Bijlage 3 Accountantsverslag 2024 Wassenaar - concept 8-7-2025 (definitief)

6.4.

Onafhankelijk heid Het waken voor onze onafhankelijkheid is primair onze eigen (vaktechnische) verantwoordelijkheid. Daarvoor treffen wij overeenkomstig onze standaarden en interne kwaliteitsprocedures diverse maatregelen. Op basis van de uitvoering van deze maatregelen kunnen wij bevestigen dat wij de controleopdracht voor de jaarstukken van Wassenaar op onafhankelijke wijze hebben kunnen uitvoeren en afronden. Aanvullend daarop rapporteren wij u jaarlijks voor uw beoordeling van onze onafhankelijkheid de werkzaamheden die door ons zijn verricht naast het controleren van financiële verantwoordingen en het uitoefenen van onze natuurlijke adviesfunctie. Met betrekking tot het verslagjaar 2024 hebben wij geen werkzaamheden verricht naast onze controlewerkzaamheden en de direct daaruit voortvloeiende ondersteuning en ondersteuning bij rechtmatigheid. Tot slot bevestigen wij dat geen sprake is van een langdurige betrokkenheid (zeven jaar of meer) van één van de teamleden bij de controleopdracht voor Wassenaar.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 26

6.5.

Duurzaamheid Decentrale overheden spelen een belangrijke rol bij het realiseren van duurzaamheid in de samenleving. Door middel van een duurzaamheidsrapportage krijgen gemeenten een instrument voor het in kaart brengen van hun duurzaamheidsprestaties. Decentrale overheden zijn niet verplicht om onder de CSRD (of onder andere duurzaamheidswetgeving) te rapporteren. Decentrale overheden hebben een rol in de waardeketen van CSRD-plichtige ondernemingen. Deze ketenpartners zijn op bepaalde punten afhankelijk van informatie van decentrale overheden. In het bijzonder geldt dit voor de financiële instellingen waar decentrale overheden een groot deel van hun financiering vandaan krijgen. Eind 2024 is de ‘Handreiking Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording voor decentrale overheden’ verschenen. Deze handreiking kan Wassenaar helpen met het opzetten van een duurzaamheidsverantwoording. Advies vanuit de handreiking is om gebruik te maken van een groeimodel. Het is de bedoeling dat op sectorniveau de zogeheten dubbele materialiteitsanalyse (dubbel omdat het enerzijds gaat om de impact van de gemeente op de buitenwereld en anderzijds de impact op de eigen organisatie) wordt uitgevoerd. Hiermee krijgen organisaties collectief inzicht in de onderwerpen die het meest materieel zijn voor de organisatie en de stakeholders.

In lijn met de handreiking adviseren wij u dit onderwerp te agenderen en stapsgewijs te starten, bijvoorbeeld door de CO2 uitstoot van de gemeente inzichtelijk te maken om vervolgens reductiedoelstellingen te formuleren voor de eigen organisatie. Wij blijven graag benadrukken dat duurzaamheid de komende jaren in welke vorm dan ook van toenemend belang zal zijn voor de bedrijfsvoering van overheidsorganisaties. Dit onderstreept het belang om duurzaamheid te betrekken bij alle facetten van de bedrijfsvoering, al dan niet afgedwongen door wet- en regelgeving of belangrijke contractpartijen in de keten.

7. Slot Wij vertrouwen erop u met dit accountantsverslag voldoende te hebben geïnformeerd over onze controlebevindingen en u van dienst te zijn geweest met de vermelde ontwikkelingen en aanbevelingen.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 27

Bijlage 1 – SiSa bijlage 2024 Wassenaar Nr specifieke uitkering conform SiSa-bijlage 2024 B2

B2

C62

C62

Volg nr

1

2

1

2

C92

1

C92

2

D8

1

D8

2

D14

1

D14

2

E85

1

E85

2

G2

G2

1

2

Accountantsverslag 2024

Fout of onzekerheid

Specifieke uitkering

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffai re Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffai re Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024

Financiële omvang in euro's

Toelichting fout of onzekerheid

Fout n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Gemeente Wassenaar

Pagina 28

G2

G2

3

4

G3

1

G3

2

G3

G3

G3

G3

G3

G3

3

4

5

6

7

8

Accountantsverslag 2024

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffairegebunde lde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en

achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden

Fout n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Gemeente Wassenaar

Pagina 29

G4

5

schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024 Tozo 2_gemeentedeel 2024

n.v.t.

n.v.t.

G4 G4 G4 G4 G4 G4

6 7 8 9 10 11

Tozo 2_gemeentedeel 2024 Tozo 3_gemeentedeel 2024 Tozo 3_gemeentedeel 2024 Tozo 4_gemeentedeel 2024 Tozo 4_gemeentedeel 2024 Tozo 5_gemeentedeel 2024

Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

G4 G4

12 13

Tozo 5_gemeentedeel 2024 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2024 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden

Onzekerheid Fout

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

G3

G3

G4

G4

9

10

1

2

G4

3

G4

4

G4

14

Accountantsverslag 2024

Fout n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Onzekerheid

Gemeente Wassenaar

Pagina 30

G4

G4

G10

15

16

1

G10

2

G12

1

G12

G12

G12

G13

2

3

4

1

Accountantsverslag 2024

levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2024 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024 Wet inburgering_ gemeentedeel 2024

Fout n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Gemeente heeft algemeen M&O beleid, maar dit moet nog specifiek worden gemaakt voor de Wet inburgering.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Onzekerheid

Fout

Wet inburgering_ gemeentedeel Onzekerheid 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit Fout kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit Onzekerheid kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit Fout kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit Onzekerheid kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 Besteding/baten Fout onderwijsroute_gemeentedeel 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 31

G13

2

G13

3

G13

4

H4

1

H4

2

H30

1

H30

2

H35B

1

H35B

2

J55 J55 J94

1 2 1

J94

2

K28

1

K28

2

M16

1

M16

2

Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2024 Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2024 Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2024 Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025 Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025 Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 Aanpak energiearmoede Aanpak energiearmoede Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaaten energiebeleid Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaaten energiebeleid Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Fout

Onzekerheid

Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout

Onzekerheid

Fout

Onzekerheid

Fout Onzekerheid

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): goedkeurend Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: goedkeurend

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 32

Bijlage 2 – Belangrijkste gegevensverwerking (IT)

bevindingen

geautomatiseerde

IT Thema

Relevante bevinding/aanbeveling/advies

Identificatie en authenticatie (logische toegangsbeveiliging)

1. Definieer een passend wachtwoordbeleid:  Aan de hand van enkele best practices, zoals de NIST, CIS of de Microsoft Security Baseline, en stel deze formeel vast.  Implementeer dit beleid binnen de voor de gemeente relevante IT-omgeving(en).  Stel, minimaal, jaarlijks vast of het wachtwoordbeleid nog passend is en breng, daar waar nodig, de noodzakelijke wijzigingen aan. Richt binnen de Active Directory zogeheten ‘event logs’ in waarmee een historie van wijzigingen rondom (wachtwoord)settings (per gebruiker) wordt opgebouwd. 2. Onderzoek de mogelijkheden voor het toepassen van single-signon voor:  De applicaties LEEF en CiVision Middelen;  Voor de applicaties waar single-sign-on voor de applicaties LEEF en CiVision Middelen niet tot de mogelijkheden behoort; o Neem kennis van het (default)wachtwoordbeleid (bijvoorbeeld aan de hand van de ISO 27001 certificering en/of, bij voorkeur, ISAE 3402 en/of SOC 1/2/3 assurancerapportage) en tref passende maatregelen. o Onderzoek mogelijkheden voor het configureren van logging waarmee een historie van wijzigingen rondom (wachtwoord)settings (per gebruiker) wordt opgebouwd. 3. Definieer ongewenste ‘handelingen’ (functievermenging):  Definieer, in samenwerking met de business, ‘handelingen’ (op zowel applicatie- als applicatie-overstijgend niveau) welke niet door één gebruiker mogen worden uitgevoerd.

 Vertaal deze handelingen naar de bestaande dan wel nog, deels, te definiëren rollen en rechten. Dit resulteert in een overzicht van de ‘ongewenste combinaties’ van rollen en rechten, welke niet door één gebruiker zouden mogen worden uitgevoerd. 4. Stel de ‘ongewenste combinaties’ formeel vast, zodat het een uitgangspunt vormt voor het toekennen, wijzigen en intrekken van rechten binnen de IT-omgeving(en). 5. IST vs. SOLL-vergelijking:  Voer periodiek, zichtbaar, een vergelijking uit waarbij de autorisatiestructuur (‘IST’) wordt afgezet tegen de ‘ongewenste combinaties’ (‘SOLL’), zodat kan worden vastgesteld of de minimaal gewenste functiescheiding wordt gewaarborgd.

Autorisaties en autorisatiebeheer (logische toegangsbeveiliging)

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 33

IT Thema

Relevante bevinding/aanbeveling/advies 

Change management

Back-up en recovery

Geef zichtbaar invulling aan de follow-up, zodat een belangrijke stap wordt gezet naar (meer) preventieve beheersing. 6. Kennisnemen change managementproces van (kritieke) leveranciers: • Neem, met betrekking tot de (kern)applicaties GWS4all, JOIN, LEEF, CiVision Middelen en Motion (kennis van het change managementproces van de leveranciers Centric, Decos Information Solutions, Stadsbeheer, PinkRoccade en BCS HR Software (bijvoorbeeld door het raadplegen van diens ISAE 3402 (en/of SOC 1/2/3) assurancerapport) en stel vast of dit proces (en de hierbinnen geïmplementeerde maatregelen) aansluit op de IT-uitgangspunten en risicobereidheid. 7. Passende (aanvullende) maatregelen treffen: • Tref, op basis van voornoemd inzicht, passende (aanvullende) maatregelen, zodat de functionaliteit (‘supply’) blijft aansluiten op de wensen (‘demand’) van de business (en daarmee de strategie). • Betrek de ‘balans’ tussen de door de betreffende IT-partner getroffen maatregelen en de eigen, aanvullende, maatregelen in het Service Level Management proces. 8. Stel een passende ‘RTO’ en ‘RPO’ vast, stem dit af met de betreffende leverancier(s) en tref (indien nodig) aanvullende maatregelen: 

Stel in samenspraak met de business, op basis van de proportionele IT-uitgangspunten, risicobereidheid en de minimaal te treffen maatregelen, een passende ‘RTO’ (Recovery Time Objective) en ‘RPO’ (Recovery Point Objective) vast.



Stem de ‘RTO’ en ‘RPO’ met de betreffende leveranciers af, stel vast in hoeverre deze gewaarborgd kan worden en tref, indien nodig, aanvullende maatregelen.

9. Neem kennis van de bestaande ISO certificeringen en/of, bij voorkeur, assurancerapportages (ISAE 3402 en/of SOC 1/2/3) waaruit kan worden afgeleid in hoeverre de betreffende leverancier ‘in control’ is. 10. Voer (minimaal) jaarlijks een restore test uit en herijk de ‘RTO’ en ‘RPO’ op basis van deze uitkomsten: 

Accountantsverslag 2024

Waarborg dat, tenminste jaarlijks, een representatieve restore test wordt uitgevoerd van een volledige back-up, bij voorkeur, op basis van telkens wisselende scenario’s en geef zichtbaar follow-up aan het geconstateerde.

Gemeente Wassenaar

Pagina 34

IT Thema

Relevante bevinding/aanbeveling/advies 

Service Level Management

Betrek de uitkomsten van tenminste de restore test in de jaarlijks opnieuw vast te stellen ‘RTO’ en ‘RPO’.

11. Breng de IT-keten (verder) in kaart en voer een risicoanalyse uit aan de hand van de kwaliteitsaspecten: 

Breng de IT-keten (verder) in kaart resulterend in een overzicht (bij voorkeur gevisualiseerd) van (uitbestede) processen, producten en/of diensten en diens leveranciers (zowel hoofdals onderaannemers respectievelijk aanbieder applicatie en, bijvoorbeeld, het datacenter van waaruit de applicatie wordt gehost).



Voer, op basis van inzicht in de volledige IT-keten, een risicoanalyse uit waarin de kwaliteitsaspecten beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid centraal staan en schat de kans en/of impact van mogelijke incidenten in relatie tot genoemde kwaliteitsaspecten in, resulterend in een risicobereidheid. 12. Tref, op basis van de risicobereidheid, passende maatregelen om de geïdentificeerde risico's tot een aanvaardbaar laag niveau te kunnen reduceren, zodat de ‘IT-functie’ van de gemeente, verder, gedegen kan worden ingericht. 13. Vertaal, op basis van de IT-uitgangspunten en risicobereidheid, de minimaal te treffen maatregelen per leverancier in zogeheten kpi’s en integreer deze in de op te stellen, dan wel aan te passen, overeenkomsten (al dan niet in de vorm van een SLA). 14. Informatiebehoeften (type en frequentie) per leverancier vaststellen: 

Inventariseer, per leverancier, diens beschikking over passende (ISO-)certificeringen, waaronder ISO 27001, maar ook assuranceuitingen in de vorm van ISAE 3402 en/of SOC 1/2/3 (beiden type II) en neem dit op in de informatiebehoefte.



Stem de informatiebehoefte met de leverancier af en kom, gezamenlijk, tot een passende rapportagevorm en -frequentie.



Maak, met elke leverancier, afspraken over periodieke afstemming over de (kwaliteit van de) dienstverlening, zodat verwachtingen ‘ongoing’ op elkaar blijven afgestemd en verrassingen worden voorkomen. 15. Breng de (verschillende) informatiestromen bij elkaar en maak een gedegen afweging tussen hetgeen de, betreffende, leverancier reeds beheerst (bijvoorbeeld langs passende ISO-certificeringen en/of assurancerapportages) en de maatregelen welke aanvullend

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 35

IT Thema

Relevante bevinding/aanbeveling/advies getroffen zouden moeten worden om de risico’s in voldoende mate te kunnen beheersen. 16. Zorg dat het Service Level Management gepaste aandacht blijft krijgen door deze te integreren in een zogeheten ‘Plan-Do-CheckAct’ cycle (o.b.v. proportionaliteit)

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 36