Notulen raadsvergadering 30 januari 2024 - Concept

Notulen van de vergadering van de raad van de gemeente Wassenaar, op dinsdag 30 januari 2024, gehouden in de raadzaal van het raadhuis "De Paauw"; aanvang 19.30 uur -------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aanwezig zijn: - dhr. L.A. de Lange, voorzitter; - mw. M.M. Bellekom-Vogels, mw. S.M. van Eps-Habibe, mw. S.K. Ettema-Walkate, mw. S.B. Everard, dhr. J.M. Gankema, dhr. H.J.M. Hendrickx, mw. S. Hibbert, mw. J.M. Hofman-de Raad, dhr. R.R. Krabbendam, mw. I. van der Marel, dhr. H.W. Mulder, dhr. G.L.H. Nijman, dhr. B.G. Paulides, dhr. N.A. Pesman, mw. C.A. Rogge-Schneider, dhr. H. van Smirren, dhr. M.C. Stekelenburg, mw. P.A. van Vliet-van Dijk, dhr. B.R. Wesselingh, mw. M.P. Wuite, leden van de raad; - dhr. R. Bloemendaal, dhr. L.W. Koetsier, dhr. R.A. Zoutendijk, wethouders; - dhr. J. Kleinhesselink, raadsgriffier Verhinderd: dhr. N.T.M. Klooster, lid van de raad, dhr. L.N.M. van Doeveren, wethouder -------------------------------------------------------------------------------------------------------------1.

Opening vergadering en mededelingen

De voorzitter: Goedenavond allemaal, hartelijk welkom aan de leden van de raad, maar zeker ook het breed opgekomen publiek vanavond. Hartelijk welkom. Vanavond zal ik de raad verder in het Wassenaars leiden. Ik zal geen Haags gaan spreken, maar ik weet dat er wel vele mensen uit het Haagse ook hierbij aanwezig zijn. U ook in het bijzonder welkom, maar ook eenieder thuis in Wassenaar en in Den Haag die deze vergadering volgen. Ook brede belangstelling van de media. Vanavond vooral ook onderwerpen op de agenda die onze beide gemeenten raken. Dus dat is ook heel mooi dat u er vandaag bent. Ook welkom aan de leden van het college en alle ondersteuning om met elkaar vanavond een goede vergadering te hebben. Er zijn twee afmeldingen. Raadslid Klooster is vandaag verhinderd en wethouder Van Doeveren is niet aanwezig. Dat zijn de afmeldingen en verder constateer ik ook dat u er allemaal bent. Dus dat betekent dat er vandaag twintig raadsleden zijn. Dan kom ik nu bij de mededelingen aan de zijde van de raad. Ik heb begrepen dat mevrouw Van Vliet-van Dijk een tweetal mededelingen heeft. Mevrouw Van Vliet: Dank u wel voorzitter. Mijn eerste mededeling is, ik was verleden week aanwezig bij een bijeenkomst Warmtetransitie en Regionale Energiestrategie bedoeld voor gemeenteraadsleden en commissieleden. Ik was daar aanwezig en de heer Klooster, het enige afwezige raadslid, was daar aanwezig.

Ik miste een heleboel mensen waarvan ik verwacht had dat zij daar wel aanwezig zouden zijn. Nou ja, dat vind ik enorm jammer, want ik denk dat zo een onderwerp dan niet de aandacht heeft die het eigenlijk wel verdient. Onze wethouder van Duurzaamheid en ook de ambtenaren hebben natuurlijk daar hard aan gewerkt om zo avond voor te bereiden. Ik wil ook hierbij mijn hoop uitspreken de volgende keer iedereen in groten getale bij zo een bijeenkomst aanwezig te zien. Mijn tweede mededeling is dat ik per 1 februari in dienst zal treden bij het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en om elke schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan zal ik vanavond niet deelnemen aan de beraadslagingen over het agendapunt Commandopost Clingendael. Dat waren mijn mededelingen. De voorzitter: Dus de beraadslagingen en de stemmingen. Mevrouw Van Vliet: Pardon voorzitter, de stemmingen. De voorzitter: Ja, zeker, heel goed. Dank u wel ook voor die transparantie vooraf. Helemaal goed. Ik denk dat uw hartenkreet over de toch beperkte aanwezigheid van de rest van de raad er eentje is die we denk ik allemaal ter harte moeten nemen. Zeer belangrijk onderwerp en goed dat dat ook breed gevolgd wordt. Dank daarvoor. Dan zijn er geen mededelingen aan de zijde van het college. Aan mijn kant ook niet. 2.

Vaststelling agenda

De voorzitter: Dan gaan we naar het vaststellen van de agenda. Op de agenda heeft u gezien dat we vanavond een viertal stemmingen hebben over in te vullen vacatures. Naar goed gebruik omdat het over personen gaat, hebben we daar altijd een schriftelijke stemming. Dat zal ook gaan met stembriefjes, maar dan heb je ook een stembureau nodig. Gelukkig hebben we de heer Gankema, mevrouw Everard en mevrouw Hibbert als voorzitter, bereid gevonden om vanavond het stembureau te vormen. Ik neem aan dat u zich daarin kunt vinden, dat u daarmee instemt. Dat is het geval. Dan is dat het stembureau voor vanavond. Dank alvast daarvoor.

1

Verder heb ik begrepen dat er in ieder geval een drietal aangekondigde moties vreemd aan de orde van de dag zijn. Ik check dat. Een motie ingediend door mevrouw Bellekom-Vogels, ook gesteund door anderen, over de prijsvraag Naam nieuwe sporthal. Dat is het geval. De heer Pesman over Transparantie publiek geld. Dat zie ik ook, dat is het geval. En de heer Paulides over Zienswijze Maaldrift Defensie. Dat is ook het geval. Dan zijn dat de drie moties en die worden dan toegevoegd aan de moties vreemd aan de orde van de dag. Die komen voor de vragenronde en daarmee wordt vragenronde dan 11 en wordt dit het onderwerp nummer 10. Gaan we dat zo doen. Dan is het denk ik goed, want ik heb verschillende geluiden gehoord over het agendapunt dat vanavond als 8 staat, Vaststellen bestemmingsplan Residentie Parkzicht te Wassenaar plus beeldkwaliteitsplan. Ik heb begrepen dat de heer Hendrickx daar nog het woord over wil voeren. Dat heb ik ook gehoord van de heer Gankema en ik zie nu ook dat de heer Van Smirren op dat punt nog iets wil zeggen. Ik geef het woord aan de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Voorzitter dank u wel. Bij de commissiebehandeling van dit onderwerp was op het eind van de commissiebehandeling de correcte vraag: is dit besluitwaardig of niet? Er bestond toen al enige twijfel over de besluitwaardigheid van het voorstel. We hebben dat allemaal overzien.

Gegeven het feit dat er nog insprekers zijn vanavond, gegeven het feit dat er een behoorlijk aantal amendementen en ook nog moties ten aanzien daarvan aan de orde komen, willen wij eigenlijk voorstellen om het toch nog een keer langs de commissie te laten gaan en daar de volwaardigheid van de juiste behandeling te realiseren waarna het uiteraard de raad ingaat. Dat en niet anders. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Het woord is aan de heer Gankema. De heer Gankema: Dank u wel voorzitter. Lokaal Wassenaar! heeft een andere visie hierop. Wij zouden graag vanavond een eerste termijn willen hebben, waarbij we wel het debat voeren, waarbij we vast bespreken wat de amendementen inhouden en we willen graag ook de appreciatie van de wethouder. Doen we dat niet, dan zitten we straks weer bij de commissievergadering in precies hetzelfde stadium als waar we nu in zitten. En ja, dat lijkt ons ook niet bevorderlijk. Na de appreciatie van de wethouder kunnen we overgaan tot schorsing en dan bekijken of er een nieuwe commissievergadering nodig is, dan wel een nieuwe raadsvergadering. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Smirren en dan de heer Paulides daarna. De heer Van Smirren: Het is altijd links wat het doet, maar dat terzijde.

Wij steunen de oproep van Hart voor Wassenaar, ook de fractie van de Partij van de Arbeid vindt… Wij zijn ook in de commissievergadering daar een beetje de aanstichter van geweest met een schorsing et cetera, et cetera over de brief die door het college is gestuurd, daarvoor dank aan de wethouder. Wij hebben op zich zelf niet zoveel vragen. Voor ons is het grote plaatje wel duidelijk, maar we kunnen ons wel voorstellen dat gelet op een zorgvuldige besluitvorming en om recht te doen aan alle invalshoeken en insprekers, en we gaan er een aantal nog zeker horen, we willen daar zorgvuldig naar luisteren, dat zorgvuldig op ons laten inwerken en daar zorgvuldig binnen de fractie over spreken om te komen tot een gewogen standpunt in de commissievergadering. Dus wij steunen het voorstel van Hart voor Wassenaar, waarvoor dank. De voorzitter: Dank u wel. Het woord is aan de heer Paulides. De heer Paulides: Dank voorzitter. Ik kan ook het voorstel steunen, ik kan ook het andere voorstel eigenlijk steunen, maar ik heb één probleem. De motie van de ANWB had ik voorbereid, maar dat wordt dan een motie vreemd aan de orde van de vergadering, omdat we dan over zouden gaan naar het doorzetten van het agendapunt naar een andere vergadering. Dus bij dezen zou ik dan toch een extra motie willen indienen die nu onder het ANWB-gebouw staat. Is dat akkoord? Dan wordt het een motie vreemd aan de orde.

De voorzitter: Mijn voorstel zou zijn dat we eerst het ordevoorstel doen over de behandeling en dan kijken naar de motie, want de motie gaat wel degelijk over het onderwerp. Dus ik denk dat het goed is om dan daarna toch nog... Het gaat over het onderwerp. Laten we nu eerst even inventariseren of het onderwerp vanavond besproken wordt. De heer Paulides: Ja, maar de motie vreemd aan de orde is net behandeld. Dat is verschoven naar het agendapunt. Als in dit geval het agendapunt ANWB ook verschoven wordt, dan ordt dit voor mij een motie vreemd aan de orde. Dat wilde ik nu dan even vastleggen voordat u zegt dat dat niet meer kan.

2

De voorzitter: Nee, dat snap ik. Alleen, ik ben wel benieuwd naar uw appreciatie daarop, want het is vanavond wel behandeling van een deelonderwerp dat over dit onderwerp gaat, maar dat is waarnaar gekeken wordt. Moties vreemd kunnen in principe altijd ingediend worden. Dat is een ding dat zeker is. De heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Ja, voorzitter, dank. De Wassenaarse VVD kan ook het voorstel van de heer Hendrickx van Hart voor Wassenaar steunen, het voorstel om de ANWB vanavond niet te behandelen. Voor ons is het belangrijkste argument eigenlijk dat er na de commissiebehandeling best wel veel nieuwe of aanvullende informatie tot ons is gekomen, waardoor ook in de oordeelsvorming we dat niet helemaal hebben kunnen afronden. Wij hechten er ook aan om daar meer tijd voor uit te trekken. Het is een impactvol besluit. Het lijkt ons goed om daar nog een commissieronde voor te nemen met elkaar zodat we zorgvuldig een afweging kunnen maken. De voorzitter: Oké, dan constateer ik dat er nu twee ordevoorstellen zijn waarbij het meest verstrekkende ordevoorstel is om het onderwerp Vaststellen bestemmingsplan Residentie Parkzicht te Wassenaar plus beeldkwaliteitsplan vanavond niet te behandelen en het te verwijzen naar de commissie. Overigens is de eerstvolgende commissie van de Commissie Fysiek op 12 februari.

Daarvan is de agenda wel vastgesteld, maar daarvan is al bedacht, mocht dit scenario voor zijn, want hier wordt gewoon van tevoren nagedacht, dan is er ook een uitwijkmogelijkheid voor die onderwerpen naar dinsdag 13 februari, zodat dat ook voldoende tijd in zich kan hebben om behandeld te worden. Dus ik wil graag het voorstel in stemming brengen. Wie is ervoor om vanavond het agendapunt 8 Vaststellen bestemmingsplan Residentie Parkzicht Wassenaar niet te behandelen? Dat zijn de fracties van het CDA, DLW, PvdA, GroenLinks, Hart voor Wassenaar, VVD en D66. Wie is daartegen? Dat is de fractie van Lokaal Wassenaar!. Daarmee wordt het onderwerp vanavond niet behandeld en wordt het terugverwezen naar de commissie, de twaalfde of de dertiende, daar wordt dus naar gekeken hoe dat wordt opgelost. Nu kan ik me voorstellen dat de insprekers denken: maar jeetje, er zou toch vanavond over gesproken worden. Het punt Inspreken volgt hierna. De mogelijkheid van inspreken is er natuurlijk nog steeds. Dus daar verandert niets aan. En u heeft een bijna voltalige raad als gehoor, dus dat verandert niets aan de situatie. Dit besluit hebben we genomen, maar mevrouw Hofman-de Raad heeft ook nog een voorstel. Mevrouw Hofman: Dank u wel voorzitter.

Ik heb eigenlijk een vraag, want wij hebben een amendement ingediend behorende bij dit raadsbesluit en wij denken dat nu het teruggewezen wordt naar de commissie het misschien wel goed is om dit amendement te veranderen in een motie vreemd aan de orde van de dag om dat dan wel vandaag in stemming te brengen. De vraag is of dat dan zou kunnen. De voorzitter: Dan ga ik wel heel strikt zijn. Ik vind dat bij moties vreemd aan de orde van de dag, we er dan ook over moeten kunnen beschikken. Dus in principe gaan we er niet over en kunnen moties vreemd aan de orde van de dag worden toegevoegd maar dan wil ik wel kunnen beschikken over de motie. Dan schors ik nu de vergadering zodat ik kan beschikken over de twee moties. Dat lijkt me de correcte wijze. Ik schors hierbij de vergadering. Schorsing De voorzitter: Dames en heren, hierbij heropen ik de vergadering. Wat aan de orde is, is nog het verzoek, gedaan in ieder geval ook door de heer Paulides, om als vierde motie bij het agendapunt 10, Moties vreemd aan de orde van de dag, nog een motie in te dienen over het ANWB-terrein bestemmingsplan Residentie Parkzicht Wassenaar. We hebben inmiddels een motie ontvangen van de fractie van Lokaal Wassenaar! over Vaststellen bestemmingsplan Residentie Parkzicht plus beeldkwaliteitsplan Residentie Parkzicht ingediend door mevrouw Hofman-de Raad.

Deze twee worden dan toegevoegd aan de moties vreemd aan de orde van de dag. Dat betekent dat ze bij agendapunt 10 behandeld gaan worden. Dit zeg ik ook vooral even voor het aanwezige publiek dat nu denkt, wat gaat er nu vanavond gebeuren? De indiener van de motie krijgt natuurlijk straks bij dit agendapunt de mogelijkheid om de motie toe te lichten. De wethouder zal daarop reageren. Overigens kunnen de andere raadsleden daar ook nog vragen op stellen en dan zal de motie in stemming worden gebracht. Er zijn natuurlijk ook mogelijkheden om altijd nog, omdat deze moties vers van de pers zijn, schorsingen aan te vragen waar dat nodig is. Dan weet u dat. Voor de orde, we hebben vijf moties vreemd aan de orde van de dag. Is dit de agenda die we voor vanavond kunnen vaststellen? Dat is het geval, hierbij vastgesteld.

3

3.

Inspreken

De voorzitter: Dan komen we vanavond bij het punt waar achttien insprekers zich hebben aangemeld. Dat betekent dat elke inspreker drie minuten de tijd krijgt. Dan zijn we al wat coulanter dan in ons reglement staat, maar ik vond drie minuten toch niet meer dan een logische tijd om u ook de ruimte te geven. Dan wil ik graag als eerste het woord geven aan wethouder Van Asten van de gemeente Den Haag. Welkom. De heer Van Asten: Dank u hier in dit prachtige Wassenaarse stadhuis. Geachte raad, geacht college, goedenavond. Robert van Asten, wethouder Stedelijke ontwikkeling van de gemeente Den Haag. Ik ben hier vanavond namens de gemeenteraad en het college van Den Haag om in te spreken op het bestemmingsplan Residentie Parkzicht. De herontwikkeling van het ANWB-terrein op de rand van onze beide gemeenten houdt de gemoederen in de Haagse wijk Benoordenhout al enkele jaren bezig. Dat is natuurlijk logisch voor een ontwikkeling die een grote invloed zal hebben op deze wijk en op de omgeving. De ANWB-locatie zelf is een bijzonder cultuurhistorisch stedenbouwkundig en landschappelijk stelsel van waarde. Deze locatie ligt ook tussen twee kwetsbare bijzondere gebieden, te weten het rijksbeschermd stadsgezicht Benoordenhout en Landgoed Clingendael.

Niet vanavond, maar binnenkort beslist u als Wassenaarse gemeenteraad over het bestemmingsplan en het beeldkwaliteitsplan van deze herontwikkeling waarmee de bouw van 425 woningen mogelijk wordt gemaakt en dat ruimte biedt voor maatschappelijke voorzieningen voor de toekomstige bewoners en voor de wijk Benoordenhout. Het Haagse raadscollege en de bewoners zijn dan ook zeker niet tegen deze herontwikkeling, maar er zijn grote zorgen waarvoor ik vanavond uw aandacht vraag. Zoals wij in onze zienswijze op het bestemmingsplan hebben aangegeven, vinden wij de maximale hoogte van 47 meter aan de zijde van de Koningin Beatrixkazerne en de maximale hoogte van 35 meter aan de landgoedzijde niet passend in dit cultuurhistorisch en landschappelijk waardevol gebied. Wij vragen u dan oog te hebben voor de waardes en deze maximale hoogtes van het plan uit te sluiten en een lagere, passendere bouwhoogte vast te stellen. Hiermee past de ontwikkeling beter in het landschap en doet het recht aan de bebouwde omgeving waarin hoogbouw - en u weet dat Den Haag daar rond de stations niet vies van is - absoluut niet passend is. Afgelopen vrijdag, 26 januari jl., sprak ik met wethouder Bloemendaal over deze Haagse zorgen.

We hebben ook afgesproken samen in overleg te treden met de MRDH en de HTM om ook de openbaarvervoerssituatie te verbeteren en met verdere verkeersonderzoeken op de wegen rondom het ANWB-terrein de verkeersveiligheid te waarborgen. Tot besluit wil ik uw aandacht vragen voor al die Haagse bewoners die zich zorgen maken en zich onvoldoende gehoord dan wel betrokken voelen. Ik wil u en dit college vragen om bij verdere uitwerking van de plannen zo ruim en zo breed mogelijk de participatie op te zetten. Deze ontwikkeling heeft een direct effect op de woonomgeving van de bewoners van het Benoordenhout. Zij kennen die omgeving en het is mijn overtuiging dat zij met die kennis de plannen dan ook beter kunnen maken. Richt uw proces daar alsjeblieft ruimhartig op in. Ik wil nog benadrukken dat de herontwikkeling van het ANWB-complex een goede zaak is. De komst van die extra woningen en maatschappelijke voorzieningen is zeer welkom. Een langdurige leegstand willen we natuurlijk ook graag voorkomen. Een aanpassing van de plannen zal zeker bijdragen aan een breder draagvlak en een blijvend goed woon- en leefklimaat voor de bewoners van zowel Wassenaar als Den Haag. Dank u voor uw aandacht en ik wens u veel wijsheid. De voorzitter: Ik dank u wel. Ik geef nu graag het woord aan de heer Goedegebuure namens het Comité Jagerslaan over verkeer. De heer Goedegebuure: Dank u wel.

Ik voel me een beetje een vreemde eend in de bijt met zoveel insprekers over een ander onderwerp. Maar goed. Geachte voorzitter, raadsleden, wethouders. Ik spreek namens het Jagerslaancomité voor het onderwerp wegcategoriseringsplan 2023. Er is ons de laatste weken een aantal keren gevraagd waarom wij als Jagerslaancomité de Jagerslaan als ETW als beste oplossing in dit plan zien. Ik wil u een voorbeeld voordragen van hoe de besluitvorming in de praktijk verstrekkende gevolgen voor de uitvoering kan hebben. Dat is niet alleen voor het verkeer maar ook voor andere plannen. Het voorbeeld gaat hier om het verkeersbesluit over de Storm van 's-Gravesandeweg-Zuid/Schouwweg-Noord. Het kruispunt JagerslaanNoord/Storm van 's-Gravesandeweg is op basis van het Verkeersbesluit van juni 2023 opnieuw ingericht volgens de principes van Duurzaam Veilig. Hierbij is verkeerde informatie de grondslag geweest om dit kruispunt volgens deze principes in te richten. Namelijk dat de Jagerslaan volgens het Verkeersplan 2016 al als GOW50 gecategoriseerd was. In het besluit staat dat de overgang van GOW50 naar ETW30 gekenmerkt moet worden met een uitritconstructie. Het werd ons pas duidelijk hoe dit kruispunt eruit komt te zien toen de tekening online werd gezet in november van vorig jaar. De uitritconstructie, ook wel een drempel genoemd, komt er alleen voor de fietsers, niet over 4

het hele kruispunt wat de doorstroom op de Jagerslaan nog meer bevordert. In november heeft het Comité Jagerslaan bezwaar gemaakt tegen de tekening van deze drempel. Dit bezwaar is tot tweemaal toe afgewezen met als uitleg dat de termijn voor bezwaar op het Verkeersbesluit verstreken is. Hoewel de tekening van de uitvoering slechts in november publiekelijk gemaakt is, de indeling van het kruispunt gebaseerd op onjuiste informatie, is er geen mogelijkheid om hiertegen in bezwaar te gaan. Omdat, en ik citeer, "de Bezwaarschriftencommissie kwalificeert de inhoud van de conceptreconstructietekening niet als een bestuursrechtelijk besluit waartegen de mogelijkheid van bezwaar openstaat. Daarbij komt dat het daadwerkelijk aanleggen van een drempel feitelijk handelen van het college betreft waartegen ook geen bezwaar openstaat." Dit is nu precies de reden waarom wij niet akkoord gaan met een GOW30-besluit voor de Jagerslaan, met een belofte van geen wegverbreding of bomenkap. Zodra er een besluit genomen is en bezwaartermijn verstreken is, zal de beslissing vastliggen.

Wie zegt ons dat er in de toekomst niet iemand komt die toch de GOW-richtlijnen wil gaan uitvoeren, gaat verbreden en bomenkappen? Aangezien het besluit van GOW30 voor de Jagerslaan dan al is vast komen te liggen, is er geen bezwaar meer mogelijk omdat de inrichting van de weg een feitelijk handelen is waar geen bezwaar en beroep tegen mogelijk is. Ik heb nog een paragraaf maar die stuur ik u wel toe omdat er zoveel insprekers zijn. De voorzitter: Uitstekend, dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van Rossem, voorzitter van de Historische Vereniging Oud Wassenaer over de nota van uitgangspunten Commandopost Clingendael. Mevrouw Van Rossem, welkom. Mevrouw Van Rossem: Geachte burgemeester, wethouders en raadsleden. Het is fijn dat wij ook wat aandacht krijgen voor de Commandopost Clingendael. Al was dat niet helemaal hiervoor bedoeld, maar ik ben er wel blij mee. Mijn naam is Marian van Rossem, voorzitter van de Historische Vereniging Oud Wassenaer en namens het bestuur van de vereniging spreek ik in met betrekking tot agendapunt 7, nota van uitgangspunten Commandopost Clingendael. Het behoud van de Commandopost Clingendael ligt vanavond in uw handen. De commandopost is een uniek object, een rijksmonument gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog.

Wij zijn van mening dat de nota van uitgangspunten zoals die nu voorligt ter goedkeuring nog steeds niet, en ik benadruk, níet, voldoet aan de eisen voor verkoop van de commandopost door het RVB. Garanties voor verantwoord hergebruik zijn onvoldoende geborgd en procedurele fouten liggen op de loer. Wij zijn daar helaas maar al te bekend mee. Grote culturele erfgoedorganisaties achten het van groot belang dat de uiterlijke verschijningsvorm van het bouwvolume van de commandopost niet verandert. Met name het historische dak met zijn als schoorstenen vermomde afweergeschutsopstellingen dient intact te blijven. Ingrepen zoals het toevoegen van dakvensters en lichtkoepels mogen daarom niet worden toegestaan. De essentie van deze unieke commandopost met zijn speciale dak is immers de verhullende functie. Het uiterlijk is dus belangrijk vanwege de geschiedenis en het voormalig gebruik. Verder zouden wij graag in de nota van uitgangspunten de mogelijkheid opgenomen zien om een negatief bedrag te kunnen bieden. Dat schept namelijk voor de Nationale Monumentenorganisatie de gelegenheid om een bod uit te brengen waarin geld meegegeven moet worden door de verkopende partij. Als men de Nationale Monumentenorganisatie een kans gunt om de commandopost in handen te krijgen, dan zou dat op die manier verwezenlijkt kunnen worden.

Ten slotte, wij blijven van mening dat de commandopost, een rijksmonument, helemaal niet in de verkoop moet, maar door het rijk aan de Nationale Monumentenorganisatie moet worden overgedragen. Op een bestuurlijk drama zoals nu in Baarn met het door de Raad van State vernietigde bestemmingsplan voor de herontwikkeling van voormalig Koninklijk Paleis Soestdijk zit Wassenaar niet te wachten. Wij doen daarom een dringend beroep op u om verminking van dit bijzondere rijksmonument te voorkomen en de nota van uitgangspunten hierop aan te passen. U kunt ervoor zorgen dat de unieke Commandopost Clingendael veiliggesteld wordt voor de toekomst en in de juiste handen terechtkomt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Klomp namens Stichting WO2 Sporen, ook over de nota van uitgangspunten Commandopost Clingendael. De heer Klomp: Geachte burgemeester, wethouders en raadsleden, mijn naam is Ronald Klomp, voorzitter van Stichting WO2 Sporen. Een verdere introductie laat ik achterwege, want u weet waarvoor ik kom. Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. Als u vanavond de nota van uitgangspunten gaat goedkeuren, zet u een eerste stap in het moeras, waar u zelfstandig niet uit kunt komen. De verkoop van voorselectie van Paleis Soestdijk, nu zeven jaar geleden, is een debacle.

De Raad van State heeft het plan van de particuliere eigenaar naar de prullenbak verwezen. Het RVB wast zijn handen in onschuld en de gemeente Baarn zit wederom op de blaren. Zoals ik uw gemeenteraad al eerder heb verteld, de wil ontbreekt bij het RVB. Het heeft zichzelf de op

5

dracht gegeven tot verkoop en niet tot het vervreemden van dit onroerend goed. De adviezen van de Raad voor Cultuur, de waarschuwingen van het ministerie van OCW, de bezorgde ambtenaren van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de Rijksbouwmeester die nog bezig is met een advies hoe om te gaan met beladen erfgoed, de visie van het kabinet over het toegankelijk houden van erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog en de zorgen van tientallen prominente en belangenorganisaties die tegen een verkoop zijn en voor een overdracht naar de Nationale Monumentenorganisatie worden genegeerd. Laat staan dat ze bespreekbaar waren bij de participatie. Ik vraag me af waar het morele kompas van het RVB is. Het is zorgelijk om ook te zien dat er onvoldoende dossierkennis is bij een aantal commissieleden, raadsleden en het college van B&W. De vragen en antwoorden bij de commissievergadering Fysieke Leefomgeving van 15 januari waren soms tenenkrommend. De voorzitter: Toch nog even, mijnheer Klomp. Volgens mij voegt het niet zo heel veel toe, waardeoordelen over het besluitvormingsproces en de inzet van eenieder die hier zit. Dat doet iedereen naar het beste weten en kunnen. Ik hecht daar ook wel erg aan om ervoor te staan als voorzitter van dit instituut. De heer Klomp: Dan neem ik die woorden terug.

De voorzitter: Volgens mij, want ik heb uw inspraakreactie gelezen, die heeft u al opgestuurd, en volgens mij staan er verderop nog voldoende zaken in waar ik u 1 minuut 44 voor zou gunnen om die uit te spreken. De heer Klomp: Oké. Op 9 oktober vorig jaar stuurde het RVB een memo aan het college van B&W. Ik noem het bijna een geraffineerd staaltje van zand strooien in de ogen, waardoor de wethouder de gemeenteraad onjuist informeerde. Het was u niet opgevallen dat het contact met OCW en de provincie schriftelijk was en het contact met NMo telefonisch. In de reactie op deze memo citeer ik nu het Nationale Monumentenorganisatie: "De eindconclusie vanuit dit memo van het RVB laat precies zien waar het fout gaat. Wij zijn geen partij die kan meebieden op de markt. Dat besef lijkt nog niet te zijn doorgedrongen, terwijl het duidelijk is genoemd. Ons uitnodigen om te bieden heeft dus geen zin. Er zou juist vanwege het cultuurhistorisch belang gezocht moeten worden naar een manier om de bunker, los van de markt, over te dragen." Vervolgens schrijft het NMo, en ik citeer: "Er moet juist worden opgenomen dat er wel een negatief bedrag geboden kan worden." Dan kunnen we een bod uitbrengen waarin geld meegeven moet worden aan de verkopende partij Het is een theoretische, maar het is een besluit dat ons minder zal uitsluiten.

Het zou heel mooi zijn als het geloof in de markt een halt kan worden toegeroepen. Maar laat ik u vanavond uit een droom helpen. Indien marktpartijen een negatief bod gaan uitbrengen, zal dat zeer waarschijnlijk door de voorselectie niet worden geaccepteerd. Want de Leidraad van het RVB stelt als eis dat de reeds gemaakte kosten van het beheer en instandhouding tijdens de leegstand terugverdiend moet worden door middel van de opbrengst van de verkopen. In deze gemeenteraad is een duidelijke wens uitgesproken dat de Bunker van Seyss-Inquart wordt overgedragen aan de Nationale Monumentenorganisatie. Als u vanavond deze nota gaat goedkeuren, dan staat de Nationale Monumentenorganisatie zo goed als buitenspel. U zet ze op het reservebankje. De voorzitter: Wilt u uw laatste afrondende zin uitspreken? De heer Klomp: Als u als raad erop gokt dat er vanuit de markt geen geïnteresseerde partijen komen en dat een meerderheid van de selectiecommissie geen vertrouwen heeft in potentiële kandidaten tijdens de voorselectie, alleen dan kan het proces van de verkoop worden gestopt. Maar dan is nog steeds de vraag of een overdracht naar de Nationale Monumentenorganisatie een wenselijke stap is voor het RVB. De voorzitter: Dank u wel. De heer Klomp: Alstublieft De voorzitter: Dan geef ik nu graag… We krijgen nu een groot aantal insprekers rondom Residentie Parkzicht.

Om te beginnen de heer Scholten en daarna de heer Kahle, dan kunt u zich daar al op voorbereiden. Mijnheer Scholten, goedenavond, aan u. De heer Scholten: Goedenavond. Geachte voorzitter en leden van de raad, dank voor de gelegenheid in te spreken. Het dringende verzoek vanuit het Benoordenhout is dit bestemmingsplan in deze vorm niet vast te stellen. De overkoepelende reden daarvoor is dat het bestemmingsplan op een heel aantal punten feitelijk onjuist of onvolledig onderbouwd is. Een andere reden is dat de 6

uitkomst van het participatieproces met de buurt volstrekt ontoereikend is. Er is daardoor nog steeds nul komma nul draagvlak voor dit plan bij alle omwonenden in het Benoordenhout. Ik noem kort vijf redenen waarom het bestemmingsplan ondeugdelijk is. 1. Dit plan voldoet niet aan uw eigen structuurvisie over de landgoederenzone waar het ANWB-terrein deel van uitmaakt. Ook voldoet het niet aan de bescherming die u op grond van het rijksbeschermd stadsgezicht Benoordenhout aan dit gebied moet geven. De door u te beschermen cultuurhistorische waarden komen met dit plan onacceptabel onder druk te staan. Nergens in Wassenaar zou u het normaliter in uw hoofd halen om een gebouw van deze omvang en hoogte in de landgoederenzone neer te zetten. 2. De parkeernormen van Wassenaar zelf worden op onterechte gronden niet toegepast. De parkeerdruk op eigen terrein wordt daardoor veel te hoog. Zo kan op grond van dit plan maar een op de drie bewoners van de sociale huurwoningen überhaupt op eigen terrein parkeren. Dat betekent dat er voor ruim zeventig geplande huishoudens structureel nooit een parkeerplek beschikbaar zal zijn. 3. De bevolkingsgroei is veel hoger dan wordt voorgesteld in het plan. Met 425 woningen plaatst u feitelijk gezien een hele nieuwe woonwijk op deze locatie. De druk op voorzieningen in Den Haag zoals scholen en artsen wordt daarmee onacceptabel hoog. 4.

De toekomstige verkeersdruk is onderschat in het onderzoek van Movares waardoor de verkeersontsluiting via één bestaande uitrit aan de Wassenaarseweg ontoereikend is. Dit terwijl de gemeente Den Haag er juist naar streeft om de naastgelegen Van Alkemadelaan verkeersluw te maken in verband met het hoge aantal verkeersongelukken aldaar. Dit terechte streven van Den Haag staat fundamenteel haaks op dit plan. 5. Door de onderschatting van de toekomstige verkeersdruk is ook de toename van stikstofuitstoot mogelijk onderschat. In meer algemene zin zijn de effecten op de natuur in Clingendael, behorend tot het Natuurnetwerk Nederland, in het plan geheel genegeerd. Dames en heren, bij de vorige commissievergadering kwam wethouder Bloemendaal niet verder dan het is wat het is. Dat geeft ons een wrang gevoel. Door dit gebouw aan de rand van uw gemeentegrens neer te plempen, wentelt u de bouwopgave van Wassenaar af op Den Haag. U maakt daarmee de verkeerde belangenafweging tussen woningbouw en leefbaarheid. De gemeente Wassenaar is bezorgd over mogelijke hoogbouw aan de gemeentegrens met Katwijk op het voormalige vliegveld Valkenburg en de Groene Zone. Daarover is Wassenaar afgelopen jaar ook naar de Raad van State gestapt.

Het is ironisch dat daarbij precies dezelfde argumenten worden gebruikt als die ik u nu noem, dat de hoogbouw niet passend is bij de groene omgeving, dat er te veel wordt gebouwd en dat er onacceptabele verkeersdruk ontstaat. Geachte leden, ik zou zeggen, wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. In de beantwoording van het college op de zienswijze wordt gesteld dat alles met de gemeente Den Haag in kannen en kruiken zou zijn. Dat is echter onjuist. De Haagse gemeenteraad heeft recentelijk maar liefst vier moties aangenomen waarin grote zorgen worden uitgesproken over dit project. En de wethouder heeft dat zojuist bevestigd. De voorzitter: Mijnheer Scholten, wilt u afronden? De heer Scholten: Ik vestig tot slot graag uw aandacht op de recente uitspraak van de Raad van State over de herontwikkeling van Paleis Soestdijk. De regeling die daarover in de provincie Utrecht geldt over het Natuurnetwerk Nederland is onverkort voor Zuid-Holland van kracht en dus ook voor het ANWB-terrein. De Raad van State is dus terecht kritisch op dit soort onvolkomenheden. In conclusie, het dringende verzoek vanuit Benoordenhout om het bestemmingsplan in deze vorm niet vast te stellen. Gaat u alstublieft met de ABB Bouwgroep en omwonenden in gesprek over een oplossing die passend is op deze locatie. Dat wil zeggen… De voorzitter: Ik dank u.

De heer Scholten: … Niet hoger dan de bestaande bouwhoogte van 27 meter en het aantal te realiseren woningen evenredig omlaag brengen. U kunt daarmee een historische fout voorkomen… De voorzitter: Mijnheer Scholten. De heer Scholten: … En uw reputatie als goede buur intact… De voorzitter: Mijnheer Scholten, Sorry, u was echt ruim door uw drie minuten heen. Ik dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Kahle. En gelieve echt de verdeling... Zo heeft iedereen ook gewoon de ruimte om hetgeen te zeggen wat hij wil zeggen. Daarna geef ik het woord aan de heer Botter. Mijnheer Kahle, welkom.

7

De heer Kahle: Geachte leden van de raad, college. Ik durf eigenlijk wel te zeggen, ik zal het proberen wat korter te houden. Want ik denk dat er al heel veel gesproken is, ik denk dat er al heel veel gezegd is en ik denk dat de opkomst, zoals iedereen hier vanavond zit, ook duidelijk spreekt over hoe Den Haag denkt over dit plan. U moet zich even voorstellen dat dit bij uw buren gebeurt en dat u niet gehoord wordt door de gemeente. En dat u niet gehoord wordt door ieder om u heen. Dat de projectontwikkelaar zijn kop in het zand steekt en dat we uiteindelijk geen gesprek met elkaar aan kunnen gaan. Er is een grote vraag naar woningen. 425 is een mooie ambitie. Maar waarom bouwen we hier in Wassenaar, niet een prachtige mooie woontoren. Bijvoorbeeld het oude hotel De Kieviet, naast Het Sterrenbad, de brandweerkazerne, of op de grens van Katwijk. Daar schijnen ze van hoge gebouwen te houden. Misschien is het leuk om daar eens wat neer te gaan zetten. De afgelopen weken is er veel gelachen om de HAC. Er is veel gelachen om de initiatieven. De projectontwikkelaars lachten als hardste. Die namen het projectteam daar ook lekker in mee. Echter, de bijeenkomst in de Duinzichtkerk afgelopen week heeft duidelijk laten zien dat er wel support is voor dit plan. De aanwezigheid hier laat ook zien dat de buurt het echt niet eens is met wat er nu gebeurt op het ANWB-terrein.

De wijkvereniging staat erachter en inmiddels staat er ook de gemeenteraad achter. Twee sprekers geleden, de heer Van Asten, heeft dat ook duidelijk laten zien. In de afgelopen weken zijn er ineens woontorens verplaatst. Er werd ineens gesproken over geen 47 meter, maar laten we naar 40 meter gaan. Het werd een soort van koehandel. We gingen zogenaamd van 63.000 meter naar 54.000 meter. Volgens mij moet je eerst kijken naar wat er mogelijk is op deze locatie. Een ontwikkelaar kijkt wat er mogelijk is naast het Benoordenhout, naast de buren. Voor de rest is er een volledig verkeerd beeld gegeven over de inspraakrondes. De inspraakrondes waren geredigeerd door een communicatiebureau dat georganiseerd werd door de projectontwikkelaar. Ik begrijp dat het een groot project is voor de gemeente Wassenaar. Echter, dit in de handen leggen van een projectontwikkelaar is natuurlijk heel vreemd. In de brief die afgelopen week kwam, stond nog één leuk ding. Er werd gesproken over de inspraak, hoe dat liep en er werd ook nog gesproken over dat er woningen bedacht werden in de Rotonde. Alleen dat is al iets heel vreemds. Alsof de RCE, waar zo mee geschermd wordt, dat zou goedvinden. Woningen bouwen in een monument als de Rotonde. En dat is hetgeen er gebeurt. Er wordt continu verkeerde informatie gegeven. Vandaag is er een oproep om te stoppen met deze struisvogelpolitiek.

Er is eigenlijk een oproep om te gaan naar een snellere procesgang. En een snellere procesgang wil zeggen even stilstaan en niet te gaan voor de gang naar bijvoorbeeld de Raad van State maar om met elkaar niet te wachten op de volgende commissie, maar met elkaar in dialoog te gaan. Ik ga afsluiten, voorzitter. Mijn vraag is niet om te stoppen en te zeggen van we gaan naar één maand. Nee, de vraag is, ga naar een periode van zes tot negen maanden en ga met elkaar in dialoog. De voorzitter: Dank u wel, want u bent al ruim door uw tijd heen. De heer Kahle: Oké, maar ik hoop op de dialoog. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Botter en dan geef ik daarna het woord aan de heer Rozeboom. De heer Botter. De heer Botter: Goedenavond, u ziet ik heb geen papier bij me. Ik spreek uit het hart en uit het hoofd. Ik ben geboren en getogen aan de Wassenaarseweg op 20 meter van de gemeentegrens met Wassenaar. Ik kan u vertellen dat de mensen waar we het nu over hebben, die het meeste last zullen hebben van alle verkeerde beslissingen die u gaat nemen hier aan deze tafel, op minder dan 800 meter van de objecten liggen. Ik kan u ook… Ik heb net op mijn kilometerteller gekeken en dit raadhuis is 8 kilometer verwijderd. Het zijn simpele feiten. Ik heb maar één vraag aan u eigenlijk. In vertrouwen in de politiek, hoe kunt u blind zijn voor uw buren? Dat is mijn vraag.

Ik hoop dat u dat nog eens meeneemt naar huis en er goed over na gaat denken. We zijn geachte buren. We moeten nog heel veel jaren met elkaar samenleven. En dit is een heel goed voorbeeld. Dus doet u dat de burger van Den Haag niet aan. We kunnen u ook in de haren zitten. Doen we niet. Laten we het gewoon ordentelijk met elkaar oplossen. En dat is mijn appel hier. Ik hoop dat ik het binnen de drie minuten heb gehouden, misschien zelfs in de twee, hebben we toch één minuut gewonnen. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. De heer Rozeboom, en dan geef ik daarna mevrouw Schermer het woord. De heer Rozenboom. De heer Rozeboom: Geachte voorzitter, raadsleden, aanwezigen. Mijn naam is Willem Rozeboom en ik ben van DuurSaam Benoordenhout. Ik maak me grote zorgen als de gemeente Wassenaar met haar huidige plannen instemt. Er heerst grote onrust niet alleen bij de boer die zijn trekkertje

8

wel even voor het hek gaat zetten. Nee, ook de wandelaars in Clingendael en de wijkbewoners zijn erg ongerust. Die zijn eigenlijk verbaasd dat wij geen juridische stappen ondernemen. Immers genoeg juristen, uitstekende juristen in het Benoordenhout en genoeg geld, maar alstublieft laat het zover niet komen. We hebben ook hele goede architecten en stedenbouwkundigen die kosteloos mee willen denken met u. Wees verstandig en doe het voor uw eigen bestwil. Druk even op die pauzeknop. Dan kunt u heel snel gaan bouwen. Hartelijk dank voor uw aandacht en liever een goede buur dan een verre vriend. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Mevrouw Schermer. En dan geef ik daarna het woord aan mevrouw Knevel. Mevrouw Schermer. Mevrouw Schermer: Even wachten hoor, want ik begin nog niet, dat die tijd niet ingaat, want ik moet even de tekst… Ja, nu gaat de tijd in. Verstaat u mij? De voorzitter: Helemaal goed, welkom. Mevrouw Schermer: Geachte voorzitter, gemeenteraad van Wassenaar. Als stadsdeelvoorzitter van Hart voor Den Haag sta ik hier voor de belangen van de bewoners van Benoordenhout. Dat de voorgestelde hoogbouw niet past in het mooie wandelgebied Clingendael is voor iedereen wel duidelijk.

Maar met name speelt het probleem dat de geplande hoogbouwflat wel zou gaan liggen op de gemeentegrond van uw Wassenaar, maar de dichtstbijzijnde voorzieningen voor de toekomstige bewoners in Den Haag, in het Haagse Benoordenhout zijn. - Het toekomstige beslag op de voorzieningen zoals op winkels, politietoezicht, zorg, huisartsen en toegankelijke toegangswegen… - De al veel te drukke Van Alkemadelaan en Benoordenhoutseweg zijn nu niet goed afgestemd op de voorgestelde hoogbouw. - Verstening van het mooie Clingendael-gebied staat wat haaks op de gewenste vergroening van de Van Alkemadelaan. - Het toegankelijker maken van het winkelcentrum Benoordenhout voor ouderen door ook het aanleggen van meer gewenste oversteekplaatsen. Ook speelt de vraag voor wie de woningen zullen worden gebouwd. Benoordenhout vergrijst. Veel woningen zijn niet invalideproef. Geen liften of hoge bordessen of gesplitste woningen met steile binnentrappen in het oude gedeelte van Benoordenhout, bijvoorbeeld de Paul Gabriëlstraat. Bouw van mooie ouderenwoningen op de begane grond is wenselijk, of niet heel hoog bouwen. Dat bevordert de doorstroming. Jonge gezinnen met werk binnen in Den Haag kunnen in de oudere, ruime woningen die dan vrijkomen wonen en eventueel met de fiets naar hun werk.

Kortom, ik pleit voor het nu niet haastig doordrukken van de huidige plannen en met de huidige nieuwe inzichten, bijvoorbeeld de drukkere Van Alkemadelaan en ook eventueel een groter gebied omdat marechausseegebouwen eventueel verdwijnen, zou ik toch willen pleiten om nog weer nader in overleg te gaan met de betrokken Haagse bewoners en met name ook de Haagse bestuurders. Dank u. De voorzitter: Ik dank u wel en dan geef ik graag het woord aan mevrouw Knevel en daarna geef ik het woord aan de heer Koch. Mevrouw Knevel, welkom. Mevrouw Knevel: Goedenavond, mijn naam is Rachel Knevel, ik leid een data science groep in het LUMC en ik ga graag nog wat dieper in op het probleem van het verkeer. Movares heeft in opdracht van de projectontwikkelaar ABB een verkeersrapport gemaakt. Als datawetenschapper verbaas ik mij over de beperkte inzichten, over de analytische methode als ook het ontbreken van het essentiële betrouwbaarheidsinterval. Maar goed, de conclusie van Movares is dat de nieuwe bewoning zal resulteren in een ochtendspits van 84 meter lang en 4,5 minuut wachttijd. De enige oplossing die net aan acceptabele tijden zou geven is een niet realistische extra verkeersstrook van 40 meter. Zoals Movares zelf al aangeeft: er zijn geen andere oplossingen. Dan is er dus een situatie die net aan past. Dat betekent dat het bij tegenvallers niet past.

En die tegenvallers zijn te voorzien. Movares onderschat namelijk twee dingen. Movares stelt dat gezien de sterk verstedelijkte omgeving, de nieuwe bewoners veel minder auto's zullen hebben. Ze negeren dat het gemiddelde autobezit in onze wijk veel hoger is dan in een normaal stedelijk gebied. Het tweede punt: Movares rekent dat de huidige drukte door een hoger aantal autobewegingen wordt veroorzaakt dan de ANWB zelf aan cijfers heeft ingegeven. Verder gaan ze ervan uit dat het huidige woonverkeer lager is. Er komen dus meer autobewegingen bij door die nieuwe bewoners en er gaan minder autobewegingen weg door het vertrek van de ANWB dan nu beschreven is in het Movares-rapport. De gemeente Wassenaar kan met deze kennis niet zomaar het aantal appartementen laten bouwen zoals gepland. Dit

9

is in gedeelde verantwoordelijkheid met Den Haag. Er zijn wat mij betreft nieuwe berekeningen nodig, het beste door een bureau dat niet door de projectontwikkelaar wordt betaald maar door de gemeenten. Dit om verkeersinfarcten met alle ongevallen tot gevolg op de nu al te gevaarlijke wegen in onze woonwijk te voorkomen. Ik ben blij dat u op de pauzeknop heeft gedrukt. Mijn verzoek is om in de verdere verdieping het verkeer grondig mee te nemen. De voorzitter: Ik dank u wel. Het woord is aan de heer Koch, en dan geef ik daarna het woord aan de heer Ter Avest. Mijnheer Koch. De heer Koch: Geachte toehoorders, mijn naam is Rob Koch en ik woon met mijn gezin sinds 1999 met heel veel plezier in de rustige groene Haagse woonwijk Benoordenhout. Een mooie wijk uit de eerste helft van de vorige eeuw zoals Wassenaar deze ook kent. Op 27 juni 2022 heb ik ten overstaan voor de hoorcommissie mijn zienswijze naar aanleiding van uw ontwerpbestemmingsplan Residentie Parkzicht nader hier toegelicht. Daarin heb ik u gevraagd waarom u het plan dat vol lof rept over het prachtige Residence Parkzicht niet te midden van een van uw eigen woonkernen heeft gepland maar in een uiterste uithoek en daarmee midden in onze Haagse woonwijk. Ter ondersteuning van mijn vraag liet ik u daarbij een kaart zien die een en ander verduidelijkt. Wellicht herinnert u zich dit nog.

Op 21 december 2023 ontving ik uw geanonimiseerde reactienota waarin de conceptbeantwoording van de zienswijze is verwoord. Hierin wordt met geen woord gerept over de keuze van de betreffende locatie midden in onze woonwijk. En dat terwijl mijn vraag kennelijk toch dusdanig interessant was, dat journalist Jos Knijnenburg, er zijn artikel 'Benoordenhouders doen van zich spreken tijdens de hoorzitting over plan ANWB-terrein', in De Wassenaarse Krant van 11 juli 2022, mee opende. Wel nu, het moet mij dan ook oprecht van het hart dat ik het gevoel heb destijds en wellicht ook nu weer puur voor de procedure hier te staan zonder dat u zich ook maar iets van onze mening aantrekt. laat staan met ons om de tafel gaat. Uw besluiten heeft u reeds lang geleden genomen waarbij de meningen van de Haagse omwonenden er niet toe doen. Tijd voor een lange pauze dus waarin u uw huiswerk gedegen en in echt overleg met de omwonenden opnieuw zal moeten gaan maken. Hartelijk dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Ter Avest. De heer Ter Avest: Goedenavond, raad, voorzitter, geachte aanwezigen, hartelijk dank voor het mogen inspreken. Ook even mijn excuus aan de griffie, ik zal afwijken van de tekst die ik heb ingediend. Als eerste zou ik de raad willen danken voor het tijdelijk indrukken van de pauzeknop.

En ik zou ook met verwijzing naar wat de wethouder Van Asten gezegd heeft, u willen vragen om ook in de besprekingen zo dadelijk te gaan voor een ruime participatie en daarbij niet één maand maar misschien wel een wat ruimere periode. Op de totale bouwperiode is dat echt niet veel. Die tijd is er. Een ander punt dat ik u zou willen meegeven, als 13 februari a.s. inderdaad weer in de commissie over deze materie wordt gesproken, om ter voorbereiding van de commissie een rondetafel te organiseren. Ik zou u willen vragen om voor die ronde tafel bijvoorbeeld de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed uit te nodigen, maar ook de deskundige die bij ons heeft gesproken in de Duinzichtkerk, de heer Job Roos. De heer Job Roos gaf heel kernachtig aan dat 425 woningen niet een keiharde randvoorwaarde vooraf moet zijn, maar dat het een resultante moet zijn van een gedegen analyse van in dit geval de ANWB-locatie. En daar gaat het om. Laten we samen, en als wijk zijn we daar graag toe bereid, gemeente Den Haag, idem, laten we samen kijken waar eigenlijk onze gemeenschappelijke belangen liggen. Want die zijn er wel degelijk. Woningen willen we allemaal, maar we willen het ook op een passende manier. Ik proef hier bij de raad ook dat dat het geval is. Als laatste misschien nog een suggestie. Dat betreft eigenlijk de wijze waarop straks dan gebouwd gaat worden.

Want we willen ook geen leegstand, dat is ook al een paar keer gezegd. Een overweging is bijvoorbeeld ook om eens te kijken naar de fasering van de bouw, zie het voorbeeld aan de Plesmanduin. Daar is eerst het oude gebouw van Plesman opgeknapt. Met instemming overigens van en draagvlak onder de omwonenden. Daar gaat nu pas gebouwd worden aan de torens daarachter bij de zogeheten Saxofoon. Ook een dergelijke fasering van de bouw is heel goed denkbaar voor de ANWB-locatie. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Ik dank u wel. En dan gaan we nu over naar een ander onderwerp. Mevrouw Verhagen over burgerberaad. Goedenavond. Mevrouw Verhagen: Goedenavond, dank u wel voorzitter, dank u wel raadsleden en iedereen die hier zit natuurlijk ook. Mijn naam is Cecilia Verhagen en vanavond spreek ik als betrokken burger over het burgerberaad. Waarom een burgerberaad bij het wegencategoriseringplan? Omdat u, politiek, er zelf niet uitkomt en omdat het instrument burgerberaad nu wordt ingezet zodat verschil

10

lende perspectieven samengebracht kunnen worden en verschillende standpunten uitgewisseld kunnen worden. De bedoeling is dat er een gedegen advies uitkomt rollen. Met het burgerberaad wilt u een versterking van onze representatieve democratie bewerkstelligen. Chapeau! Wel is het zo dat als u echt een aanvulling van onze democratie wilt hebben, dan moet u ook denken aan het ontwerp en ook de uitvoering van het burgerberaad. In De Wassenaarse Krant van afgelopen vrijdag, 26 januari 2024, stond er een mooi artikel van de hand van de heer Jan de Roij over het burgerberaad. Wat ik hier zal zeggen moet als een aanvulling op dit stuk worden gehoord en gelezen. Ik ben me ervan bewust dat het burgerberaad een intensieve vorm van participatie is. En mijn aanname is dat u wilt dat de bevolking aangehaakt blijft in het proces. Wel nu, om dit te bewerkstelligen zijn er aantal punten van belang. Ten eerste dat het bestuur laat zien dat het achter het burgerberaad staat. Cruciaal hierbij is het mandaat. Wat bedoel ik hiermee? Hiermee bedoel ik dat de politiek vooraf duidelijk maakt wat er met het advies zal gebeuren. U krijgt een onafhankelijk advies, daar ga ik tenminste van uit, en dit advies zal worden overgenomen, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om dit niet te doen.

Ten tweede, de vraagstelling moet duidelijk zijn en er moeten experts en deskundigen aanwezig zijn om een gelijk kennisniveau te bewerkstelligen bij de deelnemers van het burgerberaad. Mensen moeten heel goed geïnformeerd worden door de aanwezige deskundigen om standpunten met elkaar te kunnen uitwisselen. Hierbij gaat het niet om debat, dus niet om elkaar te overtuigen, maar om dialoog, elkaar begrijpen. Als je goed naar elkaar luistert dan vind je ook meer overeenkomsten dan verschillen. De voorzitter: Wilt u afronden? Mevrouw Verhagen: Ja, dit betekent ook dat onafhankelijke en onpartijdige moderatie tijdens de bijeenkomsten nodig is en dat deskundigen met verschillende disciplines aanwezig zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan verkeersdeskundigen, maar ook aan deskundigen op het gebied van natuur, bijvoorbeeld ecologen. En... De voorzitter: Dat is echt wel het vervolg. Volgens mij is u… Mevrouw Verhagen: Nog één puntje. Last but not least, politiek, wees alstublieft transparant over het vervolg. Als u rekening houdt met de punten die nu genoemd zijn bij het ontwerpen en de uitvoering van het burgerberaad dan weet ik zeker... De voorzitter: Ja, maar dat is geen laatste punt meer. Ik dank u wel. Ja, drie minuten, we hebben het ook eerlijk verdeeld over eenieder. Ik geef graag het woord aan mevrouw Cohen Jehoram, ook over Residentie Parkzicht.

Overigens komen er vanavond nog vragen over het burgerberaad, dus hier wordt nog wel over doorgesproken. Dat nog even ter geruststelling. Gaat uw gang. Mevrouw Cohen Jehoram: Dank u wel voorzitter. Met 47 meter - en dat zijn zestien verdiepingen - torent dit plan ver uit boven de wijk. Dat zijn meestal drie verdiepingen. Boven het monument, dat zijn acht verdiepingen en boven die fantastisch monumentale bomen in Clingendael, die zijn wel 30 meter. Daar komt het dus ver en ver erbovenuit en overal zal dit gedrocht te zien zijn. Vorige keer noemde ik het al gedrocht en zei ik laat ik voor mezelf spreken. Dat doe ik niet langer. Vorige week waren we bij elkaar, een aantal van u was daarbij aanwezig in de kerk, in de Duinzichtkerk in Benoordenhout. Er waren 200 mensen, meer dan 150 wijkgenoten. Daar werd gevraagd: wie steunt dit plan. Eén persoon stak zijn hand op. De rest steunt dit plan niet. En ja, we weten dat er één persoon is ook aan de Wassenaarseweg die een brief heeft geschreven. Er zijn ook mensen van de Wassenaarseweg die bij ons zijn aangesloten bij de HAC. Ik kan die heer ook wel geruststellen, want wat wij gemaakt hebben is een schets en daarover willen we het gesprek aan en hij is van harte welkom. Laat u niet verwarren over dat er één iemand tegen zou zijn, terwijl er echt een massale weerstand is in de wijk. Er is geen draagvlak.

U kunt wel participatie hebben gevoerd, althans dat zegt de wethouder, maar het doel is nooit participatie, het doel is draagvlak. Dat draagvlak is er niet in de wijk, maar dat draagvlak is er ook niet in Den Haag. De gemeenteraad van Den Haag heeft net vier moties aangenomen waarin hij zich onder andere uitspreekt tegen de bouw van gebouwen zo hoog als wat er nu voorligt. Ik wil de moties graag overdragen aan de griffie zo meteen, zodat u ze ook krijgt. De raad zegt ook in zijn moties dat hij steun uitspreekt voor de bewoners en vraagt de wethouder ons met raad en daad bij te staan. We zijn ook ontzettend blij dat die hier aanwezig was. Want voorzitter, het kan anders en het kan beter. Wij zien kansen voor woningbouw en ook sociale woningbouw. Wij zijn niet tegen woningbouw. Wij hebben daarom een schets laten maken door een architect over hoe je nou dezelfde hoeveelheid woningen zou kunnen verspreiden over het gebied en met een lagere bouw wel kwaliteit leveren. Kwaliteit voor de wijk, maar ook kwaliteit voor de bewoners. Want het plan dat er nu voorligt, kijkt

11

u eens wat daar gebeurt. Een aantal van u is komen kijken, heeft gezien hoe dicht de gebouwen op dit moment al bij elkaar staan. En dan wordt één gebouw ook nog eens een keer tweemaal zo hoog. Daar komt geen zonlicht. We hebben geprobeerd het gesprek aan te gaan met de wethouder. Hij heeft u ook teruggemaild in een vrij curieuze brief, moeten wij zeggen. We hebben daar ietwat over gegniffeld gister. Hij geeft ook aan, we hebben een keer gesproken, maar hij vond dat er genoeg gesproken was. We worden daar wanhopig van en hebben daarom ook zo een bijeenkomst georganiseerd. Juist om met hem en de projectontwikkelaar in gesprek te gaan met de wijk. Maar wie kwam er niet opdagen? U raadt het al. Ik zie de voorzitter, ik ga naar mijn eind. We zijn ontzettend blij, we hebben opgeroepen de pauzeknop in te drukken. Doet u dat vooral. Maar gebruik die tijd om met ons, met de gemeente Den Haag, met de RCE, met een Job Roos als architect te kijken naar alternatieven en blijft u alsjeblieft niet hangen in dit oude plan. Legt u dat opzij. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Konings namens tuinvereniging Clingendael, ook over Residentie Parkzicht. Dat is iemand anders. De heer Konings: De heer Konings. De voorzitter: De heer Konings. De heer Konings: De heer Konings. De voorzitter: Zeker, hartelijk welkom.

De heer Konings: Mevrouw Konings is thuis. Geachte aanwezigen, voorzitter. Iedereen is het erover eens dat de huidige bebouwing op het ANWB-terrein ons absoluut niet vrolijk stemt. Je kunt je zelfs de vraag stellen hoe het toch mogelijk is dat op de mooiste plek van Den Haag zulke lelijke hoge gebouwen zijn neergezet. Zo een misplaatste fout van formaat zullen we toch nooit meer maken? Mijn naam is inderdaad Guy Konings. Ik woon in de directe omgeving van het ANWB-terrein en vertegenwoordig de Tuinvereniging Clingendael, een hele actieve tuinvereniging met meer dan veertig leden. Daarnaast maak ik deel uit van de HAC. Al jaren proberen wij in samenwerking de herontwikkeling van het ANWB-terrein een gedragen succes te maken. We hebben meerdere initiatieven getoond en blijven steeds fatsoenlijk met de politiek verantwoordelijken in dialoog. Ons streven is kwalitatief hoogstaande nieuwbouw, passend bij de wijk. Nieuwbouw waarop wij en vooral alle toekomstige bewoners, nu en in de toekomst, trots kunnen zijn. De kern is minder hoogbouw, maximaal 26 meter hoge accenten en de gehele locatie benutten. Dus wel woningen, maar geen hoogbouw. Dat past gewoon echt niet. Zeker niet voor onze tuinvereniging. We hebben nu al heel veel last van wind en schaduw als gevolg van de huidige hoge bebouwing van de ANWB. Laat de nieuwbouw dus niet nog hoger worden.

Maar wat gebeurt er? De gemeente Wassenaar en ontwikkelaar ABB trekken tot nu toe helaas volledig hun eigen plan en houden zich doof. Telkens wordt er afwijzend gereageerd op onze constructieve en herhaalde oproep om samen te werken. Ik vraag me echt af welke belangen er gediend worden met dit gedrag. Gaat het hier om bestuurlijke ego's? Of gaat het om dollartekens in de ogen? Het bestemmingsplan dat nu voorligt is gewoonweg een heel slecht plan en kan dus veel beter. Daar is iedereen het over eens en dat hebben wij recent in een drukbezochte wijkbijeenkomst weer duidelijk gemaakt. Beste leden van de gemeenteraad, u heeft een grote verantwoordelijkheid bij het maken van uw keuze. Want stemt u ondanks alle nadelige gevolgen voor het bestemmingsplan, dan zal de veelgenoemde kloof tussen burgers en politiek nog weer groter worden. Dan zullen omwonenden en bewoners van Benoordenhout zich wederom niet gehoord en zelfs gekleineerd voelen. Dat zal de verre ontwikkeling langdurig vertraagd worden door maximaal brede tegenwerking met alle juridische middelen vanuit de wijk Benoordenhout en de gemeente Den Haag. Beste gemeenteraadsleden, u gaat toch niet weer een historische fout van formaat maken? Daarom, ik ben heel blij dat er een pauzeknop is ingedrukt en wat ons betreft kan die pauze best wel lang duren. Laten we de aankomende tijd zinvol en nuttig gaan gebruiken.

Dan geeft u eindelijk gehoor aan de wens van alle omwonenden en belanghebbenden en geeft u ruimte aan een veel beter plan binnen de bestaande bouwhoogte van 26 meter. Dan gaan we samen de tijd nemen om een kwalitatief hoogwaardig nieuwbouwprogramma passend in de omgeving te ontwikkelen. Dan zullen alle omwonenden en belanghebbenden eindelijk een plan kunnen ondersteunen dat past bij de wijk en park Clingendael. En ook voor onze leden van de tuinvereniging, die zullen tevreden zijn. En nog belangrijker, dan zal de nieuwbouw uiteindelijk sneller gerealiseerd worden. Ik dank u voor uw aandacht en hoop u snel te ontmoeten voor de broodnodige samenwerking.

12

De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik het graag woord aan de heer Dubbelaar. Ook over Residentie Parkzicht. De heer Dubbelaar: Voorzitter, goedenavond raadsleden. Bedankt dat u mij in de gelegenheid stelt om u hier vanavond te mogen toespreken. Ik ben Arjen Dubbelaar, ik ben raadslid in de gemeenteraad van Den Haag sinds 2014. Voorzitter, een raadslid heeft drie taken, dat hoef ik u waarschijnlijk niet te vertellen. Dat is een kaderstellende rol, een controlerende rol en een volksvertegenwoordigende rol. De reden dat ik hier vanavond kom inspreken is vanwege mijn rol als volksvertegenwoordiger. U bent het hoogste bestuursorgaan in de gemeente Wassenaar en u stelt ook de kaders. Maar voorzitter, als volksvertegenwoordiger voor de bewoners in het Benoordenhout wil ik de gemeenteraad van Wassenaar vragen om rekening te houden met de Haagse bewoners in de wijk Benoordenhout. Voorzitter, de gemeenteraad van Wassenaar spreekt vanavond over de herontwikkeling van die ANWB-locatie. U noemt dit agendapunt Bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan Residentie Parkzicht. Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat u en de raadsleden weten wat er speelt aan de Haagse zijde van de ANWB-locatie en graag vraag ik uw aandacht voor de ideeën van de omwonenden. Neem hun zorg alstublieft serieus, is de oproep van Hart voor Den Haag. Kies voor een lagere en een meer passende bouwhoogte.

Het aantal woningen en de vierkante meters kunnen gelijk blijven. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Wüsten, Stichting Wijkbelangen Uilennest over de nota van uitgangspunten Commandopost Clingendael. De heer Wüsten: Goedenavond, fijn dat ik ook nog wat mag zeggen in deze lange lijst en dat gaat over de bunker Uilennest. Sorry, de Bunker Clingendael natuurlijk, die andere grenskwestie. We hebben het nu natuurlijk al het nodige gehoord over de ANWB, maar die bunker ligt ook precies op de grens van Wassenaar en Den Haag en dus ook op de grens van de wijk Uilennest. Het openbaar bestuur is natuurlijk het doorhakken van knopen en het geven van duidelijkheid. Daarvoor zit u hier en ik wil er graag op vertrouwen dat dat allemaal goed gaat. Maar er is natuurlijk wel nog een punt van aandacht bij die bunker, namelijk de verkeerontsluiting. Hij ligt daar heel moeilijk. De Wassenaarseweg heeft alleen maar een wijkonsluitingsbestemming. Daarnaast de Van Brienenlaan, daar mag je eigenlijk geen autorijden. Desondanks in de nota van uitgangspunten worden daar 48 parkeerplaatsen op het bunkerterrein mogelijk gemaakt. En is dat nu wel een goed idee? Geef je daarmee wel de noodzakelijke duidelijkheid? Daarom wil de Stichting Wijkbelangen Uilennest ervoor pleiten om daar tien parkeerplaatsen van te maken.