Bijlage 2. Evaluatierapport Adviesraad Sociaal Domein 2024
Tekst van het document
•
De gemeente Wassenaar heeft het plan om in het kader van het VN-Verdrag Handicap een werkgroep van/met mensen met een beperking in het leven te roepen die geraadpleegd kan worden als het gaat om onder meer de zgn. Inclusieagenda. De SGW is actief op het terrein van het VN-Verdrag met name als het de fysieke toegankelijkheid betreft.
•
Binnen de gemeente hecht men er waarde aan dat er ideeën ontwikkeld worden hoe het speelveld “verdeeld” zou moeten worden tussen de verschillende organen en organisaties. Het gaat dan om rol, taken, functies en posities, verhoudingen tot elkaar en t.a.v. de gemeente. Dit is wenselijk omdat de rol, taak en positie van de adviesraad niet los kunnen worden gezien van eerdergenoemde organen/organisaties.
Cliëntenraad Werk en Inkomen •
De cliëntenraad heeft het gevoel dat men momenteel teveel als een eiland functioneert. De cliëntenraad heeft enige tijd geleden contact gezocht met de adviesraad. Het contact had het karakter van een kennismaking. In dat overleg is ook gesproken over het betrekken van de leden van de cliëntenraad bij de gevraagde adviezen die de adviesraad krijgt op het terrein van de Participatiewet en het Minimabeleid. Dit heeft op 1 dossier plaatsgevonden. Het is wenselijk dat er betere/duidelijke afspraken komen over de samenwerking adviesraad-cliëntenraad op dit terrein omdat de cliëntenraad niet is ingebed in de gemeentelijke structuren.
•
De wens is dat als de adviesraad om advies wordt gevraagd op het terrein van de Participatiewet en het minimabeleid, de cliëntenraad ook de concept stukken krijgt en dat de leden van de cliëntenraad aanvullingen/ opmerkingen geven op het concept advies wat de adviesraad maakt. Er kan dan waar mogelijk een gemeenschappelijk advies worden uitgebracht. De rol van de leden van de cliëntenraad in het adviesproces is het geven van input gebaseerd op eigen ervaringen en/of vanuit het perspectief van cliënten die gebruik maken van deze ondersteuning.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 21 van 38
Stichting Gehandicapten Wassenaar •
De SGW is een platform voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. De aandacht van de SGW is gericht op wat wel kan, en op het stimuleren dat iedereen mee kan doen (“SGW, voor inclusie”).
•
De SGW vervult verschillende functies onder meer: o
Spreekbuis, belangenbehartiging en advies bijvoorbeeld op het terrein van fysieke toegankelijkheid in de breedste zin van het woord;
o
Ondersteuning van inwoners met middelen (zoals strandhulpmiddelen);
o
Advisering en ondersteuning bij het inrichten van de openbare ruimte;
o
Onderzoek en initiëren projecten zoals lobbywerk voor het realiseren van rolstoeltoegankelijke toiletten en project Inclusief spelen in Wassenaar.
•
De stichting heeft geen formele positie binnen de gemeentelijke structuren. Wel zijn de lijntjes met de huidige wethouders zeer kort. Enkele keren per jaar is er een bestuurlijk overleg met de wethouder sociaal domein. Als het nodig is sluit de wethouder fysiek domein ook aan. Tussendoor wordt er als het nodig is ook rechtstreeks contact met de wethouder gezocht.
•
De SGW is globaal op de hoogte wat de rol en taken van de adviesraad zijn. In 2020 heeft de SGW contact gezocht en kennis gemaakt met enkele leden. Dit heeft niet tot verder contact en een samenwerking geleid. Bij de wethouder is in daarop volgende jaren aangegeven dat de SGW graag relevante stukken ook wil ontvangen en geraadpleegd wil worden. Dit is niet van de grond gekomen. Bij de SGW bestaat de wens om waar mogelijk meer samen op te trekken en ook door de adviesraad geraadpleegd te worden op de terreinen die voor de SGW relevant zijn. De SGW zou mee kunnen denken, mee kunnen lezen, input kunnen geven. Een onderwerp als hulpmiddelenverstrekking en passende woningen is bijvoorbeeld een belangrijk onderwerp voor inwoners met een handicap.
Aanbevelingen Het is wenselijk dat er helderheid komt hoe bovenstaande organisaties, organen en overlegstructuren zich verhouden t.o.v. de gemeente en de adviesraad en of en welke samenwerking er met de adviesraad gewenst is. Hieronder worden suggesties gedaan hoe het “speelveld” er uit zou kunnen zien. •
De Adviesraad Sociaal Domein is het enige officiële gemeentelijke adviesorgaan binnen het sociaal domein. Het adviseert het College van B&W en de beleidsadviseurs en vervult verschillende functies genoemd in hoofdstuk 4 en vastgelegd in de verordening.
•
De Cliëntenraad Werk en Inkomen is door de gemeente Wassenaar ingesteld om rechtstreeks van inwoners die cliënt zijn (geweest) te horen wat de ervaringen, behoeftes en belangen zijn van de inwoners die gebruik maken van de Participatiewet en het Minimabeleid. De leden van de Cliëntenraad Werk en Inkomen gaat hierover minimaal twee keer per jaar in gesprek met de verantwoordelijke wethouder. Leg deze rol, taak en het domein vast in een verordening.
•
De Cliëntenraad Werk en Inkomen wordt door de adviesraad geraadpleegd als de adviesraad formeel om advies wordt gevraagd m.b.t. concept-beleidsdocumenten die betrekking hebben op de Participatiewet en het Minimabeleid. Leg dit vast in de
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 22 van 38
verordening van de adviesraad en in de verordening van de Cliëntenraad. Via de beleidsmedewerker van de gemeente ontvangt de Cliëntenraad Werk en Inkomen het betreffende concept-beleidsdocument. De focusgroep van de adviesraad die op dit terrein actief is zoekt contact met de Cliëntenraad Werk en Inkomen en maakt afspraken hoe men tot een gemeenschappelijk advies kan komen. De ervaringen van de leden van de Cliëntenraad Werk en Inkomen kunnen zo optimaal mogelijk worden benut. Daarnaast kunnen enkele leden van de Cliëntenraad Werk en Inkomen op persoonlijke titel (als client/inwoners) deel uit maken van de kring van een of meerdere van de focusgroepen. •
De gemeente is aan de slag om een werkgroep met inwoners die een beperking hebben in te stellen. Deze werkgroep gaat een rol spelen in het opstellen en uitvoeren van de Inclusie-agenda die wordt opgesteld in het kader van het VNVerdrag. Deze werkgroep opereert los van de Adviesraad Sociaal Domein. Een aantal leden van deze werkgroep zou gezien het feit dat ze een beperking hebben ook gebruik kunnen maken van de voorzieningen die onder het sociaal domein vallen. Ze zijn een goede informant voor de leden van de (bepaalde) focusgroepen om te delen wat hun ervaringen, behoeftes en wensen zijn m.b.t. de uitvoering en zouden ook kunnen delen wat de ervaringen zijn met het leveren van maatwerk (zie bijlage 1het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Wenselijk is dat de adviesraad via de beleidsadviseur die samenwerkt met deze werkgroep kennis maakt met de leden daarvan en met hen onderzoekt of men bereid is deel te nemen aan een of meerdere kringen rond de focusgroepen. Ze nemen dan deel op persoonlijke titel, als inwoner van de gemeente Wassenaar die gebruikt maakt van zorg en ondersteuning.
•
De SGW is een zelfstandige organisatie die verschillende functies op het terrein van Inclusie vervult. Het betreft een onafhankelijke organisatie die haar eigen agenda en beinvloedingsstrategieën bepaalt. De SGW is geen adviesorgaan van/voor de gemeente Wassenaar. Voor wat betreft de belangenbehartiging op het fysieke domein kan men in de werkgroep die opgericht wordt door de gemeente zaken op de agenda zetten. Daarnaast kan men als zelfstandige belangenbehartiger opkomen voor de belangen van de doelgroepen waarvoor men is opgericht en rechtstreeks zaken aan kaarten bij de gemeente (wethouder, gemeenteraad) en input leveren als men gevraagd wordt door beleidsmedewerkers om mee te denken met beleid op het fysieke domein en rond het VN-verdrag.
•
De focusgroepen die zich bezig houden met onder meer wonen, vervoer en de verstrekking van hulpmiddelen zouden leden van de SGW die client zijn kunnen vragen op persoonlijke titel, als inwoner van Wassenaar, deel te nemen in hun kring.
•
De FWO is een zelfstandige organisatie die verschillende functies bekleedt. Het betreft een onafhankelijke organisatie die geen wettelijke functie vervult en die haar eigen agenda en beinvloedingsstrategieën bepaalt. De FWO is geen adviesorgaan van/voor de gemeente Wassenaar. De federatie kan als belangenbehartiger opkomen voor de belangen van de doelgroepen waarvoor men is opgericht en rechtstreeks zaken aan kaarten bij de gemeente (wethouder, gemeenteraad) en input leveren als men gevraagd wordt door beleidsmedewerkers om mee te denken met beleid wat past binnen de doelen van FWO.
•
De focusgroepen die zich onder meer bezig houden met wonen, vervoer en de verstrekking van hulpmiddelen zouden leden van de FWO die client zijn kunnen
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 23 van 38
vragen op persoonlijke titel, als inwoner van Wassenaar, deel te nemen in hun kring zodat zij mee kunnen denken en de leden van de focusgroep hun ervaringen kunnen horen en benutten. •
Het Sociaal Kontakt Wassenaar is een platform van zorg- en welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties. Dit platform is door zorg- en welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties zelf geïnitieerd de gemeente heeft hier geen rol in gespeeld. Het Sociaal Kontakt heeft als doel informeren, uitwisselen en ontwikkelingen bespreken en heeft geen adviserende of belangenbehartigende rol naar de gemeente toe. Degenen die deelnemen aan het platform hebben mogelijk relevante ervaringen en inzichten die de leden van de focusgroepen kunnen benutten. Als de adviesraad agenda-lid zou worden van het platform kunnen focusgroepen geïnformeerd worden over sprekers en waar mogelijk aansluiten. De leden van de focusgroepen kunnen dan de gelegenheid te baat nemen om contacten te leggen en waar mogelijk te kijken of mensen onderdeel kunnen worden van een van de kringen om de focusgroepen.
10. Omschrijven en vormgeven rol en taak adviesraad in regionale processen en verbanden De gemeente Wassenaar werkt in het sociaal domein samen met andere gemeentes in de regio. Dit heeft gevolgen voor het vervullen van de diverse functies (zie hoofdstuk 1) van de adviesraad. Bevindingen vanuit de interviews: Adviesraad •
Het is onduidelijk wat de rol en taak van de adviesraad is op het niveau van de verschillende regio’s. Hierover zijn met de gemeente Wassenaar nog geen afspraken gemaakt. De adviesraden komen in de H10 regio wel samen om elkaar te informeren en adviezen uit te wisselen. Het is wenselijk dat op gemeentelijk niveau nagedacht wordt wat het regionaal werken betekent voor de rol, taak en positie van de adviesraad.
•
Bij de adviesraad is behoefte om samen met de gemeente te bespreken wat de rol en taak kan zijn van de adviesraad op gemeentelijk niveau als het gaat om regionale aangelegenheden en beleidsdocumenten die op regionaal niveau worden ontwikkeld en daarover duidelijke afspraken te maken.
Gemeente •
De Wet Inburgering, de Wet Schuldhulpverlening, het Minimabeleid en het beleid op het gebied van sociale werkvoorziening worden voor de inwoners van de gemeente Wassenaar elders uitgevoerd. Het is belangrijk om helderheid te hebben wat dit betekent voor de rol, taak en adviesfunctie van de adviesraad.
•
Op regionaal niveau wordt op het terrein van de Jeugd aan cliënten (ervaringsdeskundigen) en naastenparticipatie (ouders/verzorgers) gedaan. Dit levert veel op. Het is onduidelijk wat de rol en taak van de adviesraad is op het niveau van de verschillende regio’s. De adviesraden komen in sommige regio’s wel samen om elkaar te informeren. De komende jaren zal er onder meer geïnitieerd
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 24 van 38
vanuit de landelijke koepels van cliënten en patiënten (Iederin, MIND, Patiëntenfederatie) en processen rond de IZA etc. meer aandacht komen voor regionale burger/cliënten- en patiëntenparticipatie. Het is wenselijk dat op gemeentelijk niveau nagedacht wordt wat dit betekent voor de rol, taak en positie van de adviesraad. •
De gemeente geeft aan dat het onvoldoende duidelijk is wat de rol van de eigen adviesraad is in de regionale processen. De gemeente is zich bewust dat dit meer aandacht verdient en dat het nodig is om hier duidelijke afspraken over te maken. Het wordt als een uitdaging gezien omdat er meerdere gemeentes betrokken zijn, er tijdsdruk is en er vaak te weinig ruimte is om de uiteindelijke beleidsdocumenten aan te passen omdat deze een eindresultaat zijn van veel overleg tussen gemeentes onderling en met aanbieders. De wijze waarop de processen op regionaal niveau nu zijn ingericht bieden weinig ruimte voor participatie en raadpleging van adviesraden.
Cliëntenraad Werk en Inkomen •
Enige tijd geleden was er een zgn. klankbordgroep waarin cliënten participeerden vanuit de gemeentes met wie samen opgetrokken wordt bij de uitvoering van de Participatiewet. Deze klankbordgroep komt vanwege te weinig belangstelling niet meer bij elkaar.
Aanbevelingen •
Geef als gemeente op het niveau van de adviesraad een mondelinge toelichting welke regionale samenwerkingen en processen er zijn en welke taken en verantwoordelijkheden er feitelijk zijn neergelegd bij de regionale samenwerkingsverbanden. Het gaat dan om de samenwerkingen en processen die te maken hebben met het kerndomein van de adviesraad (zie bijlage 4). Geef in dit overleg aan of en hoe er in de samenwerkingsverbanden en processen aan inwoners/cliëntenparticipatie wordt gedaan. Geef in dit overleg aan of en welke beleidsdocumenten ontwikkeld (gaan) worden op regionaal niveau waarover op gemeentelijk niveau besluitvorming plaats moet vinden. Geef in dit overleg aan welke documenten ontwikkeld (gaan) worden op regionaal niveau waarover ook op regionaal niveau besloten wordt/gaat worden. De verbindingsmedewerker initieert dit overleg en zorgt voor de voorbereidingen met de betrokken beleidsmedewerkers
•
Bespreek als gemeentelijke beleidsmedewerkers met de “eigen” focusgroepen welke beleidsdocumenten die genoemd bij functie 2 - gevraagd adviseren op conceptbeleidsdocumenten (hoofdstuk 4) ontwikkeld worden in regionaal verband en maak concrete afspraken met de leden van de focusgroep hoe en wanneer zij via de verantwoordelijke beleidsmedewerker lokaal een rol kunnen spelen in het ontwikkelingsproces (meedenken aan de voorkant) en hoe en wanneer zij lokaal een conceptadvies voor het College van B&W ontvangen om daarover te adviseren. De gemeentelijke beleidsmedewerker voert de regie over het proces van meedenken en adviseren op lokaal niveau en maakt hierover afspraken met de “eigen” focusgroep. Mogelijk moeten er t.a.v. de te hanteren termijnen aparte afspraken worden gemaakt als de concept-beleidsdocumenten op regionaal niveau zijn ontwikkeld. Leg in de verordening vast dat de adviesraad nader te bepalen functies bekleedt in regionale processen en samenwerkingsverbanden. Werk genoemde zaken nader uit
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 25 van 38
in een samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en adviesraad en hou daarbij rekening met de belastbaarheid en beschikbaarheid van de leden. •
Er lopen diverse processen op regionaal niveau waar het niet zozeer gaat over de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet etc. maar over overkoepelende bewegingen zoals het IZA etc. Het is wenselijk dat het DB van de adviesraad in overleg treedt met de verantwoordelijke wethouder en de verbindingsmedewerker om na te denken welke rol en taak de adviesraad lokaal en regionaal (met andere adviesraden) kan en wil spelen als het gaat om dit soort processen. Het is wenselijk om hierover afspraken te maken (met andere gemeentes en andere adviesraden) en deze te vertalen naar afspraken op het niveau van de gemeente Wassenaar en deze vast te leggen in de samenwerkingsovereenkomst.
11. Essentie advies Sinds enige jaren is er in de gemeente Wassenaar een Adviesraad Sociaal Domein actief. Dit adviesorgaan adviseert het College van B&W op basis van de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015. Zowel de adviesraad als de wethouders en beleidsmedewerkers hebben behoefte om te reflecteren op rol, taak, werkwijze van de adviesraad, de samenwerking tussen gemeente en adviesraad en om na te denken welke wensen en behoeften er zijn voor wat betreft optimalisering en/of doorontwikkeling. De gemeente heeft de Koepel Adviesraden Sociaal Domein gevraagd om een evaluatie uit te voeren en advies uit te brengen. De inhoud van het advies wordt benut om de verordening te actualiseren, te komen tot een samenwerkingsovereenkomst en het huishoudelijk reglement aan te passen. Uit de evaluatie blijkt dat het noodzakelijk is om de rol, taak, positie en de overlegstructuur te actualiseren en vast te leggen (hoofdstuk 4). Daarnaast is het gewenst om de verhouding tussen adviesraad en gemeenteraad nader te definiëren en vast te leggen. De huidige verordening spreekt over het adviseren van de gemeenteraad. Dit krijgt in de praktijk nauwelijks vorm, is bij andere gemeentes niet gebruikelijk en heeft niet de voorkeur van de adviesraad.
Het is noodzakelijk dat de functie van contactambtenaar (‘verbindingsmedewerker’), degene die er onder meer voor zorgt dat er een verbinding wordt gelegd tussen “de gemeente” en de adviesraad, nader omschreven wordt en duidelijker gepositioneerd wordt binnen de gemeente. Het advies geeft hiervoor een duidelijke handreiking. Het officiële domein (Jeugdwet, Wmo en Participatiewet) waarover de adviesraad adviseert stemt niet overeen met de praktijk. Het ligt voor de hand dat alle wetten op grond waarvan de gemeente zorg en ondersteuning geeft tot het (kern)domein van de adviesraad gaat behoren. Uitbreiden, het beschrijven en vastleggen van het domein is noodzakelijk (hoofdstuk 5). De omvang van de adviesraad behoeft aanpassing gezien de grootte van het domein en de noodzaak om verschillende gezichtspunten en invalshoeken aan tafel te hebben. Door het werken met focusgroepen (leden die zich buigen over een aantal samenhangende thema’s) en een andere profilering kan de adviesraad aantrekkelijker worden voor inwoners. Het werken met kringen (inwoners die eigen ervaringen hebben en die willen delen met de Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 26 van 38
adviesraad) rond de focusgroepen kan er voor zorgen dat de ervaringen en behoeftes van cliënten nadrukkelijker gehoord en benut worden. De verwachtingen t.a.v. leden van de adviesraad en het (beter) vergoeden van hun inzet behoeft nadere aandacht. Hiervoor geeft het advies kaders. Hetzelfde geldt voor de vraag wie er lid kunnen worden van de adviesraad (hoofdstuk 6). Het werken met focusgroepen kan er voor zorgen dat leden zich kunnen focussen, dat de adviezen (nog) inhoudelijker worden en dat gerichter contact kan worden gezocht met de samenleving. Het is wenselijk om rol, positie en functies van deze focusgroepen nader te omschrijven en vast te leggen. Het advies geeft hiervoor concrete aanbevelingen (hoofdstuk 7 en 8). Binnen de gemeente Wassenaar zijn verschillende belangengroeperingen actief, zoals SGW en FWO, een cliëntenraad Werk en Inkomen, een gemeentelijke werkgroep VN-Verdrag (in ontwikkeling), en is er het zgn. Sociaal Kontakt. Deze organen, organisaties en overleggen bekleden hun eigen rol binnen het sociaal domein. Het is belangrijk voor de gemeente en de adviesraad dat er helderheid is hoe deze gremia zich verhouden tot de adviesraad en ten opzichte van de gemeente. In het advies worden hiervoor handreikingen geboden (hoofdstuk 9).
De essentie van het advies is dat de gemeente de positie van de adviesraad als enig officieel adviesorgaan in het sociaal domein borgt. De gemeente Wassenaar werkt binnen het sociaal domein op verschillende manieren en terreinen samen met andere gemeentes. Het is wenselijk dat er binnen de gemeente en bij de adviesraad helderheid komt wat dit betekent voor de adviesfunctie van de adviesraad. In hoofdstuk 10 worden hiervoor suggesties gedaan.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 27 van 38
Bijlage 1: Wettelijke basis Adviesraad Sociaal Domein De instelling van de adviesraad is ingesteld op een drietal wetten. De Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet verplichten gemeenten hun inwoners, zeker cliënten of hun vertegenwoordigers: •
Vroegtijdig te betrekken bij de voorbereiding van beleid;
•
In de gelegenheid te stellen gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen;
•
Deel te kunnen laten nemen aan periodiek overleg waar zij onderwerpen kunnen agenderen;
•
Voorzien van de nodige informatie om aan het overleg deel te nemen;
•
Te voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen.
Door de invoering van de Wmo 2015 heeft de gemeente de expliciete opdracht om de zelfredzaamheid, eigen regie en maatschappelijke participatie van mensen met een beperking te vergroten. Vanuit deze opdracht heeft de gemeente een belangrijke rol bij de implementatie van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap -afgekort VN-Verdrag. In de Wmo 2015 (Artikel 2.1.2 lid h) en de Jeugdwet (Artikel 2.2. Lid 2f) expliciet verwezen naar dit Verdrag. Voor de Adviesraad Sociaal Domein zijn een aantal kernwaarden/doelen van dit VN-Verdrag relevant: 1. Gelijkheid. Iedereen heeft recht op gelijke mogelijkheden en kansen. Mensen met een beperking hebben recht op extra hulpmiddelen, zodat ze deze gelijke mogelijkheden en kansen krijgen. Het kan daarbij gaan om hulpmiddelen die bijvoorbeeld in het kader van de Wmo verstrekt kunnen/moeten worden. 2. Toegankelijkheid. Iedereen moet volledig mee kunnen doen aan het dagelijks leven. Knelpunten zijn bijvoorbeeld: ontoegankelijke stations, kantoren, theaters, winkels, horeca, betaalautomaten. Maar ook ontoegankelijke websites op het internet. 3. Zelfstandigheid. Iedereen moet de mogelijkheid krijgen zoveel mogelijk handelingsbekwaam en onafhankelijk te kunnen zijn. Voorbeeld: Een vrouw met psychische problemen woont zelfstandig. Voor het voeren van haar administratie heeft zij 1 keer per 2 weken ondersteuning.
Hierdoor houdt zij de regie over eigen leven. De ondersteuning kan worden verstrekt in het kader van de Wmo.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 28 van 38
Bijlage 2: Rol, taken en beschikbaarheid verbindingsmedewerker Om te zorgen dat de adviesraad een goede inbedding krijgt in de gemeentelijke geledingen is een zgn. verbindingsmedewerker noodzakelijk die een duidelijke taakomschrijving en mandaat heeft. •
De gemeente zorgt voor een vaste verbindingsmedewerker die verantwoordelijk is voor het leggen van verbindingen tussen de gemeente (wethouder(s) en beleidsmedewerkers) en de Adviesraad Sociaal Domein.
•
De verbindingsmedewerker heeft inzicht in wat er binnen de gemeente speelt in het sociaal domein en weet hoe de gemeentelijke organisatie (bestuurlijk en beleidsmatig) er uit ziet.
•
Opstellen conceptverordening samen met de juridisch verantwoordelijke binnen de gemeente.
•
Rol, taak en functies Adviesraad Sociaal Domein toelichten binnen de gemeente (bij (nieuwe) beleidsmedewerkers, wethouders en gemeenteraad.
•
Werkprocessen beschrijven, bespreken, vastleggen, communiceren, evalueren en actualiseren.
•
Werkafspraken beschrijven, bespreken met Adviesraad Sociaal Domein, vastleggen, communiceren, evalueren en actualiseren.
•
Verbinden focusgroepen met (nieuwe) (beleids-)medewerkers (Adviesraad Sociaal Domein).
•
Opstellen (samen met beleidsmedewerkers) (half)jaar overzicht van adviesaanvragen delen met Adviesraad Sociaal Domein, bewaken termijnen, doorzetten gevraagde/ongevraagde adviezen, bewaken kwaliteit reacties op gevraagde/ongevraagde adviezen en doorzetten naar de griffie.
•
Sparren met en adviseren van (beleids-)medewerkers over wijze van samenwerking met de Adviesraad Sociaal Domein.
•
Input leveren bij voorzitter en ambtelijk secretaris voor de agenda van de vergaderingen van de Adviesraad Sociaal Domein.
•
Initiëren en inplannen dialoog Adviesraad Sociaal Domein en wethouder(s)
•
Initiëren en inplannen tussentijds overleg verantwoordelijke wethouder(s) met Adviesraad Sociaal Domein en degene die ambtelijk beleidsmatig verantwoordelijk is voor het sociaal domein over de samenwerking adviesraad-gemeente.
•
Een gemiddelde inzetbaarheid/beschikbaarheid van 3 tot 4 uur per week gewenst is om de structurerende en organiserende taken in de ambtelijke en bestuurlijke organisatie en richting de adviesraad adequaat vorm te geven.
•
Het is aan te raden om de rol, taken en het mandaat van de verbindingsmedewerker op te nemen in de verordening zodat het geborgd is.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 29 van 38
Bijlage 3: Overlegstructuur Adviesraad Sociaal Domein Vergaderingen adviesraad •
De duur en de frequentie van de vergaderingen van de adviesraad zijn de verantwoordelijkheid van de adviesraad zelf. De uitgangspunten m.b.t. de vergaderingen worden vastgelegd in een huishoudelijk reglement van de adviesraad.
•
Het DB van de adviesraad maakt een jaarplanning zodat de leden tijdig weten waar ze aan toe zijn en de focusgroepen waar mogelijk hun planning daarop af kunnen stemmen.
•
De vergaderingen van de adviesraad zijn de verantwoordelijkheid van de adviesraad zelf en vinden in principe plaats zonder presentie van de wethouder(s), de verbindingsmedewerker of beleidsmedewerkers. Deze schuiven aan als daar agenda technisch gezien aanleiding toe is. Dit gebeurt in onderling overleg.
•
In de vergadering van de adviesraad rapporteren de verschillende focusgroepen op hoofdlijnen. De conceptadviezen die door de focusgroepen zijn opgesteld worden in de vergaderingen besproken. In de vergadering van de adviesraad wordt besloten of het advies naar het College van B&W uitgebracht kan worden.
Vergaderingen focusgroepen •
De duur en de frequentie van de vergaderingen van de focusgroepen zijn de verantwoordelijkheid van de focusgroepen zelf. De uitgangspunten m.b.t. de vergaderingen worden vastgelegd in een huishoudelijk reglement van de adviesraad rekening houdend met de functies die door de focusgroepen worden vervuld.
•
De samenroeper stelt tijdig met de leden en in overleg met de betrokken beleidsmedewerkers een jaarplanning op zodat alle betrokkenen weten waar ze aan toe zijn en hun planning daarop af kunnen stemmen.
Overleg met wethouder(s) sociaal domein •
De gehele adviesraad gaat 2 keer per jaar in gesprek (dialoog) met de wethouder(s) over grote thema’s in het sociaal domein. Doel is onderlinge uitwisseling. De thema’s worden in onderling overleg bepaald. De gesprekken worden opgenomen in de jaarplanning.
•
Het Dagelijks Bestuur gaat 2 keer per jaar in gesprek met de verantwoordelijk wethouder, de manager van de beleidsmedewerkers en de verbindingsmedewerker om te spreken over de samenwerking adviesraad-gemeente. De gesprekken worden opgenomen in de jaarplanning. De agenda wordt vooraf samen opgesteld.
Indien aan gemeentelijk zijde en/of aan de kant van de adviesraad en/of focusgroepen ervaren wordt dat de samenwerking niet optimaal verloopt wordt door de direct betrokkenen een gesprek gepland om de ervaren zaken te delen en te bespreken.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 30 van 38
Bijlage 4: Kerndomein Adviesraad Sociaal Domein De volgende wetten vallen momenteel op grond van wettelijke verplichtingen onder het werkterrein van de adviesraad: •
de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
•
de Jeugdwet
•
de Participatiewet
Kerndomein De aanbeveling is om de hieronder vetgemaakte wetten en thema’s te markeren als het kerndomein van de adviesraad. Het kerndomein bevat alle wetten en regels die te maken hebben met de zorg en ondersteuning van kwetsbare inwoners. Het is het domein waar de adviesraad zich primair op richt en waar alle functies die in hoofdstuk 4 genoemd worden van toepassing kunnen zijn. Het is het domein waarop de focusgroepen (zie hoofdstuk 7) gebaseerd zijn. Het voorstel is om het kerndomein vast te leggen in de verordening. •
Wonen (mits er een directe verbinding is met zorg en welzijn en mits de gemeente op dat terrein een directe verantwoordelijkheid heeft zoals beschermd/beschut wonen, mantelzorgwoningen, maatschappelijke opvang)
•
Leerlingenvervoer
•
Vervoer (mits er een directe verbinding is met zorg en mits de gemeente op dat terrein een directe verantwoordelijkheid heeft)
•
Het lokale armoedebeleid
•
Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening
•
Wet Inburgering
•
Huiselijk geweld
•
Basisvaardigheden zoals schrijven, lezen, sociale vaardigheden, rekenen, digitale vaardigheden) (mits er een directe verbinding is met zorg en mits de gemeente op dat terrein een directe verantwoordelijkheid heeft)
•
Toegang, cliëntenondersteuning, klachtenafhandeling en communicatie naar en bejegening van inwoners binnen het sociaal domein.
•
Het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap als het gaat om het raadplegen en betrekken van inwoners met een handicap bij het ontwikkelen en implementeren van beleid (artikel 4 lid 3) wat behoort tot het kerndomein. Gelijkheid, zelfstandigheid en toegankelijkheid zijn belangrijke waarden en doelen van het VN-Verdrag. Het daagt gemeentes uit om bij de uitvoering van de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet maatwerk te leveren (onder meer artikel 19 b, artikel 20 lid a, b van het VN-verdrag). De adviesraad zou zich in haar advisering hierop kunnen richten.
•
De andere aspecten van het Verdrag zoals het opstellen van een Inclusieagenda en het signaleren en agenderen van (bijvoorbeeld fysieke) obstakels in de samenleving zouden bij de recent opgerichte gemeentelijke werkgroep en de SGW belegd kunnen worden.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 31 van 38
Daarnaast kan de adviesraad ook geraadpleegd worden als het gaat om onderstaande thema’s/wetgeving: •
Bewegen (meedoen) en gezondheid (mits er een directe verbinding is met zorg en mits de gemeente op dat terrein een directe verantwoordelijkheid heeft)
•
Passend onderwijs
T.a.v. deze thema’s /wetgeving zou de adviesraad zich kunnen beperken tot het uitoefenen van functie 4 (sparringpartner). Niet behorend tot het domein van de adviesraad Onderstaande thema’s vallen in sommige gemeentes ook onder het sociaal domein, maar het is in de context van de gemeente Wassenaar logischer dat deze thema’s tot het domein van maatschappelijke organisaties en/of belangenorganisaties en/of inwonersinitiatieven (gaan) behoren: •
Woningbouw in algemene zin
•
Sociale veiligheid
•
Sociale cohesie, gemeenschapszin/vorming
•
Leefbaarheid (in het kader van zelfstandig en veilig wonen).
•
Wijk/buurtontwikkeling
Als er geen maatschappelijke -en of belangenorganisaties en/of inwonersinitiatieven zijn die zich bezighouden met een of meerdere bovengenoemde thema’s dan kan de gemeente in overleg met de adviesraad de adviesraad gebruiken als sparringpartner (functie 4).
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 32 van 38
Bijlage 5: Profiel Lid Adviesraad Sociaal Domein 1.
Realiseert zich dat hij/zij adviseert vanuit een breed inwonersperspectief;
2.
Heeft zelf contact met kwetsbare inwoners en hun naasten en weet wat er onder hen leeft of is zelf cliënt of naaste van een cliënt;
3.
Kan luisteren, doorvragen en de essentie “pakken” in alle facetten van het raadswerk;
4.
Staat open om feedback aan andere leden te geven en is bereid om feedback te ontvangen;
5.
Durft dat wat hij/zij ziet, hoort en vindt in te brengen en staat open om daarover het gesprek aan te gaan;
6.
Baseert zijn/haar inbreng op informatie die vanuit verschillende bronnen afkomstig is;
7.
Realiseert zich wat de plek van de Adviesraad Sociaal Domein is binnen de gemeente en respecteert de kaders die daaraan vast zitten;
8.
Realiseert zich dat hij/zij actief in gesprek moet gaan om te horen wat er leeft en om informatie te verzamelen die benut kan worden in het advieswerk;
9.
Realiseert zich dat hij/zij zonder last en ruggespraak opereert, geen belangenbehartiger is en geen toezeggingen of beloftes kan doen aan degenen die hem/haar informeren;
10. Is bereid om zich actief (verder) te verdiepen in een aantal thema’s die behoren bij zijn/haar focusgroep, gesprekken te voeren met (groepen) inwoners en vrijwilligers om meer zicht te krijgen welke ideeën, behoeften, knelpunten etc. er zijn; 11. Is geïnteresseerd in de ideeën en ervaringen van andere leden en realiseert zich dat onderlinge samenwerking noodzakelijk is om als Adviesraad Sociaal Domein te functioneren; 12. Levert een actieve en constructieve inbreng in de focusgroep(en) en de Adviesraad Sociaal Domein; 13. Is minimaal 10 uur per maand beschikbaar.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 33 van 38
Bijlage 6: Uitgangspunten lidmaatschap Adviesraad Sociaal Domein •
Leden zijn onafhankelijk en zijn lid op persoonlijke titel. Dit betekent dat zij denken en spreken zonder last en ruggespraak, zonder (een groep) inwoners of organisatie te vertegenwoordigen.
•
Leden krijgen van de gemeente schriftelijke en mondelinge informatie om hun rol uit te kunnen oefenen. Deze informatie wordt verschaft omdat ze lid zijn van de Adviesraad Sociaal Domein. De ontvangen informatie heeft in principe een vertrouwelijk karakter en mag en kan niet gedeeld worden met anderen buiten de Adviesraad Sociaal Domein.
•
Leden kunnen ten tijde van hun lidmaatschap geen deel uitmaken van het bestuur van een politieke partij en geen lid van de gemeenteraad, steunfractielid of lid van een raadscommissie zijn. Leden profileren zich ten tijde van hun lidmaatschap lokaal niet met een politieke partij. Dit voorkomt dat inwoners en leden van de Adviesraad Sociaal hen identificeren met hun politieke kleur en vragen kunnen stellen ten aanzien van hun onafhankelijkheid. Als er zaken op dit terrein spelen bespreekt de voorzitter dit met het betreffende lid en worden er afspraken gemaakt. Afspraken worden vastgelegd en waar nodig gedeeld met de ander leden.
•
Leden houden zich verre van (individuele/persoonlijke) belangenbehartiging. Zij zijn wel in staat om uit (een aantal) individuele verhalen/ervaringen grote lijnen en patronen te halen en die te delen in de focusgroep of adviesraad.
•
Leden kunnen geen deel uit maken van het bestuur van een lokale organisatie die aan belangenbehartiging doet. Alle schijn van belangenverstrengeling moet voorkomen worden. Deze organisaties kunnen zelfstandig de belangen van hun achterban aan de orde stellen bij de lokale politiek. Wel kunnen vrijwilligers die voor deze organisaties in de uitvoering werken lid zijn van de Adviesraad Sociaal Domein. Zij vertegenwoordigen dan niet de belangenbehartigende organisatie maar nemen deel op persoonlijke titel en kunnen wel de ervaringen van inwoners met wie zij contact hebben vanuit hun vrijwilligersfunctie benutten.
•
Leden kunnen geen management of beleidsfunctie bekleden bij een zorg-of welzijnsinstelling die actief is in de gemeente Wassenaar.
•
Leden zijn niet werkzaam als professional of ondernemer in het sociaal domein in de gemeente Wassenaar.
•
Leden die bestuurslid zijn van een maatschappelijke organisatie die actief is op het terrein van zorg en welzijn binnen de gemeente Wassenaar en die subsidie van de gemeente ontvangt kunnen ten tijde van het lidmaatschap van de adviesraad geen bestuurslid zijn. Vrijwilligers die in de uitvoering actief zijn kunnen wel deel uitmaken van de adviesraad.
•
Leden die een (juridisch) conflict hebben met de gemeente of aanbieder die door de gemeente is ingekocht aangaande een kwestie die speelt op het sociaal domein nemen contact op met de voorzitter en bespreken met hem/haar wat dit betekent voor haar/zijn deelname/inzet en lidmaatschap. Afspraken die hierover worden gemaakt worden door de voorzitter vastgelegd en indien wenselijk gedeeld met de samenroeper van de focusgroep waar het lid deel vanuit maakt als het gaat om een lid van de Adviesraad Sociaal Domein.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 34 van 38
Bijlage 7: Rol, functies en indeling van focusgroepen Het advies is om het werken met permanente focusgroepen. De ervaring leert dat de inhoudelijke kwaliteit van adviezen verhoogd kan worden als een specifieke groep leden verantwoordelijk is voor een aantal samenhangende thema’s. De focusgroepen bestaat uit leden van de adviesraad omdat in de focusgroepen ook conceptadviezen worden opgesteld en er dus vertrouwelijke concept-beleidsdocumenten worden besproken. Het werken met focusgroepen biedt mogelijkheden de affiniteiten en ervaringen van leden beter te benutten. Leden krijgen meer kans om zich te verdiepen in thema’s en daar kennis over op te doen. De praktijk laat zien dat dat bevredigend kan zijn. De ervaring elders leert dat inwoners eerder lid worden omdat ze zich kunnen focussen op thema’s die hen na aan het hart liggen en ze niet genoodzaakt zijn overal over mee te moeten praten. Als er vaste focusgroepen zijn kunnen leden van andere focusgroepen ook aanschuiven als er adviezen worden opgesteld die zij belangrijk of interessant vinden. Een (delegatie van een) focusgroep zit enkele keren per jaar rond de tafel met de beleidsmedewerkers die op hun terrein actief zijn. De verbindingsmedewerker heeft een verbindende rol om deze samenwerking tot stand te brengen.
Hij/zij maakt met de voorzitter van de adviesraad en de samenroepers van de focusgroepen concrete werkafspraken over hoe de communicatie, het overleg en samenwerking met (individuele)beleidsmedewerkers plaatsvindt. Rol en taak leden focusgroepen In een focusgroep is het belangrijk om de taken goed te verdelen en te kijken hoe de kwaliteiten en ervaringen van de leden optimaal benut kunnen worden en overbelasting voorkomen wordt. Er kan gekozen worden dat een of 2 vaste leden de stukken lezen en de essentie uit de stukken halen zodat er daarna gericht gesproken kan worden over de inhoud van het beleidsdocument. Er kan gekozen worden dat een of 2 vaste leden verantwoordelijk zijn voor het schrijven van het advies. Leden van de focusgroep onderhouden contact met de organisaties en cliënten die deel uit maken van de kring rond de focusgroep (zie hoofdstuk 8). Er kan gekozen worden dat een of 2 vaste leden verantwoordelijk zijn voor het ophalen van informatie uit de samenleving. Deze laatste taak kan ook bij alle leden belegd worden. Binnen de focusgroepen vinden de inhoudelijke discussies (onderling/met beleidsmedewerkers) plaats. Alle leden nemen daaraan zoveel mogelijk deel. Samenroeper focusgroep Iedere focusgroep heeft een samenroeper. Dit is een actief lid van de focusgroep. Hij/zij zorgt voor de planning van de focusgroep en begeleidt de overleggen.
De samenroeper draagt er zorg voor dat er duidelijke afspraken worden gemaakt met de leden van de over voortgang, en de tussentijdse communicatie etc. De samenroeper zorgt er samen met de leden voor dat er tijdig een conceptadvies bij het DB ligt.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 35 van 38
Functies focusgroepen Meedenken aan de voorkant Op het niveau van de focusgroep denken leden met de beleidsmedewerker mee aan de voorkant. meedenken aan de voorkant heeft geen gevolgen voor de gevraagde adviesfunctie. Ophalen behoeften en ervaringen Behoeften en ervaringen van inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben worden op het niveau van de focusgroep in het overleg met de beleidsmedewerkers gedeeld en mondeling toegelicht. Individuele casussen kunnen niet worden ingebracht. Het terrein waar de behoeften en ervaringen over gaan wordt voor het overleg gedeeld met de beleidsmedewerker, zodat deze vooraf kan kijken of er anderen vanuit de gemeentelijke organisatie kunnen/moeten aanschuiven. Sparringpartner Beleidswerkers delen met welke inhoudelijke zaken ze bezig zijn en delen hun issues/dilemma’s etc. Leden van de focusgroep denken mee en doen suggesties. Leden van de focusgroep kunnen hun waarnemingen en inzichten delen. Beleidsmedewerkers kunnen deze input gebruiken voor het opstellen van stukken, maar ook t.b.v. gesprekken met aanbieders of maatschappelijke organisaties. Opstellen conceptadvies Het concept gevraagd/ongevraagd advies wordt door de focusgroep opgesteld, in de gehele adviesraad besproken en vastgesteld voordat het naar het College van B&W wordt gestuurd.
Mogelijke focusgroepindeling Vertaling van het kerndomein (zie hoofdstuk 5 en bijlage 4) naar focusgroepen: 1. Opgroeien en opvoeden: Opvoed- en jeugdhulp, jongerenwerk, leerlingenvervoer en huiselijk geweld. Daarnaast toegang, cliëntenondersteuning, klachtenafhandeling en communicatie naar en bejegening van inwoners die met deze hulp en ondersteuning te maken hebben. 2. Participeren (meedoen, werk, vrijwilligerswerk, inloop, dagbesteding en basisvaardigheden): Mantelzorg, vrijwilligerswerk, activering, cliënten/mantelzorgondersteuning, dagopvang, laagdrempelige inloop, dagbesteding, beschut/begeleid werken, basisvaardigheden, inclusie en integratie. Daarnaast toegang, cliëntenondersteuning, klachtenafhandeling en communicatie naar en bejegening van inwoners die met deze hulp en ondersteuning te maken hebben.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 36 van 38
3. Inkomen, armoede en schulden: Armoede/minimabeleid, schuldhulpverlening, inkomensvoorzieningen/financiële regelingen. Daarnaast toegang, cliëntenondersteuning, klachtenafhandeling en communicatie naar en bejegening van inwoners die met deze hulp en ondersteuning te maken hebben. 4. Wonen en vervoer/mobiliteit: Huisvesting voor kwetsbare doelgroepen, ondersteuning/voorzieningen om thuis te wonen, beschermd/begeleid wonen en vervoer voor zover het direct tot de verantwoordelijkheid van de gemeente valt. Daarnaast toegang, cliëntenondersteuning, klachtenafhandeling en communicatie naar en bejegening van inwoners die met deze hulp en ondersteuning te maken hebben.
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 37 van 38
Bijlage 8: Rol en taken beleidsmedewerkers richting de focusgroepen en de adviesraad •
Richting de focusgroep: o Delen belangrijke ontwikkelingen en tendensen (informatief) zowel op gemeentelijk als op regionaal niveau. o Gelegenheid mee te denken aan de voorkant v.w.b. documenten waarover later advies wordt gevraagd en/of die samen met andere gemeentes in de regio ontwikkeld worden. o Toelichten concept-beleidsdocumenten waarover advies wordt gevraagd en beantwoorden vragen over betreffende concept-documenten. o Bespreken ervaringen en behoeftes over de onder meer de uitvoering (eventueel in aanwezigheid andere gemeentelijke medewerkers). o Raadplegen leden over kwesties waar inwoners-en/of cliëntenperspectief relevant is.
•
Richting de adviesraad: o Beantwoorden (on)gevraagd (schriftelijk) advies
Evaluatie en advies voor het College van Burgemeester en Wethouders en de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Wassenaar Pagina 38 van 38