement inzake de Transitievisie Warmte, die ik in de begrotingsvergadering boven de markt gehouden heb, vandaag wilde inbrengen bij de Transitievisie, maar ik zie het niet op de agenda staan. Heb ik iets fout gedaan? De voorzitter: Even voor mijn begrip, ging het over een motie of een amendement? De heer Van Noort: Een amendement. Neemt u mij niet kwalijk. De voorzitter: Eén ogenblik. Nog even voor mijn beeld, mijnheer Van Noort, want hier is kennelijk iets in de communicatie niet goed gegaan.

Overigens als ik overleg dan doe ik dat met de griffier, anders denkt u 'wat zit die man daar in de lucht te praten', dat kan u ook best denken. Maar is het het amendement dat u wilt indienen bij agendapunt 6 waar we de Transitievisie Warmte Wassenaar gaan behandelen? De heer Van Noort: Ja, dat is juist ja. De voorzitter: Oké, dan gaan we nu snel de griffiemail in en ervoor zorgdragen te dat het amendement wordt toegevoegd. De heer Van Noort: Oké, dank u wel. De voorzitter: Dat hoeven wij dan niet bij dat agendapunt toe te voegen want die stond al op de agenda. Dus dan is dat bij deze geregeld. Dank daarvoor. Verder heb ik nog doorgekregen dat de heer Hendrickx graag een stemverklaring wil geven bij agendapunt 5.b, Startnotitie Internationale Wassenaarders, daar zal ik hem de gelegenheid toe geven bij dat punt, maar dan kan het met een stemverklaring verder wel een hamerpunt blijven. Heb ik dat goed begrepen mijnheer Hendrickx? De heer Hendrickx: 5a en 5b. De voorzitter: Dus u wilt ook nog een stemverklaring bij de Verordening Inwonersparticipatie Gemeente Wassenaar? De heer Hendrickx: Dat wil ik. De voorzitter: Ja, dan gaan we door. De heer Paulides? De heer Paulides: Ja, ik wilde ook graag bij 5b een stemverklaring afgeven.

3

De voorzitter: Prima, gaan we dat doen. Kunnen we dan de agenda die voorligt verder vaststellen? Dat is het geval. Mijnheer Paulides als u uw handje zou willen laten zakken en ik zag mijnheer Zoutendijk, wilde hij nog? Nee, dat was niet het geval. Oké, dan heb ik niemand gemist. Kunt u allemaal instemmen met de agenda die voorligt? Dat is het geval. Dan stellen wij de agenda hierbij vast. 3.

Notulen

De voorzitter: En dan gaan we naar agendapunt 3. De notulen van de raad van 12 oktober 2021. Heeft iemand nog behoefte om daar een opmerking of een aanpassing voor te stellen? Ik zie geen handen omhooggaan, dat is niet het geval, dan stel ik hierbij de notulen van de vergadering van 12 oktober 2021 vast. Hierbij vastgesteld. Dan gaan we nu naar de notulen van de vergadering van 26 oktober 2021. Kan iedereen zich vinden in het tekstuele verslag? Dat is het geval. Dan stellen we hierbij de notulen van de vergadering van 26 oktober 2021 vast. Dan is die hierbij aangenomen. 4.

Lijst van ingekomen stukken

De voorzitter: Dan gaan we naar de lijst van ingekomen stukken. Wenst iemand nog het woord te voeren over de afdoeningsvoorstellen zoals die zijn vermeld bij de lijst ingekomen stukken? De heer Paulides. De heer Paulides: Ja ik had eigenlijk een vraagje over de AVG. ik zie dat alle namen hier staan maar dat is toch niet de bedoeling dat dat zo neergezet wordt? We anonimiseren dat toch de laatste tijden? De voorzitter: Ja, wat u bedoelt zie ik nu, alle bij de ingekomen inspraakreacties bedoelt u? De heer Paulides: Bij de inspraakreacties, maar ook bij de lijst ingekomen stukken, daar staat normaal gesproken bijvoorbeeld een inwoner, en nu staan de namen er volledig bij. Maar ik dacht dat we dat niet meer mochten doen, conform de AVG. De voorzitter: Zullen we afspreken dat wij dat gaan uitzoeken? De heer Paulides: Ja, dat is goed. De voorzitter: En dat we dat in ieder geval dit traject wel proof doen op de manier zoals de AVG dat voorstelt. Op die manier verwerken we dat. Ik geef het even door aan de griffier. Oké, dan merk ik dat er verder geen opmerkingen zijn over de lijst van ingekomen stukken, dan stellen wij die hierbij en de afdoening vast en gaan we naar de schriftelijke insprekers. Dat zijn allemaal schriftelijke insprekers geworden.

Waarbij het wel heel fijn is, en daar wil altijd wel recht aan doen dat er mensen nog zienswijzereacties naar de raad hebben gestuurd en de buurtcommissie Den Deyl SamenSterk, de Johanneshoeve, brief aan de raadsleden van de Gebroeders Van der Kroft, inspraak voor de raadsvergadering over de Groene Zone door de heer Faase, nou staat er Oscar, zo kennen de meesten hem ook, maar door de heer Faase, en een bijdrage over de Transisitievisie Warmte die is gestuurd door de heer Otten. Dank daarvoor, dat u allen uw visie met de gemeenteraad heeft gedeeld in deze onderwerpen. Ze komen vanavond aan bod. 5. Hamerstukken 5.a Vaststelling Verordening Inwonersparticipatie gemeente Wassenaar 2021 De voorzitter: Dan gaan we naar de hamerpunten, want we zijn inmiddels beland bij agendapunt 5. Voordat ik kom tot de vaststelling van dit punt, geef ik graag de gelegenheid voor een stemverklaring aan de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, Hart voor Wassenaar stemt voor, maar vindt het betreurenswaardig dat het referendum er geen onderdeel van is en we willen heel nadrukkelijk stellen dat we vinden dat een referendum thuishoort in de lokale democratie. Maar voor de rest steunen wij het voorstel.

De voorzitter: Ik dank u wel dan mag ik constateren dat de raad in voltallige aanwezigheid, de 19 raadsleden in kunnen stemmen met de Verordening Inwonersparticipatie van de gemeente Wassenaar 2021. Dat is het geval, dan hameren wij hierbij. 4

5.b Startnotitie Internationale Wassenaarders De voorzitter: Dan gaan we naar de Startnotitie Internationale Wassenaarders, en ik geef het woord aan de heer Hendrickx voor een stemverklaring. De heer Hendrickx: Voorzitter, dank u wel. Ja, wij zijn op zich voor onderzoek naar de internationale bewoners van Wassenaar, dat is het punt niet, alleen hebben wij ernstige twijfels bij de kwaliteit van het onderzoek, gegeven de hoeveelheid energie die erin gestoken wordt en de hoeveelheid kennis. Uiteindelijk blijft er een onderzoek over waarbij de kwaliteit van het onderzoek niet meer aan de orde is en zal het onderzoek aangehaald worden als dat zijn uitkomsten van dat onderzoek. En als basis voor het besluitvorming vinden wij dat veel te kort door de bocht, maar desalniettemin zijn wij voor. Er gebeurt nu iets verschrikkelijks, maar niet bij mij. We zullen de kwalificaties van dat onderzoek altijd met een nodige lepel zout nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Paulides. De heer Paulides: Ja, eigenlijk hetzelfde, wij zullen ook voor stemmen maar we zien nut en en noodzaak eigenlijk niet zo zitten, maar we stemmen desondanks voor. Maar wij hebben onze twijfels. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Met deze twee stemverklaringen constateer ik toch dat alle 19 raadsleden met de startnotitie verder kunnen instemmen en dat besloten wordt om de startnotitie vast te stellen, hierbij besloten. Dank u wel. 5.c Vaststelling Verordening Energiebesparende maatregelen woningen 2021 (RREW) De voorzitter: Dan gaan we naar 5c. Vaststelling van verordening Energiebesparende maatregelen woningen 2021. Kan dat als hamerpunt? Dat is het geval. Dan stellen wij die hierbij vast. 5.d Wijziging Samenstelling Vertrouwenscommissie De voorzitter: Dan gaan we nu naar 5d, wijziging van de samenstelling van de Vertrouwenscommissie, waarbij de heer Nijman de plaats, de vacature vervult, die de heer Van Doeveren heeft achtergelaten. Kunt u daarmee instemmen? Dat is het geval, dan is het bij dezen besloten. 5.e Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2025, 'Samen bouwen aan maatschappelijk herstel' De voorzitter: En dan gaan we naar Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2025, 'Samen bouwen aan maatschappelijk herstel'. Kunt u daarmee instemmen? Dat is het geval. Dan stellen we die hierbij vast 5.f Vereenvoudigd kapvergunningenstelsel De voorzitter: Dan gaan we naar de vereenvoudiging van het kapvergunningenstelsel. Kunt u instemmen met het besluit dat voorligt? Ook dat is een hamerpunt en hiermee is deze vastgesteld. 6.

Vaststellen Transitievisie Warmte 1.0 Wassenaar

En dan komen we bij de vaststelling van de Transitievisie Warmte en wil ik graag gaan inventariseren wie hierover het woord wil voeren, en als u dat wilt, wilt u dan uw handje omhoog steken. Ik heb een amendement gezien van de heer Borm. Er wordt nog gewerkt aan een amendement van de heer Van Noort, dat in ieder geval een voorstel kan zijn…, maar ik ga gewoon even de handjes inventariseren. Dus de heer Borm en verder zie ik handen van de heer Van Noort, mevrouw Gout, de heer Van Sloten, de heer Paulides, dat is dan vijf, de heer Hendrickx, dat is dan zes, de heer Koetsier, dat is dan zeven en de heer Zoutendijk, dat is dan acht en de heer Weyn dat is dan negen. U kunt uw handen laten zakken en dan geef ik graag als eerste het woord aan de heer Borm. De heer Borm: Dank u wel voorzitter, ben ik goed te verstaan? De voorzitter: Luid en duidelijk. 5

De heer Borm: Uitstekend. Wij zaten twee weken geleden bij elkaar in de commissie om het te hebben over deze transitievisie warmte. Daar werd het technisch. Vanavond gaat het politiek en we hebben toen gevraagd om met de ambtenaren samen te kijken of we de tekst nog wat zouden kunnen aanscherpen om geruststelling te krijgen op de vraag of de spouwmuurloze woningen, wat een aanzienlijk deel van Wassenaar heeft, wel veilig zouden zijn bij het isoleren tot de standaard. We zijn heel tevreden over de vele uren gesprekken die we erover hebben gevoerd met de ambtenaren om de tekst al aan te passen en te verbeteren. We hebben ons ook heel erg verdiept nog in de techniek om erachter te komen dat daarin verborgen mogelijk nog iets best wel politieks ligt. Om te voorkomen dat ik hier nu een technisch verhaal ga ophouden, heb ik bedacht het met een analogie te proberen simpel te duiden. Het is eigenlijk als volgt: het rijk zegt 'beste mensen, jullie eten allemaal te veel calorieën, we moeten op dieet. En we geven een streefwaarde waar je aan moet voldoen en voldoe je eraan dan is het goed en anders dan gaan we op allerlei manieren jullie leven steeds moeilijker maken om toch te prikkelen die kant op te gaan.' Niveau 2 dat zijn een paar eetwissels, niveau 3 is echt alle redelijke adviezen van een fatsoenlijk dieet opvolgen, en niveau 4 dat is gewoon een heel streng hongerdieet.

Dan is er gezegd, niveau 3, voor mannen en vrouwen dat gaan we anders doen; vooroorlogs en naoorlogs, daar hebben wij echt een andere formule voor nodig. Dat is prima. Maar niveau 3 gemiddeld is nog niet goed genoeg, dus we halen er 25% vanaf van wat er dan voor mannen nodig is en dat wordt dan de streefwaarde voor iedereen. Omdat dan sommige mensen zeggen: 'Ja daar kom ik niet uit, want ja, ik ben toch langer, of ik heb een hele snelle stofwisseling, of ik sport gewoon veel, of andere dingen'. Dan zeggen ze: 'Ja u hoeft niet aan uw gevelisolatie te komen, u kunt echt wel blijven eten wat u wilt, maar tegelijkertijd gaan wij wel een ingenieur langs sturen om elke calorie die binnenkomt toch maar te gaan meten en daar gaat toch het oordeel of u aan die standaard voldoet op gebaseerd worden. En daar is helemaal geen onderzoek naar gedaan of die 25% afhalen van dat niveau 3 dan haalbaar is of niet zonder aan die gevel te komen. En er is niet onderzocht wat dat nou in de praktijk betekent. En dan kunnen we zeggen het is vrijwillig, maar dan negeren we het feit dat het echt wel de bedoeling is met zachte dwang, mensen naar die standaard te laten gaan. En we willen graag een haalbare standaard.

We willen graag dat de inwoners uiteindelijk als zij in Wassenaar komen wonen, want de verduurzaming gebeurt vaak op het moment van verhuizen, of als ze binnen Wassenaar verhuizen, dat ze dan ook kunnen zeggen: 'Doe maar isoleren tot die standaard.' En dat er dan ook op het papiertje komt te staan: 'U heeft de standaard bereikt.' En de angst is dat in die definitie mogelijk toch een rekensom uitkomt van ruim boven € 100.000,00 en 10% of meer woonoppervlakteverlies. We weten het niet, want er is geen onderzoek naar gedaan. We hebben een amendement opgesteld met een lange technische onderbouwing, die ga ik hier niet opsommen, maar politiek komt het erop neer, isoleren tot de standaard is goed, zolang dat maar blijft betekenen dat niet gevraagd wordt van inwoners dat zij een spouwmuurloze woning van binnenuit voor een enorme hoeveelheid geld hoeven te gaan isoleren. Wij roepen bij dezen graag alle andere fracties op om dit amendement te steunen en bij deze zou ik dat ook digitaal willen indienen. Voorzitter, dank voor het woord. De voorzitter: Ik dank u wel en hiermee is het amendement ingediend en maakt het onderdeel uit van de beraadslaging. Dank daarvoor. Het slotje kan daar af. Dan geef ik het woord aan de heer Van Noort, waarbij we inmiddels met behulp van de griffie een motie over de Transitievisie Warmte hebben gepubliceerd nu in iBabs, dus het gaat over een motie.

Dat heb ik toch juist, mijnheer Van Noort? De heer Van Noort: Dat heeft u juist, dat was een vergissing van mij, neem me niet kwalijk. De voorzitter: Hartstikke goed. Maar nu maakt de motie die is ingetrokken nu dus weer onderdeel uit van de beraadslaging. Aan u het woord, mijnheer Van Noort. De heer Van Noort: Dank u wel voorzitter. Ik wil allereerst reactie geven op wat de heer Borm net zei. Het is een ontzettend sympathieke gedachte die hij neerlegt om mensen niet al te veel op kosten te jagen. We moeten ons wel realiseren dat we wel in een woningmarkt zitten waar, als je tegenwoordig € 400.000,00 voor een woning vraagt, de buurman komt aanrennen 'hé, ik geef wel € 450.000,00', en dat zijn dan mensen waarvan we later zouden moeten zeggen 'ja, die kan zich dat niet zo veroorloven om het allemaal te isoleren'. In de sociale sector gebeurt dat gewoon. En gebeurt het en masse, dus we praten echt over woningen in de vrije sector en het is natuurlijk niet zo dat die mensen allemaal armlastig zijn, maar ik heb wel, zeg maar, sympathie voor de motie. Dan kom ik even terug op mijn eigen motie. Ik zat namelijk te lezen, de inbreng van de wijkverenigingen, het waren er acht volgens mij, over dit onderwerp. Ik moet zeggen dat ik onder de indruk was van de kwaliteit van die wijkverenigingen.

En als je leest wat ze willen, sluit dat bijna naadloos aan op wat wij de vorige keer bij de begrotingsvergadering al in een amendement 6

gegoten hadden. En vandaar de reden dat ik, ik heb toen het amendement boven de markt gehouden, het amendement nu, sorry, de motie, nu hier aan de orde wil stellen. En tot slot voorzitter, de acht wijkverenigingen, de vraag aan het college is, want we zien weer in dat schrijven dat burgers zich eigenlijk niet echt meegenomen voelen, dat ze eigenlijk toch wel weer twijfels hebben van 'ja wat is onze rol nu eigenlijk precies?'. En een andere opmerking naar het college is dat, goh, dat ben ik even kwijt hoor, een seconde hoor, ik ga er zo weer in. Wat is de reden dat de andere wijkverenigingen hier nog geen gehoor aan gegeven hebben, zijn zij niet gevraagd of is er iets anders aan de hand? Daar wilde ik het even bij laten mijnheer de voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Gout. Mevrouw Gout: Dank u wel voorzitter. Ja, wij hebben ook mede het amendement ondertekend dat opgesteld is in eerste instantie, want ere wie ere toekomt, door de heer Borm, in verband met zijn zoektocht naar zaken die we met elkaar afspreken maar die toch ook haalbaar en uiteindelijk uitvoerbaar zijn. En daardoor hebben wij medeondertekend en dat van harte gedaan. Wij zijn heel blij dat er nu een Transitievisie ligt.

Ook blij, tenminste ik neem aan dat we dat we die straks met elkaar, dat hoop ik in ieder geval, dat hopen wij, gaan vaststellen en dan wel met het amendement dat erbij ligt. Omdat er natuurlijk geen sprake van kan zijn om nu niet heel snel door te pakken met deze activiteit. Dus wij steunen het voorstel van harte. Heel veel dank ook, niet alleen aan de wethouder maar ook aan de ambtenaren die hier zo hard aan hebben gewerkt de afgelopen twee weken. En wat ons betreft, het amendement zorgt ervoor dat er geen onmogelijke dingen worden gevraagd van de inwoners van Wassenaar. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar de heer Van Sloten. De heer Van Sloten: Dank voorzitter. Volgens mij is er iemand van wie zijn camera aan is. Ik weet niet waar dat geluid zit, maar volgens mij is het een deur die open- en dichtgaat, en dat is best een heftig geluid als je je koptelefoon op hebt. Maar, de Transitievisie Warmte. Het is inderdaad een belangrijk punt, en volgens mij is dit echt de eerste stap die gezet moet worden onder andere gewoon ook vanuit een verplichting vanuit de overheid en in sommige stukken voelt het aan als 'we moeten inderdaad voldoen aan die verplichting vanuit de overheid' maar dat dat een stuk is waar we echt hier in Wassenaar wat mee kunnen.

Het moet natuurlijk ook volgen uit de uitvoering, en dan heb ik met dit document nog niet echt zicht op concreet resultaat hier in Wassenaar. Nou ja, dus ik hoop dat we die uitvoering dan ook daadwerkelijk echt oppakken met de inwoners, met oog voor de lokale situatie en met gedegen budget vanuit de gemeente. Want het is inderdaad wel zo, we stellen budget beschikbaar, maar dat is voor een ambtenaar om een plan te maken, maar er zit weinig geld in voor acties om mensen te ondersteunen om dingen te doen. En als ik de inspraakreacties hier van de wijkteams en volgens mij doelt de heer Van Noort op die wijkteams en niet de buurtverenigingen, dat zijn mensen die echt goed werk verrichten en ook al veel doen en daar heel veel tijd in steken en daar heel veel kennis over hebben opgebouwd. Ja, dan geeft dat toch te denken over het proces dat is gevolgd en dat is niet terug te draaien maar dat moet in het vervolg echt beter. Dat hele project vraagt een hele grote inspanning niet alleen van de gemeente maar uiteindelijk ook echt van de inwoners om dingen en maatregelen te gaan nemen. En dan is keuzevrijheid en individuele aanpak erg van belang.

Daar doelt volgens mij het amendement van de heer Borm ook op, dat je die keuzevrijheid wel behoudt en dat je niet in een kader wordt geplaatst dat niet toepasbaar is op jouw woning maar toevallig omdat je in die wijk woont moet je dat gaan doen. Dat kan niet de bedoeling zijn en volgens mij is dat ook niet de beste weg. Dus ik wacht de reactie af van de wethouder op het amendement. En daarnaast een ander punt waar ik mij wel vaker aan erger, is dat de focus heel erg zit op terugverdientijden en dit zijn maatregelen die terugverdiend moeten worden binnen zoveel jaar en zo. Maar laten we ook vooral kijken naar de toegevoegde waarde die dit kan hebben en verhoging van het wooncomfort. Allemaal zaken die niet direct in euro's uit te drukken zijn, maar die ook echt wel meespelen in het geheel. En als wij alleen maar oog blijven houden voor het economische verhaal, ja, dan ga je mensen ook niet om krijgen. Dus ik zie dit als een belangrijke eerste stap, maar die uitvoering wordt vele malen belangrijker. Dank. De voorzitter: Dank. En dan gaan we naar de heer Paulides. De heer Paulides: Ja, dank voorzitter. Ja, heel onduidelijk zie ik maar, ik krijg het niet voor elkaar. Ik denk dat bij het batterij wisselen, wat pas gebeurd is, dat de camera niet goed teruggeplaatst is, maar ja.

Laat ik beginnen met de opmerking dat onzekere baten niet gebruikt kunnen worden voor een begrotingswijziging. Ik denk dat het geld dat we nu ter beschikking gaan stellen eerst uit de algemene reserve gedekt moet worden. En dat de latere baten die we dan verwachten, zodra zij 7

ontvangen worden, weer in die algemene reserve teruggestort moeten worden. En wat dat betreft kunnen we niet instemmen met een besluit dat niet aan de wetgeving voldoet. Maar er is meer. Het is naar ons idee namelijk onzinnig om een wijkje van netto acht huizen, een van de huizen is net helemaal vernieuwd, er staat overigens een hele mooie installatie heb ik mij laten vertellen, warmtekrachtinstallatie, volledig elektrisch, maar als ik die acht huizen ga nemen, dan spreek ik voornamelijk over de huizen op het eiland, ik vind niet dat die representatief zijn qua grootte en qua bouwjaar, en de overige huizen liggen zeer verspreid, en waarom ga je die aanwijzen als pilot? Daarnaast is op de Spelderslaan, en de Spelderslaan ligt tegenover het eiland, de gasleiding vernieuwd, op de Storm van 's-Gravesandeweg en de Jagerslaan-Noord wordt deze op dit moment vernieuwd. Dus ik begrijp niet dat daar een keuze gemaakt is voor het veranderen van die gasleiding in 2026 want hij is al vernieuwd. Dan weten we dat wij als gemeente een transitievisie moeten opstellen en wij denken ook wel dat het daarom door de coalitie kritiekloos zal worden geaccepteerd. Maar om die reden ben ik dan ook wel erg blij van de buurtteams, welke kritiek wij als fractie van de Democratische Liberalen Wassenaar al in de commissie grotendeels aanvoerden en nu ook volledig onderschrijven.

Wie zegt mij dat de eigenaren bereid zijn te investeren nu in iets met zoveel onduidelijkheden. Wellicht betalen zij nu liever iets meer aan energiekosten dan dat zij onzekere investeringen doen terwijl zij hun installaties, die nog niet aan het einde van hun levenscyclus zijn, zouden gaan vervangen. Het zijn betrekkelijk recente woningen. Het zijn ik dacht, jarentachtigwoningen, misschien nog wel iets later. En ik denk ook en dat hebben wij vorige keer ook al gezegd, dat het beter is, om onder de 500 respondenten die meegewerkt hebben aan deze visie, 450 vrijwilligers te vinden, die met de beperkingen die er nu zijn, als een pilot willen meewerken aan een onderzoek naar wat er momenteel te realiseren is tegen welke kosten. En dan heb je een doorsnee van alle huizen in alle wijken en dan zie je wat voor welke kosten mogelijk is. Wethouder Bloemendaal weigerde dit te doen en weigerde maar zelfs erover te spreken zoals hij dat ook met… De voorzitter: Mijnheer Paulides, ik zie een interruptie van de heer Borm. De heer Borm. De heer Paulides: Ja, ik was bijna klaar. De voorzitter: Nou, dan is het misschien vergadertechnisch handig als u uw betoog even afmaakt en dan geef ik het woord aan de heer Borm. De heer Paulides De heer Paulides: Ja, de laatste zin wilde ik zeggen.

Om die reden vinden we dat het niet op een hele goede manier tot stand is gekomen en we zouden dan ook tegen het voorstel stemmen. Er zijn twee redenen om tegen het voorstel te stemmen. Het amendement zouden we wel willen steunen, want we verwachten dat het voorstel gewoon doorgaat. Dank. De voorzitter: Helder. De heer Borm. De heer Borm: Dank voorzitter. We sloegen al aan op de opmerking dat de coalitie het klakkeloos zou steunen, want er is door de coalitie behoorlijk hard getracht, zowel met oppositie als met coalitie, om te kijken, om het document verder te verbeteren, juist gericht op het handhaven van het spijtvrije kader. Dat er dus alleen maar spijtvrije maatregelen gevraagd worden van inwoners. En de vraag aan de heer Paulides is of hij de door hem geuite angst dat inwoners een heel onduidelijk handelingsperspectief zouden krijgen, of dingen aan installaties zouden moeten doen die nog niet afgeschreven zijn, of hij die angst echt reëel beschouwt in de context van dat het kader van de standaard al is dat er alleen maar spijtvrije maatregelen genomen moeten worden en dat met het amendement erbij, er ook nog een keer extra nadruk gevestigd wordt op een handelingsperspectief voor inwoners waar al wel de verduurzaamingsmaatregelen genomen zijn en dat je dus in die context ook een goed handelingsperspectief moet kunnen bieden.

En niet alleen vanuit een oorspronkelijke ongeïsoleerde woning. De voorzitter: Mijnheer Paulides De heer Paulides: U was behoorlijk kritisch over de pilot op het eiland, ik denk dat je daar geen enkele bewoner meekrijgt in de proef en wat dat betreft denk ik dan ook dat dat gedoemd is te mislukken en vandaar dat wij zeiden, ga nou eens kijken of je dat wat breder kan doen. Het amendement vinden we heel erg goed, maar we hadden die pilot van die acht huizen, eigenlijk een zinloze pilot die naar ons idee gewoon van te voren gedoemd is te mislukken, liever op een andere manier ingevuld gezien. En dan niet per wijk, maar als je 500 respondenten hebt, dan kan je toch wel 450 vinden die alles doen aan hun huis, waardoor je ziet wat er voor welke kosten mogelijk is met de beperkingen die er nu zijn. En daar heb je eigenlijk veel meer aan. Maar het amendement komt en beetje in die richting, maar nog niet helemaal, maar we gaan het wel steunen. 8

De voorzitter: Helder. Dan waren we aan het einde van een betoog van de heer Paulides en gaan we over naar de heer Hendrickx De heer Hendrickx: Voorzitter, dank u wel. Hart voor Wassenaar vindt de transitievisie interessant en bemoedigend. We gaan ervan uit dat dit onderwerp de opvolgende raden bezig zal houden. Dus wat dat betreft is dit nu een aardige kick-off. De Nederlandse overheid heeft het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend en daarmee een verplichting voor iedere individuele Nederlander aangegaan. We zien de rol van de gemeente als instrumenteel. Het is de individuele Wassenaarder die al dan niet handelt. Om die reden vinden we de tekst ietwat pompeus. Het suggereert dat de gemeente direct de handelingsmogelijkheden heeft om tot reductie te komen en wij vragen ons af of dat zo is. En de vraag die we daar ook bij stellen is: welke directe significante handelingsmogelijkheden heeft de gemeente? Wanneer de specifieke Wassenaarse omstandigheden in ogenschouw worden genomen, dan is in ieder geval vast te stellen dat de gemiddelde leeftijd in Wassenaar hoger is dan in het rest van het land, dat wil zeggen dat de horizon voor bewoning van de huidige woning korter is dan gemiddeld. Bij de investeringsafweging van bewoners zal dit een rol spelen en daar zullen we rekening mee moeten houden. De vervangende nieuwbouw van Wassenaarse woningen zal beperkt zijn.

Dat wil zegen dat de energiebesparende maatregelen vooral in bestaande woningen moet plaats vinden. De kosten daarvan zijn zeer hoog en een afweging daarvan tegen de kostenbesparing zal veelal in combinatie met de bewoningshorizon, negatief uitvallen. Het Wassenaarse woningbestand bestaat voor een aanzienlijk deel uit vooroorlogse woningen. Dit is ook de reden waarom we het amendement dat er ligt zullen steunen. De woningdichtheid in Wassenaar is laag. De woningspreiding is dus hoog. De investeringen om in net, elektriciteit, warmte of duurzaam gas te doen zullen verhoudingsgewijs hoog zijn. De Wassenaarder is een calculerende burger, dat is het laatste punt. En dat wil zeggen dat de financiële afwegingen een belangrijke rol zullen spelen en een bron van weerstand zullen vormen. Voor Hart voor Wassenaar zijn dit aspecten die maken dat wij een behoudende rol nastreven. Wij hebben niet de ambitie om als eerste gemeente in Nederland van het gas af te zijn. Wassenaar is een zogenaamde legacygemeente. Dat brengt met zich mee dat wij niet voorop moeten lopen, dat om te voorkomen dat kosten hoger worden dan ze zouden moeten zijn. Maar voor de duidelijkheid, wij zijn loyaal aan het Klimaatakkoord. We hebben zitten denken of we hier nog een vraag voor het college hebben, maar gezien de korte duur van de rest van de raadsperiode, niet. Een drietal uitgangspunten vinden wij belangrijk.

In eerste plaats een vaststelling dat iedere individuele Nederlander, en dus Wassenaarder, beslist over hoe hij met warmteverlies en verwarming omgaat. Wij vinden dat zeer belangrijk en blijven benadrukken dat het individuele beslissingsrecht wordt gehandhaafd. In de tweede plaats, de nationale uitspraak dat individuele woonlasten niet zullen toenemen. De definities moeten nog worden vastgesteld en hier is Hart voor Wassenaar enigszins wantrouwend. Het kan zomaar zijn dat belasting op gas en elektriciteit eerst fors worden verhoogd en dan vervolgens tot norm worden voor gemiddelde woonlasten. En ten slotte de uitspraak dat kosten nationaal genomen worden. En dat in combinatie met de vorige vaststelling. Wij als Hart voor Wassenaar zullen deze drie uitgangspunten blijven bewaken. We nemen de wijk- en buurtindeling ter kennisname aan. We verwachten nog relevante technologische en infrastructurele ontwikkelingen die van invloed zullen zijn op deze indeling en op de toe te passen vervanging. Maar het belangrijkste moment zal zijn wanneer de leveringsplicht door netbeheerders komt te vervallen. Dat is het moment dat overheden aan de macht komen en individuele vrijheid op losse schroeven komt te staan. De omschakeling van zogenaamd buitengebiedbebouwing, zoals Meijendel en de zojuist genoemde woningen, is een individuele aangelegenheid.

Hart voor Wassenaar gaat ervan uit dat de gemeente hier geen subsidies of andere financiële promoties verleend en daar horen we graag een bevestiging van. We zijn benieuwd waar de 15% CO2-reductie in 2030 vandaan komt. We hebben geen enkele redenering gezien die tot dat cijfer leidt. Wij vragen daarom hoe het college aan dat cijfer komt, waarop het is gebaseerd maar vooral hoe en met welke middelen het dit denkt te bereiken. Ten slotte, we hebben geen blind vertrouwen in de overheid. We kijken met een zekere mate van gezond wantrouwen. In Wassenaar zelf heeft de lokale overheid al twee keer milieudoelstellingen en oplossingen afgewenteld op de individuele burger. Het gaat om de maatregelen bij afvalverzameling en de bergingsoplossing van overmatig hemelwater. Laat ons als overheid niet onbetrouwbaar zijn, want dan raak je je draagvlak kwijt. Ik heb nog één opmerking ten aanzien van het amendement en dat is, wij kunnen dit met zijn allen hier willen, maar je loopt erbij het risico dat je daarin teruggestuurd wordt omdat iedere gemeente mogelijk zo een amendement wil indienen en alle gemeenten plotseling met 30% tot 40% van hun huizen tot uitzondering komen. Dus ik wil daar alleen maar voor waarschuwen. Voorzitter, we hebben al gezegd dat de toon van deze visie goed is. Informeren, kennis verwerven en interacteren en we steunen deze visie en we steunen het amendement. Dank u wel.

9

De voorzitter: Ik dank u wel. Dan is het woord aan de heer Koetsier. De heer Koetsier: Ja, dank u wel mijnheer de voorzitter. Dank voor de effort. Dank voor het rapport. Duidelijk verhaal. Goede toon, en natuurlijk ook een verplichting, laten we dat niet vergeten. Burgers meenemen, vertrouwen van de burgers in de overheid, als CDA hebben wij dat wel, en natuurlijk wat er gaat gebeuren ten aanzien van de warmte is belangrijk, maar niet alleen meenemen qua techniek en kosten, maar ook laten participeren, gebruikmaken van lokale kennis en expertise, want er is welwillendheid en kennis in ons mooie dorp, zoals de heer Van Noort en anderen reeds voor mij zeiden. Een absoluut compliment voor de heer Borm, niet alleen een afvalspecialist, maar nu ook een warmtespecialist, absoluut goed gedaan. De gebezigde term is haalbaar en betaalbaar, maar laten we inderdaad niet vergeten dat we een klimaatcrisis hebben en dat het ook gewoon noodzakelijk is. Al blijft keuzevrijheid ten aanzien van wat je doet met je woning natuurlijk aan de burger zelf. Er wordt aangegeven om in Q1 van 2022 met een participatieplan te komen met de burgers. Ik zou voorstellen om dit plan samen met de buurtteams op te zetten.

Dit is een vraag aan de wethouder: kunt u dit als wethouder toezeggen? Om dit allemaal voor elkaar te krijgen moeten we met elkaar optrekken, lokale initiatieven stimuleren, initiëren en omarmen. Kijkend naar de lokale initiatieven, die gaan 1000 zonnepanelen neerleggen op de American School of The Hague en op het Adelbert College. Dus lokaal kan het zeker. En verder heb je eigenlijk ook maar één kans om het goed te doen, dus het moet in één keer goed. En zet nu ook vol in op energiereductie, minder gebruik van de burgers, want het gaat primair om CO2-reductie, en van het gas af is een middel en zoals de heer Hendrickx aangaf, wij zijn ook wel nieuwsgierig hoe we die 15% CO2-reductie in 2030 voor elkaar gaan krijgen. Bij dezen, dank u mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Koetsier. En dan geef ik nu graag het woord aan de heer Zoutendijk. De heer Zoutendijk: Dank u wel voorzitter. In de Transitievisie Warmte wordt genoemd dat voor 2030 geen woningen of gebouwen verplicht van het aardgas afgesloten zullen worden, met uitzondering van nieuwbouwwoningen. De minister van Economische Zaken en Klimaat die zegt daar echter over dat het wat genuanceerder zou moeten worden gezien.

Nieuwe gebouwen moeten natuurlijk wel bijna energieneutraal zijn en dat heeft het gevolg dat wel vrijwel geen gebouwen meer met een gasaansluiting gebouwd zullen worden, maar een algeheel verbod op gasaansluiting voor nieuwbouw is niet wenselijk zegt de minister, omdat er situaties kunnen zijn waar een ontheffing op zijn plaats is. Bijvoorbeeld voor nieuwbouw in oudbouw of voor individuele woningen. En dergelijke specifieke omstandigheden zijn dus aan de decentrale overheid om daar regie op te voeren. Dus mijn vraag aan het college is: voorziet deze visie ook in een dergelijke mogelijkheid tot ontheffing? Dat is één. Twee, als er wordt genoemd dat er voor 2030 geen verplichte afsluiting is, dan roept dat natuurlijk de vraag op: hoe zit het dan na 2030? En dit stuk ademt toch te veel uit dat het zou gaan om het aardgasloos maken van huizen. Ook andere sprekers noemden het al, minder aardgas is een middel. Het gaat uiteindelijk om minder CO2-uitstoot. Dus de doelstelling van het verduurzamen moet niet zijn 100% van het gas af, maar wel zoveel mogelijk CO2-emissie beperken. Dat kan dus ook betekenen dat je tijdelijk beperkt gebruik blijft maken van gas bijvoorbeeld om bij zeer lage buitentemperaturen toch voldoende warmte te hebben. En dat kan soms een betere oplossing zijn dan warmte door middel van andere werkwijzen, zoals warmtenetten op hoge temperaturen.

Kortom, mijn fractie is geen voorstander van het verplicht van het gas afhalen, er is ook geen wettelijke grondslag om dat al voor 2050 te doen. Laten we gewoon stapje voor stapje heel voorzichtig kijken welke mogelijkheden er zijn en deze Transitievisie zal ik dan ook afwijzen, en het amendement zal ik steunen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Ik dank u wel en ik geef tot slot het woord aan de Weyn. De heer Weyn: Ja, dank u voorzitter. Er is al veel gezegd. En ook in de commissie was duidelijk dat hier draagvlak voor is. Wij sluiten ons ook erbij aan. Het is een belangrijke stap die we hier nemen, maar het is natuurlijk pas het begin van een lange weg die we moeten gaan, wat ook al eerder gezegd is. Wij steunen dus dit voorstel en wij zijn ook mede-indiener van het amendement en zullen dat daarom natuurlijk ook steunen. En daar wilde ik het bij laten. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan constateer ik dat we aan het einde zijn van de eerste termijn van de zijde van de raad en ga ik over, voor de beantwoording, naar de wethouder Duurzaamheid, de heer Bloemendaal. Wethouder Bloemendaal: Dank u voor het woord voorzitter. Dank de leden voor hun uitgebreide bijdrage en ik ga langs de volgorde van de bijdragen ook beantwoorden. In de eerste plaats kom ik 10

dan uit bij de heer Borm die ik dank voor zijn mooie metafoor en ik denk hij daarmee ook het begrip verder voor de amendementstekst als zodanig voldoende heeft aangebracht en ook blijkt uit die amendementstekst die tweedeling tussen het eerste blok, waar dus de spouwmuurloze woningen worden benoemd in de ontzorgrol en ten tweede het hele deel dat daar zo mooi bij aansluit. Mijn dank dus voor dat amendement want dat geeft boven op de tekstuele wijzigingen die we al in gezamenlijkheid hadden aangebracht op pagina 16 en 17, een precisering van uiteindelijk de vele vragen die ook gesteld zijn en geeft daar comfort aan de inwoners. Dan de heer Van Noort. Ja, het is natuurlijk zo dat het hier gaat over de zeven buurtteams waar wij mee samengewerkt hebben en in de aanloop naar de formulering van deze transitievisie warmte is er dus dat uitgebreide participatietraject gedaan langs de wijze zoals dat gevoerd is met het bureau plus anderen. We hebben daar eerder teruggerapporteerd en dat is dus een algeheel generiek onderzoek onder de bevolking geweest. De voorzitter: Ik hoor een punt. Wethouder, ik heb een interruptie van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Dank u wel voorzitter. Ja, ik had specifiek de behandeling van het amendement afgewacht om een interruptie te plaatsen bij de heer Bloemendaal.

Duidelijk is dat wij het amendement steunen, de vraag is aan hem of een amendement dat maakt dat wij in Wassenaar dusdanig afwijken van andere gemeenten, haalbaar is en stand kan houden. Dank u wel. De voorzitter: De wethouder. Wethouder Bloemendaal: Dank u voorzitter. Het amendement ziet erop toe dat, zoals ook uit de tekst blijkt, de generale insteek van de overheid is een modelmatige aanpak van dit probleem. We kunnen niet in heel Nederland achter elke voordeur starten. Dus de modelmatige aanpak leidt tot de formuleringen die in het Klimaatakkoord zitten en die vertaald zijn op het lokaal niveau door ons. Nu geeft het amendement aan dat als je met die modelmatige aanpak aan de gang gaat, het best zo kan zijn, en misschien zelfs waarschijnlijk zo zal zijn dat je empirisch gaat vaststellen in het uitvoeringstraject in de buurtplannen, met de buurtteams, dat die 36% woningen in onze gemeente die spouwmuurloos zijn… En er gaandeweg mogelijk conflict met de standaard op gaat treden. En daar ziet het amendement op, dat in die fase van constatering bij herijking van de Transitievisie Warmte, dat van belang is, uiteraard voor de vervolgstappen binnen de gemeente maar bovenal natuurlijk ook om, als dat zou blijken, dat die algemene generieke maatregelen in Wassenaar falen ten aanzien van de standaard, dat we dan aan de bel trekken bij de centrale overheid.

En dat is de kern en dus de adstructie die nu bovenop de tekst komt die al in de visie staat. Als u mij toestaat ga ik verder. De voorzitter: Ik toets nog heel even bij de heer Hendrickx. Nee, de heer Hendrickx heeft nog een vervolgvraag. Mijnheer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ik krijg net het bericht door dat de livestream niet te volgen is. Dat is afkomstig van twee van mijn fractiegenoten. Ik geef het u als mededeling. De voorzitter: Dank u wel, daar doen we dan onderzoek naar. Uw interruptie is beantwoord. Dank daarvoor. Ja, de wethouder kan doorgaan. U was bij de beantwoording van de vragen van de heer Van Noort. Wethouder Bloemendaal: Ja dank u voorzitter, ik ga graag verder. Ten aanzien van de zorgen die de heer Van Noort heeft ten aanzien van de participatie was ik bij de beantwoording aangekomen bij het feit dat we eerst gekozen hebben voor een generiek traject en dat er nu, zoals uit de visie blijkt, gekozen wordt voor een buurtteamsgericht traject. En daaruit spreekt dus ook, op pagina 19 spreekt de visie daar ook uitdrukkelijk over, het zal een effort zijn tussen de gemeente als publiek orgaan en de bewoners en dat gaat langs de paden van de buurtteams. Dus er is absoluut wil en wens, en zelfs noodzaak, dit kan niet zonder samenwerking en zonder participatie. Ik geef toch aan dat de visie daar uitgebreid op ingaat. Het is zeker geen klus voor het bestuur alleen.

Het is een klus voor alle Wassenaarders samen. De visie gaat daar ook volop van uit. Dan dank ik D66 voor de bemoedigende woorden. Ten aanzien van GroenLinks zou ik ook eigenlijk dat argument van die buurtteams willen aanhalen. De heer Van Sloten zegt terecht 'dit document ademt dat niet voldoende uit'. In de aanloop, mijnheer Van Sloten, hebben we dus gekozen voor die generieke aanpak aanvankelijk, en nu gaan we dus buurtgericht aan het werk. Dat is ook de opdracht. En dat is ook de basis van de visie verder. We hebben nu zeven buurtteams. Het zou natuurlijk beter zijn geweest als we er al meer hadden gehad, maar dat initiatief is door ons ontwikkeld en dit is een 11

begin en we gaan natuurlijk verderop alle andere buurten en wijken alsnog benaderen om te kijken of we hen niet ook langs een buurtteam aan boord kunnen hijsen om zo maar eens te zeggen. En dat gaat dus ook gebeuren. Dat is onderdeel van de verdere uitwerking in de buurtplannen want zonder dat komt het hele traject niet van de grond. U zegt verder 'ik zie geen enkel handelingsperspectief'. Ja, ik zie toch wel in de visie dat die wijkindelingen in alle hoofdstukken terugkomt en de grote start die we nu gaan maken, is het isoleren oppakken als eerste handelingsperspectief, want dat is CO2-reductie die voor het oprapen ligt. En daar gaan we dus met de inwoners mee aan de gang. Dan ten aanzien van de heer Paulides, ten aanzien van de financiële constructie. Ja, er is voor gekozen om dit langs deze weg te doen en we gaan er in alle opzichten vanuit dat het rijk zijn verplichtingen na gaat komen en ons de gelden ter beschikking gaat stellen. En ik kan u zeggen dat het begrip startwijk ten aanzien van Meijendel en buitengebied ook in de tekst geschrapt is. We gaan met die wijk als eerste in gesprek maar het is zeker niet de startwijk die bedoeld wordt in het Nationaal Klimaatakkoord, waarbij startwijken dus de wijken zijn die generiek en in één keer van het gas af worden gehaald. Dit woordkeuze was ongelukkig.

Dat heeft u ook met elkaar gemeld in de commissiebehandelingen en daarom is de tekst daar ook op aangepast in de visie. En voor uw opmerking ten aanzien van hoe gaan we nou beter volgen of we op de goede of op de verkeerde weg zijn. Ja, daar ziet het tweede deel van het amendement op, en daar zijn we dus ook heel gelukkig mee als college, dat die aanscherping nu in de tekst stond. Het stond er wel degelijk maar het was meer één zinnetje zeg maar en nu is er een duidelijke uitleg gegeven. De Voorzitter: Oké, dank u wel. Ik zie een interruptie van de heer Paulides. De heer Paulides. De heer Paulides: Ja dank voorzitter, dank wethouder voor de beantwoording, maar ik wilde toch even reageren op één punt. Ik geloof best dat het geld er gaat komen. En dat is ook niet het punt. Het is puur een financieel-technisch aspect. Je mag geen bedragen opnemen als je niet zeker weet dat ze er komen. Dus je moet het echt via die algemene reserve doen, en als dat geld dan binnenkomt, dan wordt dat weer teruggestuurd in de algemene reserve. Maar je kan niet zeggen we verwachten dat dan dat geld komt en dat gaan we dus nu maar even uitgeven. Zo werkt het niet. Maar graag van u toch de reactie of uw theorie wel klopt. Ik ben het er niet mee eens. Wethouder Bloemendaal: Nee, ik begrijp u. Dank u voorzitter. Ja, ik begrijp uw punt. Maar dit is ook de weg waarlangs het uitgevoerd gaat worden.

Dus wat dat aangaat zijn u en ik het echt helemaal eens. Dan ten aanzien van de bijdrage van de heer Hendrickx. Ik dank hem voor zijn positieve woorden en ook voor zijn algemene insteek langs de weg van het handelingsperspectief voor de gemeente. Ook uw driedeling over individuele benadering, woonlasten, neutraliteit en de relatie met de nationaal te nemen kosten, dat zijn ook de uitgangspunten van het Klimaatakkoord en daar hebben we ook in de visie op teruggegrepen. Ten aanzien van uw 15%-opmerking, neem ik u graag mee naar pagina 7, het eerste balletje, waar wordt gesproken over het gemiddelde energieverbruik per gebouw, woning, in 2030 met 15% te reduceren. Dat gaat dus over het energieverbruik, en niet over de CO2-verlaging. En die calculatie is dus gebaseerd op de verwachting dat we met onze isolatieprogramma's daar uitkomen. Dan ten aanzien van… De voorzitter: Wethouder, heer Hendrickx heeft een interruptie. Heer Hendrickx. Mijnheer Hendrickx, als u het geluid zou willen bijschakelen, dan gaan we u ook horen. De heer Hendrickx: Dank u wel, u heeft weer helemaal gelijk. Ik dank de wethouder voor het antwoord. Hoe minder energie je verstookt, hoe minder CO2-uitstoot je hebt, onder ongeveer gelijkblijvende omstandigheden. Maar nogmaals, de 15% is en blijft een schatting. En ik begrijp dat hij gebaseerd is op extrapolaties van met name isolatieactiviteiten van inwoners.

Om heel eerlijk te zijn, met het amendement zou die 15% sowieso misschien wel eens omlaag kunnen gaan. Dus nogmaals, mijn vragen zijn eenvoudig. Hoe hard is die 15%? En wat te doen als daarvan afgeweken wordt. De voorzitter: De wethouder Wethouder Bloemendaal: Dank u voorzitter. Ja, de heer Hendrickx raakt hier wel de kern van het hele traject. Uiteindelijk is de weg naar 2030 en naar 2050 geplaveid met verwachtingen, hoopvolle constructen, hevige debatten nu aan het begin en u doet daar een bijdrage met elkaar aan. Maar uiteindelijk spreken wij ook in de tekst op pagina 7, van een ambitie. En ja, wij gaan onszelf natuurlijk niet vergelijken met de grote operatie die in Glasgow is geweest, maar daar is ook over ambities gesproken. Anderhalve graad, heel ander groot verband, maar hier geldt dat voor ons ook, en we gaan dat dus nastreven. En daar moeten we met elkaar aan werken. Het is 12

een stip op de horizon en we gaan er het beste van maken. En nogmaals, die calculus kunnen we nu aan de voorkant niet maken een-op-een, maar wellicht werkende weg met de buurtteams en de evaluatie van de eerstvolgende keer van de visie in de hand, komen we tot de conclusie dat we het misschien veel beter doen of te weinig doen en dan moeten we een tandje bijzetten. Maar de ervaring zal ons leren. Ik ben ook heel blij dat de leden aangeven dat het nu tijd is om te beginnen. Deze visie zet ons op het spoor en vanaf het nieuwe kalenderjaar gaan we dus met de inwoners aan de gang, en is de tijd van het praten voorbij. De voorzitter: Dat lijkt mij een goed leidmotief ook voor het vervolg van de beantwoording, want we lopen wat uit in de tijd. De wethouder. Wethouder Bloemendaal: Ik ben bij de heer Koetsier. Dank de heer Koetsier voor zijn bijdrage en hij zei ook laten we beginnen, nou dat heb ik net gezegd, laten we dat met elkaar doen. Dat staat voluit in de visie beschreven, dus daar ben ik het helemaal met hem eens. Ten aanzien van de opmerking van de heer Zoutendijk. Ja, kijk, als we nu nog een hele nieuwbouwwijk zouden neerzetten, zou die vraag uiteraard aan de orde zijn, maar dat komt in een later traject als we beginnen met het opzetten van de concretisering van Deijleroord en de Gemeentewerf en Kerkehout, ja, dan in die fase gaan we ons over dat soort vragen buigen.

Maar het Bouwbesluit is daar helder in, je zult energieneutraal bouwen in de toekomst, dus daar gaan we ons in principe aan houden. En uw angst dat we het hele dorp ineens aardgasvrij maken, dat is dus ook niet aan de orde, omdat de visie voorziet in die gefaseerde werking. We gaan eerst de CO2-reductie zo hoog mogelijk opjagen en daarna gaan we passend per wijk zoeken naar oplossingen voor de warmtevraag die het beste per wijk toegepast kan worden. De voorzitter: Dank, er is een interruptie van de heer Zoutendijk. De heer Zoutendijk. De heer Zoutendijk: Ja, dank u wel voorzitter. Even over die nieuwbouw. Als het over nieuwbouwcomplexen gaat, heeft de wethouder natuurlijk volstrekt gelijk, maar die eventuele ontheffingsmogelijkheid die ziet nou juist op nieuwbouw in oudbouw of voor individuele woningen. En als de wethouder zegt: 'dat bekijken we dan tegen die tijd', dan wil ik wel graag nu de toezegging hebben dat als dat dus aan de orde is die ontheffingsmogelijkheid er dan ook is. Want als ik nu de visie lees kom ik die niet tegen. Er staat gewoon keihard voor 2030 dat er voor nieuwbouw geldt een plicht om aardgasvrij te bouwen. Daar mist die nuancering. Dus graag dadelijk nog een reactie van de wethouder op. De voorzitter: De wethouder.

Wethouder Bloemendaal: Ja, ik kan u op dit moment niet verder geruststellen dan dat die nuancering als die aan de orde is, zal worden meegenomen en hangt dan af van het moment dan. Kom ik bij de heer Weyn tot slot. Ik dank hem voor zijn vriendelijke woorden en steun. En dan is dat mijn bijdrage in eerste termijn voorzitter. Het amendement en de motie kan ik op reflecteren als u dat nu aan de orde vindt. De voorzitter: Graag want ik voel dat we richting besluitvorming kunnen. Wethouder Bloemendaal: Ten aanzien van het amendement steunt het college dat volledig omdat het een versterking is van de tekst zoals we die in de tweede ronde al hadden opgesteld. En ten aanzien van de motie blijft het advies conform in de Begrotingsraad gedaan ontraden in deze fase omdat wij doen wat we kunnen, bij onze macht wat we kunnen, tot aan het komende einde van de bestuursperiode en daarna komen er wellicht nieuwe impulsen, maar dit college kan binnen zijn vermogen niet meer doen dan wat we nu doen en dat is alle zeilen bijzetten. De voorzitter: Helder, dank u wel. Dan ga ik rondkijken, want er liggen nu adviezen op het amendement en op de motie. Ik ga een veegronde doen, want als ik zo de discussie hoor, dan denk ik dat een tweede termijn, gezien het feit dat u in eerste termijn ook al heeft gereflecteerd op de amendementen, uit zou kunnen blijven.

Ik zie ieder geval dat de heer Borm en de heer Hendrickx nog wat zouden willen zeggen, ook de heer Zoutendijk. Is dat de juiste conclusie? Ja. Dan geef ik nu het woord aan de heer Borm. De heer Borm: Dank voorzitter. We zullen het kort houden. We hebben drie punten voor een korte tweede termijn. Allereerst is er door de wethouder gereflecteerd, nou ja wat opmerkingen in de eerste termijn dat de participatie vanuit de wijkteams' beleving niet helemaal was wat ze ervan hadden gewild. We hebben vanavond het inwonersparticipatiebeleid eindelijk vastgesteld. Mag ik de wethouder verzoeken om wel snel als handreiking naar die buurt- en wijkteams, contact met ze 13

te leggen en in het vervolg ook wat meer te letten op het gevoel, want juist bij dit onderwerp, en veel meer nog dan bij een ANWB of bij een Den Deylschool, dit gaat alle inwoners aan, die moeten hier zelf tienduizenden euro's vaak wel aan investeren en aan gaan uitgeven. Heel belangrijk om de buurten en de inwoners echt dat gevoel te geven dat er naar ze geluisterd wordt. En als de kritiek nu gekomen is van een aantal verenigde wijkteams dat dat onvoldoende is, dan vinden we dat wel een signaal waar we graag van willen dat daar echt wel wat mee gebeurt. Dat was de eerste punt. Tweede punt. We hebben veel steun voor het amendement gehoord, waarvoor dank, ook van het college. Bij de PvdA was een inhoudelijk gevoel dat het amendement niet gesteund zou worden omdat het niet sympathiek zou zijn dat mensen die zo een dure woning zouden betrekken, het niet er voor over zouden hebben. Daartegen zouden we graag willen opmerken: elke euro aan een verduurzaming kan maar één keer worden uitgegeven. En als je het vergelijkt met het plukken van appels uit een appelboom, dan zijn dit de appeltjes in Wassenaar die met een hijskraan eruit gehaald moeten worden, en die zijn gewoon heel erg kostbaar. We zijn niet tegen verduurzaming, maar wel ervoor dat die euro's die uitgegeven worden ook het hoogste maatschappelijke rendement hebben.

Dus graag rekenen wij op uw steun voor het amendement ook, als een krachtiger signaal dat dit ook raadsbreed eigenlijk als gevoel onderschreven wordt. Het derde punt dat we graag willen maken. Er was een angst van ja, wat voor signaal geeft dit nu af, naar het rijk als je als gemeente een vraag stelt: 'Klopt die standaard wel? Is het modelmatige naar de praktijk te vertalen?', mogen we dan wel zeggen als het toch niet zou blijken te kloppen, en als de praktijk toch anders is. Ja, ik denk, wat zijn wij nou waard als politici, als volksvertegenwoordigers als wij, indien dat eruit zou komen, dan maar de komende tien jaar blijven doen alsof het niet zo is en braaf blijven doen dat die modelmatige werkelijkheid de echte werkelijkheid is. Wat mij betreft komen we er zo snel mogelijk achter of het reëel is of niet. En stel dat het niet reëel is, dan moet dat naar boven toe sijpelen, want dan moeten ze of die standaard aanpassen of dan moeten we accepteren dat dit nou eenmaal toch maatschappelijk gewenst is en dan moeten we daar niet omheen draaien, dan moeten we het gewoon eerlijk zeggen. Voorzitter, dank voor het woord. De voorzitter: Dank. Het woord is aan de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, dank u wel. Ik kijk hier naar het dagblad, maar het zal ook ongetwijfeld ook elders gepubliceerd zijn.