Bijlage 3 Accountantsverslag 2024 Wassenaar - concept 8-7-2025 (definitief)

Accountantsverslag 2024

Aan de gemeenteraad van de gemeente Wassenaar Postbus 499 2240 AL WASSENAAR Ref.: GW/AS Geachte leden van de gemeenteraad, Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2024 van Gemeente Wassenaar (verder genoemd: Wassenaar) gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het Controleprotocol WNT en het Controleprotocol van Wassenaar, vastgesteld door de gemeenteraad op 16 september 2024. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 947.000 en de rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag op € 50.000. Ter informatie en ter identificatie vermelden wij de belangrijkste bedragen zoals die blijken uit de door ons gecontroleerde jaarrekening 2024 en het bedrag van de door ons gehanteerde materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole: Gemeente Wassenaar ( x € 1.000)

2024

2023

Balanstotaal

€ 88.932

€ 96.583

Eigen vermogen

€ 57.188

€ 58.439

Totaal lasten inclusief reservemutaties

€ 94.747

€ 89.459

Totaal baten inclusief reservemutaties

€ 95.712

€ 88.540

Resultaat (na mutaties in de reserves)

€ 965 (voordelig)

€ 920 (nadelig)

€ 947

€ 894

Jaarrekening

Materialiteit Materialiteit (afgerond)

Het college heeft de jaarrekening 2024 vastgesteld op 27 mei 2025 en aangeboden aan de gemeenteraad voor goedkeuring. De jaarrekening is goedgekeurd door de gemeenteraad op 8 juli 2025. Het is de verantwoordelijkheid van het college van Wassenaar om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het college heeft in de jaarrekening 2024 op pagina 176 de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen en heeft in de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag 2024 op pagina 112 de belangrijkste bevindingen, afwijkingen en verbeterpunten nader toegelicht. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring over de getrouwheid van de jaarrekening te verstrekken. Onze bevindingen hebben wij op 28 mei 2025 voorgelegd aan uw organisatie. Op 10 juni 2025 hebben wij onze bevindingen toegelicht aan de Subcommissie P&C. Wij hebben dit accountantsverslag op 8 juli 2025 definitief gemaakt.

In het geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd, verzoeken wij u om zo snel mogelijk contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie Wij hebben met datum 8 juli een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid afgegeven bij de jaarrekening 2024 van de gemeente Wassenaar, aangezien de jaarrekening ongewijzigd is vastgesteld en goedgekeurd door de gemeenteraad. Dit leidt indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via ons getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend is bedoeld om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van Wassenaar en van de risico’s in haar bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten.

<Signer1>

W.P. (Wayne) de Vries RA

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 3

INHOUDSOPGAVE 1. Gemeente Wassenaar in beeld ............................................................................................... 5 2. Onze belangrijkste boodschappen aan Wassenaar............................................................... 8 2.1.

Goedkeurende controleverklaring getrouwheid ......................................................................................... 8

2.2.

Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................................ 8

2.3.

Belangrijkste bevindingen interne beheersing ............................................................................................ 9

3. Vermogen, resultaat en continuïteit ..................................................................................... 10 3.1.

Analyseresultaat en resultaatontwikkeling ............................................................................................... 10

3.2.

Financiële positie en continuïteit............................................................................................................... 10

3.3.

Weerstandsvermogen ............................................................................................................................... 11

4. Jaarverslag ............................................................................................................................. 12 5. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2024 ........................................................... 13 5.1.

Rechtmatigheid .......................................................................................................................................... 13

5.2.

Verhuren en pachten ................................................................................................................................. 17

5.3.

Sociaal domein......................................................................................................................................... 17

5.4.

Onderhoudsvoorzieningen ...................................................................................................................... 19

5.5.

WNT-verantwoording ................................................................................................................................ 20

5.6.

SiSa-verantwoording .................................................................................................................................. 20

5.7.

IT-beheersing ............................................................................................................................................. 22

5.8.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen rechtmatigheid en getrouwheid ........................................ 23

6. Overige onderwerpen ............................................................................................................ 24 6.1.

Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing ................................................................... 24

6.2.

Verplichte rapportering fraude en continuïteit in onze controleverklaring .............................................. 25

6.3.

Het verloop van onze controlewerkzaamheden ........................................................................................ 26

6.4.

Onafhankelijkheid ...................................................................................................................................... 26

6.5.

Duurzaamheid............................................................................................................................................ 27

7. Slot ......................................................................................................................................... 27 Bijlage 1 – SiSa bijlage 2024 Wassenaar ...................................................................................... 28 Bijlage 2 – Belangrijkste bevindingen geautomatiseerde gegevensverwerking (IT)................... 33

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 4

1. Gemeente Wassenaar in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van Wassenaar met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. De onder “Financiële positie” opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder “Norm” zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij Wassenaar toetsen. Geen noemenswaardige bevindingen

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact

Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact

Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

FINANCIËLE POSITIE Saldo van baten en lasten

Gerealiseerde resultaat

Vermogenspositie

Vermogenspositie

Saldo van baten en lasten (€1.251.000 nadelig) als % van totale baten (€ 92.506.000).

> 0%

Resultaat na reservemutaties (€ 965.000 voordelig) als % van totale baten (€ 92.506.000).

> 0% < 0%

Eigen vermogen (€ 57.188.000) als % van totale baten (€ 92.506.000).

Eigen vermogen (€ 57.188.000) als % van totaal vermogen (€ 88.932.000).

< 0% < -2%

< -2% > 50% > 25% < 25% > 30% > 10% < 10%

Weerstandsvermogen

Accountantsverslag 2024

Het beschikbare weerstandsvermogen als factor van de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 10,4 (2023: 13,4). Deze ratio kwalificeert Wassenaar als uitstekend.

Gemeente Wassenaar

> 1,5 > 1,0 < 1,0

Pagina 5

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

INTERNE BEHEERSING

Verslagleggings- en controleproces

De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. Naar aanleiding van onze controle zijn afwijkingen geconstateerd, ook met effect op vermogen en resultaat. In de jaarstukken 2024 versie 27 mei 2025 zijn buiten de gerapporteerde bevindingen alle tekstuele als cijfermatige correcties naar aanleiding van onze controle doorgevoerd, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.

6.3

In de jaarrekening 2024 is de door de raad vastgestelde financiële verordening 2023 (24 oktober 2023) als uitgangspunt gehanteerd. Het evalueren van risico’s en beheersingsmaatregelen heeft voldoende de aandacht in de planning- en control cyclus. Dit is ook voldoende zichtbaar en aantoonbaar in de periodieke voortgangsrapportages hierover. Risicobeheersings- en controlesysteem

Voor de komende periode is verdere (door)ontwikkeling en formalisatie van de fraude-risicoanalyse nodig, evenals een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de verbijzonderde interne controle van de gemeente.

6.1

Wassenaar heeft een overkoepelend integriteitsbeleid en M&O beleid opgesteld. Verbijzonderde interne controle

Accountantsverslag 2024

Wassenaar verricht verbijzonderde interne controle (VIC) voor de belangrijkste (financiële processen.

Gemeente Wassenaar

2.3

Pagina 6

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

In de loop van 2024 heeft Wassenaar de uitvoering van de VIC in eigen beheer genomen, dit is positief. De VIC wordt uitgevoerd op basis van een risicoanalyse, interne beheersingsmaatregelen in het proces en duidelijke werkprogramma’s. Wij zien aandachtpunten en verbetermogelijkheden voor de verdere doorontwikkeling van de VIC.

Rechtmatigheid

Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat de omvang van rechtmatigheidsfouten van Wassenaar hoger zijn dan de daarvoor gestelde grens. Gecorrigeerd voor acceptabele begrotingsafwijkingen komen de rechtmatigheidsfouten lager uit dan de daarvoor gestelde grens.

5.1

Verhuren en pachten

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing gericht op de juistheid en volledigheid van de opbrengstverantwoording uit verhuren pachten. Dit leidt tot een onzekerheid over de volledige verantwoording van de verhuurbaten in 2024.

5.2

Sociaal domein (Wmo en Jeugd)

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid van de lasten sociaal domein. Wassenaar is voor een tijdige verantwoording deels afhankelijk van derden.

5.3

Onderhoudsvoorzieningen

Wij signaleren een aantal bevindingen bij de verantwoorde onderhoudsvoorzieningen per ultimo 2024. Daarnaast zijn er ook aandachtspunten voor 2025 benoemd.

5.4

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

n.v.t.

Pagina 7

Norm/ paragraaf

Onderwerp

Bevindingen 2024

Single information, Single audit (SiSa)

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten, baten en balansposities die verband houden met de SiSa-regelingen.

Signalering 2024

2023

5.5

2. Onze belangrijkste boodschappen aan Wassenaar 2.1.

Goed keurende controleverklari ng getrouwheid Wij geven bij de jaarrekening 2024 van Wassenaar een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid. De jaarrekening is vastgesteld door het college en ongewijzigd goedgekeurd door de gemeenteraad op 8 juli 2025. De accountantscontrole over verslagjaar 2024 leidt hiermee indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening 2024 als geheel vastgesteld op € 947.000 voor fouten en € 2.841.000 voor onzekerheden. De berekening hebben wij verricht conform het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2024 inclusief de toevoegingen aan de reserves. De rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag zoals benoemd in het controleprotocol 2024 is vastgesteld op € 50.000. Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.

De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn. De getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2024 is door ons vastgesteld.

2.2.

Rechtmatig heidsv erantwoordi ng Op pagina 176 van de jaarrekening 2024 is de rechtmatigheidsverantwoording van het college opgenomen. Het college heeft conform de financiële verordening 2023 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves als verantwoordingsgrens gehanteerd. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er rechtmatigheidsfouten boven deze verantwoordingsgrens zijn geconstateerd.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 8

In de paragraaf bedrijfsvoering als onderdeel van het jaarverslag 2024 is een nadere toelichting opgenomen ten aanzien van de rechtmatigheid en zijn rechtmatigheidsfouten en/of -onduidelijkheden boven de door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens van € 50.000 toegelicht. In dit accountantsverslag hebben wij onze bevindingen bij de rechtmatigheidsverantwoording nader uitgewerkt. Op grond van onze controle zijn wij van oordeel dat de rechtmatigheidsverantwoording 2024 een getrouw beeld geeft.

2.3.

Belangrijkste bevindi ngen i nter ne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Onze bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot de interne beheersingsmaatregelen hebben wij gerapporteerd in onze managementletter over 2024 van 15 januari 2025. Vanuit onze controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de externe verslaglegging en jaarrekening van Wassenaar. Wassenaar verricht verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) voor de belangrijkste processen van de gemeente. Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan Wassenaar moet voldoen, voorafgaand aan onze controle. In de loop van 2024 heeft Wassenaar de uitvoering van de VIC in eigen beheer genomen, dit is positief. De VIC is ten opzichte van voorgaand jaar eerder afgerond. Daarnaast zijn de lijnen binnen de organisatie nu korter. De VIC rapportage 2024 is besproken met het management waarbij verdere verbeterpunten zijn afgesproken.

Voor onze (externe) controle van Wassenaar maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van uitgevoerde verbijzonderde interne controle en zijn deze werkzaamheden ondersteunend aan onze controle. Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van Wassenaar van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om er tijdens onze controle gebruik van te maken. De VIC controlewerkzaamheden worden door de gemeente vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, hierin zien wij mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC. Wij vinden dat er binnen Wassenaar rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne beheersings-maatregelen. Enkele van onze bevindingen en aanbevelingen behoeven aandacht.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 9

3. Vermogen, resultaat en continuïteit 3.1.

Analyseres ultaat en r esultaatontwikkeling Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna; BBV) is voor Wassenaar het geldende verslaggevingsstel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties in het eigen vermogen vinden plaats op basis van besluitvorming door de raad. De jaarrekening 2024 van Wassenaar is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2024 is een SiSa-bijlage gevoegd voor de SiSa-regelingen. In paragraaf 5.6 in dit verslag gaan wij hier nader op in. De jaarrekening 2024 geeft een eigen vermogen aan per 31 december 2024 van € 57,2 (2023: € 58,4 mln.) inclusief een voordelig resultaat na mutaties in de reserves over 2024 van € 965.000 (nadelig resultaat 2023: € 920.000). De opbouw van het rekeningresultaat 2024 (in Euro) is als volgt: Wassenaar ( x € 1.000)

Begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Realisatie 2024

Realisatie 2023

Baten Lasten Saldo van baten en lasten

85.971 88.320 -2.349

90.765 94.495 -3.730

92.506 93.757 -1.251

85.960 88.495 -2.535

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Saldo reservemutaties

2.382 0 2.382

3.946 1.240 2.706

3.206 990 2.216

2.580 964 1.616

32

-1.024

965

-920

Resultaat na reservemutaties

De omvang van het eigen vermogen is in 2024 afgenomen met een bedrag van € 1.251.000. Het verschil kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de programmaverantwoording in de jaarrekening op pagina 9. Voor een uitgebreide toelichting op de toevoegingen aan en onttrekkingen van de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het Eigen vermogen op pagina 140 van de jaarrekening.

3.2.

Financiële positi e en c ontinuïteit Wassenaar heeft voldoende aandacht voor de financiële uitdagingen en voor politiekbestuurlijke beslissingen over inhoudelijke uitdagingen die Wassenaar te wachten staat.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 10

De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Het college van Wassenaar bevestigt dat er geen twijfel bestaat ten aanzien van de financiële omvang van het vermogen van Wassenaar om de continuïteit te waarborgen. Wij hebben de continuïteitsveronderstelling als basis voor de jaarrekening 2024 beoordeeld en wij kunnen ons verenigen met de toepassing van de continuïteitsveronderstelling in de jaarrekening. Onderstaand overzicht, overgenomen uit de jaarstukken 2024 van Wassenaar (pagina 91) geeft aan de hand van financiële kengetallen en ratio’s een beeld van de financiële positie van Wassenaar per balansdatum, de (financiële) ontwikkeling in het eigen vermogen, de schuldpositie en overige indicatoren van Wassenaar per balansdatum.

We merken op dat de kengetallen over het algemeen in lijn liggen met 2023. Wassenaar licht toe dat financiële positie van de gemeente over het algemeen goed is. 3.3.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van Wassenaar heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin Wassenaar de risico’s in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2024 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”. Ook de structurele exploitatieruimte is in deze paragraaf uitgewerkt. Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. In de jaarrekening is aangegeven dat de structurele exploitatieruimte een negatief percentage (-2,7%) heeft over 2024 en daarmee gedaald is ten opzichte van 2023 (1,4%).

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 11

Op basis van de huidige inzichten schat Wassenaar in dat per eind 2024 volgens de vermelde risicotabel op pagina 86 van de jaarrekening, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 4.937.000 noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële structurele risico's weerstand te bieden. Voor een nadere specificatie verwijzen we naar de tabel in de jaarstukken 2024. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 51,3 miljoen beschikbaar (2023: € 52,9 miljoen). De beschikbare ratio weerstandsvermogen komt uit op 10,4 (2023: 13,4). In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is vermeld dat de berekende ratio weerstandsvermogen van Wassenaar op basis van de waarderingstabel weerstandsvermogen (bron: Nederlands Adviesbureau Risicomanagement) valt in de waarderings-categorie A ‘Uitstekend’. Gezien het risicoprofiel van Wassenaar adviseren wij u de ontwikkeling van de risico’s en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van de risico’s tussentijds en nauwlettend te blijven volgen. Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen, kan worden gesteld dat uw gemeente ruim voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.

4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken 2024 andere informatie, die bestaat uit: Voorwoord; Leeswijzer; Jaarverslag, bestaande uit programma's en paragrafen; Wassenaar publiceert bij de jaarrekening bijlagen die betrekking hebben op: Bestuursovereenkomst: Structuur Staat van de gemeente; Overzicht over te hevelen en af te sluiten kredieten. Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het jaarverslag en andere informatie mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag 2024 van Wassenaar de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 12

5. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2024 5.1. 5.1.1.

Rechtmatig heid Stand van zaken wet geving Boekjaar 2023 was het eerste jaar waarin Wassenaar in lijn met adviezen van de commissie BBV een rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening. Het wettelijk kader om dit te doen was de gewijzigde Gemeentewet. Het BBV en het BADO waren bij het vaststellen van de jaarrekening 2023 nog niet aangepast. Voor boekjaar 2024 is dit nog steeds de situatie. De NBA heeft door middel van Alert 48 richtlijnen gegeven om hier mee om te gaan. Voor boekjaar 2024 dient Wassenaar de rechtmatigheidsverantwoording conform de jaarrekening 2023 vorm te geven.

5.1.2.

Wijziging wetgeving 2025 Op 21 maart 2025 is het besluit genomen om het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) aan te passen. De belangrijkste wijzigingen hierbij zijn het verder verankeren van de rechtmatigheidsverantwoording in de wet- en regelgeving. In de besluiten zijn twee wijzingen opgenomen die voor boekjaar 2025 actie vereisen van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen: De gemeenteraad stelt de verantwoordingsgrens vast op ten hoogste 2% van de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves. Voor de uitvoering van de accountantscontrole tot en met 2024 bedraagt de goedkeuringstolerantie voor fouten 1% van de totale lasten verhoogd met de reservetoevoegingen en voor onzekerheden in de uitvoering van de controle 3%. In de wijziging vervalt het onderscheid tussen fouten en onzekerheden. Voortaan zal worden uitgegaan van één percentage, namelijk van 2%, om te bepalen of een aangepast oordeel over de financiële overzichten noodzakelijk is. Dit leidt vanaf boekjaar 2025 tot de volgende toleranties:

Voor boekjaar 2025 betekent dit dat de volgende stukken herzien moeten worden, waarbij de nieuwe toleranties gehanteerd dienen te worden: Financiële verordening (212) Controleprotocol

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 13

Eventuele overige stukken waarin nog oude percentages worden genoemd, zoals een intern controleplan 5.1.3.

Rechtmatigheid safwijkingen 2024 In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 in de jaarrekening heeft het college de rechtmatigheidsafwijkingen opgenomen en de afwijkingen die daarvoor in aanmerking komen nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hieronder hebben wij het kader van de gemeenteraad voor de rechtmatigheidscontrole opgenomen waaraan Wassenaar moet voldoen. Het kader is uitgebreid met de normen waaraan de accountant moet voldoen. Onderwerp Totale lasten 2024 Realisatie volgens Jaarrekening 2024 Toevoegingen aan de reserves 2024 Realisatie volgens Jaarrekening 2024 Basis voor berekening goedkeuringstolerantie getrouwheid en verantwoordinggrens rechtmatigheid Accountant Materialiteit BADO voor getrouwheidsfouten Materialiteit BADO voor onzekerheden in de controle Rapporteringstolerantie voor toelichting getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle in het accountantsverslag Rechtmatigheid Verantwoordingsgrens (regulier) voor de financiële rechtmatigheidstoetsing, vastgesteld door de gemeenteraad Verantwoordingsgrens (regulier) voor het bestuurlijk relevant onderwerp, vastgesteld door gemeenteraad (Rapporteringsgrens voor individuele rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering)

Rechtmatigheidsafwijking

Percentage/norm n.v.t

Bedrag € 93.757.000

n.v.t

€ 990.000

n.v.t

€ 94.747.000

1% 3% Controleprotocol

€ 947.000 € 2.841.000 € 50.000

1%

€ 947.000

Vast bedrag

€ 50.000

Rechtmatigheidsfout

Rechtmatigheidsonduidelijkheid

Waarvan acceptabel

Waarvan nietacceptabel

Overschrijdingen lasten Onderschrijdingen lasten en afwijkingen baten Overschrijdingen investeringskredieten

1.347.000 326.000

0 0

1.347.000 N.v.t.

0 326.000

78.000

0

N.v.t.

78.000

Subtotaal begrotingscriterium Voorwaardencriterium Europese aanbesteding Subsidieverlening Subtotaal voorwaardecriterium TOTAAL

1.751.000

0

1.347.000

404.000

0 117.000 117.000

0 0 0

N.v.t. N.v.t. N.v.t.

0 117.000 117.000

1.868.000

0

1.347.000

521.000

Begrotingscriterium

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 14

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. Alle onrechtmatigheden zijn verwerkt in de rechtmatigheidsverantwoording 2024. 5.1.4.

Begrotingsonrechtm atigheid Onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording is begrotingsrechtmatigheid. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordeelt Wassenaar de begrotingsafwijkingen per taakveld voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten. Over 2024 heeft Wassenaar volgens de gewijzigde begroting 2024 € 95,7 miljoen aan lasten na bestemming begroot (primitieve begroting 2024 € 88,3 miljoen) tegenover € 94,7 miljoen aan werkelijke lasten na bestemming (2023: € 89,5 miljoen). Aan baten heeft Wassenaar over 2024 een bedrag geraamd van € 94,7 miljoen volgens de gewijzigde begroting (primitieve begroting 2024 € 88,3 miljoen), tegenover € 95,7 miljoen aan werkelijke baten (2023: € 88,5 miljoen). Wassenaar kent meerdere programma’s. Op deze programma’s is in 2024 sprake van de volgende begrotingsafwijkingen op de lasten en de baten: Programma

Werkelijk 2024

Begroot (na wijziging) 2024

Lasten P1 Veiligheid en handhaving

4.335.000

4.411.000

P2 Mens en maatschappij

40.543.000

42.244.000

P3 Bestuur en middelen

23.341.000

21.994.000

P4 Fysieke leefomgeving

6.036.000

6.089.000

P5 Natuur, klimaat en mobiliteit

19.502.000

19.756.000

110.000

102.000

P2 Mens en maatschappij

12.036.000

13.182.000

P3 Bestuur en middelen

63.914.000

62.939.000

P4 Fysieke leefomgeving

2.392.000

2.728.000

P5 Natuur, klimaat en mobiliteit

14.054.000

11.814.000

Baten P1 Veiligheid en handhaving

Afwijking begroting 2024 - 76.000 (onderschrijding) -1.701.000 (onderschrijding) 1.347.000 (overschrijding) -53.000 (onderschrijding) -254.000 (onderschrijding) 8.000 (overschrijding) -1.146.000 (onderschrijding) 975.000 (overschrijding) -336.000 (onderschrijding) 2.240.000 (overschrijding)

In 2024 is sprake van de volgende (begroting)afwijkingen op de investeringskredieten: Afwijkingen kredieten van gerealiseerde investeringen 2021 Verkeersmaatregelen verbeteren leefomgeving

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Bedrag 78.000

Pagina 15

Voor de afwijkingen op de lasten en de baten per programma verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering van het Jaarverslag 2024, waarin de analyse begrotingsrechtmatigheid is opgenomen op pagina’s 114 tot119. In de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de commissie BBV is een nadere duiding gegeven aan het begrip Begrotingsonrechtmatigheid: 1. Er is hiervan sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt. 2. Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de raad zijn vastgesteld voor het einde van het boekjaar. 3. Bij onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en ook bij lagere/hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig* met begrotingswijzigingen is aangepast. Het derde onderdeel is een uitbreiding van het begrip begrotingsonrechtmatigheid. *Hoe niet tijdig wordt geïnterpreteerd, wordt bepaald door de ‘spelregels’ tussen het de raad en het college. De spelregels met betrekking tot het informeren en vaststellen van begrotingswijzigingen bij onderschrijdingen van lasten en investeringsbudgetten (kredieten) en bij lagere/hogere baten ten opzichte van de begroting zijn veelal in de financiële verordening art. 212 Gemeentewet opgenomen.

Voor de melding en toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyse in de jaarrekening 2024. Wassenaar heeft in de paragraaf bedrijfsvoering en in de rechtmatigheidsverantwoording de afwijkingen gewogen en bepaald welke afwijkingen rechtmatig zijn, onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van de raad acceptabel worden verklaard. Voor de toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyses in de jaarrekening in de programmaverantwoording en bijlage 2 (Overzicht over te hevelen en af te sluiten kredieten). Wassenaar heeft in de paragraaf bedrijfsvoering de afwijkingen gewogen en bepaald welke afwijkingen rechtmatig zijn, onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van de gemeenteraad acceptabel worden verklaard. 5.1.5.

(Europese) aanbesteding Onderdeel van het vastgestelde normenkader van Wassenaar zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. Wassenaar controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Deze controle is een belangrijk onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en van de rechtmatigheids-verantwoording.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 16

Wassenaar ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding strikt worden nageleefd. Tijdens onze controle en de gesprekken met uw organisatie hierover hebben wij vastgesteld dat dit bewustzijn aanwezig is en dat wij deze aandacht terugzien in uw organisatie op meerdere momenten in het jaar. Uit de (verbijzonderde) interne rechtmatigheidscontrole zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Op basis van onze externe controle komen wij op dezelfde conclusie. Wij constateren dat er inkooporders zijn waar wordt afgeweken van het interne inkoop- en aanbestedingsbeleid. In zo’n geval wordt een opdracht bijvoorbeeld enkelvoudig gegund, in plaats van meervoudig onderhands. Dit maakt het risico dat vervolgens ook van de Europese aanbestedingsregels wordt afgeweken groter. Wij adviseren de interne beheersing hierop aan te scherpen.

5.2.

Verhuren en pachten Over 2024 heeft Wassenaar baten uit verhuren en pachten gerealiseerd voor een bedrag van circa € 1.252.000. Tijdens het opstelproces van de jaarrekening beschikte Wassenaar niet over voldoende controle-informatie om de volledigheid van deze baten vast te kunnen stellen. Omdat een totaalanalyse bij Wassenaar ontbreekt, hanteren wij een ingeschatte onzekerheid op onvolledige verhuuropbrengsten in 2024 van 20% (2023: 20%). Voor dit proces voert de gemeente geen VIC uit en wordt geen VIC-rapportage opgesteld. Het bedrag van afgerond € 250.000 merken we aan als onzeker en nemen wij mee in onze foutenevaluatie. In het afgelopen jaar zijn stappen gezet om een beheerapplicatie en vastgoedmanagementsysteem aan te schaffen en in te richten. Het is de bedoeling dat beide applicaties geautomatiseerd onderling informatie gaan uitwisselen. Met het vastgoedmanagementsysteem wil Wassenaar de volledigheid van baten uit verhuren en pachten in de toekomst kunnen waarborgen.

5.3.

Sociaal domein Wassenaar voert diverse regelingen (decentralisaties) uit in het sociaal domein. Wassenaar heeft deze taken deels uitbesteed bij externe partijen. Voor de lasten Jeugdhulp en Wmo en voor de uitkeringen (Participatiewet en aanverwante regelingen) steunt de gemeente (deels) op productieverantwoordingen die zorgaanbieders leveren en op financiële verantwoordingen van deze (externe) uitvoerders die zijn voorzien van een controleverklaring en finale afrekeningen.

5.3.1.

Jeugdhulp ZIN De uitvoering van de Jeugdhulp ZIN (inkoop van jeugdzorg bij zorgaanbieders) is ondergebracht bij het Inkoopbureau SbJH (Gemeenschappelijke Regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden). SbJH verzorgt ook de controle op de declaraties van de zorgaanbieders. Wassenaar heeft over 2024 circa € 6,6 miljoen aan jeugdhulp ZIN ingekocht.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 17

Zorgaanbieders die jeugdhulp aanbieden moeten jaarlijks een productieverantwoording indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Van de zorginstellingen met een budget groter dan € 250.000 zijn (over het algemeen goedkeurende) controleverklaringen ontvangen bij de productiegegevens over geheel 2024. Het gaat hierbij overigens om controleverklaringen bij het totaalbedrag dat door de instelling aan SbJH is geleverd. Dit zijn nadrukkelijk geen controleverklaringen per deelnemende gemeente. Dit is in lijn met het landelijk voorgestelde controleprotocol en derhalve in lijn met veel andere deelnemende gemeenten. Het inkoopbureau SbJH stelt vervolgens een (financiële) verantwoording op waarin per gemeente de ingekochte zorg wordt gerapporteerd en of een controleverklaring is ontvangen van de betreffende zorginstelling. Deze (financiële) verantwoording van SbJH wordt gecontroleerd en voorzien van een controleverklaring door de Gemeentelijke Accountantsdienst van de gemeente Den Haag (GAD). Vervolgens voeren de accountants van twee van de aangesloten gemeenten op basis van een roulatieplan een review uit op de werkzaamheden en rapportage van de GAD.

De review is uitgevoerd en hieruit komen geen bijzonderheden. Over 2024 is voor een bedrag van circa € 208.000 (2023: € 221.000) uitgaven Jeugd ZIN geen zekerheid verkregen voor de getrouwheid van de lasten. Wij hebben kennis genomen van de uitkomsten van de dossierreview en de rapportage. De impact van de controle en de hieruit voortvloeiende onzekerheden is door Wassenaar ingeschat op basis van de ontvangen verantwoording van SbJH. 5.3.2.

Wmo ZIN Zorgaanbieders die Wmo hulp aanbieden, moeten jaarlijks een productieverantwoording indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Veelal wordt de verantwoordingsinformatie voorzien van een goedkeurende controleverklaring afgegeven door een onafhankelijke accountant. De Wmo ZIN (Zorg In Natura) verstrekkingen verlopen via Zorg-Lokaal B.V. (Verder Outsourcing B.V.). In 2024 heeft Wassenaar afgerond € 4,0 miljoen besteed aan Wmo ZIN. Voor 2024 is er sprake van een totale onzekerheid voor de prestatielevering Wmo ZIN voor Wassenaar van afgerond € 1.085.000 (2023: € 138.000). Deze onzekerheid voor getrouwheid van de uitgaven Wmo ZIN 2024 is opgenomen in de foutenevaluatie.

5.3.3.

PGB’s Wmo en Jeugdhulp De uitvoering van het persoonsgebonden budget (PGB) ligt bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). In 2025 is door de accountant van de SVB een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het onderdeel Wmo en een verklaring met beperking voor het onderdeel Jeugdhulp over boekjaar 2024. Door het SVB worden geen controles uitgevoerd op prestatielevering van de PGB’s, wat door de gemeenten zelf uitgevoerd moet worden.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 18

Wassenaar heeft over 2024 geen aanvullende controles uitgevoerd om de prestatielevering van de PGB’s vast te stellen. Wij merken daarom de volledige uitgaven van € 351.000 (2023: € 373.000) aan als onzekerheid voor getrouwheid en nemen dit op in de foutenevaluatie in paragraaf 5.8 van dit verslag. 5.3.4.

Uitkeringen (Participatiewet en aanverwante regelingen) Wassenaar heeft de uitvoering van onder meer de Gebundelde uitkeringen Participatiewet, Bbz, Tozo, Wet Inburgering, Hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire en uitkering Onderwijsroute uitbesteed aan de gemeente Leidschendam-Voorburg. Met de accountant van de gemeente LeidschendamVoorburg hebben wij afspraken gemaakt over de door hen uit te voeren controles en de rapportage daarover. De accountant van Leidschendam-Voorburg heeft de (financiële) verantwoording 2024 voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Uit de verantwoording en rapportage 2024 blijken geen fouten en onzekerheden voor rechtmatigheid en getrouwheid voor Wassenaar groter dan de rapporteringstolerantie van € 50.000. Op basis van de verantwoording en rapportage van de accountant van gemeente Leidschendam-Voorburg hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.

5.4.

Onderhoudsvoorzie ningen Om een onderhoudsvoorziening te kunnen vormen en actualiseren is het van belang dat er een actueel meerjaren onderhoudsplan (MJOP) aan een voorziening ten grondslag ligt. In het MJOP worden de te doteren bedragen opgenomen en wordt een raming gemaakt van de te voorziene uitgaven. Wassenaar heeft het afgelopen jaar een deel van de MJOP’s geactualiseerd, daarnaast heeft Wassenaar voor het huidige jaar een opgave om de resterende MJOP’s te actualiseren en vast te stellen voorafgaand aan de jaarrekening 2025. In 2024 is een vergoeding van €1,5 miljoen ontvangen van de Provincie Zuid-Holland voor de afkoop van het eeuwigdurend beheer en onderhoud van een weg. Wassenaar heeft de intentie om op basis van deze vergoeding en het uit te voeren onderhoud het MJOP voor onderhoud wegen te actualiseren. Daarbij moet worden aangetekend dat op basis van de verslaggevingsregels (BBV) eenmalige dotaties aan dit type voorziening niet is toegestaan. De dotatie dient volgens het BBV op een jaarlijks gelijkblijvend niveau te worden bepaald voor de looptijd van het MJOP. Bij de controle van de jaarrekening 2024 hebben wij geconstateerd dat er momenteel geen MJOP is voor de voorziening onderhoud en aanpassingen gymnastieklokalen. Conform de begroting is er in 2024 € 56.000 gedoteerd aan de voorziening.

Omdat Wassenaar en wij als accountant zonder MJOP echter niet kunnen vaststellen of de voorziening daadwerkelijk nodig is, dan wel toereikend is, hebben wij het saldo van de voorziening voor onze controle van € 262.000 als onzeker aangemerkt. In 2024 is het Integraal Waterketenplan (IWPK) 2024-2028 vastgesteld. Op basis van dit plan had de dotatie in 2024 aan de spaarvoorziening riolering verhoogd moeten worden. In de jaarrekening is echter nog de dotatie opgenomen, gebaseerd op het voorgaande plan. Het verschil bedraagt € 122.000. Dit verschil hebben wij als fout aangemerkt.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 19

5.5. 5.5.1.

WNT-verantwoor ding Controlebevindinge n en aa nbeveli ngen Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2024 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2024. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen geconstateerd.

5.5.2.

Beperkingen in de reikwijdte van onze co ntrolewerkzaamhed en Het doel van het controleprotocol WNT is om vast te stellen of de bezoldiging van de directie en het bestuur overeenkomt met de bepalingen van de WNT en juist is gepresenteerd in de WNT-verantwoording. Het WNT-protocol voorziet niet in het uitvoeren van controlewerkzaamheden die zekerheid geven over de verantwoorde bezoldiging in relatie tot de bezoldigingsafspraak. Dat houdt in dat wij op grond van het protocol deze werkzaamheden niet hoeven uit te voeren en ook niet uitgevoerd hebben. Wij kunnen daarom niet uitsluiten dat er verschillen zijn tussen de uitbetaalde bezoldiging en de daarover gemaakte afspraken. Bijvoorbeeld omdat wij geen weet hebben van een separaat gemaakte bezoldigingsafspraak. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT correct is toegepast, terwijl de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken. Ons is bevestigd dat er naast de arbeidsovereenkomsten geen andere bezoldigingsafspraken bestaan. Als de in de WNT-verantwoording verantwoorde bezoldiging niet overeenkomt met uw beeld van de gemaakte afspraken of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons zo snel mogelijk daarover te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren.

5.6.

SiSa-verantwoor ding Bij de jaarrekening 2024 voegt Wassenaar als bijlage de SiSa-verantwoording toe. Wassenaar heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage 2024 getoetst. De SiSa-verantwoording is geen onderdeel van de Verbijzonderde Interne Controle van Wassenaar. Voor deze specifieke uitkeringen is in de wet bepaald dat de accountant in de controleverklaring opneemt of de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, expliciet nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. In de controle van de specifieke uitkering (SiSa) is met de komst van de rechtmatigheidsverantwoording hierin niets veranderd. Dat betekent dat wij ook in ons accountantsverslag 2024 rapporteren over de SiSa regelingen en een tabel met bevindingen opnemen per SiSa-regeling. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat Wassenaar de SiSa-correct en volledig heeft ingevuld en aan de voorwaarden heeft voldaan.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 20

Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door Wassenaar is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2024 van 20 februari 2025. Wij benadrukken dat u als Wassenaar zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Wij merken op dat het aantal SiSa-regelingen nog steeds omvangrijk is. In de jaarrekening 2024 verantwoordt Wassenaar inmiddels 19 regelingen. Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) Ten aanzien van de Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) merken wij op dat de gemeente een algemeen M&O beleid heeft, maar dat dit nog specifiek gemaakt moet worden voor de Wet Inburgering. Hierdoor kon de opzet, bestaan en effectieve werking van het M&O beleid van de Wet Inburgering in 2024 niet worden vastgesteld. Voor een deel van de uitvoering van de Wet Inburgering 2021 werkt Wassenaar samen met gemeente Leidschendam-Voorburg. Wij hebben begrepen dat Wassenaar in 2025 gesprekken voert met de samenwerkingspartner om het M&O beleid voor de Wet Inburgering 2021 in te kunnen voeren. 5.6.1.

Opvang Oekraïense vluchtelingen Wassenaar heeft de opvang van Oekraïense vluchtelingen op de meeste bestaande locaties in 2024 voortgezet. Daarnaast is het aantal opvangplekken ook uitgebreid door onder andere het uitbreiden van een bestaande opvanglocatie. Wassenaar heeft deze aanvullende kosten apart geregistreerd en heeft de kosten gecontroleerd via interne controle en verbijzonderde interne controle op getrouwheid en rechtmatigheid. Het is uw verwachting dat de compensatie over 2024 tenminste dekkend (budgetneutraal) zal zijn. De bijdrage over 2024 heeft het Rijk nog niet vastgesteld. Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2024 van Wassenaar zijn landelijk afspraken gemaakt, onder meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (Oekraïne). De verantwoording over de besteding van de meerkosten eerste opvang ontheemden Oekraïne verloopt via de SiSa-systematiek (Single information, Single audit). In het Verantwoordingsoverzicht SiSa 2024 in de jaarrekening 2024 van Wassenaar legt Wassenaar verantwoording of over ontvangen bijdragen en de bestedingen. Op grond van de regeling mag een gemeente het meerdere ontvangen normbedrag toevoegen aan het resultaat van de gemeente.

5.6.2.

SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 in het kader van SiSa worden verantwoord. Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van voorgeschreven verplichte tabel. Deze tabel dient door uw organisatie samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Wij hebben de SiSa bijlage van Wassenaar opgenomen in bijlage 1 bij dit accountantsverslag.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 21

5.7.

IT-beheersi ng Vanuit onze controle van de jaarrekening zijn geen aanwijsbare risico’s geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico’s en beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico’s en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit. Het zwaartepunt van IT-beheersing verschuift daardoor naar toegangsbeheer en het reduceren van het risico van cybercriminaliteit. Goed toegangsbeheer vereist een rol gebaseerd toegangsmanagement, gekoppeld aan HR-systemen en de daarin opgenomen functieprofielen van medewerkers. Wij benadrukken dat ons onderzoek van de IT-beheersingsmaatregelen in het kader van onze jaarrekeningcontrole belangrijke informatie kan geven over ITrisicogebieden van Wassenaar. Er kan echter ook sprake zijn van risicogebieden die niet door ons onderkend worden. De oorzaak hiervan is de beperkte scope van ons onderzoek (controle van de jaarrekening). In het kader van de jaarrekeningcontrole 2024 van Wassenaar is door ons een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de IT-organisatie, het IT-landschap en de beheersing daarvan.

Het betreft een update van het onderzoek dat voor de jaarrekeningcontrole 2023 is uitgevoerd. Wij verwijzen naar de tabel van bijlage 2 voor onze belangrijkste bevindingen en daarbij horende aanbevelingen. Wassenaar is met een deel van de aanbevelingen al aan de slag gegaan in de organisatie. Voor een verbreding van de scope van het onderzoek naar IT-beheersingsmaatregelen adviseren wij om met name aandacht te hebben voor kwaliteitscertificering van IT-processen, systemen en applicaties en voor beveiligingsscans door specialisten. Desgewenst bespreken wij graag de relevante opties en de mogelijkheden die wij (vanuit ons netwerk) hierin kunnen bieden. In algemene zin merken wij op dat publieke organisaties steeds vaker doelwit zijn van cybercriminaliteit. Uit trainingen die wij verzorgen blijkt dat organisaties vaak onvoldoende zijn voorbereid op een cyberincident (door cybercriminaliteit of anderszins). Direct hiermee samenhangende aspecten zijn de naleving van NIS2-richtlijn en de in het derde kwartaal 2025 te verwachten Cyberbeveiligingswet. Wij kunnen desgewenst ondersteuning verlenen bij een evaluatie door een IT-specialist van Verstegen.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 22

5.8.

Verwerki ng van g econstateerd e afwijkingen rechtmatigheid en getrouwheid Er heeft naar aanleiding van onze controle een materiële correctie plaatsgevonden in de jaarstukken en enkele tekstuele aanpassingen, zoals aanpassingen met betrekking tot presentatie-, rubricerings-, en toelichtingsvereisten van het BBV, en de rechtmatigheidsverantwoording. Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2024 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie. Naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 50.000. De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid. Betreft De voorziening pensioenen wethouders is niet volledig Niet opgenomen nagekomen facturen 2024 Onvolledige dotatie spaarvoorziening riolering Onzekerheid volledigheid verhuren en pachten Onzekerheid toereikendheid voorziening onderhoud en aanpassingen gymnastieklokalen Onzekerheid prestatielevering Jeugdhulp ZIN Onzekerheid prestatielevering Wmo ZIN Onzekerheid prestatielevering PGB TOTAAL

Getrouwheid Fout Onzekerheid € 147.000 € 58.000 € 122.000 € 250.000 € 262.000

€ 327.000

€ 208.000 € 1.085.000 € 351.000 € 2.156.000

Het totaal van de geconstateerde afwijkingen op het gebied van de getrouwheid blijft binnen de goedkeuringstolerantie voor fouten (van € 947.000) en de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (van € 2.841.000). Hierdoor is de strekking van de controleverklaring 2024 goedkeurend voor getrouwheid. Naast bovenstaande geconstateerde afwijkingen met resultaateffect, zijn er een aantal afwijkingen in de balanspresentatie: In de crediteuren is voor een bedrag van € 711.000 aan posten opgenomen die betrekking hebben op 2025 en daarom tevens verantwoord zijn als vooruitbetaalde bedragen. Deze posten zijn zowel aan de activa als passiva zijde verantwoord, maar zouden aan beide zijden geëlimineerd moeten worden. In de crediteuren is voor een bedrag van € 58.000 aan negatieve posten opgenomen. Deze post zou alsnog te ontvangen bedragen moeten worden opgenomen, waardoor zowel de activa als passiva zijde van de balans zou toenemen. In de materiële vaste activa is een negatief bedrag van € 455.000 opgenomen als bijdragen van derden. Aangezien de projecten nog niet zijn afgerond, zou dit bedrag als vooruitontvangen bedrag moeten worden opgenomen. Zowel de activa als passiva zijde van de balans zouden hierdoor toenemen.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 23

Bij de onderhoudsvoorzieningen is een bedrag van in totaal € 371.000 als eenmalige toevoeging gedoteerd. Het betreft onder andere bijdragen van derden in de kosten en de vergoeding van de BTW via de Spuk Sport. Dit betreffen voor de voorziening eigenlijk verminderingen op de lasten die uit de voorziening worden gedekt in plaats van toevoegingen. De eindstand van de voorzieningen blijft gelijk en is toereikend. Deze afwijkingen zijn besproken met de organisatie. Vanwege de beperkte impact van de verschillen en de administratieve last om dit te corrigeren, is ervoor gekozen om deze verschillen in de jaarrekening 2024 niet meer te corrigeren. Bij het opmaken van de jaarrekening 2025 zal hier wel rekening mee worden gehouden.

6. Overige onderwerpen 6.1.

Naleving van w et- en regelgeving en frauderisicobeheersi ng Wij betrekken bij onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende standaarden, de naleving van wet- en regelgeving en frauderisico’s. Daarbij richten wij ons op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening. Wij hebben op basis van onze controlewerkzaamheden de risicofactoren voor overtredingen van wet- en regelgeving en fraude geëvalueerd. Frauderisicofactoren kunnen voortvloeien uit bijvoorbeeld leveranciersselectie, (contant) geldverkeer, bewuste beïnvloeding door college, raad en/of het management van de presentatie (jaar)cijfers teneinde een ander beeld voor te stellen dan de werkelijkheid en misbruik/oneigenlijk gebruik van bedrijfsmiddelen van Wassenaar. Onze controle heeft geen afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Wassenaar heeft beleid dat gericht is op het systematisch identificeren en beheersen van deze risico’s. Wij constateren dat er in de bedrijfsvoering belangrijke maatregelen zijn getroffen om dergelijke risico’s te beheersen. Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit het toewijzen van taken en verantwoordelijkheden, het realiseren van functiescheiding, procedures, intern toezicht en externe controle.

Naar onze mening wordt het risico van (materiële) fraude en overtreding van wet- en regelgeving hierdoor teruggebracht. Wij adviseren hierbij nog wel om als onderdeel van het risicomanagementsysteem periodiek een separate risicoanalyse op deze thema’s uit te voeren en daarbij te evalueren of er voldoende beheersingsmaatregelen zijn getroffen. Wij verwijzen hiervoor naar onze aanbevelingen die wij in onze managementletter hebben gerapporteerd. Onze eigen controlewerkzaamheden hebben overigens geen relevante afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Daarbij merken wij nog wel op dat van ons niet verwacht kan worden dat elke overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en fraude. In onze gesprekken met de organisatie is bevestigd dat er geen fraude heeft plaatsgevonden en ook geen vermoeden is van fraude.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 24

6.2.

Verplichte rapporteri ng fraude en continuï teit in onze controleverklaring De controle van de jaarrekening van Wassenaar is aan te merken als een wettelijke controleopdracht. Dit impliceert dat wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening rapporteren over fraude- en continuïteitsrisico’s die relevant zijn geweest bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden. Daarbij geven wij aan hoe wij op deze risico’s hebben ingespeeld. De rapportage van de accountant over fraude en continuïteit is in de basis geënt op de verantwoording van frauderisicobeheersingsmaatregelen en de toelichting op de continuïteitsverwachtingen in het jaarverslag. Uiteraard dient de inhoud van het jaarverslag ook op deze thema’s proportioneel te zijn en een juiste en volledige voorstelling van zaken te geven.

6.2.1.

Fraude In de controleverklaring lichten wij toe dat Wassenaar niet beschikt over een actueel en geformaliseerd overkoepelend risicobeheersings- en controlesysteem. De raad heeft de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de fraudebeheersing. Wassenaar heeft echter wel beleid en treft waarborgen gericht op ontdekken en beperken van frauderisico’s. In 2024 heeft Wassenaar een frauderisicoanalyse vastgesteld. Wij adviseren de belangrijkste frauderisico’s periodiek te actualiseren en deze in te bedden in de verbijzonderde interne controle. Wij benadrukken dat wij met onze aanbeveling vooral doelen op een praktische invulling en uitvoering, passend bij de grootte en de activiteiten van Wassenaar en passend binnen uw beschikbare capaciteit en middelen. Meer informatie hierover is te vinden in de NBA-Brochure Verplichte rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring bij de jaarrekening; wat betekent dit voor u als klant.

6.2.2.

Continuïteit Naast rapportering over frauderisico’s is rapportering over continuïteitsrisico’s verplicht in de controleverklaring van de accountant bij jaarrekening van gemeenten. Wassenaar heeft in de jaarstukken inzicht gegeven in de toekomstsverwachting van de gemeente. Gemeenten kennen als overheidsorgaan feitelijk geen risico van discontinuïteit. Wel bestaat het risico dat gemeenten (tijdelijk) hun financiële zelfstandigheid verliezen en een zogenoemde artikel 12-status krijgen. Wassenaar heeft voor het jaar 2025 een sluitende begroting gepresenteerd. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. Het begrotingssaldo voor 2026-2028 is hierdoor negatief. Wassenaar heeft op advies van de VNG nog geen volledig compenserende maatregelen opgenomen in de begroting, om zo de effecten van het ravijnjaar zichtbaar te maken. De effecten van de voorjaarsnota van het rijk zullen een positief effect hebben op de meerjarenbegroting van Wassenaar. De provincie heeft regulier repressief toezicht op gemeente Wassenaar.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Wassenaar

Pagina 25

6.3.

Het verloop van onze control ewerkz aam heden Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig de tussen Wassenaar en Verstegen opgestelde opdrachtafspraken. Ter ondersteuning daarvan zijn vooraf risicoanalyses opgesteld, werkafspraken gemaakt en zijn tussentijdse controlewerkzaamheden uitgevoerd. Met betrekking tot het controleproces 2024 constateren wij het volgende: De concept-jaarrekening 2024 was bij aanvang van onze jaarrekeningcontrole nog niet helemaal gereed, maar cijfermatig gereed en van goed niveau. De jaarrekening heeft door uw organisatie hoge prioriteit gekregen en de jaarrekeningcontrole heeft u goed voorbereid. De wederzijdse afspraken over planning en afronding hebben ertoe geleid dat de controle binnen de bestuurlijke planning kon worden afgerond. De dossiervorming als basis voor onze controle was goed op het moment van start van onze controle. Vragen en opmerkingen die wij hadden zijn goed en tijdig beantwoord. De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is wederom goed, prettig en constructief verlopen. Wij, zijn rekening houdend met het vorenstaande, van mening dat onze gerealiseerde tijdsbesteding en de door ons gerealiseerde controlewerkzaamheden voldoende zijn voor een kwalitatief toereikende uitvoering van onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende controle- en overige standaarden (COS).