Notulen raadsvergadering 6 juli 2021 (concept)

Notulen van de vergadering van de raad van de gemeente Wassenaar, op dinsdag 6 juli 2021 in Raadhuis De Paauw, aanvang 17.00 uur -------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aanwezig zijn: - drs. L.A. de Lange, voorzitter; - mevrouw mr. M.M. Bellekom-Vogels, ir. B. Boon, ir. I.J.J. Borm, mevrouw D.C. van Deursen-van Gool, L.N.M. van Doeveren MSc, drs. R. Everard, mevrouw drs. M.W. Gout-van Sinderen, mevrouw J.E.M. Heijl, drs. H.J.M. Hendrickx, ir. L.W. Koetsier, B.G.J. Menken, H.W. Mulder, mevrouw G.C. Mulder-Jense, J.G.C. van Noort, B.G. Paulides, ing. P. Ronke, mevrouw drs. W.M. Weekhout, F.G. Weyn RA, R.A. Zoutendijk, leden van de raad; - R. Bloemendaal, mevrouw C. Klaver-Bouman, drs. H.G. Schokker, C.J.M.W. Wassenaar, mevrouw mr. I. Zweerts de Jong, wethouders; - drs. J. Kleinhesselink, raadsgriffier, mevrouw N. Keltjens, plv. raadsgriffier Verhinderd: mevrouw B.D.A. Hagen, ing. A.J.L. van Sloten, leden van de raad -------------------------------------------------------------------------------------------------------------1.

Opening vergadering en mededelingen

De voorzitter: Dames en heren, hierbij open ik de vergadering van de gemeenteraad van Wassenaar, welkom allemaal. Vanmiddag, en het loopt door in de avond, hebben wij de behandeling van de kadernota. We hebben de kadernota op 1 juli jl. al in commissieverband besproken en vandaag is de afrondende bespreking. De kadernota is altijd een belangrijk document ter voorbereiding op het opstellen van de begroting voor het nieuwe jaar met ook altijd weer een doorkijk naar de vier jaar hierna. Dat doen we op een bijzonder moment, het is namelijk het laatste bestuursjaar in de opmaat naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2022. Daarom is het natuurlijk altijd een belangrijk moment waarop de politieke partijen ook kunnen reflecteren op die kadernota en de punten kunnen meegeven die relevant zijn, zodat het college daar de komende maanden richting het opstellen van de Begroting 2022 en verder mee aan de gang kan. Fijn dat u er allemaal weer bent. We hebben ook wat berichten van verhindering. Ik vermoed en ik denk zelfs dat dit vermoeden heel snel ingevuld kan worden want ik zie gedribbel aan de zijkant. Nee, ik heb geconstateerd dat er nog niemand van de CDA-fractie aanwezig is, daar heb ik geen berichten van verhindering van en ik verwacht straks de heer Koetsier en de heer Everard. We hebben wel een bericht van verhindering van de heer Van Sloten, hij is niet bij deze vergadering aanwezig.

Ik constateer dat mevrouw Hagen ook niet aanwezig is. Met uw goedvinden vraag ik mevrouw Mulder om op de lege plek plaats te nemen, dan maakt u ook deel uit van het geheel. Mevrouw Weekhout, ik ga er toch echt van uit dat de twee CDA-plekken opgevuld worden en als dat niet het geval is, nodig ik u direct uit, maar u zit hier uitstekend, u houdt het overzicht. Misschien kan ik u vanmiddag bij tijd en wijle vragen wat u ervan vindt, zo'n tweede mening zou best aardig zijn. Mevrouw Gout roept 'D66 groen', die voelt direct een uitbreiding van de fractie, de expansiedrift doet zich direct voor, heel goed. We kijken naar de mededelingen, zijn er mededelingen vanuit de gemeenteraad? Dat is niet het geval. Voor zover ik heb begrepen zijn er ook geen mededelingen vanuit het college. 2.

Vaststelling agenda

De voorzitter: Dan gaan we naar de vaststelling van de agenda. De agenda die voorligt heeft één bespreekpunt, namelijk de kadernota, maar voor de orde is er in het fractievoorzittersoverleg afgesproken dat er vandaag spreektijden worden gehanteerd, namelijk in de eerste termijn voor elke fractie maximaal vier minuten en een minuut extra per extra raadszetel. Mijnheer Everard, welkom. Er is uitgerekend waar we dan op uitkomen en dat weten alle fracties, maar gezien het feit dat twee partijen niet aanwezig zijn, lijkt het me goed om de maximale spreektijd met een minuut uit te breiden, dan kunt u namelijk uw inbreng wat rustiger brengen. Dus iedereen heeft maximaal vijf minuten en ik ben blij te constateren dat ik de heer Hendrickx al blij zie kijken: dat is mooi. Kunnen wij dat zo vaststellen? Dus voor de eerste termijn iedereen een minuut erbij en verder houden we dan het schema aan. Verder volgen we de kadernota- en de begrotingsvolgorde en dat betekent dat we straks beginnen met Hart voor Wassenaar. De griffier is hiernaast al bezig, dat is geen parallelle bingo die hierachter plaatsvindt, maar dat is de tijdwaarneming die gaat plaatsvinden, dus u kunt uw tijd straks gewoon zien wegtikken en dan weet u hoeveel tijd u nog over hebt. Verder, en daar zijn wij de vorige keer mee begonnen, is er de mogelijkheid om tweemaal een interruptie te plaatsen tijdens de eerste termijn.

Een interruptie heeft de aardigheid dat dit een korte vraag of opmerking is en dat die ook beantwoord wordt met een korte reactie. Dus het is niet de bedoeling dat interrupties de lengte van een bijdrage krijgen, het debat wordt 1

ook levendiger als het kort is, vraagt u dat maar eens aan de mensen die deze vergadering volgen. Na de eerste termijn van de zijde van de raad gaan we schorsen voor een diner. Dat geeft het college de gelegenheid om zich te prepareren op de antwoorden die na de eetpauze van drie kwartier zal volgen en ik verzoek u vriendelijk, maar dat geldt voor alles vandaag, of u de 1,5 meter in acht wilt nemen en of u de zaal in de vaste volgorde wilt verlaten. De griffie geeft straks aan waar het eten klaarstaat, dat wijst zich allemaal vanzelf. Als we dit allemaal vaststellen voor de orde gaan we het zo doen. 3.

Kadernota

De voorzitter: Dan gaan we nu naar de eerste termijn aan de zijde van de raad en geef ik de heer Hendrickx graag het woord voor een inbreng van vijf minuten. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, dank u wel. Ik schrik er iedere keer weer van zo vroeg op de dag, maar we zijn er klaar voor. Uit pure nieuwsgierigheid heb ik de kadernota van Voorschoten eens naast die van Wassenaar gelegd en de verschillen zijn gigantisch. In de kadernota van Voorschoten is de toon zakelijk, geen getrompetter, geen branie, to the point, inhoud en geen waterval van niet nuttige tekst. Er wordt bovendien niet geklaagd over externe omstandigheden waardoor het bestuur zich beperkt voelt. Ik citeer punt 3 van de kadernota van Voorschoten: "We hopen na de zomer een concrete start te kunnen maken met de nieuwe gemeentelijke organisatie dicht bij de inwoners, plat en opgavegericht". Dan heb ik het gevoel 'bam, hier staat wat', niet te veel en niet te weinig. De Wassenaarse kadernota is van een ander allooi, een college dat zichzelf op de borst klopt, vindt dat het met focus en ambitie op weg naar 2030 is en dat zichzelf bijna beschouwt als een soort godsgeschenk aan Wassenaar. Ik zou er een avondvullend programma van kunnen maken, maar ik zal niet iedere zin becommentariëren, één oneliner: veel bla bla en weinig wol, geen wol.

Gelukkig staat er ook iets goeds in en ik citeer: "Voor het laatste jaar geldt focus op de lopende uitvoering en dit betekent ook, enkele uitzonderingen daargelaten, geen nieuw structureel beleid meer starten. Wel is er ruimte voor incidenteel nieuw beleid". Bij die laatste zin schrok ik toch weer, maar effectief zijn er nog zes maanden tot de verkiezingen en dat vermindert de zorgen. Mijn conclusie is nog steeds, en ik heb dat ook al eerder gezegd, dat dit college en deze coalitie niet in control zijn, volstrekt niet. Voorzitter, bijna alles wordt opgehangen aan 2030, een document dat met groot enthousiasme is ontvangen als de grote denkrichting en punt op de horizon. Per saldo hebben wij de indruk dat het plan 2030 het coalitieakkoord van 2018 is, maar dan uitgesmeerd over twaalf jaar. Een aantal vragen. Gegeven de centrale rol van 2030 dan toch even de formele vraag wat de status van dit document is. In de tekst lezen we vier dingen: Strategische Visie 2030, Programmalijnen 2030, Wassenaar 2030 en Realisatiedocument 2030. De tweede vraag, de belastingen in de planningsperiode. Vinden er, behalve de jaarlijkse inflatiebijstelling, nog extra verhogingen plaatst of kunnen we rekenen op gelijkblijvende belastingen? De derde vraag.

De subsidie aan de Warenar wordt weer structureel en dat is mooi, maar zijn er nog andere tijdelijke subsidies en wat gebeurt daarmee tijdens de planningsperiode? De vierde vraag. We hebben een enorme overheveling van reserves, projecten, baten en lasten van 2020 naar 2021 gezien, gaat dat het komende jaar weer gebeuren? Voorzitter, we hebben de discussie over de bestuursvorm van Wassenaar meegemaakt. Voor degenen die het zich nog herinneren: regiegemeente, netwerkgemeente, uitvoeringsgemeente. Wassenaar wilde geen uitvoeringsgemeente genoemd worden en werd daarom door zichzelf benoemd tot alliantiegemeente. De vraag is nu welke visie het college heeft op de ontwikkeling tot uitvoeringsgemeente en de consequenties ervan voor de kracht, capaciteit, ontvangen kosten van het ambtelijk apparaat. De volgende vraag. Er wordt gesproken over versterking van de concurrentiekracht van Wassenaar en ik neem aan dat dit betrekking heeft op toerisme en recreatie. Hoe moet ik me een grotere concurrentiekracht voorstellen en visualiseren en wat zijn de effecten? In het kader van uitvoering heb ik toch het volgende. Op dinsdag 16 juli 2019 is in deze raad besloten dat overgegaan zou worden tot de realisatie van de gymzaal aan de Burmanlaan en dat is bijna twee jaar geleden.

Het raadsvoorstel is goedgekeurd door alle fracties behalve een, naast me, maar alle andere fracties hebben het raadsvoorstel goedgekeurd. In de tekst van het raadsvoorstel staat onder 'Beoogd effect': ingebruikname van de gymzaal is, afgezien van onvoorziene omstandigheden, voorzien binnen ongeveer een jaar. We praten hier niet over de krakers die uit Ivicke worden gezet of na negen jaar de vervolmaking van dit pand aan de buitenkant, maar hier staat glashard 'voorzien binnen ongeveer een jaar'. De consequentie en een van de argumenten om het voorstel goed te keuren was dat het inzetten van busvervoer voor de St Jozefschool en de Nutsschool erg kostbaar, onmenselijk en tijdrovend is, dat kost volgens het voorstel € 80.000,00 per jaar. Ik zie iemand wel nee-schudden, maar het staat in het voorstel. Op het moment dat ik over de kadernota zit na te denken en wij die binnen onze fractie bespreken… Sorry?

2

De voorzitter: Uw vijf minuten zijn ruim voorbij. De heer Hendrickx: Zijn die al voorbij? De voorzitter: Ja. De heer Hendrickx: Dat had ik niet in de gaten. Het laatste was een toegift, mijn verhaal is al klaar. Dank u wel. De voorzitter: Kijk eens aan, dank u wel. Het woord is aan de heer Van Doeveren namens de fractie van de VVD. De heer Van Doeveren: Dank u wel voorzitter. Dit is de laatste kadernota van ons bestuur, een periode waarin we weer meedoen in het bestuur van ons dorp omdat roepen dat er lijnen zijn die minder voldoening geeft dan iets kunnen toevoegen en het is ook tijd om de balans op te maken van wat drie jaar bestuur heeft opgeleverd en vooral ook wat we nog afmaken. Daar wil ik namens de VVD een paar voorstellen voor doen want ik kijk niet alleen naar wat er in de stukken staat, maar vooral naar wat ik zelf met mijn fractie wil. Allereerst wil ik het, als we terugkijken, wel even hebben over het achterstallig onderhoud op de begroting want dat blijft een gigantische prestatie. Ik heb ervoor gekozen om te beginnen met een citaat van de heer Van Noort uit 2017 die toen al bij de begrotingsbehandeling zei 'het wegvallen van de precariobelasting moet niet worden doorgeschoven, maar nog deze periode worden opgelost'. Toch hebben we na de verkiezingen deze zeperd van € 2 miljoen weggewerkt inclusief de greep uit de reserves door het maken van keuzes.

Dat is nooit leuk, maar wel nodig. Er lag een sluitende begroting en nu met de meicirculaire erbij hebben we een overschot van bijna € 700.000,00 voor dit jaar ondanks alle landelijke ontwikkelingen waar we last van hebben. De jeugdzorg is en blijft zorgelijk, maar ik hoop dat het voorstel van de heer Everard en mij bijdraagt aan de beheersing van de kosten en dat geldt ook voor de Wmo, ik reken erop dat er voor begroting, want dit schuiven we niet door, een plan ligt om daar ook te snijden in de kosten zoals bij zelfstandig en verantwoordelijk bestuur hoort, dat is niet voor niets de titel van het coalitieakkoord. Ik hoor graag een reactie van de wethouder. Ten tweede hebben we de afgelopen periode veel investeringen goedgekeurd, voor een nieuwe sporthal, gymzaal, het strand en natuurlijk ons centrum, investeringen waarvoor wij pleitbezorger zijn en waren. Die projecten moeten vooral snel worden gerealiseerd. De keuzes voor het centrum liggen nu letterlijk voor bij de inwoners en ik hoop dat de cocreatie met ondernemers en Wassenaarders die al jaren met dat plan bezig waren het daadwerkelijk afmaken. Ik vraag het college of het plan in het najaar ook daadwerkelijk af is, zodat we al die mensen rond het centrum perspectief bieden.

Er is ook veel achterstand ingelopen met bijvoorbeeld een integraal huisvestingplan voor onze Wassenaarse scholen, waarvoor ook de vorige periode al vurig werd gepleit, maar wat niet van de grond kwam. Alle gemeentelijke bouwlocaties worden nu ingevuld met woningbouw die we allemaal willen en we hebben een belangrijk besluit genomen over de ANWB-locatie, onze aller allergrootste woningbouwlocatie. Voor ons staat de woningnood niet ter discussie, maar de woningbouw moet wel passen bij het Wassenaarse karakter. Het debat over woningbouw is wel wat eenzijdig. Ik denk dan aan Wassenaarders als Dian, een ambitieuze spontane vrouw van 24 die al haar hele leven aan de Oostdorperweg in Wassenaar woont. Ze heeft een bijbaantje in de horeca waar ze meestal op vrijdagavond helpt met serveren en waar ze met veel plezier werkt omdat ze de gasten daar allemaal kent. Na een mbo-opleiding Pedagogiek is ze nu bijna klaar met de pabo en hoera, ze werkt met veel plezier op de Bonifatiusschool en die vaste baan is binnen. Tot zover goed nieuws voor jonge Wassenaarders als Dian. Ze is echter samen met haar vriend al tijden op zoek naar een betaalbare koopwoning en dan heb ik het niet over een seniorenflat, een huurwoning waar de wethouder van Sociaal Domein zich zo hard voor maakt, of een servicewoning, maar gewoon een eengezinswoning met het liefst een tuintje.

Hoewel ze dolgraag in Wassenaar wil blijven, kijkt ze nu naar huizen in andere dorpen waar wel betaalbaar wordt gebouwd zoals in Waddinxveen. Dian staat niet op zich, maar ze is een voorbeeld van een veel dieperliggend probleem hier. Een mooi dorp, maar ook vergrijsd waarin we het belangrijk vinden dat ouderen oud kunnen worden, maar waar we het klaarblijkelijk onbelangrijk vinden dat jongeren die hier willen blijven wonen of die hier een gezin willen stichten hier daadwerkelijk kunnen blijven. Wie komt er eigenlijk op voor Dian? Jonge raadsleden, de Vrienden van Wassenaar, de Wassenaarse ouderenfederatie of een wethouder van Sociaal Domein die ik er ook nooit over heb gehoord? Wassenaar vergrijst en dat zet de leefbaarheid, voorzieningen en andere faciliteiten onder druk, wie zijn straks de handen aan het bed voor de ouderen die hier zullen blijven wonen? We pleiten er daarom voor om bij de laatste locaties die we als gemeente nog hebben nadrukkelijk te kijken naar eengezinswoningen om jongeren en gezinnen daadwerkelijk te kunnen huisvesten. Voorzitter, een andere belangrijke belofte is natuurlijk het behoud van zelfstandigheid en nu ook met een eigen ambtelijke organisatie. Dat is veel sneller gegaan dan we 3

hadden verwacht, maar de dienstverlening en de communicatie kan nog wel veel beter en daarom pleiten we er met een voorstel voor om dat een zetje in de goede richting te geven. Veel ondernemers klagen over lange beslistermijnen, gebrekkige dienstverlening en lange procedures, waarom bieden we geen keuze aan om hen sneller te kunnen faciliteren, als ze daar ook wat meer voor over hebben? Dan hoeft de gemeente het niet allemaal zelf meer te doen want zo komen we er niet, de ambtelijke organisatie is geen doel op zich maar een middel. We zien een prachtig voorstel voor het strand liggen, waar zelfs de jeugd een visie op heeft laten zien, we genieten allemaal van die Wassenaarse Slag. Ik heb eerder samen met de heer Everard gepleit voor investeringen in achterstallig onderhoud, de rotonde is opgeknapt, er ligt een verder plan en laten we dat doen, laten we ook daarom in de kadernota een zetje geven om daar werk van te maken. Bijna alle grote locaties worden aangepakt, behalve de haven en dat vind ik een misser. In 2020 heb ik al gevraagd of het bestemmingsplan kon worden afgemaakt en of de parkeerdruk inzichtelijk kon worden gemaakt en vandaag steun ik een voorstel van de heer Weyn om daar werk van te maken. Voorzitter, een ander onderwerp waarvoor we al drie jaar aandacht vragen en waarop we een duidelijke visie hebben, is afvalverwerking.

Dat is een kerntaak van de overheid waarvoor Wassenaarders flink betalen. Drie jaar geleden kwamen we al met een motie om nascheiding als brede stip op de horizon neer te zetten, duurzaam, hoge service en minder gedoe voor onze inwoners want daar is het ons om te doen. Dat doel is ook aanmerkelijk sneller dichterbij gekomen, sterker nog we kunnen daar vanaf 1 januari 2022 gewoon mee beginnen. Ik vind het daarom onbegrijpelijk dat we, na alle debatten en met die duidelijke stip op de horizon, een wethouder hebben die een menukaart voorlegt met rommelige keuzes en zonder een duidelijke keuze voor nascheiding. Ik snap daar echt niets van, ik verwacht meer van een wethouder en dat geldt ook voor het verwerken van de premie op de risico-opslag. Dat moet natuurlijk gewoon terug in de algemene reserve want garantiestellingen zijn niet gratis, dat zou ik de wethouder van Financiën niet hoeven uit te leggen. De voorzitter: Mijnheer Van Doeveren, er is een interruptie van mevrouw Gout. Mevrouw Gout. Mevrouw Gout: Ja, ik moet kort zijn, een korte vraag. U snapt niets van de nota die de wethouder heeft voorgelegd en die we op 13 juli a.s. in de raad gaan bespreken. Wat de wethouder voorlegt, lijkt mij wel een heel eenvoudig voorstel, namelijk een keuze uit verschillende scenario's. Wat vindt u daar ingewikkeld aan? De voorzitter: De heer Van Doeveren.

De heer Van Doeveren: We hebben met uw steun drie jaar nascheiding als brede stip op de horizon gehad, dat is er nu en toch krijgen we een stuk met een menukaart met vijf keuzes waarin het college zelf geen keuze maakt. Ik zeg dat je als wethouder de stip op de horizon van de raad hoort te volgen en dat je als bestuurder in ieder geval zelf een keuze moet maken, dat is je kerntaak als bestuurder. Wij gaan die keuze natuurlijk zelf maken, wij hebben daar een duidelijke visie op, maar ik vraag ook aan het college om wat sensitiever te zijn voor wat hier is besloten. De voorzitter: Mevrouw Gout. Mevrouw Gout: Ja dank u voorzitter, even kort. Zeker steun voor brede nascheiding, maar wij hebben ook altijd gezegd dat we een tweesporenbeleid willen volgen. Die discussie komt op 13 juli a.s. Dank u wel. De voorzitter: Zo is het. De heer Van Doeveren, vervolg uw betoog. De heer Van Doeveren: Waarvan akte voorzitter. Gegeven het belang van het onderwerp voel ik de behoefte om daar nu iets over te zeggen, temeer omdat de kadernota ook gaat over de garantstelling voor Avalex. Voorzitter, het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie functioneerden in coronatijd goed, maar we moeten wel een les trekken over de waarde van Wassenaar die in de commissie Fysieke leefomgeving al vaker door verschillende mensen is gememoreerd.

Het was in coronatijd in ons groen, de natuur- en recreatiegebieden, de landgoederen en de Wassenaarse Slag overvol met borden met het verzoek om te keren, met kleine files en met actiegroepen die daar terecht aandacht voor vragen zoals Hart voor de Meijendel die we allemaal kennen omdat we gewoon met honderdduizenden extra bezoekers zitten. Ik vraag me wel af waar we die balans bewaken. Wat mij betreft in ieder geval door het wat integraler te benaderen en vooraf informatie te geven over waar wel of geen ruimte is. Waarom laten we mensen in de file staan om daar te constateren dat er geen ruimte is, kan dat niet slimmer en efficiënter worden ingericht? Ook hier een voorstel van ons om dat in de toekomst anders te organiseren. Ik vind de balans tussen hoeveel bezoekers hier komen en hoe ze van het 4

gebied gebruikmaken maken ontzettend belangrijk en met een paar honderdduizend extra mensen moet dat op zijn minst slimmer worden ingericht en ik verwacht daar ook een visie op. De voorzitter: Een interruptie van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, het is heel interessant wat de heer Van Doeveren nu zegt. In de kadernota komt voor dat we in de Langstraat een VVV-kantoor gaan openen of verder gaan uitbreiden en we zien ook dat Wassenaar op het gebied van recreatie en toerisme concurrenter moet worden dan ze nu is. Hoe vertaalt de heer Van Doeveren dat, meer verkeer naar Wassenaar of kwalitatief beter verkeer naar Wassenaar? De voorzitter: De heer Van Doeveren. De heer Van Doeveren: Meer verkeer of kwalitatief beter verkeer? Misschien moet hij het verschil tussen gewoon verkeer en kwalitatief betere verkeer uitleggen want ik kan een hele algemene inleiding geven, maar als hij een to the point antwoord wil, hoor ik graag een verduidelijking. De heer Hendrickx: Kwalitatief beter verkeer zou bijvoorbeeld openbaar vervoer, een parkeerplaats buiten Wassenaar, de fiets of dat soort dingen kunnen zijn. Ik kan me nog een paar andere voorbeelden voorstellen, maar dat versta ik onder beter verkeer en u misschien ook. De voorzitter: Zeker, een hele mooie Italiaanse racefiets. De heer Van Doeveren. De heer Van Doeveren: Nou dat is altijd goed.

Ik denk dat ik dat in principe met hem eens ben, daar kan ik eigenlijk vrij gemakkelijk over zijn, maar ik zeg er wel een ding bij en misschien verschillen we daar van mening over. Het toerisme levert meer dan € 160 miljoen op en ontzettend veel banen, om precies te zijn 1400 en het gaat er mij om dat we het slimmer inrichten, zodat we er minder hinder van hebben en niet dat mensen hier niet naartoe mogen komen of dat wij geen horeca of hotels willen hebben want die functies zijn ook ontzettend belangrijk om het hier leefbaar te houden. Voorzitter tot slot, deze raadsperiode voelt als een rollercoaster, soms met overvolle commissieagenda's, veel ontwikkelingen en flinke ambities voor een dorp van 26.000 inwoners in een steeds drukker wordende regio, zoals bij Valkenhorst. Dat vraagt om scherp en stabiel bestuur en het laatste jaar moet gebruikt worden om rust en stabiliteit te bieden, ook in het voorliggende financiële beleid in de kadernota dat we steunen. Het is goed dat we daar geen onzekerheid met last minute keuzes creëren en dat we vooral afmaken waaraan we begonnen zijn. Veel ambities staan in de steigers, laten we vooral de focus hebben om het af te maken en de dingen die echt belangrijk zijn in de tussentijd oppakken voor zover dat kan, ik geef daarvoor graag een aanzet met zeker meer aandacht voor Wassenaarse jongeren die in deze raadzaal vaak compleet verdwijnen.

Zelfstandig en verantwoordelijk Wassenaar, geen doel op zich maar een middel om ons gewoon bijzondere dorp verder te brengen, voor ons op liberale wijze, tussen alle ditjes en datjes is het ons als VVD daar vandaag om te doen, samen voor Wassenaar. Ik dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Even voor de administratie. U gaf aan dat u een aantal voorstellen had ingediend, geeft u daarmee ook aan dat u een amendement en vier moties onderdeel laat worden van de beraadslagingen? De heer Van Doeveren: Ja. Ik dacht dat ik u eerder had gezegd dat het chiquer was om dat in de tweede termijn te doen en ik wilde ermee wachten omdat dit chiquer is, maar als dat niet zo is dan kunt u ze er alvast op zetten. De voorzitter: Omdat u de punten hebt aangestipt en de motie verder niet hebt uitgewerkt, is dat volgens mij net zo praktisch, dan kan het college er in zijn eerste termijn direct een oordeel over geven. Dan maakt inmiddels het amendement van de VVD, mede-ingediend door Lokaal Wassenaar!, over zuiver begroten Avalex deel uit van de beraadslagingen. Dat geldt ook voor de moties van de VVD over de strandvisie, de motie over de aanpak van filedruk in natuurgebieden, de fast lane procedure en de motie Wassenaarse woningbouw voor gezinnen en jongeren. Dan gaan nu de slotjes op iBabs ervan af en zijn ze ook thuis te volgen. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Paulides.

De heer Paulides: Ja dank voorzitter. Laat ik beginnen met een opmerking over die 1400 fte, ik wilde niet interrumperen, maar die 1400 fte waren er natuurlijk niet als gevolg van de subsidie die gegeven is, de werkgelegenheid was er grotendeels al voordat de subsidie er kwam. Dat gezegd hebbende, vandaag bespreken we de kadernota en gelukkig is het een beleidsarme nota met nauwelijks echte kaders, dus feitelijk hebben we de begroting die we aan het bespreken zijn al. Het 5

feestje van de coalitie zou ik bijna willen zeggen omdat moties en amendementen vanuit de oppositie in deze raad kansloos zijn. Het is jammer dat in deze raad nauwelijks sprake is van enige constructieve samenwerking en dat begon al direct bij de coalitievorming, het maakt voor de coalitie niet uit of de oppositie mee of tegen stemt omdat de meesten in de raad lid zijn van de coalitie of van de gedoogpartijen. Wellicht stemmen we deze keer tegen alle amendementen en moties had ik al bedacht, maar dat lijkt me een beetje flauw, maar 17 tegen 3 of 18 tegen 2, we zijn met wat minder mensen dus de rekensom klopt niet helemaal, zal toch wel plaatsvinden, zodat alles fluitend doorgaat. Ik vraag me zelfs wel eens af of we hier onze tijd niet aan het verdoen zijn. We zullen in deze bijdrage daarom meer algemeen blijven zonder dat we diep op de zaken in de kadernota ingaan. We merken op dat ook in deze kadernota veel impliciete besluiten staan en daar zijn wij groot tegenstander van. Ik noem de voorgenomen investeringen, hang daar het prijskaartje en de begrotingswijziging aan, dan zijn de bedragen gereserveerd in plaats van dat ze vrij besteedbaar lijken te zijn.

Zelfs raadsleden denken nu dat we een enorme vrij besteedbare reserve hebben en zij dringen erop aan om nog meer investeringen te doen, daarbij vergeten zij zelfs dat de kapitaallasten pas later terugkomen en dat deze structureel uit de inkomsten gedekt moeten worden. Ik denk bijvoorbeeld aan de taakstellende investering van 16 juni 2019 voor de sporthal. We nemen wel voorbereidingsbesluiten met begrotingswijzigingen en over een zienswijze van de aankoop van de grond vragen wij ook geen besluit en geen begrotingswijziging en datzelfde geldt voor die hal, maar hier al bijna € 10 miljoen aan onzichtbare investeringsvoornemens. Dan wordt het nog gekker, een ander punt, de gemeentewerf. De huisvesting van de ambtenaren wordt genoemd als vaststaande investeringen, dat is ook minstens € 10 miljoen aan onzichtbare miljoenen zonder dat het onderzoek daarvoor is afgerond, maar de daaraan gekoppelde investering, zonder expliciet besluit en zonder begrotingswijziging, wordt hier opgenomen in de tekst. Over de daaraan gerelateerde gemeentewerf en de daarmee gemoeide saneringskosten wordt in deze kadernota met geen woord gerept, zijn we dat vergeten, gaat dat niet door? De wethouder zegt dat vooral over impliciete besluiten de raad nog een echt besluit moet nemen.

Dat heb ik vaak gehoord, maar dat heeft de raad al besloten, dan wordt een opmerking in een of ander stuk bedoeld 'we gaan investeren in' en later wordt gezegd 'u hebt toch besloten dat?' Er zijn voorbeelden te over. Onze eerdere aansporing, ik heb even niet nagekeken of dat een motie of een amendement is, om geen impliciete besluiten op te leggen, haalde het uiteraard niet. Dat zegt wel genoeg, maar de nieuwe lijsttrekker van D66 zou daar verandering in kunnen brengen, hij maakte zich deze week in de lokale media zorgen over het gebrek aan legitimiteit in de raad en dat is tenminste al iets. Ik rond af, maar ik wil nog over één onderwerp in deze kadernota een compliment geven en dat is over de maatregelen ter bestrijding van de ondermijning. Ik ben benieuwd wat het beleid met betrekking tot de bestrijding van de ondermijning ons gaat brengen. Ik laat het hierbij in de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik het woord graag aan de heer Weyn. De heer Weyn: Ja dank voorzitter. Het is een goede gewoonte om degenen die aan dit stuk hebben gewerkt te bedanken, er zit altijd meer werk in dan je denkt en bij dezen dank, ook voor de inleiding met de strategische thema's die een goede aanvulling is. De kadernota is een belangrijk richtinggevend stuk, hoewel dit keer met weinig verrassingen.

We zien wederom de usual suspects jeugdzorg en Wmo die we in de greep moeten krijgen, met of zonder steun van de landelijke overheid. Bij jeugdzorg is er voortgang, voor Wmo wachten we op een toegezegd actieplan. De extra middelen voor jeugdzorg uit de meicirculaire zijn zeker welkom, maar moeten niet leiden tot verlies aan focus op het uitvoeren van het actieplan. Daarnaast is er natuurlijk de herijking van het Gemeentefonds en de Omgevingswet die het plaatje kunnen doen kantelen. In 2020 zagen we in de kadernota nog een aantal zachte stelposten en het goed om te zien dat deze in 2021 verdwenen zijn en dat er toch een sluitende meerjarenbegroting is waarbij we onze dienstverlening op peil kunnen houden. Verder hopen we dat corona ons in de toekomst weer alleen aan een biertje doet denken en laten we ons inzetten om dat voor iedereen mogelijk te maken zonder te vergeten wat het voor sommige mensen heeft betekend. De focus in de kadernota is op de lopende uitvoering, er is geen structureel beleid. Dat is in het laatste jaar voor de verkiezingen te verwachten, maar er is inmiddels ook een aantal belangrijke zaken gerealiseerd of in gang gezet. We zijn met het opzetten van een eigen ambtenarenorganisatie met de Warenar als ons theater en De Paauw als het bestuurscentrum op de goede weg.

Ook bij de afvalinzameling worden stappen gezet die een goede dienstverlening op de lange termijn waarborgen en ondanks wat vertraging komen de nieuwe gymzaal en sporthal er. Lokaal Wassenaar! vindt veiligheid in brede zin van groot belang en wij steunen de aanpak van de ondermijning. Wij willen dat inwoners zich veilig voelen met hun eigen politiebureau, maar we willen ook dat het verkeer in Wassenaar veilig is voor iedereen, zeker als we willen dat er meer gebruik wordt gemaakt van de fiets. Ook moeten onze medewerkers zich veilig voelen op de werkvloer, inclusie en toegankelijkheid in brede zin vinden wij belangrijk en dienen naar onze mening in al het gemeentelijk beleid als 6

vanzelfsprekend te worden meegenomen. Verkeer kent ook andere aspecten die wij belangrijk vinden zoals leefbaarheid en bereikbaarheid. Helaas zijn er geen gouden oplossingen, maar wij steunen de wethouder in haar streven om na het reces en in participatie met belanghebbenden tot concrete acties te komen, waardoor het verkeer meer in balans komt met de draagkracht van het Wassenaarse wegennet. Een belangrijk dossier is wonen, Wassenaar moet ouderen, jongeren en starters, iedereen ongeacht de portemonnee, de mogelijkheid bieden om hier te wonen. Er is nu richting gegeven aan invulling op diverse gemeentelijke locaties, maar die woningen moeten er dan ook komen. Bij bestaande locaties moet dit wel in overleg met omwonenden, wij horen nog steeds te vaak dat de meerderheid van de belanghebbenden zich niet of te laat gehoord voelt. Participatie is geen tik in de box, maar vraagt tijd en inzet. Gelukkig hebben wij in Wassenaar buurtverenigingen en anderen die bereid zijn om actief mee te denken. Dit betekent natuurlijk niet dat iedereen het eens hoeft te zijn met elk besluit, maar er moet naar onze mening wel voldoende draagvlak zijn. Ten aanzien van het onderwijs zijn er de komende jaren aanzienlijke investeringen in huisvesting, dit is niet optioneel en wij horen graag van de portefeuillehouder welke mogelijkheden er zijn om de kosten hiervan te beheersen.

We praten volgende week over een belangrijk dossier als Valkenhorst, wij willen hier slechts noemen dat het belangrijk is om in dit speelveld goed en eensgezind aan de bal te blijven. Ten slotte bedanken wij de wethouder voor de tienjaarsprognose van de investeringen en liquiditeiten. Dit is natuurlijk maar een momentopname, maar het laat wel zien dat we alert op onze liquiditeit moeten blijven. Een teruggang van ongeveer € 30 miljoen in tien jaar is te begrijpen met forse voorziene investeringen van ongeveer € 10 miljoen in de sporthal en de gymzaal, € 3 miljoen in het centrum en € 12 miljoen in De Paauw. Ook onderwijshuisvesting vraagt de komende jaren ongeveer € 15 miljoen. Natuurlijk krijgen wij hier ook veel voor terug en in het geval van onderwijs ook een tegemoetkoming van het rijk. Nog niet alle investeringen zijn geaccordeerd en dat laat zien dat de middelen niet onbeperkt zijn. Voor de toekomstige beheerplannen wijzen wij er wellicht ten overvloede op dat verlenging van de levensduur van een actief ook betekent dat er in de beheerplannen meer aandacht moet zijn voor groot onderhoud om deze levensduur mogelijk te maken. In de eerdere commissie van 1 juli jl. hebben wij een aantal wat meer technische punten aan de orde gesteld die we hier niet herhalen en we verwachten dat het college waar nodig actie zal ondernemen.

We zijn dus positief over de kadernota, maar we zien op een aantal punten toch graag bijsturing waarvoor de meicirculaire ook ruimte biedt. Wij hebben hiertoe een aantal amendementen en moties ingediend. Ik noem een aantal punten. 1. Naar onze mening betreft de garantstellingsprovisie een vergoeding voor vermogensrisico en wij stellen voor om deze provisie aan de algemene reserve toe te voegen. 2. Wij vinden het onjuist om de uitgaven voor cultuuranker en versterken concurrentiekracht uit de reserve Grote projecten te dekken, deze reserve is voor het verlenen van incidentele financiële ondersteuning aan grote projecten en naar ons idee zijn dit geen grote projecten. Wees transparant en gebruik hiervoor de algemene reserve. 3. We zien het belang van concurrentiekracht, ook in de regio. Dit loopt vanaf 2020 en de wethouder is positief over de resultaten, maar naar onze mening ontbreekt inzicht in welke meetbare activiteiten en doelstellingen wij nastreven die € 180.000,00 over drie jaar naast de gelden van Voorschoten en ondernemers rechtvaardigen. De wethouder heeft een onderzoek naar resultaten in 2022 toegezegd en wij vragen haar om voor de Begroting 2022 in een informatiebrief met een overzicht te komen waarin meetbare activiteiten en doelstellingen zijn opgenomen waartegen kan worden geëvalueerd.

Overigens verwachten ook wij een goede balans tussen overlast door nog meer toerisme en de economische voordelen hiervan. 4. Wij missen in deze kadernota de herontwikkeling van het havengebied anders dan herstel van de kades en wij zouden dit alsnog opgenomen willen zien, bij voorkeur afgestemd op andere ontwikkelingen in dit gebied als het integrale plan voor de gemeentewerf. 5. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker en wij vragen het college de mogelijkheden voor elektrische shuttlebussen naar de recreatieve locaties en het gebruik van elektrische kleinschalige transportvoertuigen voor interne bevoorrading van bedrijven vanaf een goed bereikbare hub te onderzoeken, dat heeft voordelen voor het milieu en het verkeer. 6. Het onderhoud van groen, speelplaatsen en openbare ruimte blijft in een aantal buurten achter en wij vragen het college om € 25.000,00 vrij te maken voor inwonersparticipatie bij het buurtonderhoud en faciliteiten zoals speelplekken. Dit geld kan worden aangewend voor zaken die door de buurt zelf worden gedaan, gedeelde verantwoordelijkheid en betrokkenheid leidt naar onze mening altijd tot een beter resultaat en vermindert de druk op de gemeentelijke capaciteit, kostenbesparing is hierbij niet een doel op zich.

Ik eindig hierbij mijn eerste termijn en in aanvulling op wat ik net zei, de moties en amendementen kunnen worden ingediend met de opmerking dat het amendement over de reserve grote projecten een kleine aanvulling heeft gekregen met een tweede zin. Die heeft de griffie inmiddels in iBabs aangepast, maar ik wilde daar toch even op wijzen.

7

De voorzitter: Dank u wel. Dan constateer ik dat het amendement van Lokaal Wassenaar!, Onderwijslocaties, is toegevoegd en dat het amendement Reserve grote projecten is gewijzigd, daarom heet die V2. We hebben een historie met de V2's, dus die kennen we. Even kijken, dan hebben we een motie over openbaar groen, een motie over de herontwikkeling van de haven, ingediend samen met de VVD, en een motie over elektrische shuttlebussen, samen met het CDA ingediend. Dat zijn de drie moties, dan maken die twee amendementen en drie moties inmiddels deel uit van de beraadslagingen. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Everard. De heer Everard: Voorzitter, dank u wel. Om te beginnen, dat is ook een beetje mijn traditie, bedank ik de ambtenaren voor de kwaliteit van deze kadernota. Het is weer een hartstikke mooi product geworden en de toon in de inleiding, ik vind het altijd juist heel prettig als je echt ergens voor gaat, dus dat vind ik ook wel heel mooi. Voorzitter, ik zal het vandaag niet alleen hebben over het geld maar ook vooral over hoe het met Wassenaar gaat en met name met de Wassenaarders samen want dat is voor de CDA-fractie misschien wel het belangrijkste. Het is altijd al belangrijk geweest, het was niet voor niets onze verkiezingsslogan, maar na de coronatijd is het misschien nog wel veel belangrijker.

Gelukkig laat Nederland zich massaal inenten, het gaat als een raket, we staan bovenaan de internationale lijstjes en het zal me niet verbazen als we in Wassenaar gezien de bevolkingsopbouw in de top zo veel staan. Dat laat ook weer de meerwaarde zien van een samenleving van mensen die iets voor elkaar over hebben want inenten doe je niet alleen voor jezelf, maar juist ook voor de medeburger en de kwetsbare medemens. Voorzitter, dan is het ook wel goed om in deze tijd terug te kijken naar wat we in onze verkiezingsprogramma's hebben opgeschreven over de zelfstandigheid van Wassenaar. Als er iets mooi gelukt is, is het wel op dit terrein, het is nog beter gelukt dan we met zijn allen misschien gedacht hebben dat het zou kunnen lukken want we hebben niet alleen de kroonbenoemde burgemeester en de zelfstandigheid, maar ook het compleet eigen ambtenarenapparaat. Ik heb het toen niet in het verkiezingsprogramma durven opnoemen dus het is wel echt heel mooi om dat met elkaar zo vast te stellen. Er is wel iets anders, we willen volop participeren in allerlei samenwerkingsverbanden met onze buurgemeenten, we hebben een organisatie in opbouw en er zijn heel veel vacatures en het lijkt eigenlijk niet meer dan normaal dat we dan af en toe ook dingen moeten temporiseren en dat we soms misschien iets niet kunnen doen.

Wat dat betreft, zou ik wel van het college willen weten of het van plan is om voor de begroting van 2022 iets scherper naar de prioriteiten te kijken en te kijken wat er allemaal kan. Dan voorzitter is het natuurlijk ook mooi om te zien, dat doe ik ook vaak, wat er allemaal heel goed gaat, maar ik wil vandaag ook wel een paar dingetjes noemen die misschien wat minder gaan en dat is denk ik de eenzaamheid. Dat is nog niet aan bod gekomen in de inbreng van de collega's, maar ik denk dat de voorjaarsnota eigenlijk al een beetje een waarschuwing op dat terrein was. De voorzitter: Mijnheer Everard, er is een interruptie van de heer Van Doeveren. U begint over eenzaamheid en de heer Van Doeveren heeft een vraag. De heer Van Doeveren: Ik zat al een tijdje klaar, eigenlijk bij het vorige blokje omdat de heer Everard daar zei 'ik wil van ons gemeentebestuur weten welke prioriteiten we nog echt kunnen oppakken en of we niet beter moeten prioriteren, we kunnen niet alles'. Hoe verhoudt zich dat tot zijn eigen moties om andere dingen te gaan doen naast het coalitieakkoord? De voorzitter: De heer Everard De heer Everard: Voorzitter, om te beginnen heb ik voor zover ik weet nog geen motie ingediend, laten we dat ook zuiver houden.

Als u het dan toch nu al over mijn moties wilt hebben, hoop ik dat dit niet van mijn spreektijd afgaat want ik heb altijd de neiging om alleen nog maar sneller te gaan praten. De voorzitter: Nee hoor dit is een interruptie dus de klok staat stil, maar het is wel een kort antwoord. De heer Everard: Dat is goed. Mijn moties zijn eigenlijk alleen maar bedoeld om het juist beter te kunnen doen met minder mensen door sommige mensen anders in te zetten en de maatschappij meer dingen te laten doen. Dus ook de kosten die voor de belastingen gemaakt moeten worden op een slimmere en simpele manier te doen. Dus al mijn moties op dat terrein zijn juist een versterking van de keuzes die we moeten maken en ik ben ook heel terughoudend geweest in het ondersteunen van moties, hoe sympathiek ook, over allerlei projecten die we nu nog niet in de kadernota hebben opgenomen. Daarbij wil ik het graag laten voorzitter als het mag en dan ga ik gauw door naar de eenzaamheid want dat vinden we wel echt heel erg van belang. Dan de tweede vraag die ik concreet aan het college heb. Welke uitdaging ziet het college voor zichzelf om de 8

komende periode een bijdrage aan de eenzaamheidsbestrijding te leveren? Ik meen dat echt serieus, we kunnen het hebben over de Wmo en de jeugdzorg, maar als in een dorp als Wassenaar de eenzaamheid erg stijgt, niet alleen bij ouderen maar ook bij allerlei andere groepen, dan moeten wij ons echt vasthouden om de kosten niet heel erg te laten escaleren. Dan kom ik bij de houdbaarheid van de zorg en de ondersteuning van jong en oud. De collega's hebben het er al over gehad, er is volop problematiek op het gebied van de jeugdzorg en de Wmo en dat zijn wel dingen die we hard moeten aanpakken. Ik heb elke keer, of het nou in het coalitieakkoord was of hier, gepleit voor innovaties, ik heb er ook voor gepleit om de kracht van de samenleving veel beter te benutten en wat dat betreft, kom ik met een motie over de Buurtgezinnen. Dat hoeven niet alleen Buurtgezinnen te zijn, het mogen ook buurtopa's en -oma's en buurtooms en -tantes zijn, het maakt me allemaal niet uit, maar dat die andere gezinnen die in de problemen zitten helpen. Dat zijn bewezen aanpakken die in heel veel gemeenten in Nederland werken er wat dat betreft, wil ik heel graag van het college weten of het bereid is om te onderzoeken of dit ook in Wassenaar kan. Dat kan heel snel, je belt een van de negen gemeenten in Zuid-Holland dat dit al doet en je weet voldoende.

De collega's hebben het ook al uitgebreid over wonen gehad en in de nota Wonen is in Wassenaar denk ik top geregeld, maar de praktijk is een hele andere, collega Van Doeveren had het daar ook al over. Ik wil het scherper zien, de onbetaalbaarheid van de huizen wordt voor een steeds groter deel van de mensen in deze gemeente een rampzalig probleem. Ik gebruik echt deze woorden omdat je het kunt vergelijken met alle andere gemeenten, daar worden de prijzen hoger en nog een beetje hoger, maar in Wassenaar escaleren ze. In Wassenaar lijkt het af en toe een beetje op de Amsterdamse aanpak en wat dat betreft, ben ik heel benieuwd naar de nota over internationalisering want dat is wat dat betreft, denk ik wel een heel belangrijk punt, om ook te praten over de invloed van de internationalisering op de huizenprijzen. De voorzitter: Een interruptie van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ja, ik hoor wat de heer Everard zegt over het feit dat de prijzen de pan uit rijzen. Er zijn twee mogelijkheden, of je stelt een prijsmechanisme met maximumprijzen in of je accepteert dat de markt werkt. Wat wilt u er in de praktijk aan doen om de huizenprijzen beheersbaar te houden voor degenen die u als doelgroep hebt? De voorzitter: Mijnheer Everard.

De heer Everard: Voorzitter, het is voor geen enkel dorp in Nederland gezond als een politieagent, een verpleegster of een onderwijzer, dat was toevallig ook het voorbeeld van de heer Van Doeveren, niet meer in dit dorp kan wonen. Echt, je kunt hier alleen nog maar wonen als je een relatief laag inkomen hebt. Steeds meer gemeenten zijn daarmee bezig en dat gaan we denk ik niet meer in deze periode doen, maar er moeten in Wassenaar aanvullende maatregelen komen. Alles wordt maar opgekocht en voor hele hoge prijzen verhuurd, daar kan geen Wassenaarder meer tussen komen, dus wij moeten onorthodoxe maatregelen nemen die niet echt passen bij een liberaal dorp, maar die wel nodig zijn om dit dorp op termijn leefbaar en gezond te houden. De voorzitter: Gaat u door en ik kijk even naar de tijd, de klok staat op twee minuten. Gaat u door. De heer Everard: Voorzitter, ik moet nu wel even goed nadenken want wij vinden de woningbouw buitengewoon belangrijk en daar moet ik wel even aandacht aan besteden. We doen inmiddels al 25 jaar over de woningbouwplannen op vliegveld Valkenburg. Voorzitter, met alle problematiek denk je dat tien jaar ook zou kunnen, maar ook een relatief simpele locatie in ons eigen dorp, en dan heb ik het over de Rijksstraatweg, waar in het begin van deze raadsperiode een plannetje voor was, dat is alweer drie jaar geleden en daarna is het heel stil geworden.

Voorzitter, hoe zit het nou met de voortgang van dat plan? Laat ik daar heel helder over zijn, oud-wethouder Pruijs en oudwethouder Vriesendorp waren daar al mee bezig en wil deze wethouder dit plan rond de Rijksstraatweg, waar de vaste plantenlocatie zit die er nu mee wil stoppen, nu eens verder brengen of moet dat ook nog heel erg lang wachten? Als wij dan zo lang over die bouwplannen doen, wat betekent dat dan voor Kerkehout, de ANWB-locatie en Den Deijl? Dan voorzitter, de vergroening en het milieu. We hebben in de voorjaarsnota gezien dat er geen geld is om die papieren RES in uitvoering te brengen en wat dat betreft, zien we in het dorp ontzettend veel initiatieven bij burgers die zonnepanelen op hun daken leggen, isoleren, vergroenen, minder afval veroorzaken, beter scheiden, de fiets in plaats van de auto pakken, tegels aan het wippen zijn en met zijn allen aan de biodiversiteit werken. Ik denk dat het dan niet past dat de gemeente die een heel mooie RES heeft en die volop wil meewerken in de MRDH zegt dat daar geen capaciteit voor is. Ik dien daarom een motie in om daarvoor de komende tijd geld uit de reserve Grote projecten beschikbaar te stellen want dit is een megaproject voor alle gemeenten in Nederland. Voorzitter, dan nog twee 9

korte punten, verkeersoverlast en onveiligheid. We zijn achter de schermen al lang bezig met het verkeersplan en de twee grootste problemen in dit dorp zijn het Rozenplein, dat echt elke dag opnieuw levensgevaarlijk is, en de Lange Kerkdam met de rotondes waar het ook steeds problematischer wordt. Wat dat betreft, zou ik heel graag van het college willen weten of het ook ziet dat dit de twee hotspots van deze gemeente zijn en dat die een keer aangepakt moeten worden, welk verkeersplan of welke nota er ook komt, het moet niet blijven bij alleen maar studeren. De voorzitter: Mijnheer Everard, wilt u uw laatste drie zinnen uitspreken? De heer Everard: Ja. Ik was heel blij dat Lokaal Wassenaar! met een erg mooie motie over elektrisch modern vervoer kwam en ik ben ook erg blij met de strandmotie van de VVD, maar voorzitter er moet mij een ding van het hart en dat is de hondenbelasting. Het is me niet gelukt om dat in het coalitieakkoord te krijgen, maar het is wel een buitengewoon belangrijk punt. Wij houden van de aanpak van discriminatie en of dat nu discriminatie van honden of katten is, wij vinden dit niet meer van deze tijd en wij denken dat die hondenbelasting van die grote Thorbecke uit 1851 zijn beste tijd heeft gehad en wij dagen het college uit om met een alternatief te komen, daarover heb ik dan ook een motie ingediend. De voorzitter: Ik dank u wel.

U hebt aangegeven dat u de moties hebt ingediend en ik constateer dat de motie over Buurtgezinnen en de kracht van de samenleving, de motie over ambtelijke capaciteit voor de uitvoering van de Regionale Energiestrategie en een motie over de hondenbelasting zijn ingediend. Dan maken die deel uit van de beraadslagingen en gaan de slotjes er zo af. Dank u wel. Dat geef ik graag het woord aan de heer Van Noort. De heer Van Noort: Dank u wel voorzitter. Ja de laatste kadernota door de ogen van een gedoogpartij. Voorzitter, deze nota probeert ons ervan te overtuigen dat er de komende jaren een sluitende begroting is en wij hebben wel het gevoel dat er misschien wel iets te vroeg gejuicht wordt. De kapitaallasten van investeringen zoals in de sporthal, de gymzaal, de restauratie van het raadhuis en het ambtenarenkorps zullen in de toekomst een forse last voor onze begroting zijn en dat is nog een hele uitdaging. Daarnaast is het ook onzeker of na de coronatijd een nieuw kabinet niet gaat bezuinigen op de gemeente-uitkering, maar gelukkig geven de voorjaarsnota en de meicirculaire de indruk dat er enige reden is om de toekomst rooskleuriger in te zien.

Voorzitter, de PvdA ziet graag dat de behandeling van de kadernota in de toekomst zodanig georganiseerd wordt dat de gevolgen van de meicirculaire in de kadernota verwerkt zijn, zodat er voor ons een duidelijk financieel plaatje ontstaat. Wij hebben een motie daarover voorbereid die wij dan ook graag aanbieden. Even een losse opmerking, wij hebben vanavond drie moties maar door het 1,5 meterverhaal kon ik ze niet door de heer Zoutendijk laten ondertekenen, maar hij heeft wel te kennen gegeven dat hij zich graag als medeondertekenaar wil zien. De voorzitter: Alle drie de moties? De heer Van Noort: Ja. Voorzitter, het college laat wel duidelijk merken dat het in het laatste jaar geen grote stappen meer gaat zetten en dat is eigenlijk een klein beetje onacceptabel. Begrijp ons goed, het college krijgt van de PvdA geen brevet van onvermogen, maar helaas gaat de besluitvorming over en de uitvoering van beleid vaak uiterst stroperig en wellicht is de oorzaak dat Wassenaar alleen maar deeltijdwethouders heeft omdat de VVD twee wethouders moest hebben. Misschien moet dat in de volgende periode worden vermeden. Voorzitter, op een aantal dossiers moet flink gasgegeven worden, eindelijk eens starten met de bouw van een sporthal en een gymzaal, afronden dossier Warenar, het raadhuis en het optuigen van het ambtenarenapparaat, inclusief de huisvesting.

Voorzitter, ook in Wassenaar leeft nog steeds een groot aantal mensen onder de armoedegrens en ondanks de tekorten op het Sociaal Domein zal onze gemeente volgens ons alles uit de kast moeten halen om deze inwoners te ondersteunen, wij hebben daarvoor ook een motie ingediend. De woningbouwplannen moeten snel afgerond worden zodat daadwerkelijk kan worden gebouwd op de Havenkade, in Kerkehout en bij het gemeentekantoor en pak ook de vervuiling van de gemeentewerf eens aan. Daarnaast moet er daadwerkelijk uitvoering worden gegeven aan een Wassenaar dat toegankelijk is voor mensen met een beperking, ook daarover hebben wij een motie voorbereid en ingediend. Voorzitter, wij zijn ook van mening dat het in het kader van de duurzaamheid niet alleen tijd wordt om zaken op papier te zetten, maar ook om ze daadwerkelijk aan te pakken. Voorbeelden zijn oplaadpalen voor elektrische auto's, zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed, het autogebruik in Wassenaar ontmoedigen en in elke wijk een isolatieprogramma maken. Voorzitter, tot slot. In de resterende tijd van deze raadsperiode zal de PvdA natuurlijk bij ieder raadsvoorstel kijken wat dit betekent voor mensen die niet zo'n hoog

10

inkomen hebben en daarnaast proberen wij altijd een stem te geven aan inwoners die het gevoel hebben er niet bij te horen. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan constateer ik dat de moties mede zijn ingediend door de heer Zoutendijk en dat gaat over de moties over de kadernota en de meicirculaire, de kadernota Inclusie en de kadernota Sociaal Domein. Die maken hiermee onderdeel uit van de beraadslagingen Mijnheer Van Noort, dank u wel. Dan gaan we over naar mevrouw Gout. Mevrouw Gout: Dank u voorzitter. Voorzitter, de fractie van D66 dankt het college voor de duidelijke kadernota en ook voor de beantwoording van de vragen die we tijdens het overleg ter voorbereiding op deze vergadering hebben gesteld. Meerdere fracties hebben al geconstateerd dat dit de laatste kadernota van het college is en het gepresenteerde financiële meerjarenperspectief ziet er in grote lijnen goed uit, zeker ook als we het effect van de meicirculaire meenemen. Wij steunen ook de motie van de PvdA omdat wij ook van mening zijn dat het beter was geweest als de resultaten van de meicirculaire in de kadernota waren meegenomen, maar dat is dan voor een volgende keer.

Samen met het realiseren van onze ambtelijke organisatie, onze eigen ambtelijke organisatie, en het besluit om De Paauw tot bestuurscentrum te maken staan wij nu sterk in het realiseren van onze gezamenlijke doelstelling, namelijk de structurele wens dat Wassenaar zelfstandig blijft. De grote dossiers die aandacht op financieel gebied vragen, blijven onze aandacht houden, we hebben het natuurlijk over de uitgaven voor de Wmo en de jeugdzorg. We wachten op de maatregelen die het college in voorbereiding heeft voor het terugdringen van de kosten voor de Wmo, maar de omvang van het nadeel vraagt om flinke maatregelen van het college en beide onderwerpen blijven onder onze aandacht. In de kadernota wordt nieuw beleid gepresenteerd waarmee wij in grote lijnen instemmen, maar we hebben wel twee moties ter aanscherping van het voorgestelde beleid die ik graag wil toelichten naast het geven van ons algemene oordeel over deze voorstellen. Om te beginnen wil ik graag een motie indienen die gaat over de duurzaamheidssubsidie. Het college stelt terecht dat in ons dorp veel enthousiasme over duurzaamheidinitiatieven is, maar een incidentele eenmalige subsidie is volgens D66 onvoldoende omdat die initiatieven juist gericht zijn op langere termijn, op 2030, en dat vraagt dus ook om een structurele ondersteuning in de vorm van een subsidie.

Ik dien dan ook de motie in waarin het college wordt opgedragen om de structurele subsidie op te nemen in plaats van de incidentele subsidie. Wij zijn erg positief over het voorstel over de Warenar, het is belangrijk om de gesprekken over herontwikkeling van de Warenar te kunnen voeren zonder een opgelegde taakstelling. Wij denken dat het terugdraaien van een eerder opgelegde bezuiniging de uitkomst van de gesprekken positief zal beïnvloeden, we wensen de wethouder dan ook succes met het afronden van dit dossier en we hopen dat de theaterfunctie in de Warenar voor Wassenaar behouden kan blijven. De extra middelen voor de aanpak van ondermijning zullen hard nodig zijn en wij vragen bijzondere aandacht voor criminele uitbuiting. Bij de aanpak van criminele personen en objecten vragen wij het college om ook oog te hebben voor mensen die het slachtoffer zijn van criminele uitbuiting. Wij stemmen in met de overige voorstellen voor nieuw beleid ten laste van de exploitatie. Dan kom ik bij de tweede motie die ik namens onze fractie wil indienen. Wij stemmen in met het voorstel voor het versterken van het concurrentiebeleid, maar we vragen het college oog te hebben voor de effecten van toerisme en recreatie op de ecologische belasting van de Natura 2000-gebieden.

Wij vragen het college om bij de besteding van de middelen te sturen op hoogwaardig toerisme waarbij goed wordt gelet op de natuurwaarden en de draagkracht van de omgeving. Bij dezen dien ik dan ook de motie die hierover gaat in. We kunnen instemmen met de overige voorstellen ten laste van de reserves. Dan kom ik bij de laatste motie en die betreft het voornemen om nieuwe tractiemiddelen aan te schaffen. Wij verzoeken het college in onze motie om in de toekomst alleen elektrische voertuigen aan te schaffen en geen voertuigen meer te kopen die op fossiele brandstoffen rijden. Hierbij dien ik dan ook de laatste motie in waarin wij het college vragen om vanaf nu elektrische voertuigen aan te schaffen. De voorzitter: Voor de administratie. Dan hebt u nu drie moties ingediend, moties over de duurzaamheidssubsidies, duurzaam toerisme en de elektrificatietractie. Dan maken die deel uit van de beraadslagingen. De heer Zoutendijk heeft daar een vraag over. De heer Zoutendijk: Ja even over de elektrificatie. Zegt de fractie van D66 daarmee dat alles nu op die manier moet, ongeacht de kostenbatenanalyse? De voorzitter: Mevrouw Gout. Mevrouw Gout: Dat is inderdaad zo, maar deze motie gaat over de voorgestelde aanschaf en dat gaat eigenlijk over een heel beperkte aanschaf van € 75.000,00. Waarom denken wij dat het belangrijk is? Dat gaat over een voertuig dat in ons dorp gaat rijden.

Als het gaat over de afweging 11

tussen kosten en baten denk ik dat veel mensen die elektrisch rijden merken dat, hoewel de aanschafprijs hoger is, de exploitatie absoluut een heel andere lijn laat zien dan bij voertuigen die fossiele brandstoffen gebruiken en ik neem aan dat het in de toekomst met de ontwikkeling van deze technologie niet alleen beter voor het milieu is, maar ook voor onze algemene portemonnee. Dank u wel. Voorzitter, ik wil afsluiten met de wens aan ons allen om een eindsprint in te zetten en op een goede manier met elkaar nog zo veel mogelijk voor ons dorp te realiseren. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Mulder. De heer Mulder: Dank u wel voorzitter. De laatste kadernota van deze bestuursperiode is een goed moment om terug te kijken op het verkiezingsprogramma waarmee wij bij de verkiezingen gekozen zijn en wat we tot nu toe hebben bereikt. Dit is ook het moment om de zaken die nog niet gerealiseerd zijn in deze kadernota te verwerken. Complimenten voor het stuk en de grondige voorbereiding. Als we kijken naar het coalitieprogramma dan is het grootste deel de afgelopen drie jaar bestuurlijk besloten en is er nog heel veel te doen aan de uitvoering. Wassenaar is al vele jaren de fijnste woongemeente in Zuid-Holland en dat moet zo blijven, mede vanwege de investeringen in de basisvoorzieningen zoals de herinrichting van het centrum.

De voorzitter: Mijnheer Mulder, ik zie een interruptie van de heer Hendrickx en ik zag ook een hele grote lach, dus u krijgt een lachende interruptie. De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ik vraag me af over welk verkiezingsprogramma de heer Mulder spreekt want volgens mij heeft hij er zelf geen geschreven. De voorzitter: De heer Mulder. De heer Mulder: Dank voorzitter. Ja daar zullen de meningen wellicht wat over uiteenlopen, maar dat is toch echt het verkiezingsprogramma waarmee wij in deze raad zijn vertegenwoordigd. De voorzitter: Helder, gaat u verder. De heer Mulder: Dank voorzitter. Ik ga even een stap terug. Wassenaar is al vele jaren de fijnste woongemeente in Zuid-Holland en dat moet zo blijven, mede vanwege de investeringen in de basisvoorzieningen zoals de herinrichting van het centrum, het krijgen van een nieuwe multifunctionele sporthal en het realiseren van de o zo benodigde woningen, zowel sociale als vrijesectorwoningen zorgen ervoor dat wij de fijnste woongemeente zullen blijven. In Wassenaar doet iedereen mee en kan en mag zichzelf zijn, het is hier veilig en de voorzieningen zijn op peil. Wassenaar is zelfstandig, dat is een feit maar het blijft een proces om altijd aan te blijven werken. Een zelfstandige gemeente met eigen bestuur betekent dat de strategische samenwerkingen in gemeenschappelijke regelingen belangrijk zijn.

Doordat het democratisch gehalte in een GR soms lastig is, is ook de ontwikkeling van de kosten voor deze gemeenteraad niet goed in de hand te houden. Wij zijn dan ook blij dat het mogelijk is om moeilijke keuzes te maken door bijvoorbeeld de gemeenschappelijke regeling WODV op te breken en te kiezen voor een eigen ambtenarenapparaat. Dit zal bijdragen aan langdurig perspectief op een zelfstandige gemeente. Wassenaar is groen, hier hebben we al veel over gehoord. Het groen staat soms op de weg en de groene gedeeltes zijn soms een kleine jungle. Dat is inherent aan het onderhoudsniveau van het groen, doordat er keuzes gemaakt moeten worden, is het onderhoudsniveau nu op C beland en wij hopen dat er ruimte in de begroting is voor een stap naar onderhoudsniveau B, maar we begrijpen wel dat er keuzes moeten worden gemaakt. Wassenaar wordt goed bestuurd, we hebben een eigen ambtenarenapparaat en een krachtige burgemeester, er is een gezond en solide financieel beleid en de reserves worden ingezet voor het verbeteren van de woonomgeving voor de inwoners. Door de ingevoerde kapitaallastenmethodiek sparen we ook voor het voorzieningenniveau van de toekomstige generaties en ondanks dat dit de speelruimte in de begroting heel klein laat, zorgt dit ervoor dat het beleid gezond en duurzaam voor de toekomst is.