Bijlage 1. Concept-Programma Noordrand 2025

PROGRAMMA NOORDRAND

E C 25

0 N 2 O 4-

C2 9 - 0

T P

PR O G R AM MA N O O R D R AN D WA S SENA AR

2

Programma Noordrand

Programma

Introductie

In de Structuurvisie ‘Wassenaar 2025, Landgoed aan Zee’ uit 2017 zijn de kwaliteiten en karakteristieken van de gemeente beschreven en zijn deze vertaald in gewenste ontwikkelrichtingen. Daarbij is aangegeven dat voor het gebied tussen Wassenaar en Katwijk (Noordrand) een integrale nadere uitwerking opgesteld dient te worden. In 2020 is hiervoor een Nota van Uitgangspunten opgesteld. Dit heeft geleid tot het programma voor het gebied dat in dit document wordt beschreven. Kenmerk voor de gekozen aanpak is, dat breed in de samenleving is opgehaald wat wensen, ideeën en opgaven zijn die in het gebied spelen. Op basis hier-

Noordrand

van zijn uitgangspunten en gezamenlijke ambities geformuleerd. Een beschrijving van de aanpak, de Structuurvisie en de Nota van Uitgangspunten zijn te vinden op de website van de gemeente. In dit programma gebruiken we voor het gebied verder de aanduiding Noordrand. Ter inspiratie: Het verhaal van Wassenaar, De historie van landschap, stedenbouw en architectuur (editie 2021). https://www.wassenaar.nl/het-verhaal-van-wassenaar

Situatie project locatie Valkenburg. Bron: Opentopo.

3

4

Programma Noordrand

Programma

Definitie Programma

Regionale context

Het Programma is een beleidsmatige uitwerking van de door de gemeenteraad vastgestel-

Nationaal Park Hollandse Duinen

5

de Structuurvisie en de Nota van Uitgangspunten Groene Zone. In het Programma wordt een concrete invulling gegeven aan de beleidsmatige en strategische keuzes die op hoofdlijnen zijn vastgelegd in de Structuurvisie en de Nota van Uitgangspunten. Het Programma bevat geen rechten en plichten voor burgers en bedrijven, maar is wel richtinggevend voor het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) en voor omgevingsvergunningen die daarvan afwijken. De Structuurvisie zal worden opgevolgd door de inmiddels in voorbereiding

Het Programma van de Noordrand is één van de projecten binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen. Dit Programma geeft verdere invulling aan de versterking van het open polderlandschap, duurzaam agrarisch ondernemerschap, het realiseren van natuur en vergroot de recreatieve aantrekkelijkheid voor de omliggende woonkernen. Met het Programma voor de Noordrand wordt een belangrijke kwaliteitsimpuls gegeven aan de ecologische verbinding tussen de duinen en het Groene Hart.

zijnde omgevingsvisie waarin de hoofdlijnen van het omgevingsbeleid worden neergelegd. Hoewel de Structuurvisie op pagina 91 aangeeft dat op de gebiedsuitwerkingen na de Structuurvisie betrekking heeft op het gehele grondgebied van de gemeente Wassenaar, houdt het programma rekening met de beleidsuitgangspunten op lokaal, provinciaal en rijksniveau.

Beeldmateriaal: website Nationaal Park Hollandse Duinen

6

Programma Noordrand

Programma

De laatste groene corridor Wassenaar staat binnen de regionale context voor drinkwater, kustbescherming en recreatie. De Noordrand is in Zuid-Holland de laatste ecologische corridor van de duinen naar het achterliggende veenweide gebied. Het gebied staat ernstig onder druk. De inzameling en verwerking van afval, woningbouwplannen, de aanstaande uitbreiding van het Valkenburge Meer, uitbreidingsplannen van Defensie en zoekgebieden voor windmolens maken dat de kwaliteiten van het gebied kunnen worden aangetast. Ook de agrarische bedrijven die het gebied beheren worden in hun voortbestaan bedreigd als niet de juiste keuzes worden gemaakt. Daarom is het goed dat er nu een programma is waarmee de waarden van het gebied beschermd en zelfs versterkt kunnen worden. Belangrijk is, dat dit programma in samenspraak met bewoners, bedrijven en instanties met belangen in het gebied is opgesteld.

Katwijk

Leiden

Wassenaar

Legenda Plangebied

Den Haag

Duin, Horst en Weiden Voet- en fietspaden Ruiterpaden Kanowateren Hoofdwegen

Foto: Noordrand vanaf de noordzijde (zicht op MOB-complex, Maaldrift)

7

8

Programma Noordrand

Programma

9

Leeswijzer Leidende principes

volgt

agrarisch, met ruimte voor natuur

Gezamenlijke ambities

respect voor waarden en leefbaarheid

volgt

Ontwikkelperspectief 1.

water en bodem sturend

Opbouw Ontwerpprogramma Leidende principes Het Programma voor de Noordrand geeft richting aan het behouden en versterken van de waarden van het gebied. Om dit concreet te maken zijn de uitgangspunten aan de hand van drie samenhangende, leidende principes geformuleerd: ‘agrarisch met ruimte voor natuur’, ‘respect voor waarden en leefbaarheid’ en ‘Water en Bodem sturend’. De leidende princi¬pes geven kaders mee aan ontwikkelingen. Bij het bepalen van de leidende principes is uitgegaan van een ‘lagenbenadering’, waarbij er voor elke laag doelen zijn geformuleerd. Het principe ‘Water en Bodem sturend’ gaat over de fysieke gesteldheid van het gebied. De doelen die hierbij zijn geformuleerd hebben betrekking op schoner water en een betere bodemstructuur. Het principe ‘Respect voor waarden en leefbaarheid’ gaat over het beschermen van het landschap en het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan herstel van de rust in het gebied. Het principe ‘Agrarisch, met ruimte voor natuur’ geeft richting aan gewenste ontwikkelingen op het niveau van het gebruik van de gronden.

3.

2. 4.

De lagenbenadering kan helpen in het keuze- en afwegingsproces bij de verdere ontwikkeling van het gebied. Daarbij is het vertrekpunt dat niet één van de drie lagen het belangrijkste is voor deze ontwikkeling. Elke laag draagt eraan bij. De lagenbenadering houdt echter wel in dat een onderliggende laag voorwaarden stelt aan andere lagen. Zeker vanuit een perspectief van duurzame ontwikkeling zijn veerkracht en omkeerbaarheid van ingrepen belangrijk. In de afweging is het belangrijk oog te hebben voor de wisselwerking tussen de lagen en te beseffen dat elke laag van invloed is om tot een keuze te komen.

10

Programma Noordrand

Programma

11

Leidende principes Gezamenlijke ambities De leidende principes vertalen zich in ambities voor het gebied: herstel van cultureel erfgoed, een vitale agrarische sector, versterking van de natuur, schoner water en een gezonde leefomgeving. De gemeente neemt het initiatief om samen met partners in het gebied de gewenste ontwikkelingen te realiseren. Hiervoor wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Andersom worden initiatieven gestimuleerd die bijdragen aan de gezamenlijke ambities. Dat kunnen initiatieven zijn van particulieren en bedrijven en ook van instanties (provincie, hoogheemraadschap, Dunea, etc.).

Ontwikkelperspectief De leidende principes en gezamenlijke ambities zijn vertaald naar gewenste ontwikkelingen. Op de kaart zijn deze weergegeven. De uitwerking van gewenste ontwikkelingen tot concrete initiatieven is veelal maatwerk, waarin de verschillende partners in het gebied, waar nodig, een rol krijgen. Initiatieven hebben ieder hun eigen besluitvormingsproces. De Omgevingswet schept hiervoor de kaders.

Agrarisch, met ruimte voor natuur De ecologische waarden maken van de Noordrand een belangrijke natuurlijke corridor tussen de duinen en het achterland. De agrariërs beheren al generaties lang het landschap en zorgen daarmee voor leefbaarheid en economische activiteit. Het versterken van de relatie tussen landbouw en natuur op een manier dat agrarische bedrijven een gezonde toekomst hebben is daardoor leidend voor het programma van de Noordrand. Doelen: •

Behouden en versterken van agrarische functies die passen bij de kwaliteiten van het gebied

•

Versterken ecologische corridor-functie tussen de duinen en het veenweidegebied (droge en natte natuur)

•

Beschermen weide- en akkervogels

•

Bufferfunctie woningbouw Valkenhorst

•

Beschermen van de duinen door het gebied in te richten als bufferzone

Kansen en mogelijkheden: •

Beschikbaarheid van gronden op het voormalige vliegkamp (natuur en agrarisch medegebruik)

•

Inrichten aangewezen zone Natuurnetwerk Nederland (NNN), langs de tankgracht en het Valkenburgse Meer

•

Vergroten van de natuurbuffer tegen Valkenhorst op het voormalige vliegkamp

•

Agrarisch natuurbeheer ten westen van het vliegkamp

•

Toevoegen van natuurvriendelijke oevers (met name langs openbare wegen, waterlopen en paden)

•

Inrichten en toevoegen ‘stepping-stones’ voor dieren

12

Programma Noordrand

Programma

13

Respect voor waarden en leefbaarheid

Water en Bodem sturend

De wegen uit de Romeinse tijd, het middeleeuwse polderlandschap en de oorlogsrelicten zijn onder-

De oorsprong van het gebied en de latere ontginningen vormen de basis van de agrarische activitei-

deel van het dagelijkse leven. Extensieve recreatie hoort hierbij. Door de landschappelijke, ecologische

ten en de natuurwaarden. Met schoon water, extra waterberging en een gezonde bodem kunnen de

en cultuurhistorische waarden van het gebied meer te respecteren wordt het gebied leefbaarder en

landbouw en de natuur zich samen verder ontwikkelen. Met extra waterberging, draagt de Noordrand

geeft het bewoners en bezoekers een gevoel van rust, ruimte en draagt het bij aan historisch besef.

bij aan het tegengaan van de effecten van klimaatverandering en de verzilting van de ondergrond. Ook wordt hiermee ingespeeld op versterking van de drinkwatervoorziening.

Doelen: •

Duurzaam behouden en versterken van cultuurhistorische waarden en structuren

Doelen:

•

Behouden graslanden als belangrijke dragers van het open veenweidegebied

•

Versterken drinkwatervoorziening

•

Versterken van het landschap door het wegnemen van verstorende elementen

•

Schoner oppervlaktewater

•

Toevoegen van elementen die het landschap versterken

•

Tegengaan van verdroging en verzilting

•

Vergroten biodiversiteit

Kansen en mogelijkheden: •

Inrichten van het voormalige vliegkamp met respect voor cultuurhistorie

Kansen en mogelijkheden:

•

Herstel van de monumentale tankgracht

•

Het inlaten van schoon kwelwater uit de duinen

•

Toevoegen van recreatieve routes aan de randen van het gebied (ommetjes)

•

Het (waar mogelijk) opzetten van het waterpeil in de polders

•

Herstel open doorzichten en aanbrengen beplanting die zichtlijnen versterkt

•

Verbeteren bodemstructuur door natuurontwikkeling (voormalig vliegkamp) en agrarisch natuurbe-

•

Verwijderen overtollige/niet vergunde gebouwen, opslagterreintjes, etc.

•

Uitplaatsen ‘industrie-achtige’ functies

•

Terugbrengen vierkante meters verharding bedrijven

•

Toegankelijkheid militaire relicten vliegkamp

•

Afkoppelen regenwater in het gebied en aangrenzende woonwijken

•

Vriendelijker inrichten en afwaarderen Katwijkse- Wassenaarseweg

•

Gescheiden rioolstelsel en wegnemen riool overstort

heer

14

Programma Noordrand

Zicht over bollenvelden vanaf de Kokshornlaan over de Hoge Klei, met in de verte de toren van de Dorpskerk, richting zuidwest, maart 1984 (gemeentearchief 08309).

De tuinen van de familie Schmal tussen de Oostdorperweg en de Hoge Klei, richting oost, 16 februari 1972 (gemeentearchief 00345).

Programma

Deelgebied 1: Valkenburgse polder / Kokshoornpolder Deelgebied 2: Ommedijkse polder / Ruigelaansepolder Deelgebied 3: Oostdorperweg / Hoge Klei Deelgebied 4: Maaldrift / A44-zone

foto: Noordrand vanaf Hogeboomseweg

15

ut e

na ar

16

Valkenhorst Programma Noordrand

17

Programma

PROGRAMMA NOORDRAND

ige Ru

Lentevreugd

n

laa

Overgangszone Valkenhorst

Valkenburgse Meer

ige

Ru

4

n

laa

5 6 5

g

erwe

dorp

Oost

g

2 3

n eide ar te L ssena a een gem ente W e gem

we se om

bo

ge

Ho

ift

ldr

a Ma

tje

an

sla

on

m

Am

1

an

jnl

Ri

18

Programma Noordrand

Gezamenlijke ambities GEWENSTE ONTWIKKELINGEN

Wassenaar-vignet

Duurzaam & schoon Iedereen die de Noordrand gebruikt is zich bewust van de kwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied. Bedrijven anticiperen op hun maatschappelijke rol om te verduurzamen en wachten niet af. Bij alle activiteiten in het gebied wordt ernaar gestreefd om weinig tot geen afval, overlast (lucht, geluid, verkeer) of schadelijke stoffen of te produceren en de natuur en het landschap te beschermen. Gezond & veilig De Noordrand heeft een positieve impact op de gezondheid van de mensen die er wonen en uit de omliggende buurten. Er is ruimte voor recreatie en ontspanning, de lucht en het water worden schoner en mooie afwisselende vergezichten zorgen voor een prettige beleving. Het gebied nodigt uit om te bewegen (fietsen, wandelen, paardrijden, kanoën, zwemmen, al dan niet met een beperking). Waar mogelijk worden bedrijven met zware, industriële functies verplaatst naar bedrijventerreinen. Hierdoor wordt het gebied veiliger en schoner.

recreatief punt

recreatieve route

Bereikbaar & toegankelijk Het verkeer aan de randen van de Noordrand wordt waar mogelijk vertraagd, waarbij voldoende doorstroming gewaarborgd blijft. Sluipverkeer wordt ontmoedigd. Voor recreanten en bezoekers is het prettig en veilig om de bestaande wegen te gebruiken en er komen ommetjes. Er worden plekken toegevoegd waar recreanten even kunnen rusten en van de omgeving kunnen genieten. Educatieve informatieborden zorgen (in meerdere talen) voor extra beleving van de cultuurhistorische en ecologische waarden van het gebied. Bij deze rustplekken zijn voldoende en veilige voorzieningen om vervoersmiddelen (geen auto’s) te stallen. Functies die verkeer aantrekken (streekwinkels, horecagelegenheden, opstapplaatsen voor rondritten of kanovaarten) hebben voldoende parkeergelegenheid op eigen terrein. Leefbaar & aantrekkelijk om te wonen Het gebied staalt rust uit en de cultuurhistorische waarden zijn afleesbaar en beleefbaar. Het is daarom noodzakelijk dat de industrieachtige functies en de milieustraat uit het gebied verdwijnen. Locaties die daarbij aan de Oostdorperweg achterblijven komen beschikbaar voor extra groen en ook voor kleinschalige, maatschappelijke vormen van wonen, passend binnen de agrarische kwaliteiten van het gebied. Extensieve, kleinschalige recreatieve voorzieningen zorgen voor een prettig en aangenaam woon-, en leefklimaat voor bewoners.

Bezoekers worden gestimuleerd om per fiets, wandelend of vergelijkbaar het gebied te ontdekken en te beleven. Er wordt ingezet op het verminderen van interne autoverplaatsingen en het verbeteren van de verkeersveiligheid van de langzame verkeerdeelnemer. Economisch vitaal Het open landschap wordt grotendeels gedragen door de aanwezig veehouderijen. Deze bedrijven (inclusief een paardenfokkerij) beheren het gebied en daarvoor is het nodig dat zij zich op een gezonde manier verder kunnen ontwikkelen. De gronden op het voormalige vliegkamp die als natuur worden ingericht zijn hiervoor belangrijk (agrarisch medegebruik). Een herverkaveling van gronden is zeer wenselijk omdat bedrijven dan efficiënter kunnen werken (minder omrijden, lagere kosten, kansen voor extensivering). De economie is verder kleinschalig en gericht op extensieve dagrecreatie, paardenhouderijen, innovatieve tuinbouw en stadslandbouw (Hoge Klei). De paardenhouderijen (stallingen, maneges) vormen gezamenlijk een economische speler van belang is in het gebied. En zij dragen bij aan de mogelijkheden om op een sportieve manier van de omgeving te genieten. Deze bedrijven zorgen echter wel voor druk op het landschap door het intensieve gebruik van de landbouwgrond en de aanwezige paddocks. Dit is een belangrijke keerzijde. Hierdoor is het niet wenselijk dat er meer areaal voor paardenhouderijen bij komt.

Waardevol, natuurlijk en klimaatadaptief De Noordrand is een agrarisch gebied. De ontstaansgeschiedenis en karakteristieken zijn duidelijk zichtbaar in het landschap. Ontwikkelingen zijn gericht op het versterken van de ecologische functies en kwaliteiten van het gebied met behoud van de extensieve veeteelt en de aanwezige cultuurhistorische waarden. Natuurontwikkeling richt zich op bescherming van de duinen, een groene buffer tegen Valkenhorst, weide- en akkervogels en het realiseren van een natuurlijke corridor naar het achterland. Nieuwe natuur kan zich eenvoudig voegen in het landschap, deels door het gebruik van historische kavelpatronen, maar ook door robuuste, nieuwe elementen toe te voegen. Door het opzetten van het waterpeil in de polders aan de westzijde van het gebied, wordt verdroging en

(inclusief een paardenfokkerij) beheren het gebied en daarvoor het nodignaar dat bedrijventerreinen. zij zich op een Waar mogelijk worden bedrijven met zware, industriële functies is verplaatst gezonde verder kunnen ontwikkelen. De gronden op het voormalige vliegkamp die als natuur Hierdoor manier wordt het gebied veiliger en schoner. worden ingericht zijn hiervoor belangrijk (agrarisch medegebruik). Een herverkaveling van gronden is 19 Programma zeer wenselijk omdat bedrijven dan efficiënter kunnen werken (minder omrijden, lagere kosten, kansen voor extensivering). De economie is verder kleinschalig en gericht op extensieve dagrecreatie, Bereikbaar & toegankelijk paardenhouderijen, innovatieve tuinbouw en stadslandbouw (Hogevertraagd, Klei). De paardenhouderijen Het verkeer aan de randen van de Noordrand wordt waar mogelijk waarbij voldoende recreatief (stallingen, maneges) vormenblijft. gezamenlijk een economische speler Voor van belang is in het gebied. Eniszij doorstroming gewaarborgd Sluipverkeer wordt ontmoedigd. recreanten en bezoekers punt dragen bij aan de mogelijkheden om op een sportieve manier van de omgeving te genieten. het prettig en veilig om de bestaande wegen te gebruiken en er komen ommetjes.

Er wordenDeze plekken bedrijven zorgen wel voor op het landschap het intensieve gebruik van Educatieve de toegevoegd waarechter recreanten evendruk kunnen rusten en van door de omgeving kunnen genieten. VERTALING landbouwgrond NAAR HETen GEBIED de aanwezige paddocks. is een keerzijde. Hierdoor is ten niet informatieborden zorgen (in meerdere talen)Dit voor extrabelangrijke beleving van de cultuurhistorische wenselijk datwaarden er meer van areaal paardenhouderijen bij komt. ecologische hetvoor gebied. Bij deze rustplekken zijn voldoende en veilige voorzieningen om recreatieve vervoersmiddelen (geen auto’s) te stallen. Functies die verkeer aantrekken (streekwinkels,Deelgebied 2: Ommedij route horecagelegenheden, voor rondritten of kanovaarten) hebben voldoendeRuigelaansepolder Gebiedsoverstijgend Waardevol, natuurlijk opstapplaatsen en klimaatadaptief parkeergelegenheid op eigen terrein. De Noordrand is een agrarisch gebied. De ontstaansgeschiedenis en karakteristieken zijn duidelijk Cultuurhistorisch waardevolle elementen: Agrarisch gebied met cultuurhistor zichtbaar in het landschap. Ontwikkelingen zijn gericht op het versterken van de ecologische functies Elementen met hoge cultuurhistorische waarden die natuurwaarden: en kwaliteiten van het gebied met behoud van de extensieve veeteelt en de aanwezige Dit zijn de gronden waar de agrari behouden of versterkt dienen&te worden.

Dit om kunnen Leefbaar aantrekkelijk te wonen monumenten zijn ofcultuurhistorische archeologisch waardevolle waarden. richt zich op bescherming vanbeleefbaar. de duinen,verdienen. eenisgroene Het gebied staalt rust uit en Natuurontwikkeling de cultuurhistorische waarden zijn afleesbaar en Het Middeleeuwse verkave gebieden, maar ookbuffer ensembles van landschappelijke tegen Valkenhorst, weideen akkervogels en het van een naar het en landschappeli daarom noodzakelijk dat de industrieachtige functies enrealiseren de milieustraat uitnatuurlijke het gebiedcorridor verdwijnen. cultuurhistorisch elementen die het verhaal de Noordrand Ontwikkelrichting is het behoud va achterland. natuur kan zich eenvoudig voegen in het landschap, deelsvoor doorextra het gebruik vanook Locatiesvan dieNieuwe daarbij aan devertellen. Oostdorperweg achterblijven komen beschikbaar groen en functies combinatie met het ver historische kavelpatronen, maar ook door robuuste, nieuwe elementen toedeteagrarische voegen. Door het in van voor kleinschalige, maatschappelijke vormen van wonen, passend binnen kwaliteiten waarden door het inri Overgangszone in Bestemmingsplan Valkenhorst: opzetten vanExtensieve, het waterpeil in de polders aan de westzijde van het gebied, wordt het gebied.

kleinschalige recreatieve voorzieningen zorgen voor een verdroging prettig ecologische en en natuurvriendelijke oevers en het v Zone in het bestemmingsplan Valkenhorst (gemeente verzilting tegengegaan. Kwelwatervoor uit de duinen wordt gebruikt om het grond- en oppervlaktewater aangenaam woon-, en leefklimaat bewoners. Bezoekers worden gestimuleerd om per fiets, waterkwaliteit. Katwijk), bedoeld voor een top woonmilieu in het groen. schoner te maken. wandelend het gebied Zoekgebied recreatieve route of alsvergelijkbaar verbinding tussen het te ontdekken en te beleven. Er wordt ingezet op het Weide- en/of akkervogel gebied: Valkenburgse Meerverminderen en de N441. van interne autoverplaatsingen en het verbeteren van de verkeersveiligheid van de Gebied waar omstandigheden wo langzame verkeerdeelnemer. en het beheer gericht is op het ve Natuurlijke boskamers: en/of akkervogels. Locaties waar door het toevoegen van bos, natuurlijke Economisch vitaal Heeft een sterke ‘stepping stones’ voor dieren ontstaan. Ontwikkelingen diefaunapassage. niet passen in de Noordrand Het openverbinding, landschap wordt grotendeels gedragen door de aanwezig veehouderijen. DezeEcologisch bedrijven overgangsgebied (Tuss relatie met de ecologische Overgangsgebied dat door midde ▪(inclusief Activiteiten die niet vergund zijn (handhaving hier aan de is orde).

een paardenfokkerij) beheren het gebiedisen daarvoor het nodig dat zij zich op een vegetatie/beplanting een ruimteli Ecologische verbinding, faunapassage: ▪gezonde Grootschalige woningbouwprojecten manier verder kunnen ontwikkelen. De gronden op het voormalige vliegkamp die als natuur buffer vormt met Valkenhorst. Inric De Noordrand wordt ingesloten door twee ▪worden Extra areaal voor paarden belangrijk (paardenhouderijen) ingericht zijn hiervoor (agrarisch medegebruik). Een herverkaveling van is in vochtige en droge diegronden over gaan verkeersaders: de N441 (Katwijkseweg) de A44/N44 ▪zeerDe vestiging vanen bedrijven met een grote impact de omgeving verkeersaantrekkende struweel en bosbeplanting in een wenselijk omdat dan efficiënter kunnenop werken (minder door omrijden, lagere kosten, kansen (Rijksstraatweg). Het is bewegingen zeer wenselijk ecologische zichtlijnen. Belangrijke aanvulling o endat eener grote milieubelasting voor extensivering). De economie is verder kleinschalig en gericht op extensieve dagrecreatie, passages komen om de natuur te verbinden. ecologische ▪ De ontwikkeling van recreatieve voorzieningen die de schaal en draagkracht van het gebied te verbindingszone Lent paardenhouderijen, innovatieve tuinbouw en stadslandbouw (Hoge Klei).

De paardenhouderijen Eén van de beoogde doelen is de, in de loop der jaren, boven gaan (extra autoverkeer, parkeervoorzieningen, verstoring rust, ruimte, natuur) (stallingen, maneges) vormen gezamenlijk een economische speler van belang is in het gebied. En zijzoeklocatie drinkwater, Potentiele versnipperde bosstukken weer met elkaar te verbinden. bij aan dezijn mogelijkheden om op een sportieve manier van de omgeving te genieten. Deze Mogelijkheden omdragen dit te realiseren langs en haaks inname/voorzuivering: op de N44 verschillende percelen beplanten met druk op het landschap door het intensieve gebruik van Zoekgebied voor drinkwater ten b bedrijven zorgenteechter wel voor de inheemse boomsoorten zoals zomereik enaanwezige gewone es. vergrote landbouwgrond en de paddocks. Dit is een belangrijke keerzijde. Hierdoor is het niet vraag naar drinkwater in Deze bosjes fungeren als stapstenen voorareaal soorten ruimte voor innamepunt, voorzuive wenselijk dat er meer vooralspaardenhouderijen bij komt. eekhoorn en boommarter. Rond de stapstenen zal een infrastructuur. zoom van struweel en nectarhoudende kruiden komen. Uitbreiding Valkenburgse Meer: De stapstenen worden verbonden door middel van Waardevol, natuurlijk en klimaatadaptief bomen in laanverband. Hierdoor heeft verbinding De Noordrand is eendeagrarisch gebied.

De ontstaansgeschiedenis en karakteristieken zijnGronden duidelijkten behoeve van de uitb Valkenburgse Meer, inclusief te ve tevens een functie zichtbaar als vliegroute voor vleermuizen. in het landschap. Ontwikkelingen zijn gericht op het versterken van de ecologische functies smalspoor, Natuurn infrastructuur, Doelsoorten: boommarter, eekhoorn, dwergmuis, en kwaliteiten van het gebied met behoud van de extensieve veeteelt en de aanwezige overige te verplaatsen functies. bunzing, hermelijn, wezel waterspitsmuis. Alsook bos- en Natuurontwikkeling richt zich op bescherming van de duinen, een groene struweelvogels als cultuurhistorische boomvalk, ransuil, waarden. grote bonte buffer tegen Valkenhorst, weide- en en akkervogels en het realiseren van een natuurlijke corridor naar het specht, groene specht. Ook geschikt als vliegroute Stoomtrein (bestaand en uit te bre mogelijk als verblijfplaats voor Nieuwe vleermuizen. achterland. natuur kan zich eenvoudig voegen in het landschap, deels door het gebruik vansmalspoor. Te verleggen Bestaand Valkenburgse Meer. historische kavelpatronen, maar ook door robuuste, nieuwe elementen toe te voegen. Door het Groenblauwe hoofdstructuur: opzetten van het waterpeil in de polders aan de westzijde van het gebied, wordt verdroging en Onderzoeksgebied 4: Groenblauwe verbindingen biodiversiteit verzilting waarbinnen tegengegaan.

Kwelwater uit de duinen wordt gebruikt om het grond- en oppervlaktewater Huidige locatie Avalex. Wens uit h (flora en fauna) en schoner kansen voor klimaatadaptatie te maken. om Avalex uit de Noordrand te ver optimaal benut worden (natuurvriendelijke oevers langs aantal verkeersbewegingen door k openbare wegen en watergangen, het herstel van sterk afneemt. Daarnaast verkent waterlopen, etc). De groenblauwe verbindingen komen mogelijkheden om oppervlaktewa tot stand door langs bestaande watergangen behoeve van de vergrote vraag na natuurvriendelijke oevers te realiseren. Mogelijkheden regio. De bestaande Avalex-locatie om dit te realiserenOntwikkelingen zijn bijvoorbeelddie deniet aanleg van passen in de Noordrand geschikt kunnen zijn voor een inna bloemrijke graslandjes. Bij de (her-)inrichting dient ▪ Activiteiten diemet nietde vergund zijn (handhaving is hier aan de orde). voorzuivering. tevens rekening gehouden te worden ▪ Grootschalige woningbouwprojecten cultuurhistorische waarden. Één van de beoogde doelen Extra areaal voor bosstukken paarden (paardenhouderijen) is de, in de loop der▪ jaren, versnipperde weer met elkaar te▪verbinden.

Mogelijkheden om dit De vestiging van bedrijven metteeen grote impact op de omgeving door verkeersaantrekkende Deelgebied 3: Oostdorp realiseren zijn langs hetbewegingen tracé langs de en Tankgracht een grote milieubelasting verschillende percelen te beplanten met inheemse Klei ▪ De ontwikkeling van recreatieve voorzieningen die de schaal en draagkracht van hetHoge gebied te boomsoorten als zomereik en gaan gewone es. autoverkeer, Deze bosjes parkeervoorzieningen, verstoring rust, ruimte, natuur) boven (extra Oostdorperweg: fungeren als stapstenen voor soorten als eekhoorn en De Oostdorperweg, deel van de o boommarter. Rond de stapstenen zal een zoom van oude landweg die van oudsher het struweel en nectarhoudende kruiden komen. verbindt met de meer noordelijke is gelegen tussen twee weteringen RES-zoekgebied zon en wind : Zijlwatering) die de afwatering van Zoekgebied heeft betrekking op de zoekgebieden zoals verzorgen. De weg ligt op een uitlo deze zijn opgenomen in de door Provinciale Staten strandwal in het agrarische weideg vastgestelde RES 1.0. van de Oude Rijn. Uit het gebiedsproces komt naar voren dat windmolens De profilering van de weg is smal, niet in de Noordrand passen. De ontwikkelrichting is meer een berm-talud naar de sloot. Aan ruimte voor natuur en landschap, met behoud van dichte beplanting met o.a. knotwilg agrarische functies. meidoorn aanwezig.

Hierdoor is er

4

Oostdorperweg: Jachthaven: De Oostdorperweg, deel van de oude Heerweg, is een oude landweg die van oudsher het dorp Wassenaar Jachthaven, inclusief ondergeschikte recreatieve tief verbindt met de meer noordelijke gebieden. Het gebied functies. . De ontstaansgeschiedenis en karakteristieken zijn duidelijk is gelegen tussen twee weteringen (Kaswatering en RES-zoekgebied zon en wind : 20 Programma Noordrand ngen zijn gericht op het versterken van de ecologische functies Zijlwatering) die de afwatering van het gebied Zoekgebied heeft betrekking op de zoekgebieden zoals oud van de extensieve veeteelt en de aanwezige verzorgen. De weg ligt op een uitloper van een deze zijn opgenomen in de door Provinciale Staten GEWENSTE ONTWIKKELINGEN VERTALING NAAR HET GEBIED strandwal in het agrarische weidegebied van de polders vastgestelde RES 1.0. wikkeling richt zich opVERTALING bescherming van de duinen,HET een groene NAAR GEBIED van de Oude Rijn. Uit het gebiedsproces komt naar voren dat windmolens kervogels en het realiseren van een natuurlijke corridor naar het De profilering van de weg ispolder smal, met aan weerszijden niet in de Noordrand passen. De ontwikkelrichting is meer Deelgebied 1: Valkenburgse nvoudig voegen in het landschap, deels door het gebruik van een berm-talud naar de sloot.

Aan beide zijden is een ruimte voor natuur en landschap,Deelgebied met behoud van 2: Ommedijkse polder / oor robuuste, nieuwe elementen toe te voegen. Door het / Kokshoornpolder Gebiedsoverstijgend dichte beplanting met o.a. knotwilgen, elzen en agrarische functies. Gebiedsoverstijgend Ruigelaansepolder ers aan de westzijde van het gebied, & wordt verdroging en Duurzaam schoon meidoorn aanwezig.medegebruik: Hierdoor is er een afscherming naar Gebied met natuur en agrarisch Cultuurhistorisch waardevolle elementen: de duinen wordt gebruikt om het gronden oppervlaktewater Cultuurhistorisch waardevolle elementen: en wandelroutes (bestaand): Iedereen die de Noordrand gebruikt is zich bewust van de kwaliteiten en Fietskwetsbaarheden van het de wijde omgeving, alhoewel erisdiverse Agrarisch gebied met cultuurhistorische en met hoge cultuurhistorische Zone waarwaarden agrarisch gebruik ondergeschikt aan de doorzichten Elementen die Elementen met hoge anticiperen cultuurhistorische die Bestaande wegen/paden gebied, waarbij een mogelijk zijn. gebied. Bedrijven op hunwaarden maatschappelijke rol om te verduurzamen en wachten niet af.door Bij het natuur. De Dit landbouw is erop gericht om voedsel te natuurwaarden: behouden of versterkt dienen te worden. kunnen behouden of versterkt dienen te wordt worden.

Dit kunnen wens is dat de recreatieve kan de agrariërs de kost op Prettig te wonen, fietsen, met ruimte voor produceren op meerom hectare grondwandelen (productieruimte) alle activiteiten in het gebied ernaar gestreefd om weinig tot geensterke afval, overlast (lucht, geluid, Ditfunctie zijn deverbeterd gronden waar monumenten zijn of archeologisch waardevolle monumenten zijn of archeologisch waardevolle worden door het verlagen van de druk door (zwaar) kleinschalige, agrarische, economische functies. Zie ook met minder input van buiten, zoals kunstmest, veevoer Wassenaar-vignet verdienen. Middeleeuwse verkaveling en daardoor verkeer) of schadelijke stoffen of te produceren en de natuur en het landschap te beschermen. gebieden, maar ook ensembles van landschappelijke gebieden, maar ook ensembles van landschappelijke autoverkeer. Zie Oostdorperweg en Transformatielocaties. en gewasbeschermingsmiddelen. Zo wordt per hectare cultuurhistorisch en landschappelijk van grote waarde. elementen die het verhaal van de Noordrand vertellen. elementen die het verhaal van de Noordrand vertellen. Transformatielocaties.

landbouwgrond vaak minder geproduceerd dan in de Ontwikkelrichting is het behoud van de agrarische Bebouwingslint Hoge Klei / Verlengde Hoge Klei: Fietsen wandelroutes (nieuw, zeer wenselijk): intensieve landbouw, ook rondom vanwegede natuurvriendelijke functies in combinatie met het versterken van de Gezond & veilig Het gebied Hoge Klei ligt op de grens van Overgangszone in Bestemmingsplan Valkenhorst: Noordrand Versterken landschappelijke beleving. Dragen bij aan het oevers en/of hogere grondwaterstanden. ecologische waarden door het inrichten van Overgangszone Bestemmingsplan de bebouwde kom en het landelijk gebied waar de De Noordrandinheeft een positieveValkenhorst: impact op de gezondheid van de mensen die er wonen en uit de in het bestemmingsplan Valkenhorst (gemeente handhaving is hier aanZone de orde). verbeteren van de leefbaarheidnatuurvriendelijke en gezondheid van het en hetZone Natuurinclusieve landbouw en biologische landbouw zijnHet ligt op oevers verbeteren van de in het bestemmingsplan Valkenhorst (gemeente (veelal voorheen) bollenvelden beginnen. omliggende buurten. Er is ruimte voor recreatie en ontspanning, de luchtgebied en het zelf water worden Katwijk), bedoeld voor een top woonmilieu in hetnatuur groen. en aangrenzende woonwijken (positieve voorbeelden van met agrarisch medegebruik. waterkwaliteit.

ten Katwijk), bedoeld voor een top woonmilieu in het groen. uitloper schoner en mooie afwisselende vergezichten zorgen Het gebied nodigt uit Zoekgebied recreatieve route als verbindingeen tussen het van een strandwal in het rivierenlandschap gezondheid). Basisprincipe is het maken van meerdere Zoekgebied recreatieve route als verbinding tussen het voor een prettige beleving. nhouderijen) van de Oude Rijn. Langs deze weg is in de loop der tijd Weideen/of akkervogel gebied:Valkenburgse Meer en de N441. om te bewegen (fietsen, wandelen, paardrijden, kanoën, zwemmen, al dan(kleinere) niet met ommetjes, een beperking). Agrarisch gebied met cultuurhistorische en zonder dat het kerngebied van de Valkenburgse Meer en de N441. n grote impact op de omgeving door verkeersaantrekkende lintbebouwing ontstaan. De Hoge Klei is een zandpad Gebied waar omstandigheden worden gecreëerd voor doorkruist hoeft te worden. Wordt Waar mogelijk worden bedrijven met zware, industriële functies verplaatstNoordrand naar bedrijventerreinen. natuurwaarden: achter de Oostdorperweg waaraan enkele boerderijen Natuurlijke boskamers: elasting hetDuin, beheer gericht Natuurlijke onderdeel van het routenetwerkenvan Horst en is op het vestigen van weideDit zijn gronden waar de agrariërsstaan. de kost op Hierdoorboskamers: wordt het gebied veiliger en schoner.

en arbeiderswoningen Locaties waar door het toevoegen vande bos, natuurlijke en/of akkervogels. oorzieningen die de schaal en draagkracht vantoevoegen het gebied te bos, natuurlijke Locaties waar door het van Weide. verdienen. Middeleeuwse verkaveling en daardoor Bij desterke sloop van verouderde agrarische gebouwen, ‘stepping stones’ voor dieren ontstaan. Heeft een rkeervoorzieningen, verstoring rust, ruimte, natuur) ‘stepping stones’ voor dieren ontstaan. Heeft een sterke Waar mogelijk: natuurvriendelijke oevers. overgangsgebied (Tussenzone): cultuurhistorisch en landschappelijk van grote waarde. Ecologisch ontstaat ruimte voor nieuwe agrarische relatie met de ecologische verbinding, faunapassage. relatie met de ecologische verbinding, faunapassage. Ontwikkelrichting is het versterken van de ecologische Waterlopen: Overgangsgebied dat door middel van bedrijfsgebouwen en passende, kleinschalige Bereikbaar & toegankelijk waarden in combinatie met agrarisch-economische Cultuurhistorisch waardevolle elementen. Onderdeeleen ruimtelijke vegetatie/beplanting en natuurlijke woonconcepten. Tevens mogelijkheden voor Ecologische verbinding, faunapassage: Het verkeer aan de randen van de Noordrand wordt waar mogelijk vertraagd, waarbij voldoende Ecologische verbinding, faunapassage: eatief doelen. van een netwerk waar ecologische en recreatieve buffer vormt met Valkenhorst.

Inrichting: moeraszones, kleinschalige detailhandel (verkoop aan huis) en De Noordrand wordt ingesloten door twee doorstroming gewaarborgd blijft. Sluipverkeer wordt ontmoedigd. Voor recreanten en bezoekers is De Noordrand wordt ingesloten door twee t kansen beter benut kunnen worden (bijvgaan in vochtige en droge die over weiden, ruigtes, ondergeschikte verkeersaders: de N441 (Katwijkseweg) en de A44/N44 Gebied met kansen voor extrahoreca. waterberging: het prettig en de bestaandenwegen te gebruiken en er komen ommetjes. Er worden plekken verkeersaders: deveilig N441om (Katwijkseweg) de A44/N44 natuurvriendelijke oevers en ruimte vooren bosbeplanting in een(Rijksstraatweg). struweel patroon van Het is zeer wenselijk dat met er ecologische Zone waar respect voor bestaande functies de (Rijksstraatweg). Het recreanten is zeer wenselijk er ecologische toegevoegd waar even dat kunnen rusten en van de omgeving kunnen genieten. Educatieve niet-gemotoriseerde boten en kano’s). zichtlijnen. Belangrijke aanvullingpassages op de robuuste Hoge Klei / Verlengde komen om de natuurmogelijkheden te verbinden.Gronden voor extra waterberging wordtHoge Klei: passages komen om de natuur verbinden. informatieborden zorgen (inte meerdere talen) voor extra beleving van de cultuurhistorische en ecologische verbindingszone Lentevreugd –beoogde de Horsten. Voormalige bollenvelden, dicht bij hetendorp.

Er liggen Eén van de doelen is de, in de loop der jaren, onderzocht (door middel van opzetten polderpeil Kanoroutes: Eénecologische van de beoogde doelen is de, in de loop der jaren, waarden van het gebied. Bij deze rustplekken zijn voldoende en veilige voorzieningen om voor innovatieve tuinbouw en collectieve eatieve versnipperde bosstukken weerinlaten met elkaar tekansen verbinden. schoon kwelwater). Met agrarisch natuurbeheer Versterken beleving bestaandePotentiele kanoroutes, door zoeklocatie drinkwater, incl versnipperde bosstukken weer met elkaar te verbinden. tadslandbouw. Cultuurhistorisch relevant. Woningbouw vervoersmiddelen (geen auto’s) te stallen. Functies die verkeer aantrekkenverbetering (streekwinkels, e Mogelijkheden om dit te realiseren zijn langs en haaks kunnen de natuurwaarden worden versterkt. en uitbreiding van opstappunten en het Mogelijkheden om dit te realiseren zijn langs en haaks inname/voorzuivering: is uitgesloten. de N44van verschillende percelen te beplanten met opstapplaatsen voor rondritten of kanovaarten) hebben voldoende koppelen met kleinschalige horeca. op horecagelegenheden, de N44 verschillende percelen te beplanten met Zoekgebied voor drinkwater tenop behoeve de inheemse zoals zomereik en gewone es. parkeergelegenheid eigen terrein.en gewone es.

Ruigelaan: inheemse boomsoorten op zoals zomereik vergrote vraag naar drinkwater in de regio,boomsoorten inclusief Zoeklocatie parkeren en voorzieningen: Deze bosjes fungeren als stapstenen voor soorten als Voormalige verbindingsweg door het gebied. Wordt niet Vergezichten vanaf de linten: Deze bosjes fungeren als stapstenen voor soorten als ruimte voor innamepunt, voorzuivering en ondergrondse Locatie, geschikt te maken als openbare eekhoorn en boommarter. Rond de stapstenen zal eenhet risico op verstoring van de open gesteld vanwege Zichtlijnen waarlangs het gebiedinfrastructuur. beleefd kan worden, eekhoorn en boommarter. Rond de stapstenen zal een parkeervoorziening voor mensen die niet goed ter been Leefbaar & aantrekkelijk om te wonen zoom van struweel en nectarhoudende komen. vliegkamp. Bestaande functies natuur opkruiden hetzijn, voormalige met op strategische plaatsen ruimte voor zoom van struweel en nectarhoudende kruiden komen. inclusief (invaliden)toilet. De stapstenen worden verbonden door middel van Het gebied staalt rust uit en de cultuurhistorische waarden zijn afleesbaar en beleefbaar. Het is worden behouden en kunnen worden omgezet als de Uitbreiding Valkenburgse Meer: informatieborden en voorzieningen voor rust (bank). De stapstenen worden verbonden door middel van bomen in van laanverband.

Hierdoor heeft functie de verbinding daarom noodzakelijkHierdoor dat de industrieachtige functies en de milieustraat uit hetisgebied verdwijnen.versterken nieuwe naar rato bijdraagt5:aan Onderzoeksgebied Gronden tenzichtlijnen behoeve van de uitbreiding het Doel het behouden van de bomen in laanverband. heeft de verbinding tevens een functie als vliegroute voor vleermuizen. kwaliteitsverbetering van het gebied natuur, Door het Zware bedrijvigheid aan(landschap, de Oostdorperweg. Valkenburgse Meer, inclusief te verplaatsen/vervangen met landschapselementen. Locaties die daarbij aan de Oostdorperweg achterblijven komen beschikbaar voor extra groen en ook tevens een functie als vliegroute voor vleermuizen. Doelsoorten: boommarter, eekhoorn, dwergmuis, cultuurhistorie). grote aantal verkeersbewegingen en de drukke Doelsoorten: boommarter, eekhoorn, dwergmuis, voor kleinschalige, maatschappelijke vormen van wonen, passend binnen de agrarische kwaliteiten van infrastructuur, smalspoor, Natuurnetwerk Nederland en bos- en Projectgrens Groene werkzaamheden op deze locaties, is tijdens het overige te verplaatsen functies. bunzing, hermelijn, wezel waterspitsmuis. Alsook bunzing, hermelijn, wezel waterspitsmuis. Alsook bos-voorzieningen en het gebied.

Extensieve, kleinschalige recreatieve zorgen voor een prettig en Zone: struweelvogels als boomvalk, ransuil, groteTorpedoloods bonte Voormalige en de testlocatie Begrenzing volgens de projectbegrenzing uit de Nota gebiedsproces wens ontstaan deze bedrijven te laten struweelvogels als boomvalk, ransuil, grote bonte aangenaam woon-, en leefklimaat voor bewoners. Bezoekers worden gestimuleerd om per fiets, specht, groene specht. Ook geschikt als vliegroute en buiten het gebied. De verplaatsing is van Uitgangspunten, in combinatie met de (bestaand specifieke en uit te breiden): verplaatsen, vliegtuigmotoren: specht, groene specht. Ook geschikt als vliegroute en Stoomtrein wandelend of vergelijkbaar het gebied te ontdekken en te beleven. Er wordt ingezet uit op het het Bestemmingsplan Woongebied mogelijk als verblijfplaats voor Locatie vleermuizen. aanduiding vaneducatie een uit tenwerken integrale economische in metonderdeel kansen voor dagrecreatie mogelijk als verblijfplaats voor vleermuizen. Bestaand smalspoor. Te verleggen bij uitbreiding van het verminderen van interne autoverplaatsingen en het verbeteren van de verkeersveiligheid van de Valkenhorst. visie. horeca in een actieve leer, met ondergeschikte Valkenburgse Meer. Groenblauwe hoofdstructuur: speel-omgeving. Onderdeel van de ecologische tussen langzame verkeerdeelnemer.

Onderzoeksgebieden: Groenblauwe hoofdstructuur: Groenblauwe verbindingen waarbinnen biodiversiteit Onderzoeksgebied 6: zone tegen Valkenhorst. Onderzoeksgebied 4: Locaties waar initiatieven bekend zijn bij de gemeente Groenblauwe verbindingen waarbinnen biodiversiteit (flora en fauna) en kansen voor klimaatadaptatie Stoeterij In ’t Groene Hout. Wens van de eigenaar is, Huidige locatie Avalex. Wens uit het gebiedsproces is die vragen om een nadere uitwerking in samenhang met (flora en fauna) en kansen voor klimaatadaptatie Economisch vitaal Rozenstein: oevers optimaal benut worden hier delangs bestaande kleinschalige recreatieve voorziening om Avalex uitzijn dede Noordrand te verplaatsen, zodat het (natuurvriendelijke de ambities uit het Programma. Vooralsnog optimaal benut worden (natuurvriendelijke oevers langs Golfbaan metuit interessante (GEO Het open landschap wordt grotendeels gedragen door de aanwezig veehouderijen. Deze bedrijven wegen en watergangen, het herstel van te breiden natuurwaarden met een Perzische Tuin, wat bijdraagt aan aantal verkeersbewegingen dooropenbare kwetsbaar gebied initiatieven strijdig met de Omgevingsverordening van openbare wegen en watergangen, het herstel van certificaat). Fungeert als belangrijke ecologische buffer De (inclusief een paardenfokkerij) beheren het gebied en daarvoor is het nodig dat zij zich op een waterlopen, etc).

De groenblauwe verbindingen komen een wens voor extra kleinschalige recreatie. sterk afneemt. Daarnaast verkent Dunea de de provincie Zuid-Holland en de Structuurvisie. waterlopen, etc). De groenblauwe verbindingen komen ten behoeve van Lentevreugd Natura 2000). Er Liggen tot stand door langs bestaande watergangen gemeente heeft aangegeven dat het mogelijk is om dit gezonde manier verder kunnen ontwikkelen. De gronden op het voormalige vliegkamp die als natuur mogelijkheden om oppervlaktewater in te nemen ten Besluiten worden aan de gemeenteraad voorgelegd. Zie tot stand door langs bestaande watergangen kansen voor extra natuur en het opzetten van het natuurvriendelijke oevers te realiseren. Mogelijkheden te verkennen. worden ingericht zijn hiervoor belangrijk (agrarisch medegebruik). Een herverkaveling van gronden is behoevelocaties. van de vergrote vraag naar drinkwater in de de deelgebieden voor de verschillende natuurvriendelijke oevers te realiseren. Mogelijkheden waterpeil. Nadervan te onderzoeken. omzou dit te realiseren zijn bijvoorbeeld de aanleg regio. De bestaande Avalex-locatie potentieel omdat bedrijven dandeefficiënter kunnen werken (minder omrijden, lagere kosten, De initiatieven vragen kansen om separate besluitvorming. omzeer dit tewenselijk realiseren zijn bijvoorbeeld aanleg van bloemrijkeen graslandjes.

Bij de (her-)inrichting dient geschikt kunnen zijn voor een innamepunt bloemrijke graslandjes. Bij de (her-)inrichting dient voor extensivering). De economie is verder kleinschalig en gericht op extensieve dagrecreatie, Zoekgebied mogelijke testlocatie drones: tevens rekening gehouden te worden met de voorzuivering. tevens rekening gehouden te worden met deen stadslandbouw (Hoge Klei). Jachthaven: Als gevolg van de Bestuurlijke Afspraken wordt de paardenhouderijen, innovatieve tuinbouw De paardenhouderijen cultuurhistorische waarden. Één van de beoogde doelen Jachthaven, inclusief ondergeschikte recreatieve Deelgebied 4: Maaldrift A44-zone cultuurhistorische waarden. Één van de beoogde doelen haalbaarheid en mogelijkheid voor inpassing van/een (stallingen, maneges) vormen gezamenlijk een economische speler van belang is in het gebied. En zij is de, in de loop der jaren, versnipperde bosstukken functies. is de, in de loop der jaren, versnipperde bosstukken testlocatie voorom drones onderzocht. Mogelijk is een dragen bij aan de mogelijkheden om op een sportieve manier van de omgeving te genieten. Deze weer met elkaar te verbinden. Mogelijkheden dit te weer met elkaar te verbinden. Mogelijkheden om dit te combinatie/synergie te maken met zweefvliegen.

Ammonslaantje / Maaldrift: realiseren zijn de Tankgracht bedrijven echter wellangs voorde druk op het landschap door het intensieve gebruik van de Deelgebied 3: Oostdorperweg / langs het tracé langs realiseren zijnzorgen langs het tracé Tankgracht Uit hetmet gebiedsproces komt naar voren het testenwaarvan van Het gebied kenmerkt zichdat als lintbuurt, het verschillende percelen te beplanten inheemse Oostdorperweg: landbouwgrond en de aanwezige paddocks. Dit is een belangrijke keerzijde. Hierdoor is het niet verschillende percelen te beplanten met inheemse drones ines.deDeze Noordrand niet wenselijk is. De Hoge Klei Ammonslaantje enwaardevolle Maaldrift destrandwal, ruggegraat vormen. boomsoorten als zomereik en gewone bosjes Cultuurhistorisch met wenselijk dat meer areaal voor paardenhouderijen boomsoorten alser zomereik en gewone es. Deze bosjes bij komt. ontwikkelrichting is meer voor natuur en Cultuurhistorisch relevant, vanwege dePrettig openheid fungeren als stapstenen voor soorten als eekhoorn en ruimte Oostdorperweg: karakteristieke agrarische bebouwing. om naar te fungeren als stapstenen voor soorten als eekhoorn en landschap, met behoud van agrarische functies. Dit voor is denakleinschalige, het landschap. Op één boerderijcomplex staan alle Deelgebied 1: Valkenburgse polder boommarter.

Rond de stapstenen zal een zoom van De Oostdorperweg, deel van de oude Heerweg, is een wonen, wandelen fietsen, met ruimte boommarter. Rond de stapstenen zal een zoom van laatstekomen. groene corridor van de duinen naar bouwwerken aan de noordenhet westzijde struweel en nectarhoudende kruiden landweg die van oudsher het dorp Wassenaar agrarische, economische functies. Zie ookvan de weg. Waardevol, natuurlijk en klimaatadaptief struweel en nectarhoudende kruiden komen. / Kokshoornpolder oude achterland inHierdoor Zuid-Holland. vormt de buurt een relatief afgeronde eenheid verbindt met de meer noordelijke gebieden. Het gebied Transformatielocaties. De Noordrand is een agrarisch gebied. De ontstaansgeschiedenis en karakteristieken zijn duidelijk RES-zoekgebied zon en wind : met ruim zicht op het omliggende polderlandschap. met natuur en agrarisch medegebruik: (Kaswatering en RES-zoekgebied zonlandschap.

en wind : Ontwikkelingen zijn gericht op het versterkenGebied zichtbaar in het van de ecologische functies is gelegen tussen twee weteringen N441, Katwijkseweg: Zoekgebied heeft betrekking op de zoekgebieden zoals hebben een brede mix aan functies (wonen, Beide linten Zone waar agrarisch gebruik ondergeschikt Zijlwatering) is dieaan dede afwatering van het gebied Zoekgebied heeft betrekking op de zoekgebieden zoals DeProvinciale Katwijkseweg vormt eenen barrière tussen waardevol de en kwaliteiten van het gebied met behoud van de extensieve veeteelt en natuur. de aanwezige deze zijn in de door Staten werken, sport, is ecologisch door het De landbouw is erop gericht om voedsel verzorgen. De wegteligt op een uitloper vanopgenomen een deze zijn opgenomen in de door Provinciale Staten Lentevreugd en Noordrand. Afwaardering is zeer vastgestelde RES 1.0. grote aantal bomen en hagen). Openheid richting het cultuurhistorische waarden. Natuurontwikkeling richt zich op bescherming van de duinen, een groene produceren op meer hectare grond (productieruimte) strandwal in het agrarische weidegebied van de polders vastgestelde RES 1.0. enwindmolens dient meerdere doelen: vergroten te blijven.

Uit het gebiedsproces komt naarwenselijk voren dat polderlandschap dient gewaarborgd tegen Valkenhorst, weideendat akkervogels en het realiseren van eenmet natuurlijke corridor hetzoals minder input van naar buiten, veevoer van kunstmest, de Oude Rijn. Uit buffer het gebiedsproces komt naar voren windmolens veiligheid, tegengaan sluipverkeer, verbeteren niet in aan de Noordrand ontwikkelrichting is meer en gewasbeschermingsmiddelen. wordt per hectare Nieuwe natuurDe kan zich eenvoudig isvoegen door het gebruik van DeZo profilering van de weg is smal, met weerszijdenpassen. Deoversteekbaarheid nietachterland. in de Noordrand passen. ontwikkelrichting meer in het landschap, deels ruimte natuur en landschap, met behoudOnderzoeksgebied van (mens en dier), 1: verlagen landbouwgrond vaak dannaar in de een berm-talud de sloot. Aan beidevoor zijden is een ruimte voor natuur en landschap, metook behoud van historische kavelpatronen, maar door robuuste, nieuwe elementen toe te voegen. Door hetminder geproduceerd stikstofuitstoot, verbeteren recreatieve functie (ook de Wens van de agrarische functies. The American School of The Hague (ASH). intensieve landbouw, ook vanwege natuurvriendelijke dichte beplanting met o.a. knotwilgen, elzen en agrarische opzettenfuncties. van het waterpeil in de polders aan de westzijde van het gebied, wordt rdroging en fietspaden), etc.

Er liggen kansen voor het versterken initiatiefnemers is uitbreiding van de school op de oevers en/of hogere grondwaterstanden. meidoorn aanwezig. Hierdoor is er eenen afscherming naar(bestaand): verzilting tegengegaan. Kwelwater uit de duinen wordt gebruikt om het grond- en oppervlaktewater van de landschappelijke beleving door herprofilering tot Fietswandelroutes Deijlerhoeve. Er loopt momenteel een verkenning op Natuurinclusieve landbouw en biologische landbouw zijn Fiets- en wandelroutes (bestaand): de wijde omgeving, alhoewel er diverse doorzichten ‘Dune-Parkway’, waarbij snelheids-remmende Bestaande wegen/paden door het gebied, waarbij eeneen schoner te maken. basis van intentieovereenkomst tussen gemeente voorbeelden van natuur met agrarisch Bestaande wegen/paden door het gebied, waarbij een mogelijkmedegebruik. zijn. maatregelen, faunapassages en oversteekplaatsen sterke wens is dat de recreatieve functie verbeterd kan en ASH. sterke wens is dat de recreatieve functie verbeterd kan Prettig om te wonen, wandelen fietsen, ruimte voor van de worden ingepast. Nader verkennen met Provincie wordenmet door het verlagen druk door (zwaar) Agrarisch gebied met cultuurhistorische en agrarische, economische Tijdens het te gebiedsproces zijnde zorgen geuit over deze worden door het verlagen van de druk door (zwaar) kleinschalige, functies.

Zie ook Zuid Holland.'rode' Het spreekt voor zich dat vrachtverkeer en of dit autoverkeer. Zie Oostdorperweg en ontwikkeling. Onderzocht moet worden autoverkeer. Zie Oostdorperweg en natuurwaarden: Transformatielocaties. bussen na afwaardering vanaan de N441 moeten Transformatielocaties. initiatief kangebruik bijdragen de kwaliteitsverbetering die Transformatielocaties. Dit zijn de gronden waar de agrariërs de kost op kunnen blijven Bebouwingslint Hoge Klei / Verlengde Hoge Klei: Fiets- en wandelroutes (nieuw, zeer wenselijk): in maken. het gebied wordt nagestreefd. verdienen. Middeleeuwse verkaveling en daardoor Fietsen wandelroutes (nieuw, zeer wenselijk): Ontwikkelingen die niet passen in de Noordrand Het gebied rondom de Hoge Klei ligt op delandschappelijke grens van Versterken beleving. DragenDuinrel: bij aan het cultuurhistorisch en landschappelijk van grote waarde. Versterken landschappelijke beleving. Dragen bij aan het de bebouwde kom en het landelijk gebied waar de leefbaarheidReconstructie ▪ Activiteiten die niet vergund zijn (handhaving is hier aan de orde). Ontwikkelrichting is het versterken verbeteren van de en gezondheid van het Onderzoeksgebied van de ecologische Herstel van een oude historische2:duinrel als verbeteren van de leefbaarheid en gezondheid van het (veelal voorheen) bollenvelden beginnen.

op gebied zelfHet en ligt aangrenzende woonwijken (positieve ▪ Grootschalige woningbouwprojecten Gewenste toekomstige Avalex waarden in combinatie met agrarisch-economische groen-blauwe structuur ten behoeve locatie van hetvoor inlaten van en de gebied zelf en aangrenzende woonwijken (positieve een uitloper van een strandwal in het rivierenlandschap gezondheid). Basisprincipe is het maken vangemeentewerf. meerdere Wens uit het gebiedsproces doelen. ▪ Extra areaal voor paarden (paardenhouderijen) schoon kwelwater uit de duinen en het vergroten van de is om Avalex gezondheid). Basisprincipe is het maken van meerdere van de Oude Rijn. Langs deze weg is in deommetjes, loop der tijd (kleinere) zonder datbiodiversiteit. het kerngebied van de uit de Noordrand te verplaatsen. Daarnaast ontwikkelt ▪ Deommetjes, vestiging van bedrijven een grotevan impact verkeersaantrekkende (kleinere) zonder dat hetmet kerngebied de op de omgeving door lintbebouwing ontstaan. De Hoge Klei is eendoorkruist zandpad hoeft te worden. Wordt Gebied met kansen voor extra waterberging: Noordrand de gemeente op de huidige locatie van de fungeren als stapstenen voor soorten als eekhoorn en boommarter. Rond de stapstenen zal een zoom van struweel en nectarhoudende kruiden komen.

Ontwikkelperspectief

5

4

6

1

2

4

karakteristieke agrarische bebouwing. Prettig om te wonen, wandelen fietsen, met ruimte voor kleinschalige, agrarische, economische functies. Zie ook Deelgebied 4: Maaldrift / A44Transformatielocaties. 21 Programma Ammonslaantje / Maaldrift: Het gebied kenmerkt zich als lintbuurt, waar Ammonslaantje en Maaldrift de ruggegraat Cultuurhistorisch relevant, vanwege de ope het landschap. Op één Deelgebied 2: Ommedijkse polder / boerderijcomplex na bouwwerken aan de noord- en westzijde van Ruigelaansepolder Hierdoor vormt de buurt een relatief afgero met ruim zicht op het omliggende polderlan Agrarisch gebied met cultuurhistorische en hebben een brede mix aan func Beide linten natuurwaarden: werken, sport, en is ecologisch waardevol do Dit zijn de gronden waar de agrariërs de kost op en hagen). Openheid ric grote aantal bomen verdienen. Middeleeuwse verkaveling en daardoor polderlandschap dient gewaarborgd te blijv cultuurhistorisch en landschappelijk van grote waarde. Ontwikkelrichting is het behoud van de agrarische1: Onderzoeksgebied functies in combinatie met het The versterken vanSchool de American of The Hague (ASH). W ecologische waarden door het initiatiefnemers inrichten van is uitbreiding van de school natuurvriendelijke oevers en het verbeteren van de momenteel een verke Deijlerhoeve. Er loopt waterkwaliteit. basis van een intentieovereenkomst tussen en ASH.

Weide- en/of akkervogel gebied: gebiedsproces Gebied waar omstandigheden Tijdens wordenhet gecreëerd voor zijn zorgen geuit ontwikkeling. en het beheer gericht is op het'rode' vestigen van weide-Onderzocht moet worde initiatief kan bijdragen aan de kwaliteitsverb en/of akkervogels. in het gebied wordt nagestreefd. Ecologisch overgangsgebied (Tussenzone): Overgangsgebied dat door middel van Onderzoeksgebied 2: vegetatie/beplanting een ruimtelijke en natuurlijke Gewenste toekomstige locatie voor Avalex e buffer vormt met Valkenhorst. Inrichting: moeraszones, gemeentewerf. Wens uit het gebiedsproces die over gaan in vochtige en droge ruigtes, uit deweiden, Noordrand te verplaatsen. Daarnaast struweel en bosbeplanting in een patroon van de gemeente op de huidige locatie van de zichtlijnen. Belangrijke aanvulling op de robuuste gemeentewerf in het dorp woningen. De co ecologische verbindingszone Lentevreugd – de Horsten. met Avalex bij M een nieuwe gemeentewerf wordt Potentiele zoeklocatie drinkwater, incl-mits ecologisch ingepast- als een reë gezien. Op deze locatie heeft de gemeente inname/voorzuivering: voorkeursrecht gevestigd. Zoekgebied voor drinkwater ten behoeve de Tijdens het van gebiedsproces zijn zorgen geuit vergrote vraag naar drinkwater'rode' in deontwikkeling.

regio, inclusief Onderzocht moet worde ruimte voor innamepunt, voorzuivering en ondergrondse initiatief kan bijdragen aan de kwaliteitsverb infrastructuur. in het gebied wordt nagestreefd.

1

2

Uitbreiding Valkenburgse Meer: Onderzoeksgebied Gronden ten behoeve van de uitbreiding van het 3: Maaldrift. Met het Nationaa Valkenburgse Meer, inclusief teDefensieterrein verplaatsen/vervangen Ruimte voor Defensie en wordt onderzocht wa infrastructuur, smalspoor, Natuurnetwerk Nederland overige te verplaatsen functies.is aan uitbreiding van bestaande locaties en voorzieningen. Maaldrift is een van deze loc Tijdens het gebiedsproces zijn zorgen geuit Stoomtrein (bestaand en uit te 'rode' breiden): ontwikkeling. Onderzocht moet worde Bestaand smalspoor. Te verleggen bij uitbreiding van het initiatief kan bijdragen aan de kwaliteitsverb Valkenburgse Meer. in het gebied wordt nagestreefd.

3

Onderzoeksgebied 4: Huidige locatie Avalex. Wens uit het gebiedsproces is om Avalex uit de Noordrand te verplaatsen, zodat het aantal verkeersbewegingen door kwetsbaar gebied sterk afneemt. Daarnaast verkent Dunea de mogelijkheden om oppervlaktewater in te nemen ten behoeve van de vergrote vraag naar drinkwater in de regio. De bestaande Avalex-locatie zou potentieel geschikt kunnen zijn voor een innamepunt en voorzuivering.

Deelgebied 3: Oostdorperweg / Hoge Klei Oostdorperweg: De Oostdorperweg, deel van de oude Heerweg, is een oude landweg die van oudsher het dorp Wassenaar verbindt met de meer noordelijke gebieden. Het gebied is gelegen tussen twee weteringen (Kaswatering en Zijlwatering) die de afwatering van het gebied verzorgen. De weg ligt op een uitloper van een strandwal in het agrarische weidegebied van de polders van de Oude Rijn. De profilering van de weg is smal, met aan weerszijden een berm-talud naar de sloot. Aan beide zijden is een dichte beplanting met o.a. knotwilgen, elzen en meidoorn aanwezig. Hierdoor is er een afscherming naar de wijde omgeving, alhoewel er diverse doorzichten mogelijk zijn. Prettig om te wonen, wandelen fietsen, met ruimte voor kleinschalige, agrarische, economische functies. Zie ook Transformatielocaties. Bebouwingslint Hoge Klei / Verlengde Hoge Klei: Het gebied rondom de Hoge Klei ligt op de grens van de bebouwde kom en het landelijk gebied waar de (veelal voorheen) bollenvelden beginnen. Het ligt op een uitloper van een strandwal in het rivierenlandschap van de Oude Rijn. Langs deze weg is in de loop der tijd lintbebouwing ontstaan. De Hoge Klei is een zandpad