Notulen raadvergadering 28 juni 2022 (concept)

Notulen van de vergadering van de raad van de gemeente Wassenaar, op dinsdag 28 juni 2022, gehouden in de raadzaal van het raadhuis "De Paauw"; aanvang 19.30 uur -------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aanwezig zijn: - dhr. L.A. de Lange, voorzitter; - mw. M.M. Bellekom-Vogels, dhr. R. Bloemendaal, dhr. B. Boon, mw. D.C. van Deursen-van Gool, mw. S.K. Ettema-Walkate, mw. S.M. van Eps-Habibe, dhr. J.M. Gankema, dhr. H.J.M. Hendrickx, mw. S. Hibbert, mw. C. Klaver-Bouman, dhr. R.R. Krabbendam, mw. F.A.M. van Leeuwen, mw. I. van der Marel, dhr. H.W. Mulder, dhr. G.L.H. Nijman, dhr. B.G. Paulides, dhr. N.A. Pesman, mw. C.A. Rogge-Schneider, dhr. H.G. Schokker, dhr. H. van Smirren en dhr. B.R. Wesselingh, leden van de raad; - dhr. R. Bloemendaal, mw. C. Klaver-Bouman, dhr. H.G. Schokker, dhr. C.J.M.W. Wassenaar, mw. I. Zweerts de Jong, wethouders (tot en met agendapunt 4); - dhr. B. Boon, dhr. H.J.M. Hendrickx, mw. C. Klaver-Bouman, dhr. A. J.L. van Sloten, wethouders (vanaf agendapunt 5) - dhr. J. Kleinhesselink, raadsgriffier Verhinderd: -------------------------------------------------------------------------------------------------------------1.

Opening vergadering en mededelingen

De voorzitter: Dames en heren, hierbij open ik de vergadering van de gemeenteraad van Wassenaar. Goedenavond allemaal, hartelijk welkom alle leden van de raad, maar zeker ook het publiek dat erop afgekomen is. Deze vergadering wordt op dit moment opgenomen, maar we hebben nog een probleem met het uitzenden, maar ja, eigenlijk is ongeveer heel Wassenaar er, dus iedereen gaat het meekrijgen. Er wordt nu aan gewerkt om ook de uitzending voor elkaar te krijgen, maar gisteravond – ik hoop dat het bij u thuis allemaal goed is gegaan – was er een enorme hoosbui en hadden we opeens ook heel veel water in de kelder van De Paauw staan en dat was niet goed voor de wifi-aansluiting, dus misschien zijn dat nog even wat naweeën van de bui van gisteren. Hartelijk welkom allemaal op een toch wel heel bijzonder moment, namelijk de vergadering waarbij wij komen tot een afronding van een verkiezingsproces dat in maart is begonnen, met vandaag een voorstel voor het installeren van een nieuw college van burgemeester en wethouders en het bespreken van een coalitieakkoord. En waar je nieuwe mensen verwelkomt, neem je ook afscheid van mensen die zich in de afgelopen vier jaar als wethouder hebben ingezet en ook dat gaan we vanavond doen. Daarom is het heel prettig om dat in zo een breed gezelschap met elkaar te kunnen gaan beleven.

Ik zeg u als voorzitter vooraf toch maar, want als burgemeester heb je geen invloed op het tempo, wanneer dit moment er is, maar ik ben blij dat op een gegeven moment de datum van 28 juni wel is gevallen. Want die datum voor de behandeling van de kadernota stond in potlood. Soms als je iets gewoon wat vaker herhaalt, wordt iets een vanzelfsprekendheid en kunnen we ook stellen dat we hier vanavond zitten. Ik heb al velen van u toch opgelucht horen ademhalen. Het is toch eigenlijk ook wel fijn dat dit moment er vanavond is. Aan het instemmende geknik zie ik dat u dat deelt. Het is mooi dat we hier vanavond op dit moment zijn zodat het ook mogelijk is om uiteindelijk voor het zomerreces ook een nieuw bestuur van de kant af te zwaaien en aan de gang te hebben. Dan mededelingen. Ik kijk nog even naar de raad. Zijn er nog mededelingen aan de zijde van de raad? Dat is niet het geval. Er waren ook verder geen mededelingen aan de zijde van het college. 2.

Vaststelling agenda

De voorzitter: Dan kom ik bij de vaststelling van de agenda. Bij de bespreking van het coalitieakkoord onder agendapunt 4 zou ik willen voorstellen om de volgende handelwijze te doen. Dat is dat we een eerste termijn doen in de begrotingsvolgorde. Dat betekent dat we bij de grootste oppositiepartij beginnen, het CDA en dan naar de VVD gaan en zo verder. Elke partij heeft de mogelijkheid om een vormvrij openingsstatement te maken. En dan naar een tweede ronde te gaan waarbij ik zomaar kan voorstellen dat niet-coalitiedragende partijen vragen hebben aan de coalitiedragende partijen en dan daar het debat over gevoerd zou kunnen worden. Bent u het eens dat we die volgorde aanhouden? Dus een eerste termijn waarbij elke partij even de gelegenheid krijgt om die opmerkingen te maken die de partij graag wil. Dan doen we dat langs die lijn. Verder, agendapunt 5, het benoemen van de wethouders, is een hoofdelijke stemming. Als we stemmen hebben we een stembureau nodig. Gelukkig zijn er ook weer drie leden die bereid zijn gevonden om in het stembureau deel te nemen. De heer Van Smirren, mevrouw Ettema en mevrouw Van der Marel. Daarmee is er een stembureau en de heer Van Smirren zal optreden als voorzitter van het stembureau.

Na de stemming, als de stembriefjes zijn ingenomen, zal er kort worden geschorst, zodat de leden van het stembureau de stemmen kunnen tellen en dan met een uitslag kunnen 1

komen. Dank daarvoor. Dan hebben we hierbij ook het stembureau vastgesteld. Kunnen we ook de voorliggende agenda vaststellen? Dat is het geval. Dan stellen we de agenda vast. 3.

Inspreken

De voorzitter: Er zijn geen insprekers. Waarbij ik voor de volledigheid wel zeg dat we ook mensen die nog wilden inspreken geadviseerd hebben om dat volgende week te doen, op de vergadering van 5 juli a.s. 4.

Bespreking coalitieakkoord.

De voorzitter: En we gaan naar de bespreking van het coalitieakkoord. Ik ben heel blij dat vanavond de formateur, hij was eerder informateur, de heer Bolkestein hier aanwezig is. Ik zou graag de heer Bolkestein willen uitnodigen om hier, er is een keuze, een linker- of een rechterspreekgestoelte, een toelichting te geven op het proces van formatie. De heer Bolkestein: Dank u wel burgemeester. Ik begrijp eigenlijk dat u hoofdzakelijk hier bent voor de feestelijke bijeenkomst en ook om misschien van elkaar straks al een beetje te proeven over de inhoud. Maar ik ga toch ook even iets zeggen over het proces en hoe het allemaal is gegaan, terwijl u het resultaat eigenlijk al kent. Dus echt een hele spannende thriller zal het niet worden. Laat ik beginnen te zeggen dat ik heel erg blij ben dat ik ben gevraagd voor het eervolle werk als formateur. Het is leuk werk. Ik ben zelf raadslid geweest in de gemeente Bloemendaal, die wel wat overeenkomsten heeft met Wassenaar. Ik herkende ook een aantal punten. Maar de rol is aardig als je nu eens een keer niet in de onderhandelingen zelf zit en het van enige afstand ziet. Het was leuk werk, het was eervol werk en het natuurlijk extra leuk dat het allemaal is gelukt. Want laat ik dat erbij zeggen, het was aan het begin geenszins voor de hand liggend. We hadden een informatieronde en die nam een aantal weken in april jl.

in beslag In die informatieronde zeiden alle partijen tegen mij ga nu eerst kijken of het überhaupt mogelijk gaat zijn om Hart voor Wassenaar en VVD samen te brengen. En of daarvoor ruimte is. Dat was eigenlijk de opdracht die uw raad aan ons heeft gegeven. Dat voelt nu als heel lang geleden. Dat was de opdracht die de raad heeft gegeven, alle partijen, elk van u zei het heeft geen zin als dat niet eerst op tafel is geweest en is onderzocht. Toen was het buiten nog koud en guur en soms ook koud en guur binnen in De Paauw. Dat voelde als een volstrekt andere wereld dan waarin we nu zitten. Nu realiseer ik me goed dat de wereld is veranderd voor de nu aanstaande coalitiepartijen. En dat degenen van u die geen deel uitmaken van die coalitie dat misschien heel anders hebben ervaren. Maar de vier partijen die vanaf april, mei, juni tot aan nu met elkaar hebben gepraat waar ik bij was, deels in het begin nog onder mijn leiding en richting het einde wat minder onder mijn leiding, maar veel rechtstreekser met elkaar… is het echt een hele verandering geweest in elkaar vinden, vooral op de inhoud. Die inhoud geeft inderdaad wat stof tot discussie. Ik heb wat reacties gezien. Het is op een aantal punten een coalitieakkoord dat daadwerkelijk wel stappen maakt. Dat proces heeft een flink aantal weken gekost. U moet zich voorstellen dat we ongeveer twee keer per week bij elkaar zaten.

Eén keer ging het globaal meer over het proces en wanneer doen we wat en wat communiceren we naar buiten. En een andere avond en in één geval was het een volledige dag van 's ochtends vroeg tot 's avonds na de pizza die hier werd bezorgd, waar het echt ging over de inhoud. Dat waren best intensieve gesprekken, dat kan ik er wel bijzeggen. Het was in totaal iets van twee keer per week want bijna iedereen heeft daarnaast ook nog een volledige baan en een ander leven. Ikzelf overigens ook. Dat betekent dat het misschien voor diegenen die niet betrokken waren bij dat proces soms een beetje lang heeft geduurd. Daar ben ik me goed van bewust. We hebben ons tijdens het proces afgevraagd over wat we al kunnen communiceren. Maar dan kom je met het dilemma dat je eigenlijk of alles kunt communiceren of niets communiceren. Als je er nog niet volledig uit bent, kun je ook niet zeggen: over deze dingen zijn we het al eens. Dat gaat gewoon niet in zo een proces. Ik ben voor de partijen die daar niet aan hebben deelgenomen blij met het geduld dat u met ons heeft gehad. Inmiddels zijn we eruit. We hebben zo veel mogelijk van de eerste gesprekken meegewogen. We hebben de wensen van de partijen die niet deelnemen geïnventariseerd. We hebben gecheckt of ze zijn verwoord in het coalitieakkoord en wordt er op zijn minst aandacht aangegeven.

Ook al realiseerden we ons dat niet per se dat de aandacht is die elke partij had gehoopt, maar dat zit er nu eenmaal niet in. We menen dat we over alle punten die we raadsbreed hebben geïnventariseerd goed gepraat hebben en ook daadwerkelijk tot een formulering in dat akkoord zijn gekomen. Het akkoord is niet overdreven dik, dat zult u gezien hebben. De conclusie was dat we geen behoefte hebben aan een akkoord dat alles probeert te regelen voor vier jaar. Dat gaat het toch niet worden. Het akkoord bestaat uit een paar hele concrete punten. Met de aanname dat de dingen die niet worden genoemd gewoon blijven voortgaan volgens het bestaande beleid. En een duiding waar de visie van de vier partijen: wat verwachten we van Wassenaar, hoe zouden we willen dat Wassenaar er in 2050 uitziet? En de 2

overtuiging dat de partijen met dat beeld voor ogen de komende vier jaar goed kunnen doorkomen. Ik weet niet of iemand een vraag heeft voor mij. Ik kan me voorstellen dat u dat niet hebt en dat u door wilt naar de inhoudelijke discussie. Maar als u vragen heeft over het proces ben ik graag bereid dat toe te lichten. De voorzitter: Ik kijk nog even rond, maar dat is volgens mij niet het geval. Mijnheer Bolkesteijn. Want dan zijn we hier bij het moment aangekomen dat de opdracht als informateur en formateur is afgerond. Daar wil ik u hartelijk voor danken. U gaf zojuist een hele mooie beschrijving van de afgelopen periode. Het zijn drie zeer intensieve maanden geweest waarbij en ik heb zo her en der wat rondgevraagd aan degenen die er nauw bij betrokken zijn geweest, zowel aan de onderhandelende zijde als aan de zijde van de ambtelijke ondersteuning, eenieder het heeft ervaren als een zeer prettige samenwerking waarin u ervoor heeft gezorgd dat het proces bleef lopen. Dat, wat u zelf ook mooi beschreef, een samenwerking die een tijdje geleden misschien van nature nog niet zo natuurlijk voelde, steeds verder vorm en inhoud heeft gekregen. Daar wil ik u voor danken. Dank voor de inzet die daar is gepleegd. Het mooie is, de heer Bolkestein heeft aangegeven de kunst te beheersen dat je soms vertraagt en soms versnelt en dat is een belangrijke eigenschap voor een formateur.

Bij de fases waar u wilde versnellen werd de wet van Klets op tafel gelegd. De wet van Klets, van Bolkestein, is wel een aantal keer gebezigd. Dat betekent: als je de tijd volpraat, als je mensen de tijd geeft dan gaan ze dat ook vanzelf volpraten. Een oud-collega van mij zei: vraag nooit aan een politicus om de tijd vol te praten, dat doet hij vanzelf. Maar als je voortgang in een proces wilt hebben dan moet je ook bij tijd en wijle zorgen dat die voortgang er is. Maar op andere dossiers is het soms heel verstandig om juist wel wat te vertragen, de verdieping te zoeken. Dat is bijvoorbeeld ook gebeurd met de financiën. Daarom was het heel fijn en ik wil die personen vanavond ook expliciet noemen, dat er ook vanuit de ambtelijke organisatie natuurlijk breed, maar ook in het bijzonder Charlotte, Marlou, Tom en Stefan steeds hebben klaargestaan om er ook voor te zorgen dat het proces ook aan ambtelijke zijde soepel bleef lopen. Met daarachter die hele organisatie om de zaken voor elkaar te krijgen. Ik begrijp dat er wel wat zorg was en een aantal jeukwoorden bij de formateur zelf. Dat ging vooral over de groene bruisende parel. En even schijnt het gerucht te zijn gegaan dat het nieuwe coalitieakkoord de groene bruisende parel van de randstad zou gaan heten. Maar het is gelukkig een andere titel geworden. Dat zal voor u ongetwijfeld een geruststelling zijn.

Het initiatief om met maatschappelijk Wassenaar in een vroegtijdig stadium, aan de hand van spreekduur in gesprek te gaan was, denk ik, een bijzonder moment. En volgens mij heeft u er zelf ook bijzonder veel genoegen aan beleefd. Dat heeft nog breeduit het NRC gehaald en daarmee heeft Wassenaar, denk ik, laten zien dat we enorme stappen zetten in het steeds verder volwassen worden van onze bestuurscultuur en dat we dat op deze manier kunnen doen. We weten ook dat u dat in de afgelopen drie maanden heeft gecombineerd met zorgen voor uw gezin en daarnaast een drukke baan. Dus bij tijd en wijle moesten we voor correcties op teksten gewoon de auto even aan de zijkant van de snelweg parkeren en de laatste dingen doorgeven. Dat ging allemaal door. Ik heb ook wel begrepen dat even de onderhandelingen toch op een later moment, of in ieder geval de voorbesprekingen gedaan moesten worden, omdat er gewoon eerst aan de kinderen moest worden voorgelezen. Dat is maar goed ook, prioriteiten stellen, zo is het. Martijn Bolkestein, ik wil jou ontzettend danken voor jouw inzet in de afgelopen drie maanden voor het eerst informeren en het formeren zodat er een nieuw gemeentebestuur aan de gang kan. Dank daarvoor. Dat willen we doen door iets mee te geven. In dit gebouw heb je toch heel veel uren doorgebracht.

Dus we willen ook een blijvende herinnering aan deze informatie en formatieklus aan jou meegeven door dit gebouw aan jou te schenken. Geef het een mooi plekje. We denken dat jij wel iemand bent die een prent kan waarderen. Dank je wel. Dan zijn we aangekomen bij de bespreking van het Coalitieakkoord Wassenaar 2022-2026 onder de titel: Zelfbewust, duurzaam en realistisch. Zoals zojuist bij de vaststelling van de agenda gemeld zou ik graag in de begrotingsvolgorde het woord willen geven. Dan beginnen we bij de heer Schokker namens het CDA. De heer Schokker: Voorzitter, drie maanden na de verkiezingen is het dan zover. Het CDA feliciteert de partijen VVD, Hart voor Wassenaar, Lokaal Wassenaar! en GroenLinks met het bereiken van het nieuwe coalitieakkoord. We bedanken ook, dat is zojuist gebeurd maar ik wil het ook onderstrepen, de formateur en de ambtelijke ondersteuning voor hun werkzaamheden. Onder leiding van architect Hendrickx treffen we vier partijen – waarvan er een aantal in de vorige periode nog regelmatig met elkaar overhooplagen – in een hartstochtelijke liefdesrelatie aan. Of misschien nog wel beter geformuleerd: er lijkt sprake van een collectieve betovering. Immers, hoe kan het nu dat de volstrekt onnodige ozb-verhoging van 20% door de VVD, vorige keer nog een breekpunt, ook niet meer als een belemmering wordt gezien.

Om de hypnose in stand te houden en de stabiliteit van het geheel te bewaken zal strikte gehoorzaamheid aan de architect noodzakelijk zijn. Hier werd in de laatste editie van De Wassenaarse Krant al een voorschot op 3

genomen toen duidelijk aan GroenLinks werd gemeld dat ze niet te links mag worden. Het zal je maar worden gezegd. We hopen van harte op een bestuur zonder gedoe. Maar, of het realistisch is? Van de formateur begrepen we in het beginstadium dat de vier partijen graag zoveel mogelijk de andere partijen uit de raad wilden betrekken. Dat is net ook al even toegelicht. We hebben hier eigenlijk niets meer op gehoord. In onze beleving is de uitgestoken hand een fata morgana geweest, jammer. Alleen een vage belofte in het akkoord maar over voldoende ruimte voor het democratisch proces resteert bij de uitwerking. We gaan het zien. Ook in de vorige coalitieperiode was het gewoon zo dat voorstellen in de raad werden behandeld. Maar goed, vanzelfsprekend en zo kent u het CDA ook, zullen wij constructieve oppositie voeren. We zullen goede voorstellen altijd steunen. Zelfbewust, duurzaam en realistisch, zo luidt het motto. Is er sprake van zelfbewustzijn? Er lijkt vooral te worden gebouwd aan een groot hek om Wassenaar dat er in 2050 ook echt moet staan. Ik citeer: "overleggen in de regio is constructief, maar we houden te allen tijde vast aan ons eigen belang." We gaan toch niet weer terug naar de tijd van cherrypicken in de regio? Onverstandig. Wassenaar moet juist voor haar zelfstandigheid een goede en betrouwbare partner zijn. En dan is het soms geven en nemen. Duurzaamheid.

Het eigenlijke grote thema tot 2050 is alleen met een vergrootglas te vinden. En dan zelfs eigenlijk niet. Een gemiste kans. Juist de komende jaren moet de verduurzaming in versnelling worden gebracht. Waarom staat er niets over de stikstofcrisis? Dat is toch ook wel iets dat onze inwoners raakt. Over het realistisch gehalte kom ik nog te spreken. Wat is er dan wel goed. Na al die weken ligt er in ieder geval een vlot geschreven akkoord van zo'n elf pagina's. Het leest lekker weg en het bracht me al snel in zomerse sferen. Zeker toen ik ging fantaseren over Wassenaar in 2050. Wat leek het eigenlijk veel op het Wassenaar van nu. En eerlijk is eerlijk, dat klinkt zo gek nog niet. Laten we inderdaad vooral het vele goede dat hier is behouden. Maar het CDA gunt Wassenaar toch ook een beetje dynamiek en ontwikkeling. Waar is het jeugdig elan? Hoe zorgen we voor verdere integratie met onze expats? En u noemt prachtige musea in 2050. Waar doelt u op? Wat zou het mooi zijn als er ook een nieuw historisch museum onder valt. Op Verkeer lijkt het een en al daadkracht. Zo te zien is dit een complex dossier omdat de belangen vaak tegenstrijdig zijn. Wat de een als voordeel beschouwt, is voor de ander een nadeel. De richting om naar 30 km per uur te gaan kan het CDA zeker steunen. De uitwerking daarbij is echter nog wel cruciaal.

Waarom is er bijvoorbeeld voor gekozen om alleen in Wassenaar-Zuid nog wel enkele 50km-wegen te behouden en in de rest van het dorp helemaal niet? Ook wordt de ambitie uitgesproken om nog eens te kijken naar het Rozenplein. Waar is de daadkracht? Er is al zo veel gekeken. Maar wat hebben onze inwoners daar nu aan? In de eerste zin van het akkoord lezen we dat Wassenaar in 2050 een sociale gemeente met een evenwichtige, demografische verdeling is. Werkelijk? Niets is minder waar. De nieuwe coalitie laat jongeren en ouderen die een woning zoeken gewoon in de kou staan. Er is werkelijk geen enkele ambitie meer te bespeuren. Sterker nog, plannen die al in uitvoering zijn, zoals Den Deijl, worden teruggedraaid en op de lange baan geschoven naar 2026 en verder. Wat resteert, is dat alleen de plannen in 2026 moeten zijn afgerond. Met het terugdraaien van plannen waar de gemeenteraad al over heeft besloten maken we geen beste beurt als voorbeeld van een betrouwbare overheid. Maar afgezien daarvan, alleen in plannen kun je niet wonen, om een bekende PvdA-politicus te parafraseren. Waar moeten onze leerkrachten, de verpleegsters en de politieagenten wonen. U wilt ook, staat in het akkoord, jongeren gaan raadplegen. Welke jongeren kunnen hier nog komen wonen? Ook op het gebied van het Sociaal Domein is de ambitie ver te zoeken. Het beleid en budget blijven gelijk.

De praktijk laat toch echt iets anders zien. Er wordt steeds meer beroep gedaan op de jeugdzorg en met een vergrijsde omgeving stijgt ook het beroep op de WMO snel. Hoe gaan we dit te lijf? Participatie wordt gereduceerd tot het beter afhandelen van klachten en bezwaren. Het CDA wil dat mensen worden gehoord, natuurlijk, en dat ze een reactie krijgen. Maar dat is eerder een kwestie van een goede organisatie dan dat het college zelf alle klachten gaat afhandelen. Echte participatie is bijvoorbeeld een duurzaamheidsberaad van en met de inwoners. Waarom is zoiets niet opgenomen? We missen ook de extra aandacht voor armoede in deze tijden van inflatie. Tot slot kom ik bij het meest wonderbaarlijke aspect van dit akkoord. Dat zijn de financiën. Er wordt een aantal structurele extra lasten genoemd. Stel dat we inderdaad het groenonderhoud naar A gaan doen. A is een technische term voor perfect. Als we dat doen, kost dat € 750.000,00 per jaar extra. De overige genoemde posten van betere communicatie en participatie moeten dan echt miljoenen gaan kosten willen we kunnen begrijpen wat hier gebeurt. De genoemde sanering van de gemeentewerf, inrichtingsaanpassingen voor de 30 km zijn immers gewoon investeringen met jaarlijkse afschrijvingen.

Zoals u in de brief van het college over de meicirculaire heeft kunnen lezen, die vandaag is verschenen, zijn er overschotten tot en met 2025 van ruim € 3 miljoen à € 4 miljoen. Waarom is het dan toch nodig om de ozb met 20% te verhogen? Het gaat om ruim € 2.000,00 die jaarlijks moet worden opgehoest door de inwoners. Toch gemiddeld zo een € 200,00 per huiseigenaar per jaar. En dat in tijden van hoge inflatie. Bovendien gaat de toeristenbelasting omhoog. Nog weer een paar ton erbij. Kortom: de gemeente Wassenaar 4

gaat verder geld oppotten terwijl het volstrekt niet nodig is. Daarnaast wordt er geschermd met het in 2026 verlagen van de tarieven van Avalex. Over niet realistisch gesproken. Dit zou alleen kunnen door de service extreem te verlagen. Door minder routes of door minder vaak te rijden. Dit betekent dus dat we afvalhopen krijgen in Wassenaar. Ongelofelijk, dat dit voorstel serieus kan worden opgenomen in een akkoord. Ondanks grote aarzelingen bij dit akkoord gaat het CDA met een optimistisch gemoed de oppositie in. Wassenaar is en blijft een unieke gemeente om in te wonen. En onze fractie zal haar ideeën over de toekomst van Wassenaar luid en duidelijk naar voren brengen. Niet alleen ver weg in 2050, maar natuurlijk vooral ook voor de komende maanden en jaren. We hopen op een stabiele coalitie en wensen u veel wijsheid toe. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Nijman, namens de VVD. De heer Nijman: Dank u voorzitter. Allereerst wil ik toch namens de fractie van de VVD Martijn en ook alle ambtenaren bedanken voor alle avonden, feestdagen, weekenden die jullie hebben besteed om ons te ondersteunen. Dat wij dit doen, soit, het is een hobby voor ons. Ons thuisfront is er misschien aan gewend. Maar dat jullie zo veel hebben moeten opofferen vind ik bijna een applaus waard, dank daarvoor. We kunnen klappen.

En natuurlijk wil ik hier ook het thuisfront, waarvan een deel hier vanavond aanwezig is, bedanken dat jullie de onderhandelaars zo veel tijd met ons hebben laten besteden zodat we uiteindelijk tot een mooie coalitie konden komen die we vanavond verdedigen en afgelopen zaterdag hebben gepresenteerd. De VVD is tevreden met dit coalitieakkoord waar het over duurzaam en realisme gaat, we hebben het gesloten met Hart voor Wassenaar, GroenLinks en Lokaal Wassenaar, met de regisseur, de heer Bolkestein. Vier jaar geleden stonden we hier nog met de grote uitdaging van zelfstandigheid. En nu hebben we het al over een zelfbewust Wassenaar. Hoe kunnen de tijden veranderen? Ik vind het ook wel deels een compliment aan het college van de afgelopen vier jaar. Zelfbewust zullen we samenwerken in de regio, in het belang van Wassenaar. Maar de nadruk ligt op samenwerken. We nemen onze verantwoordelijkheid daar en lopen er niet van weg. We hanteren in alles wat we doen een realistische benadering. Realistisch begroten zullen we zeker tegemoetzien in de begroting. Wassenaar blijft goed en wordt beter. Dat was ons logo en ik denk dat we dat in dit programma ook zien. We zien een stabiel zelfstandig Wassenaar waarin het huishoudboekje op orde blijft en zelfs nog iets beter wordt. Met een structureel sluitende begroting en een gezonde liquiditeitspositie.

Waarin we blijvend investeren aan wegen en andere goede voorzieningen voor iedereen en we een dienende gemeente hebben waarin de inwoner centraal staat, met een laagdrempelig gemeentekantoor, zowel fysiek als digitaal. En waar we ook blijven investeren in ons jonge ambtenarenapparaat, dat er pas sinds september staat. Veel besluiten van de afgelopen vier jaar zullen worden uitgevoerd. Zoals investeren in verkeersveiligheid, het dorpscentrum, de renovatie van De Paauw, de Woonvisie 2030 met 25% sociale woningbouw. De aanpassing van de N44 waarmee we een aaneengesloten stuk natuur krijgen vanaf de kust tot aan het Groene Hart. En natuurlijk het invoeren van de door deze raad reeds goedgekeurde plannen om zowel de jeugdzorg als ook de ouderenzorg effectiever en daarmee efficiënter te maken. Daar hoefden we niet veel tijd aan te besteden want daar ligt gewoon een gedegen plan en dat helpt als je daardoor een wat dunner coalitieakkoord kunt schrijven. We hebben ook besloten dat de armoederegisseur structureel onderdeel wordt van onze gemeentelijke dienstverlening. We hebben goede ervaringen met deze functionaris in het voorkomen dat problemen ontstaan. Tenslotte is voorkomen beter dan genezen. Tijdens de verkiezingen hebben wij gepleit voor een jeugdgemeenteraad. Voor de VVD is het van belang participatie van jongeren te verhogen.

Maar hoe we dit precies gaan doen, zullen we samen met de jongeren gaan besluiten en niet wij wat oudere mannen en vrouwen, maar samen met de jeugd. Dan komen we tot een belangrijke portefeuille Mens en maatschappij, van onze wethouder Caroline Klaver-Bouman sluit hier ongelofelijk mooi op aan. U kent allemaal onze wethouder Caroline. Ze heeft een hele brede ervaring in deze raad en ook in ons dorp. Het verhogen van de verkeersveiligheid van alle verkeersdeelnemers is en blijft voor ons van groot belang. Daar hebben we de afgelopen vier jaar aan gewerkt en dat staat ook nu weer in het akkoord. Uiteraard zal de VVD, net zoals gedurende de coronaperiode toen de VVD op de bres heeft gestaan voor een extra lokale steun aan onze lokale ondernemers, ook komende jaren weer klaarstaan om de ondernemers te faciliteren zodat zij kunnen ondernemen. Ons mooie dorp kan tenslotte niet zonder onze ondernemers. Helaas zien we ook in Wassenaar polarisatie tussen noord en zuid, oost en west, tussen rijk en arm. Maar al deze mensen worden in deze raad vertegenwoordigd. En daarom is dit akkoord bewust op hoofdlijnen zodat we samen, binnen bepaalde kaders, kunnen werken aan oplossingen voor ons dorp, voor Wassenaar, voor iedereen. Want we zitten hier niet voor onze eigen eer, we zitten hier tenslotte om het belang van Wassenaar te dienen.

We staan positief tegenover constructieve inbreng van de andere raadsleden. De Visie 2050 is belangrijk omdat we daarmee vaststellen waar we op termijn willen zijn. Hoe Wassenaar er op termijn zal uitzien. Dit is 5

een goede leidraad voor beslissingen die we de komende periode moeten gaan nemen. En zeker de uitdagingen die we vandaag de dag nog niet kunnen bedenken. Tot slot wil de fractie van de VVD dit college met vier voltijdse Wassenaarse wethouders succes en met name ook plezier wensen. Succes met het maken van het collegeprogramma en de begroting in het belang van ons mooie Wassenaar. Dank u voorzitter. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan wil ik graag het woord geven aan de heer Krabbendam namens D66. De heer Krabbendam: Voorzitter, over de nieuwe coalitie. Ruim drie maanden na de verkiezingen presenteerde de nieuwe coalitie het afgelopen weekend een akkoord op hoofdlijnen onder de titel: Zelfbewust, duurzaam en realistisch. Best lang voor zo een document op hoofdlijnen. Tijdens de afgelopen coalitieperiode zijn door de VVD, Lokaal Wassenaar, CDA en D66 veel concrete zaken gerealiseerd of in gang gezet. D66 is verheugd dat de nieuwe coalitie heeft aangegeven dat ze veel van het beleid zullen doorzetten. D66 vindt het ook goed dat de nieuwe coalitie uitvoering geeft aan de brede wens van de vorige gemeenteraad om de snelheid te verlagen naar 30 km per uur.

D66 staat voor beter beleid en een goed bestuur en is bereid daar de komende vier jaar een constructieve bijdrage aan te leveren om samen de grote maatschappelijke opgave zoals rond het klimaat en woningnood en de gevolgen van de vergrijzing te kunnen aanpakken. En om maatregelen, zoals opgesteld door het vorige college, die ervoor moeten zorgen dat de jeugdzorg en de WMO zorg effectiever en efficiënter wordt. Tijdens onze gesprekken met de informateur hebben wij aangegeven dat het coalitieakkoord groen en duurzaam moet zijn. Het percentage sociale woningbouw bij nieuwbouw moet weer omhoog naar minimaal 30%. En de gemeente moet nu toch echt aan de slag gaan met inwonerparticipatie met de nieuwe verordening en het inwonersparticipatiekompas in de hand. Het akkoord, zoals nu voorligt, is echter vooral behouden wat er al is en toont een gebrek aan ambitie. Het gebrek aan urgentie op de grote maatschappelijke opgave is meer dan teleurstellend en onze inwoners wordt weinig perspectief geboden. Deze coalitie zet de stip op de horizon op 2026, 2030, 2050 zelfs. Maar doet niets op de weg daarnaartoe en schuift lastige keuzes voor zich uit. Na 2030 schijnt zelfs het denken überhaupt te staken. Dat is jammer. Het akkoord nader bekeken voorzitter. Het venijn zit in de staart. In de voorlaatste zin kondigt dit college uit het niets een verhoging van de ozb aan.

Dit maar liefst 20% en en passant wordt de toeristenbelasting ook nog maar even verhoogd. Waar komt dit idee voor deze verhoging van de eigen belastingcapaciteit vandaan vraagt mijn fractie zich oprecht af. Wassenaar staat nu al in de top van gemeenten met de hoogste woonlasten per inwoner. De vraag is: waarom in deze tijd een extra lastenverzwaring voor de inwoners? Waarom is dat nodig? We vragen ons ook oprecht af waar de coalitiepartijen dat ook alweer in hun verkiezingsprogramma hadden opgenomen. Wij hebben het in ieder geval niet kunnen terugvinden Een van de weinige concrete punten in het coalitieakkoord is de snelheidsverlaging naar 30 km per uur binnen de bebouwde kom. Zoals gezegd, we zijn erg blij dat het nieuwe college aan de slag gaat met dit onderdeel van het verkeersplan uit de vorige periode om de verkeersveiligheid in het dorp te verbeteren. Alternatieven zoals fietsen te bevorderen en sluipverkeer tegen te gaan. Op gebied van natuur en klimaat zijn de ambities in dit akkoord wel heel erg bescheiden. Parkeren in het Natura 2000-gebied Meijendel wordt niet ontmoedigd en de huidige files zullen dus niet worden aangepakt. We zien geen enkele ambitie op het gebied van stimulering van elektrisch vervoer en ook niet op het gebied van duurzame energiewinning.

En op welke manier is regenwater afvoeren via het riool duurzaam te noemen? Wassenaar loopt voorop met het integraal huisvestingsplan, het IHP, dat tijdens de afgelopen coalitie onder verantwoordelijkheid van D66 is vastgesteld. Het IHP gaat over de huisvesting van de scholen, voor de aanwezigen die nog niet helemaal thuiszijn in de afkorting. Toen bleek dat vanwege financiële dekking en gebrek aan draagvlak binnen de raad het niet mogelijk was om een hogere norm dan bijna energieneutraal (BENG) als norm op te nemen heeft GroenLinks binnen het IHP gepleit voor het verhogen van de ambitie naar de hogere norm energieneutraal, ENG, voor nieuwbouw en vervanging. Wij delen die ambitie en hebben het ook zo verwoord in ons verkiezingsprogramma. Maar van die gezamenlijke ambitie zien wij niets terug in dit akkoord. Bij het groot onderhoud dat binnen het IHP inderdaad behoort tot de verantwoordelijkheid van de school komt de coalitie niet verder dan het gesprek aangaan over het nut van isoleren, maar biedt de scholen nul perspectief op enige steun vanuit de gemeente. Hoe ziet dit college zijn eigen verantwoordelijkheid voor het verduurzamen van de scholen. We zouden graag een grotere ambitie zien en we zijn van harte bereid om de nieuwe wethouder voor natuur, klimaat en mobiliteit daarbij te steunen.

Hoe gaat de gemeente de Wassenaarse inwoners helpen met het versneld verduurzamen van hun woningen? Verder dan wat nu wordt genoemd: informeren, stimuleren en faciliteren. Inwoners hebben nu te maken met stijgende energieprijzen. Er is daarnaast een grote noodzaak om te verduurzamen vanwege de klimaatcrisis. Koppel daarom urgentie en noodzaak aan een heldere 6

visie met meer ambitie. Waarom denkt de coalitie niet aan een klimaatfonds in enige vorm? Hoe denkt de coalitie anders de inwoners in deze moeilijke tijden te ondersteunen bij het realiseren van deze belangrijke klimaatdoelstelling. Voorzitter, dan de woningnood. Want zo mag ik het toch wel noemen? Het toewijzen van een hoger percentage huurwoningen aan de eigen inwoners klinkt heel sympathiek. Maar dan moet er wel iets te verdelen zijn. Door het gebrek aan ambitie van deze nieuwe coalitie om te bouwen valt er straks helemaal niets te verdelen. Want deze coalitie is niet van plan te gaan bouwen voor de groepen inwoners die naar een geschikte woning op zoek zijn. De starters, de jonge mensen die in Wassenaar in de zorg, het onderwijs of bij de politie werken en hier graag willen wonen. Het CDA refereerde er terecht ook al aan. De ouderen die graag in een appartement willen wonen in de buurt van zorg en voorzieningen. Met deze nieuwe coalitie hebben ze het nakijken. Op de plannen voor sociale huur en koopwoningen op het terrein van de voormalige Den Deijlschool zet deze coalitie er met de keuze voor grondgebonden gezinswoningen een streep door. Mijn fractie is daar zeer teleurgesteld over. Volkshuisvesting is de kernverantwoordelijkheid van de gemeente als het gaat om wonen, het nieuwe college lijkt daar ook blind voor.

Net zoals dit nieuwe college geen focus en visie heeft op een andere belangrijke verantwoordelijkheid voor gemeenten. Het hoofdstuk Mens en maatschappij komt er überhaupt bekaaid vanaf in het coalitieakkoord. We zagen twee mooie afbeeldingen. Het ging over het dorpscentrum. Maar mens en maatschappij? Wij missen focus en visie op de portefeuilles van de grote maatschappelijke opgaven rond jeugdzorg, ouderenzorg en armoedebestrijding. De tekst over het dorpscentrum stelt ons voor een raadsel. Wij vragen ons na lezing van het coalitieakkoord af welke discussie wij vorige week dinsdag eigenlijk met de wethouder hebben gevoerd over het Centrumplan en de overschrijding van het ter beschikking gestelde budget met maar liefst € 1.450.000,00. Wij ontvingen vrijdag 17 juni jl. een raadsinformatiebrief met dit nieuws, maar te weinig informatie om daar een goede discussie over te hebben. De toegezegde nieuwe brief hebben wij nog niet ontvangen zodat we op 5 juli a.s. op dit moment, met deze informatie, niets anders kunnen doen dan het verzoek om aanvullend budget af te wijzen en het nieuwe college te vragen de aanbesteding als mislukt te beschouwen en niet te gunnen aan een van de twee inschrijvers. Het nieuwe college zegt in het coalitieakkoord te komen met een aangepast en haalbaar plan. Dat wachten we dan maar af.

Mijn fractie spreekt haar teleurstelling uit over de wijze waarop met dit dossier de laatste week is omgegaan terwijl er dus ook al een tekst in het coalitieakkoord lag, die richting gaf waar ze aan dachten, het niet met ons is gedeeld en toch in de discussie is gebracht. Het is onbegrijpelijk. We hopen op een betere omgang met de raad tijdens de komende raadsperiode. De focus op de gemeentefinanciën in het coalitieakkoord en het doen toenemen van de algemene reserve laat zien dat binnen deze coalitie de misvatting heeft postgevat dat de gemeente er is om nog meer vermogen te verwerven. Wassenaar is een financieel blakend gezonde gemeente, zo hebben we onlangs van de experts van de Rekenkamer weer geleerd. De hamvraag is dus: waarom deze vier partijen het nu ineens, drie maanden na de verkiezingen, nodig vinden om de ozb met maar liefst 20% te verhogen. Met een lokale lastenverzwaring voor inwoners in een tijd dat boodschappen flink duurder worden en de energieleveranciers hun prijzen meer dan verdubbelen, toont dit college weinig gevoel te hebben voor de financiële positie van veelal inwoners en huiseigenaren die de eindjes maar net aan elkaar kunnen knopen. De in het vooruit gestelde tariefsverlaging van 25% van de afvalinzameling is niet alleen boterzacht en wederom pas weer aan het eind van deze raadsperiode ingepland.

Die lastenverlichting komt dus te laat, als deze al te realiseren is. Voorzitter, er komen vier fulltime wethouders, waarmee Wassenaar mag rekenen op een degelijk beleid in kwaliteit van bestuur. Om die reden geven wij het nieuwe college graag een kans om echt werk te maken van inwonerparticipatie. En ons te verrassen met initiatieven en het daadwerkelijk betrekken van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We gaan dit op de voet volgen. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan is het woord aan de heer Hendrickx, namens Hart voor Wassenaar. De heer Hendrickx: Voorzitter, dank u wel. Het heeft even geduurd, maar dan heb je ook wat. En niet zomaar wat. Het coalitieakkoord dat voor ons ligt en wat het resultaat is van goede onderhandelingen tussen de Wassenaarse VVD, Hart voor Wassenaar, Lokaal Wassenaar! en het Wassenaarse GroenLinks, is een akkoord dat ertoe doet. Vier lokale of bijna lokale partijen die eerst met elkaar beoordelen hoe de wat verder weg liggende toekomst met een visie voor 2050 eruit gaat zien, om vervolgens de eerste vier jaar daarnaar op weg in te vullen. Het verheugt mij dat voor de eerste keer in de Wassenaarse geschiedenis een meerderheid in de coalitie van puur Wassenaarse komaf is. Dat verheugt ons daadwerkelijk omdat daarmee de Wassenaarse kracht wordt aangegeven en verder versterkt. Zoals gezegd: een visie voor 2050.

Wassenaar is een dan nog groenere gemeente, 30.000 inwoners, 13.000 woningen maar bovenal veilig. Op straat, op school, overal. Het zal er goed leven zijn voor iedereen. We zijn een gemeente voor alle 7

Wassenaarders, voor alle leeftijden, waar ze in Wassenaar ook wonen. Degenen die hier wonen hebben een stok gepakt en een cirkel van 360 graden om zich heen getrokken en dat zijn de grenzen van Wassenaar. Iedereen die binnen die cirkel woont, behoort tot de eigen Wassenaarse samenleving. Wassenaar zal veel minder verkeersdruk hebben dan nu. Slechts door Wassenaar passerend verkeer is er haast niet meer. De mensen in Wassenaar rijden rustig en dragen bij aan de veiligheid en het terugdringen van overlast. In Wassenaar is ruimte en rust belangrijk en dat wordt gekoesterd. Veel van wat je nodig hebt, kun je in Wassenaar vinden, recreatie, zorg, uitgaan en bij de winkels die in het dorp zijn gevestigd. De energietransitie is zonder grote problemen afgerond. Warmte en elektriciteit zijn zekerheden. En Wassenaar is groen. Wassenaar is zelfstandig. Het is het Zuid-Hollandse dorpje dat naam en faam heeft als een van de mooiste en best leefbare gemeenten in Nederland. Een tikje eigenwijs, heel zelfbewust. Om die zelfstandigheid te borgen beschermen we onze groene grachten en zorgen we ervoor dat we een gemeente zijn die nooit schulden zal hebben. En dat is het ijkpunt voor ons financiële beleid. Nooit schulden, nul schulden. Laat ik het afsluiten met de constatering dat onze natuur, onze ligging, onze stranden en onze bewoners Wassenaar een rijk dorp maken.

We hebben een kort en compact coalitieakkoord. Veel staand beleid blijft ongewijzigd. Ik wil uitspreken dat ondanks dat we vele meningsverschillen hebben gehad de afgelopen vier jaar bij ons en bij Hart voor Wassenaar het respect voor de coalitie van de afgelopen vier jaar zeker bestaat. Datgene dat goed is, zullen we proberen in stand te houden. Voor datgene dat we verkeerd vinden, zullen we proberen een meerderheid te vinden om dat te veranderen. That's all in the game. Maar we wilden met het korte en compacte coalitieakkoord niet vastzitten op checklijstjes. We gaan de komende jaren op onze weg nogal wat tegenkomen. En het feit dat dit coalitieakkoord reacties oproept, geeft aan dat het een akkoord met impact is. We hebben ons voorgenomen om veel uit te leggen aan de Wassenaarders, dat moeten we. We rekenen erop dat het goed begrepen gaat worden. En mocht het niet zo zijn, dan zijn we niet de beroerdste om ons aan te passen aan datgene wat Wassenaarders ons vertellen. We vragen ons altijd af: is het goed voor Wassenaar, wil de Wassenaarder het en wil Wassenaar het. In samenwerking met de financiële afdeling is vastgesteld dat we jaarlijks grote bedragen uit de spaarpot halen om de lopende rekeningen mee te betalen. Allerlei reserves worden gevuld, vanuit onroerend goed of vanuit de algemene reserve om vervolgens te worden uitgedeeld als baten in de begroting. Dat stopt.

Zo veel is heel goed leesbaar in het coalitieakkoord. Je kunt je bezit niet opsnoepen zonder grote gevolgen. Een deel van de ozb-verhoging van 20% is nodig om niet meer de spaarpot te leeghalen. We moeten vooruitkijken naar de grote investeringen die we gaan doen. De scholen, de sporthal, het raadhuis, om maar een paar te noemen. Bij elkaar opgeteld overstijgt dat ruim onze beschikbare middelen. Gelukkig hebben nogal wat onroerend goed in bezit van de gemeente en dat zullen we, daar waar opportuun en mogelijk, daadwerkelijk ook verkopen. Die zullen worden aangewend voor de investeringen die we nog gaan doen. Een tweede zorg voor de komende jaren is het forse tekort op jeugdzorg en WMO. Je praat niet over een paar ton, je praat over miljoenen. En daar zullen de tekorten fors moeten afnemen door een ander beleid dat het eindresultaat hetzelfde houdt maar wat minder gaat kosten. Ook voor het achterstallig onderhoud zullen middelen nodig zijn. Het sleutelwoord voor het financiële beleid is prudent. Ik zeg het nog een keer: prudent. We laten ons leiden door de lange termijn en niet alleen door een korte termijn gemeentelijke begroting. We zullen de toeristenbelasting verhogen. Die zal stevig zijn maar dat valt nu nog niet te bepalen. Samen met de toeristenbelasting zijn we op zoek naar mogelijkheden om opbrengsten te creëren uit recreatief dagbezoek.

Zowel de toeristenbelasting als de opbrengsten uit recreatief dagbezoek dient dan een financieel doel en het beheersen van de toestroom van verkeer in Wassenaar. Maar vooral dienen de hogere inkomsten om het leven in Wassenaar te verbeteren. Het eerste is dat we in heel Wassenaar naar onderhoudsniveau A gaan, zowel voor wegen als voor groen. En voor de duidelijkheid, in heel Wassenaar. Dat mag € 750.000,00 per jaar gaan kosten. We zullen meer mensen, 2,5 tot 3 fte, gaan inzetten om te communiceren met de Wassenaarders. Als je een e-mail stuurt naar de gemeente en je krijgt te horen uw e-mail is ontvangen en vervolgens hoor je een halfjaar niets meer, of überhaupt hoor je niets, dan is dat niet goed. We zullen daar iets mee moeten doen. We hebben dat in onze besprekingen triage genoemd. Je moet mensen hebben die met de Wassenaarders kunnen communiceren om te vaststellen waar de beste oplossingen aan hun geboden kan worden. En met hun klachten en opmerkingen moet meer worden gedaan dan alleen een ontvangstbevestiging. Er komt een proces dat ertoe leidt dat communicatie met Wassenaarders door het college wordt behandeld. Je wilt uiteindelijk weten wat er leeft en wat er speelt en niet ergens in het proces zien worden opgelost. We gaan een ereschuld aan de Wassenaarders inlossen. De milieuverontreiniging van de gemeentewerf wordt gesaneerd, punt.

Er is geen discussie over geweest, we waren het met elkaar direct eens. De komende jaren worden vier bouwprojecten ter hand genomen. Het ANWB-gebouw, Kerkehout, Middelweg en het havengebied. Hoewel de Middelweg al een vergevorderd project is, willen we daar een andere bebouwing dan tot nog toe voor ogen stond. De woonvisie strekt tot 2050, het jaar waarin we ongeveer 13.000 woningen in Wassenaar willen hebben. Het invoeren van de 30 km per uur in de 8

hele gemeente zal een majeure operatie zijn. Veel communiceren, handhaven en aanpassen zal behoorlijke kosten met zich meebrengen. Voor Hart voor Wassenaar is daarnaast nog een aantal punten belangrijk. We hebben in het coalitieprogramma opgenomen dat de Groene Buffer weer naar 1500 meter moet gaan. Ik kijk iemand aan voor wie dat ook een groot plezier is. We hebben er lang voor geknokt, maar we proberen dat weer terug te krijgen, die autoverkeer tussen Valkenhorst en Wassenaar mogelijk maken. Afwaardering van de Katwijkseweg. Geen intensivering en cultivering van gebruik van de Groene Buffer. Sociale woningen. Hoewel er wettelijke beperkingen zijn willen we naar mogelijkheden om iedere Wassenaarder die in een sociale woning gaat wonen in Wassenaar te plaatsen. Willen is kunnen en ik hoor altijd dertig redenen waarom iets niet kan en we gaan op zoek naar die ene reden waarom het wel kan. We willen een sterk Wassenaar. Daarvoor moet je een goed, adequaat en niet te krap bezet ambtelijk apparaat hebben zowel voor werkzaamheden binnen Wassenaar als de vertegenwoordiging buiten Wassenaar. Er moet nog verder worden gebouwd. De productie van het ambtelijk apparaat moet verder worden vergroot en goed gericht zijn. En zo wordt Wassenaar sterk. Onze dank gaat uit naar Martijn Bolkestein.

Zijn energie en betrokkenheid maakte dat hij efficiënt, effectief en empathisch het proces tot een goed einde heeft begeleid. Zijn geduld en tolerantie haalde de scherpe kanten, voor zover die zich voordeden, weg voordat ze schade konden aanrichten. En veel dank ook aan Tom Oostvogels en Marlou Grobben en Stefan en Charlotte voor hun inspanningen. Ze hebben zich ingezet om het proces te faciliteren, wijsheid in te brengen, corrigerend op te treden waar nodig. Het enige wat we hen konden bieden was overuren, een paar gratis maaltijden, maar bovenal de ervaring van een coalitie- en een programmavormingsproces. Dank. Voorzitter, dit is het laatste wat ik voorlopig op deze plek te zeggen heb. 99 maanden is niet kort, maar het kan altijd nog langer worden. Ik doe dat in de gedachte dat de fractie van Hart voor Wassenaar van zeven mensen samen een sterk en evenwichtig team is. Pascal, Irma, Bert, Françoise, Nicolas, Hans en Nel van wie er vijf de kiesdrempel hebben gehaald, absoluut yes, hebben de ambitie om de komende vier jaar hun bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van Wassenaar. Onze verhoudingen zullen grondig wijzigen. Als fractievoorzitter ben je een beetje de baas, voor zover zij dat overigens toelieten. Maar vanaf nu worden ze mijn baas en gelukkig maar voor vijf/elfde. Ik wens hun succes, goede samenwerking en veel plezier.

Dames en heren, we gaan voor een sterk Wassenaar. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Paulides, namens de fractie van DLW. De heer Paulides: Ja dank voorzitter. Ja, dat wordt nog wat deze raadsperiode. Juichende verhalen van de coalitie en heftige kritiek, nu al, van de oppositie. We hebben als DLW altijd gepleit voor een raadsbreed programma. Een programma dat wij samen wilden opstellen en waar iedereen zich zoveel mogelijk in herkent. Dat is belangrijk, omdat een raadsbreed programma in bestuurlijk opzicht voor eenheid en stabiliteit zorgt, zoals we dat in de periode 2013-2014 ook heel succesvol gezien hebben. De nieuwe coalitie heeft veel tijd nodig gehad. Het is door een aantal partijen al genoemd voor deze formatie. Daarmee was er voldoende tijd geweest voor overleg met ook andere fracties, maar heel teleurstellend heeft de coalitie geen bereidheid getoond om te komen tot een raadsbreed programma. Ofschoon dat wel beloofd is. We gaan daarover praten met elkaar. Dat is niet gebeurd. We staan als Wassenaarse gemeenschap voor een aantal grote besluiten die de leefbaarheid van ons fijne dorp sterk beïnvloeden. Voor deze besluiten is maatschappelijk draagvlak van groot belang. Immers, we moeten het uiteindelijk samen doen. Afgelopen vrijdag werd ik om 12.45 uur via mail benaderd door de pers.

Er werd gesteld: het coalitierapport wordt al druk gelezen in Wassenaar. Ik antwoordde: ik weet van niks. En pas vrijdagavond om 18.15 uur werd vanuit de ambtelijke organisatie het raadsakkoord aan de raadsen commissieleden gestuurd. Dat zegt wel heel erg veel. Wat ons betreft is het overduidelijk dat de coalitie kiest voor u, over u en zonder u en een heel groot deel van de Wassenaarse gemeenschap uitsluit. Een slechte start en participatie en samenwerking zijn wel mooie termen, maar voor deze komende coalitieperiode zijn het vanuit de coalitie helaas kennelijk ook loze woorden. In de afgelopen raadsperiode, waar de VVD en Lokaal Wassenaar! ook deel van uitmaakten was al een gebrek aan samenwerking tussen de coalitie en de oppositie. De mooie verkiezingsbelofte van Hart voor Wassenaar, VVD, Lokaal Wassenaar! en GroenLinks, over participatie en samenwerking blijken nu al achterhaald. Zij kiezen voor confrontatie en uitsluiten. Daarbij komt nog het feit dat na de verkiezingen de intermenselijke omgangsvormen en het gebrek aan zelfreflectie van een zeker raadslid maakten dat de samenwerking tot een absoluut dieptepunt daalde. Het is voor de integriteit van de betrokkenen een criterium om benoemd te kunnen worden. Een integer bestuur van ons mooie dorp is heel belangrijk.

Ik heb daarom zelfs overwogen om direct na de benoeming vanavond een motie van wantrouwen in te dienen tegen het betreffende nieuw te benoemen collegelid. Wij zien de laatste jaren ook het vertrouwen in de lokale politiek ernstig geschaad, hetgeen ook blijkt uit de verder gedaalde opkomst bij de laatste verkiezingen, van 60,3% naar 9

56%. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 was de opkomst in Wassenaar 84,4% en zelfs de relatief onbekende Provinciale Statenverkiezingen hadden in 2019 nog 64,5%. De juichende berichten van de coalitie in de afgelopen periode dat het vertrouwen in de lokale politiek zo is verbeterd, zijn dus regelrecht fake news. Met betrekking tot het coalitieakkoord zelf nog als volgt, er zijn gelukkig ook op papier een aantal lichtpuntjes in het coalitieakkoord. Het coalitieakkoord is niet geheel dichtgetimmerd. Het is een akkoord op hoofdlijnen en dat zou in theorie ruimte kunnen bieden voor een democratisch proces. Maar dan moet er natuurlijk wel een breuk plaatsvinden ten opzichte van de handelswijze van de vorige coalitie. Dus niet het koppentellen van het stemvee in de gemeenteraad, maar een waarachtig afgewogen keuze naar een daadwerkelijk debat. Gezien de samenstelling is hier het uur van de waarheid. Gaan Hart voor Wassenaar en GroenLinks dit nu afdwingen, of blijken zij gewoon oude wijn in nieuwe zakken en sluiten ze de gemeenteraad en daarmee heel veel Wassenaarders uit? Hoe dan ook, als oppositie zullen wij als DLW zoveel mogelijk voor een eerlijk en open debat gaan, waarbij besluiten op basis van een merites tot stand komen en niet op basis van achterkamertjes en voorgekookte, vaak stiekeme plannen.

Om dit akkoord uit te voeren vinden vier coalitiepartijen dat er vier fulltime wethouders nodig zijn, terwijl het algemeen bekend is dat een gemeente als Wassenaar met drie wethouders uitstekend bestuurd kan worden. Tja, gaat het nu om de poppetjes, of om de inhoud? Het lijkt hier heel sterk op dat het om baantjes gaat. En daar is het belang van de Wassenaarse burger niet mee gediend. Er zitten in het coalitieakkoord wel een aantal zorgpunten en addertjes onder het gras. Als eerste noem ik dat de VVD de afgelopen jaren in grote mate het beleid heeft bepaald, maar nu zie ik op papier een 180 graden draai. En dat zou nog wel eens voor problemen kunnen zorgen. Wat wil de VVD nu echt, dat er zo een wijziging komt? Wie is dominant in deze coalitie? Hoe gaat het college om met dit Bokito-akkoord? Ik dat wel als punt van zorg met betrekking tot de stabiliteit van de coalitie. Ik noem als tweede punt de bufferzone bij Valkenburg. Op zich is het positief dat eindelijk weer vastgehouden wordt aan de afgesproken 1500 meter. Maar wij weten uit het verleden dat WWW vanwege het standpunt uit dat overleg geweerd is. Dat is een risico. Moeten we dat echt willen met het risico dat we uit dat overleg gaan? Het is ook een duidelijk gemiste kans in het coalitieakkoord dat er niets over de raadsbrede moties zweefvliegen gezegd wordt.

We hadden hier mooi ook een stikstofuitstoot en het verminderen van het vliegtuiglawaai kunnen bewerkstelligen. Dan over de beperkte gebiedsvisie en de Groene Zone. Dan mis ik wel een duidelijk standpunt. Als derde punt noem ik de mobiliteit. In 2014 juichende verhalen over de ondertunneling van N44. De VVD Wassenaar zou samen met de VVD in Den Haag zich wel sterk maken voor die ondertunneling van de N44. En ze brachten zelfs de naam 'Amsterdamse Baan' in omloop. Nu wordt de N44 alsnog afgewaardeerd en is geen doorgaande route meer. Elders staat: afwaardering naar vijftig kilometer en streven naar de ondertunneling blijft. En dan die 30km-zone in die bebouwde kom. De vijftig kilometer zou maar op twee wegen blijven bestaan, maar ik zie maar één traject genoemd worden, namelijk de Wittenburgerweg tot de Papegaaienlaan. Enig idee wat het aanpassen van de wegen gaat kosten en wat het veiligheidsrisico is wanneer de fietsers en de auto's gebruikmaken van dezelfde rijbaan? Wij vinden dat er meer vrij liggende fietspaden moeten worden aangelegd en dat is veel veiliger wanneer fietsers en automobilisten gebruikmaken van dezelfde rijbaan. Dat is gevaarlijk. Wat mij ook verbaast is dat er met geen woord meer gerept wordt over de Lightrail. Het staat al vast dat de afwaardering van de N44 naar twee keer één rijbaan doorgaat.

Het sluipverkeer zal dan in Wassenaar bevorderd worden en de maatregelen die daartoe genomen worden lijken onvoldoende te zijn. Los van de 180 graden draai van de VVD is het ook vreemd dat het standpunt voor de afwaardering al wordt ingenomen voordat het onderzoek naar de gevolgen van de voorgestelde maatregelen is afgerond. Dan de duurzaamheid. Aardgas is niet meer langer de belangrijkste energiebron voor het verwarmen. En wat zegt dat nu? Het coalitieakkoord zegt dus niets over de vraag of Wassenaarders al dan niet worden gedwongen om van het aardgas af te gaan en wij vrezen het ergste. Dan staat er ook dat de bebouwing en de bestrating sinds 2030 gelijk is en dat er 30.000 inwoners in circa 13.000 huizen wonen. Eigenlijk staat er dat alleen de bestaande plannen de komende jaren nog worden uitgevoerd en dat er aan het woningtekort niks wordt gedaan. Het is al vaker gezegd vanavond. Het is een heel duidelijk standpunt, maar het bevreemdt ons wel, omdat in de programma's van de coalitiepartijen altijd stond dat ze aan het woningtekort wat wilden doen. Maar we missen dan ook uitspraken over het wonen voor jongeren, levensloopbestendige woningen, meergeneratiewoningen en collectieve woonvormen. Dan het dorpscentrum. In de voorjaarsnota komt nog de discussie over een aanpassing van het centrum.

In het coalitieakkoord lees ik dat er een aangepast en haalbaar plan komt voor de herinrichting van het dorpscentrum. Het was het college, en met name de VVD-wethouder, die bij de voorjaarsnota een aantal opties voor stopzetten of het aanpassen van het plan heeft meegegeven en die moeten we nog bespreken. Kan ik constateren dat dit onderdeel uit de voorjaarsnota komt te vervallen en dat wij op een nieuw voorstel kunnen rekenen? Wordt er dan nog goed gelet op de kosten die alsmaar blijven stijgen, extra kosten die dan gemaakt worden ten koste van andere projecten die hard nodig zijn? Dan Bestuur en Middelen. Ambtenarenapparaat, Raadhuis De Paauw en de Gemeentewerf. Hier zijn nog veel keuzes te maken ofschoon we wel liever een aangepast plan 10

hadden gezien voor het gebruik van De Paauw. Het is nu extreem duur, maar wanneer wij de overige kosten inzichtelijk hebben, dan weten we zeker dat er een heroverweging komt. Voor wat betreft de maatregelen met betrekking tot financiën, wij zijn grotendeels tevreden met de aangekondigde wijzigingen, maar we vragen ons af hoe de post voorzieningen gevoed gaat worden en of er bestemmingsvoorzieningen worden ingesteld zodra er besloten wordt tot een investering? De ozb met 20% verhogen. Dat is voor ons slechts aanvaardbaar indien de totale lasten voor de inwoners met eenzelfde bedrag worden verlaagd. De afvalstoffenheffing, de rioolheffing kan omlaag. En als je dat doet, dan wordt de uitkering uit het Gemeentefonds hoger. Dus uiteindelijk krijgt de gemeente meer geld, terwijl de inwonerslasten gelijk blijven. Ik begrijp niet dat daar niet naar gekeken is. Als oppositiepartij zullen wij deze coalitie zeer kritisch volgen, omdat we nu al constateren dat de coalitie al vanaf haar eerste stappen samenwerken uitsluit, en dat is jammer. Maar aan de andere kant juist opbouwende kritiek en een gedualiseerd stelsel vormt de basis voor de controlerende taak van de raad. Mits er natuurlijk dan ook een echt debat plaatsvindt, en op basis van de merites van de argumenten en niet op basis van politieke spelletjes die dan leiden tot de besluiten.

Tussen coalitie- en oppositiepartijen zit nu eenmaal soms een verschil van inzicht en we zullen de komende bestuursperiode op de inhoud nog een stevig debat voeren. Tegelijkertijd rekenen we erop dat de coalitiepartijen deze kritiek als opbouwende feedback zullen zien, omdat anders zelfs een goed debat onmogelijk is. Ik had nog een aantal opmerkingen, maar er zijn al heel veel opmerkingen gemaakt. Ik wil er toch nog een paar noemen. Ik denk dat het idee vrachtwagenroutes te overwegen is. Dus vrachtwagens alleen op bepaalde routes die toegestaan worden. Dan wordt er in het coalitieakkoord niets over Bronovo gezegd. Dat vind ik ook een hele jammere. WMO en zorg lezen we ook niks over. Ik denk dat we eigenlijk hiermee de grootste kritiek op dit moment al te pakken hebben. En de rest zullen wij in de komende periode gaan zien. Ik wil het hierbij laten. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Gankema, namens Lokaal Wassenaar! De heer Gankema: Dank voorzitter. Als je bij het Songfestival als zesde optreedt, dan willen ze nog wel naar je luisteren, ik hoop dat het hier vandaag ook is. Al is de inbreng doorgaans langer dan liedjes bij het Songfestival. Voorzitter, de inwoners hebben er een paar maanden op moeten wachten, maar we hebben een nieuwe coalitie. En een akkoord van, als je de foto's weglaat, vier bladzijden.

Als ik de vorige sprekers zo beluister, hadden ze liever gehad dat we een heel dik en gedetailleerd stuk zouden opleveren, maar hier moeten we het voorlopig mee doen en ik ben er trots op. De eerste reacties lopen uiteen. Naast lovende woorden en ik heb ze ook hier vanavond gehoord, over respect, viel ook te horen: het is links, er staat te weinig in over het klimaat, het is erg conservatief, en zelfs, het is geschreven door een VVD'er. Om met dat laatste te beginnen, in de onderhandelingen was iedere fractie even belangrijk. Iedere fractie kon zaken inbrengen en elke stem telde even zwaar. Daar waar we het oneens waren, bevroegen we elkaar naar de achtergronden van standpunten. De samenwerking, het was soms letterlijk samen werken, is een van de redenen waarom we trots zijn op dit coalitieakkoord. Omwille van de tijd noem ik kort nog een aantal zaken. De verkeersveiligheid, we zetten de maximumsnelheid op 30 km/u. Meer ruimte voor fietsers en voetgangers en als ik hier uit het raam kijk, dan kan hier ook een grotere fietsruimte komen, want ik ben blij dat er vanavond zoveel mensen met de fiets zijn gekomen. We dringen het sluipverkeer terug. De vervuilde grond van de Gemeentewerf gaan we saneren. De uitgaven voor ouderenbeleid, de sport, kunst en buurthuizen blijven tenminste gelijk. Ten minste gelijk. Er staat niet voor niets het woord 'ten minste'.