Bijlage 1. Beleidsnota Ouderenbeleid 2025

28

Beleidsnota Ouderenbeleid

Afbeelding 1. Gesprekken met ouderen op de markt in Wassenaar.

De uitkomsten van deze gesprekken sluiten aan bij de eerder opgehaalde 8 vraagstukken. De vraagstukken kunnen worden samen­ gevat in onderstaande drie thema’s. In bijlage B zijn per thema een aantal citaten uit de gesprekken te lezen. 1. Passende woningen: Er is behoefte aan passende woningen voor ouderen en om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen. 2. Actief blijven: Er is behoefte om zowel fysiek als sociaal actief te blijven. Het aanbod is groot, maar past niet altijd bij de behoeften. 3. Passende zorg: Indien nodig is er behoefte aan passende zorg. Tijdens de gesprekken is naar voren gekomen dat er een aantal basisbehoeften zijn die invloed hebben op deze thema’s. Het gaat daarbij om toegankelijke en vindbare informatie, mogelijkheden om mobiel te blijven en financiële gezondheid. De behoefte en noodzaak aan financiële gezondheid is een aanvulling op de opgehaalde inbreng uit de eerste twee participatiesessies.

P r o b l e e m s t e l l i n g ( We l k e m a a t s c h a p p e l i j k e v r a ag s t u k k e n s p e l e n e r ? )

U I T KO M S T E N D E R D E PA RT I C I PAT I E S E SS I E Daarnaast is een derde participatiesessie georganiseerd, waarin de maatschappelijke opgaven en hóe we hieraan gaan werken zijn behandeld. Tijdens deze opgave is de inbreng uit de eerste twee sessies en de gesprekken op straat meegenomen, om zo te kijken waar een aanvulling of aanscherping gewenst is. Ook is er gesproken over hóe invulling kan worden gegeven aan de opgaven. Tijdens deze sessie waren ongeveer 30 personen aanwezig, van wie de helft inwoners en de helft professionals en belanghebbenden. De aanwezigen konden zich vinden in de drie hoofdthema’s: passende woningen, actief blijven en passende zorg. Ook gaven de aanwezigen te kennen dat de basisbehoeften rondom mobiel blijven, financiële ondersteuning en toegankelijke en vindbare informatie van toepassing zijn op al deze thema’s. Er is gesproken over hóe er invulling kan worden gegeven aan de diverse vraagstukken. Dit heeft onder andere de volgende inzichten opgeleverd:

De uitkomsten van de diverse onderdelen van het participatietraject, die zijn samengekomen in de derde participatiesessie, zijn samen­ gevat in figuur 6. De opgehaalde informatie en inbreng vanuit het bronnenonderzoek en vanuit de diverse participatiesessies en gesprekken met de doelgroep, leidt tot de formulering van een aantal overkoepelende maatschappelijke opgaven. Dit staat beschreven in hoofdstuk 4.

Behoefte aan gezond en actief worden Dagelijkse dingen kunnen blijven doen Basisbehoeften

Levensbestendig wonen en leven

Gezond en vitaal blijven

Passende zorg

Gezond en vitaal blijven

• Het is belangrijk om aandacht te hebben voor de verschillende behoef­ten van de diverse groepen ouderen. Zo kunnen 65-plussers andere behoef­ten hebben dan bijvoorbeeld 80-plussers. We consta­teren daar­naast dat we niet alle Wassenaarse ouderen hebben weten te bereiken met het participatietraject. Het is belangrijk om bij de uitvoe­ring oog te hebben voor de diverse doelgroepen die nog onvol­doende bereikt zijn, zoals ouderen met een smallere beurs, ouderen met een internationale achtergrond en roze ouderen die tot de LHBTI+ doelgroep behoren. • Het is belangrijk om aandacht te hebben voor de verschillende behoeften van de diverse wijken in Wassenaar. Iedere wijk is anders. Dit vraagt maatwerk.

Sociaal

Bewegen Ondersteunende factoren

Mobiel blijven Financiële ondersteuning Toegankelijke en vindbare informatie Aandacht voor

Verschillende levensfases en verschillende (culturele) achtergronden

Diverse behoeften uit verschillende wijken

Figuur 6. Visuele weergave van de uitkomsten van het participatietraject.

Beleidsnota Ouderenbeleid

29

30

Beleidsnota Ouderenbeleid

4. Maatschappelijke opgaven, doelen en effecten (Wat willen we bereiken?) 4.1 Maatschappelijke opgaven De opgehaalde informatie en inbreng uit het bronnenonderzoek en uit de diverse participatiesessies en gesprekken met de doelgroep, leidt tot de formulering van een aantal overkoepelende maat­ schappelijke opgaven. Voor Wassenaar betekent dit concreet dat we de komende jaren kiezen om aan de volgende maatschappelijke opgaven te werken voor ouderen 49. 1. Levensloopbestendig wonen en leven. We staan voor de opgave om ervoor te zorgen dat er voldoende geschikte, betaalbare woningen beschikbaar zijn voor de ouderen in Wassenaar. Hierbij zijn een aantrekkelijke, toegankelijke en veilige fysieke leefomgeving en het versterken van de sociale cohesie in de wijk van belang. Inwoners hebben behoefte aan informatie over de mogelijk­heden om levensloopbestendig te kunnen (gaan) wonen. Deze opgave heeft een directe link met de Omgevingsvisie, de Woon­zorgvisie en het Uitvoerings­ programma Lokale Inclusie­agenda. 2. Gezond en vitaal ouder worden. We staan voor de opgave om ervoor te zorgen dat alle ouderen, zowel inwoners met als zonder (onzichtbare) beperking, in Wassenaar zo gezond en

49 Deze opgaven sluiten goed aan op de genoemde opgaven in de Vooruitblik Volksgezondheid Toekomstverkenning 2024. Dit rapport met de titel ‘Opgaven voor volksgezondheid en zorg op weg naar 2050’ is opgesteld in 2024 door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en geeft de grootste opgaven voor de komende jaren aan op het gebied van gezondheid en zorg.

vitaal mogelijk ouder worden. Het gaat hierbij niet alleen om het fysieke aspect van gezondheid, maar ook de sociale en financiële aspecten. De opgave is het versterken van de zelfred­ zaamheid en het verminderen van de problematiek. Het is belangrijk om preventief in te zetten op de leefstijl, gezond­ heids­vaardigheden, ontmoeting, weerbaarheid en de financiële gezondheid van de ouderen in Wassenaar. Onderdeel hiervan is het vergroten van de digitale vaardigheden en het versterken van de sociale basis, zodat iedereen wordt gestimuleerd om mee te doen en sociale contacten worden gevormd en/of onder­houden. Dit draagt onder andere bij aan het voorkomen van ouderen­mishandeling. Deze opgave heeft een directe link met het GALA, het IZA, het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusie­agenda en de Sportvisie. 3. Beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg. We staan voor de opgave om ervoor te zorgen dat inwoners die daarop aangewezen zijn, de juiste informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg krijgen, op de juiste plek. Het bestaande aanbod in Wassenaar is groot, maar is nog niet voor iedereen goed vindbaar en goed toegankelijk. Een bijkomende opgave is om dit dichtbij huis te organiseren.

Binnen deze opgave is extra aandacht nodig voor de mantel­zorgers in Wassenaar, voor de beschikbare vervoers­ mogelijk­heden voor ouderen, voor de vindbaarheid van informatie en voor de financiële situatie van inwoners. Onderdelen van deze opgave hebben een directe link met het

Beleidsnota Ouderenbeleid

31

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n ( Wa a r g a a n w e a a n w e r k e n ? )

Sociaal Team Wassenaar en het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda.

4.2 Doelen en effecten Wat willen we concreet bereiken en wat levert het op? De komende jaren werken we aan het realiseren van de volgende doelen per maatschappelijke opgave: 1. Doelen rondom de opgave levensloopbestendig wonen en leven: 1.1 We zorgen ervoor dat ouderen passend kunnen wonen, met voldoende verschillende woonvormen. Inwoners weten waar ze terecht kunnen voor informatie over levensloopbestendig wonen. 1.2 We zorgen voor vitale, inclusieve en toegankelijke wijken, met voldoende voorzieningen voor iedereen. Daarmee wordt Wassenaar ook een dementievriendelijke gemeente. 2. Doelen rondom de opgave gezond en vitaal ouder worden: 2.1 We stimuleren dat iedereen kan meedoen door het versterken van de sociale basis. Daarbij hebben we ook aandacht voor de financiële gezondheid van ouderen. 2.2 We werken aan lichamelijke en geestelijke gezondheid en de weerbaarheid van ouderen door het accent op preventie te leggen.

32

Beleidsnota Ouderenbeleid

3. Doelen rondom de opgave beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg: 3.1 Inwoners weten waar ze terecht kunnen met hun vraag. Er is één centrale ingang waar inwoners met vragen over het Sociaal Domein bij de gemeente terecht kunnen. 3.2 Informatie wordt in begrijpelijke taal en op een laag­ drempelige manier aangeboden. Inwoners weten waar ze terecht kunnen voor informatie. 3.3 We zorgen voor toegankelijke ondersteuning voor mantel­­zorgers en voor respijtzorg. De mantelzorg­ ondersteuning sluit beter aan bij de behoeften van de mantelzorgers. 3.4 We zorgen ervoor dat de vervoersmogelijkheden beter aansluiten bij de behoeften van ouderen. Het realiseren van deze doelen draagt bij aan de volgende maat­ schappelijke effecten, zoals geformuleerd in het Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar:

• Inwoners hebben een gezonde leefstijl. • Inwoners zijn zo zelfredzaam mogelijk en kunnen zo lang mogelijk de regie over hun eigen leven houden. • Wassenaar is veilig en er is sociale cohesie. • Er is een duurzaam systeem voor zorg en ondersteuning. • De ondersteuning vindt dichtbij huis plaats. • Inwoners die hulp nodig hebben, krijgen de juiste onder­steuning op tijd.

33

Beleidsnota Ouderenbeleid

5. Strategie en uitvoering (Hoe gaan we eraan werken?) 5.1 Uitgangspunten strategie Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar Wat gaan we doen om de genoemde doelen te realiseren? We sluiten aan bij de strategie uit het Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar. De genoemde strategie volgt de volgende uitgangspunten. Een toe­lichting op deze uitgangspunten is te vinden in het Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar. 1. Beschikbaarheid. 2. Inzet op preventie. 3. Vergroten kansengelijkheid. 4. Positieve Gezondheid. 5. Haalbaarheid en beschikbaarheid. 6. Rol van de gemeente.

5.2 Aanpak van het Ouderenbeleid

34

Vanuit het Ouderenbeleid werken we volgens twee aanvullende, overkoepelende uitgangspunten rondom alle opgaven: 1. We hebben aandacht voor de verschillende behoeften van de diverse groepen ouderen. Het is daarbij belangrijk om te onderzoeken hoe we deze verschillende doelgroepen, die we nog niet allemaal voldoende in beeld hebben, kunnen bereiken. 2. We hebben aandacht voor de verschillende behoeften van de diverse wijken in Wassenaar. Iedere wijk is anders. Dit vraagt maatwerk.

Beleidsnota Ouderenbeleid

Hieronder beschrijven we per maatschappelijke opgave en bijbeho­ ren­de doelen hoe we deze gaan bereiken. De volledige opgaven en doelen zijn te lezen in hoofdstuk 4. De concrete acties die bij deze aanpak horen, worden uitgewerkt in een uitvoerings­programma. 1. Opgave levensloopbestendig wonen en leven en bijbehorende doelen

Hoe gaan we dit bereiken? • We zorgen voor aansluiting tussen het Ouderenbeleid en de Woon­ zorgvisie. Met de Woonzorgvisie wordt in kaart gebracht wat nodig is om te voldoen aan de woonbehoeften van ouderen. Deze resultaten worden vertaald naar een uitvoerings­programma van de Woonzorg­visie. • We zorgen voor een goede aansluiting tussen het Ouderenbeleid en de Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie worden meerdere sectorale visies samengebracht tot één integraal verhaal over de fysieke leefomgeving. De Omgevings­visie wordt als het ware gevormd uit meerdere perspectieven. Dit betekent dat aspecten rondom de leefomgeving voor ouderen onderdeel zijn van de Omgevingsvisie. Daarnaast is er aandacht voor onder andere wonen, milieu, landschap, gezondheid, mobiliteit, economie en vestigingskwaliteit.

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g ( H o e g a a n w e h e t b e r e i k e n ? )

• We zorgen voor een goede aansluiting tussen het Ouderenbeleid en het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda. Er wordt een uitvoerings­programma Lokale Inclusieagenda gevormd met daarin aandacht voor onder andere de oudere doelgroepen in Wassenaar. • De gemeente werkt aan het worden van een dementie­vriendelijke gemeente. De aanpak wordt opgesteld op basis van de uitkomsten van de dementiescan in 2024, waarin ook het aspect wonen wordt meegenomen. De uitwerking hiervan landt in het uitvoerings­ programma Gezondheid en Welzijn.

2. Opgave gezond en vitaal ouder worden en bijbehorende doelen

Hoe gaan we dit bereiken? • We zorgen voor de aansluiting tussen het Ouderenbeleid, het GALA en het IZA. Met de GALA-middelen worden activiteiten gefinancierd ter bevordering van en ter preventie voor de gezondheid van ouderen. Dit doen we onder andere met de programma’s Valpreventie, Mantelzorg, Eén tegen Eenzaamheid en Welzijn op Recept. In het kader van het IZA wordt gekeken hoe het Sociaal Domein en de zorgsector elkaar kunnen versterken. Een van de regionale actielijnen is langer thuis wonen. • We zorgen voor goede aansluiting tussen het Ouderenbeleid en het uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda. Dit doen we door onder andere te zorgen voor inclusieve en toegankelijke buurtcentra in verschillende buurten.

• We zorgen voor een goede aansluiting tussen het Ouderenbeleid en de Sportvisie. De Sportvisie richt zich op meer sportdeelname en ontmoeting en benadrukt het sociale aspect van verenigingen. In het kader van vitaal ouder worden, zijn dit belangrijke thema’s. Ook overgewicht bij ouderen is een aandachtspunt in de Sportvisie. • Door de inzet van het Sociaal Team Wassenaar komt de gemeente dichterbij de inwoner. Hierbij is aandacht voor het signaleren en voorkomen van ouderenmishandeling. • De gemeente investeert in welzijnswerk dat onder andere gericht is op ouderen en bevordert de samenwerking tussen verschillende partijen in het maatschappelijk veld. Ook werken we aan het faciliteren van vrijwilligerswerk. • We verbeteren en versterken de inzet van mantelzorgondersteuning en respijtzorg. We financieren deze enkel wanneer deze niet worden vergoed krachtens de Zorgverzekeringswet (Zvw) of de Wet langdurige zorg (Wlz). • De bovenstaande punten komen terug in het nog te ontwikkelen uitvoeringsprogramma Gezondheid en Welzijn, waarin concrete acties worden opgenomen.

35

Beleidsnota Ouderenbeleid

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g ( H o e g a a n w e h e t b e r e i k e n ? )

3. Opgave beschikbaarheid van informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg en bijbehorende doelen

Hoe gaan we dit bereiken? • We zorgen voor de aansluiting tussen het Ouderenbeleid en het beleid van het Sociaal Team Wassenaar. Het Sociaal Team is de eerste toegang tot het Sociaal Domein in Wassenaar. Hij zorgt, waar nodig, voor de juiste verwijzing naar de benodigde informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg. • We zorgen voor een goede aansluiting tussen het Ouderenbeleid en het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda. We communiceren in begrijpelijke taal naar inwoners over beschikbare informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg voor ouderen. Dit doen we onder andere door de informatie zowel fysiek als digitaal beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld door het continueren van het katern ‘Zorgen voor Morgen’ in De Wassenaarse Krant en de gemeentelijke website. • We werken aan de verbeterpunten die uit het behoefteonderzoek van mantelzorgers zijn gekomen, te weten: – het verbreden van de ondersteuning (deze is nu veelal gericht op ouderen en/of dementie); – het vergroten van de bekendheid over mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning; – praktische adviezen, een luisterend oor en waardering voor de mantelzorger; – meer Wmo-ondersteuning voor de zorgvrager; – betaalbare alternatieven voor commerciële mantelzorg.

36

Beleidsnota Ouderenbeleid

• We zorgen voor afstemming tussen de diverse vervoersmogelijkheden in Wassenaar en gaan in gesprek over de aansluiting bij de behoeften van ouderen. Hierbij wordt de doelgroep betrokken. • De bovenstaande punten komen terug in het nog te ontwikkelen uitvoeringsprogramma Gezondheid en Welzijn, waarin concrete acties worden opgenomen.

37

Beleidsnota Ouderenbeleid

6. Indicatoren en monitoring Om te weten of we de gestelde doelen en maatschappelijke effecten bereiken, zetten we in op het versterken van de monitoring. De maatschappelijke opgaven, bijbehorende doelen en maatschappelijke effecten staan beschreven in hoofdstuk 4. Per doel gebruiken we één Opgave en doel

of meer indicatoren om te meten in hoeverre dit doel is behaald. Deze staan uitgewerkt in tabel 2. Eens per jaar zal aan de hand hiervan een beknopt evaluatierapport worden opgesteld en worden gedeeld met de gemeenteraad.

Indicator(en)

Bron indicator(en)

Opgave 1: levensloopbestendig wonen en leven Doel 1.1: passend wonen

• Kosten voor woonvoorzieningen en huishoudelijke hulp vanuit de Wmo • Gebruik voorrangsregels verhuizingen binnen corporatievoorraad • Aanvullende indicatoren worden geformuleerd in de Woonzorgvisie.

• Wmo-dashboard • Monitor Sociale Verhuurders Haaglanden • Woonzorgvisie

Doel 1.2: vitale, inclusieve en toegankelijke wijken

• Leefbaar-o-meter (woningvoorraad, fysieke leefomgeving, voorzieningen, sociale samenhang, overlast & onveiligheid) • Dementievriendelijke gemeente • Indicator rondom inclusieve, toegankelijke gemeente wordt geformuleerd in het uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda. • A anvullende indicatoren worden geformuleerd in de Woonzorgvisie.

• Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties • Dementiescan • Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda

38

Beleidsnota Ouderenbeleid

• Woonzorgvisie

Indicatoren en monitoring

Opgave en doel

Indicator(en)

Bron indicator(en)

Opgave 2: gezond en vitaal ouder worden Doel 2.1: iedereen kan meedoen Doel 2.2: lichamelijke, geestelijke en financiële gezondheid

• Rondom meedoen: • Sociale contacten • Vrijwilligerswerk • Aantal mantelzorgers en ervaren belasting • Moeite met rondkomen • Rondom lichaamsfuncties: • Lichamelijke kwetsbaarheid • Ervaren gezondheid • Overgewicht • Valincidenten • Aantal ongeplande ziekenhuisbezoeken • Sportdeelname • Rondom mentaal welbevinden: • Psychische kwetsbaarheid • Eenzaamheid • Ouderenmishandeling • Rondom kwaliteit van leven: • Gezonde leeftijdsverwachting bij 65 jaar

• GGD gezondheidsmonitor (deze wordt eens per vier jaar uitgevoerd). Daarnaast zijn we als gemeente bezig met de Gemeentezorgspiegel waaruit extra indicatoren naar voren kunnen komen. Ook wordt aansluiting gezocht bij de monitoring van het GALA en het IZA.

Opgave 3: beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie, advies, ondersteuning, hulp en zorg Doel 3.1: inwoners weten waar ze terecht kunnen met hun vraag

• Wmo-cliënt weet waar hij moet zijn met zijn hulpvraag • Indicator rondom vindbaarheid van informatie via het Sociaal Team Wassenaar wordt opgezet.

• Cliëntervaringsonderzoek Wmo • Cliënttevredenheidsonderzoek Sociaal Team Wassenaar

Doel 3.2: informatie begrijpelijk en laagdrempelig

• Duidelijkheid van beschikbare informatie • Indicator rondom de tevredenheid over diversiteit aan vormen (digitaal, fysiek, telefonisch) van informatie wordt opgezet.

• Cliëntervaringsonderzoek Wmo • Cliënttevredenheids­onderzoek Sociaal Team Wassenaar

Doel 3.3: ondersteuning mantelzorgers en respijtzorg

• Toegankelijkheid en aansluiting bij behoeften • Aantal mantelzorgers en ervaren belasting • Indicator rondom tevredenheid over mantelzorgondersteuning en respijtzorg wordt opgezet.

• Cliëntervaringsonderzoek Wmo • GGD Gezondheidsmonitor • Nader op te zetten met het welzijns- en zorgveld

Doel 3.4: passende vervoers­ mogelijkheden

• Indicator rondom tevredenheid inwoners over vervoersmogelijkheden wordt opgezet.

• Nader op te zetten monitoring inclusief nulmeting

Tabel 2. Een overzicht van de opgaven, doelen en bijbehorende indicatoren inclusief bronnen.

39

Beleidsnota Ouderenbeleid

40

Beleidsnota Ouderenbeleid

7. Financiën en risico’s 7.1

Overzicht kosten en dekking Ondanks dat het aantal ouderen de komende jaren toeneemt, is het beleid erop gericht dat de kosten beheersbaar blijven door de inzet van preventie.

gemeente loopt terug. Voor de jaren 2026, 2027 en 2028 zal er moeten worden bezuinigd. Een risico van bezuinigen op preventie is dat het gebruik van de openeinderegelingen en de daarmee gemoeide kosten, zullen toenemen.

I N C I D E N T E L E V E R SUS S T RU C T U R E L E F I N A N C I E R I N G Het realiseren van de opgaven en doelen uit het Ouderenbeleid zal plaatsvinden binnen de beschikbare middelen. Dit kunnen we doen door de accenten in het bestaande beleid – zoals het GALA, het IZA, de Woonzorgvisie, de daarbij horende uitvoeringsprogramma’s en het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusie Agenda – aan te sluiten op het Ouderenbeleid.

We willen structurele activiteiten structureel financieren, maar van het Rijk krijgen we deels incidentele middelen. Een voorbeeld hiervan is de inzet die we plegen voor het GALA en het IZA. Dit vraagt de komende jaren aandacht.

De Programmabegroting 2025-2028 biedt het financieel kader. In dit financieel kader is de vraagafname door de inkomensafhankelijke eigen bijdrage van de Wmo opgenomen. De verwachting is dat dit een kostenbesparing oplevert.

We hebben te maken met een dubbele vergrijzing. De verwachting is dat dit zal leiden tot toenemende kosten voor de inzet van preventie, maatschappelijke ondersteuning en de inzet van zorg.

De exacte kosten voor de uitvoering worden uitgewerkt in de desbetreffende uitvoeringsprogramma’s.

7.2 Mogelijke risico’s RIJKSBELEID Het is mogelijk dat het Rijk in de komende jaren wetten of budgetten aanpast die van invloed zijn op het uit te voeren beleid in het Sociaal Domein. Waar we reeds zicht op hebben, is het feit dat in 2026 de bijdrage aan het Gemeentefonds daalt. De totale bijdrage voor de

H U I D I G E D E M O G R A F I S CH E O N T W I K K E L I N G E N E N S T I J G E N D E KOS T E N

Op basis van data kunnen we de bevolkingssamenstelling voor de komende jaren voorspellen, maar deze kan altijd veranderen. Hierop zal het beleid en de uitvoering moeten inspelen om te zorgen dat het aanbod blijft aansluiten bij de behoefte.

P E R S O N E E L S T E KO RT E N Bij het opstellen en uitvoeren van beleid, zijn we afhankelijk van de beschikbaarheid van personeel. Dit geldt zowel voor de gemeente als voor maatschappelijke organisaties. Wanneer er onvoldoende personeel beschikbaar is, vormt dit een risico voor de haalbaarheid van de plannen.

Beleidsnota Ouderenbeleid

41

42

Beleidsnota Ouderenbeleid

8. Vervolg De uitwerkingen van het Ouderenbeleid landen in diverse uitvoerings­programma’s, namelijk het Uitvoeringsprogramma Gezond­heid en Welzijn, het Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie en het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda. De volgende stap is dat deze worden opgesteld en dat de doelgroep hierbij betrokken wordt. Ook zal er een aansluiting worden gezocht bij aanpalende beleids­stukken en uitvoeringsprogramma’s, zoals het Subsidiebeleid, de Sportvisie en de beleidsregels Wmo.

43

Beleidsnota Ouderenbeleid

44

Beleidsnota Ouderenbeleid

Bijlage A. Overzicht en evaluatie van de kostenbesparende maatregelen Wmo Deze evaluatie betreft de preventieve maatregelen die het langer thuis wonen bevorderen en de maatregelen met het doel dat ouderen op een gezond en prettige manier ouder worden. Kort samengevat worden de volgende thema’s geëvalueerd: 1. Voorlichting Zorgen voor Morgen 2. Mantelzorgers ontlasten 3. Collectieve woningaanpassingen en de scootmobielpool 4. Welzijnscoaches 5. Buurtcentra

1. VO O R L I CH T I N G ZO RG E N VO O R M O RG E N Met voorlichting en communicatie stimuleert het college het beeld dat de normalisatie van het ouder worden begint met de eigen verantwoordelijkheid en voorbereiding op het ouder worden. Er zijn talloze algemene voorzieningen in Wassenaar die gezond ouder worden bevorderen. Ze worden aangekondigd in de 2-wekelijkse gemeentepagina in ‘De Wassenaarse Krant’ en de speciale kwartaal­ bijlage ‘Zorgen voor Morgen’. De bijlage is ook digitaal beschikbaar en de papieren versie kan worden bewaard. Deze gemeentelijke communicatie wordt komende jaren voortgezet omdat de druk op de financiën door de vergrijzingproblematiek alleen maar groter wordt.

Kosten:

• € 15.000 per jaar

Resultaat:

• Het resultaat is een overzicht van de activiteiten in Wassenaar en dat meerdere partners samenwerking bij het opstellen van de activiteiten.

Aanbeveling:

• Meer sturing bij de subsidiering voor een gebalanceerd aanbod van alle activiteiten. Hierbij moeten ook particuliere initiatieven worden betrokken.

2 . M A N T E L ZO RG E R S O N T L A S T E N In de voorgaande vier jaren zijn diverse activiteiten geweest in het kader van de mantelzorgondersteuning, respijtzorg en de dementie­ vriendelijke gemeente. De financiering moet komen uit de subsidies in het welzijnswerk. Hier is dus beperkt extra inzet mogelijk naast de bestaande inzet van de medewerkers. De SMOW organiseerde afgelopen jaren onder andere het Odensecafé voor mensen met beginnende dementie en hun mantelzorgers. Er diverse gesprekken gestart met de SMOW en betrokken partners over het verbeteren van de ondersteuning van mantelzorgers. In 2022 is er een eerste dementiescan uitgevoerd. Hier is ook al gecon­­stateerd dat er geen uitvoeringsbeleid is en nauwelijks uit­ voerings­afspraken zijn. In 2024 wordt een uitgebreidere dementie­scan uitgevoerd door de Alzheimerstichting waarbij ook woon­aspecten van ouderen worden meegenomen.

45

Beleidsnota Ouderenbeleid

O ve r z i c h t e n ev a l u a t i e v a n d e k o s t e n b e s p a r e n d e m a a t r e g e l e n Wm o

Met de gelden van de Specifieke uitkering (SPUK) van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is er een impuls gegeven en is mantel­ zorg­­compliment in 2023 uitgevoerd. In het nieuwe coalitieakkoord is uitdrukkelijk aandacht voor mantelzorg­ondersteuning, respijtzorg en het opzetten van een dementievriendelijke gemeente. Op basis van het beleidsplan worden uitvoeringsprogramma’s opgesteld met deze thema’s. Kosten:

• Subsidies SMOW, SPUK-gelden in 2023 en 2024.

Resultaat:

• Meer aandacht voor mantelzorgondersteuning bij college, raad en uitvoerders en inwoners Wassenaar.

Aanbeveling:

• Overbelaste mantelzorger herkennen en divers doelgroepen mantelzorgers erkennen • Uitvoeringsafspraken maken over minder bureaucratische indicatiestelling

Kosten:

• € 50.000 (2023)

• Uitvoeringsprogramma’s opstellen dementievriendelijke gemeente en mantelzorg ondersteuning

Resultaat:

• Twee scootmobielstallingen

• Beleidsregels aanpassen met betrekking tot mantelzorg­ ondersteuning en respijtzorg

Aanbeveling:

• Innovatiemogelijkheid verkennen voor een scootmobielpool in deze stalling

3 . CO L L EC T I E V E WO N I N G A A N PA SS I N G E N E N D E S CO O T M O B I E L P O O L

46

Er is onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van een scootmobiel­ pool. Er is gebleken dat een scootmobielpool in eigen beheer veel uitvoeringscapaciteit vergt. Als alternatief heeft de gemeente afgelopen jaar bijgedragen aan twee scootmobielstallingen bij ouderencomplexen. Hiermee zijn zowel Wmo-cliënten en particuliere scootmobielbezitters geholpen en worden kosten bespaard op toekomstige individuele Wmo-aanvragen. De Wmo-cliënten krijgen voorrang tot het gebruik van de stallingen. De raad is hiervan op de hoogte gesteld middels een informatiebrief. Een recente nieuwe ontwikkeling is dat een aanbieder van scootmobielen een innovatieve voorziening heeft aangeboden, waardoor een scootmobielpool haalbaar én kostenconcurrerend is met enkele individuele maatwerk­ voorzieningen.

Woningcorporaties hebben in de toekomst steeds meer verantwoor­ delijkheden op het gebied van het toe- en doorgankelijk maken van gebouwen. De reden is dat onder andere de entree van gebouwen toegankelijk moet zijn voor de doelgroep van de bewoners zoals onder andere ouderen. Alleen in individuele gevallen kan de Wmo een individuele voorziening aanbrengen. Het college heeft contact gehad met de woningbouwcorporaties en het standpunt over welke voorzieningen onder Wmo vallen uitgewisseld en welke algemeen gebruikelijk zijn. De gemeente heeft haar standpunt vastgelegd in een interne handreiking. Diverse zaken zullen in de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning worden opgenomen.

Beleidsnota Ouderenbeleid

• Beleidsregels opstellen op diverse onderwerpen o.a. algemeen gebruikelijke (woon-)voorzieningen

4 . W E L Z I J N S COACH E S E N VA L P R E V E N T I E Vanuit de kostenbesparende maatregelen is het project ‘Ouder met Power’ ontstaan. Het project is geïnspireerd op de mogelijkheden om ouderen te trainen op mobiliteit en zelfredzaamheid. Dit heet “reablement”. Ook de 80-plussers hebben nog steeds potentieel om te trainen voor het verbeteren van dagelijkse handelingen zoals trap­ lopen. Valpreventie is een onderdeel van het versterken van de mobiliteit en zelfredzaamheid van ouderen. Het Rijk zet inmiddels met IZA- en GALA-middelen fors in op gezondheid, preventie en valpreventie. Het programma Ouder met Power van de SMOW sluit hierbij aan met aanvullende welzijns­

O ve r z i c h t e n ev a l u a t i e v a n d e k o s t e n b e s p a r e n d e m a a t r e g e l e n Wm o

activiteiten. De SMOW zorgt bij de valpreventietrajecten een makelaars­functie voor aanvullingen in het welzijnsveld zoals geld­ zaken, welzijn op recept, mantelzorgondersteuning en eenzaam­heids­ bestrijding. SMOW-medewerkers nemen deel aan het Sociaal Team Wassenaar. Omdat het oorspronkelijk project gericht was op valpreventie, maar deze nu vanuit het GALA aan aangepaste normen moeten voldoen, is de feitelijke uitvoering voor GALA-valpreventiedoelen bij Fit in Wassenaar belegd. De SMOW blijft de verbinding maken met de welzijns­ondersteuning. Kosten:

• € 45.000 (2023 en 2024)

Resultaat:

• Fittesten, voorlichting en diverse leefstijl gerelateerde activiteiten • Verbinding valpreventie met Fit in Wassenaar • Het vinden van een hele kwetsbare doelgroep, zorgmijders

Aanbeveling:

De buurtservicecentra hebben samen met de ontmoetingscentra van de Amarosa (Sophiekehof en Bellesteijn) ruimten voor de zeer oudere doelgroepen. Het activiteitenaanbod wordt intensief afgestemd en in De Wassenaarse Krant gepubliceerd in de kwartaalbijlage. Kosten:

€ 60.000 (jaarlijks structureel, bedrag wordt geïndexeerd)

Resultaat:

• Ouderenactiviteiten in buurtcentra • Enkele honderden ouderen nemen deel aan activerende activiteiten. • Minder eenzaamheid, signalering van kwetsbare ouderen • Voorlichting gezonde leefstijl, valpreventie en actief blijven voorkomt en vertraagt vormen van dementie

Aanbeveling:

• Het betrekken van alle niet-gesubsidieerde buurthuizen (Het Kerkehout, Deijlerhuis etc.) en overige ontmoetings­ plekken bij het vormen van een gebalanceerd activiteitenaanbod voor ouderen. • Stroomlijnen beleid van de gesubsidieerde buurtservice­ centra en ontmoetingsplekken

• Het project afronden omdat de Valpreventieverantwoording vanuit het Rijk ‘erkende interventies voor Valpreventie’ moet worden uitgevoerd. • Bestaande capaciteit in zetten voor Welzijn op Recept en het blijven motiveren tot activeren van de hele kwetsbare doelgroep.

5. B U U RT CE N T R A In Wassenaar zijn drie buurtcentra, de Peppel, de Oosthof en de Plataan, die worden gerund door vrijwilligers. Deze zijn in 2023 en 2024 door de SMOW ondersteund. Het activiteitenaanbod wordt door de SMOW verder ontwikkeld en integraal afgestemd met alle gezondheidsbevorderende activiteiten in Wassenaar. Het achterliggende doel is dat ouderen die actief zijn en blijven, minder snel een beroep doen op duurdere zorgkosten en langer thuis kunnen blijven wonen.

47

Beleidsnota Ouderenbeleid

Bijlage B.

Citaten uit participatietraject

Onderzoeksbureau Muzus is diverse dagdelen het dorp in gegaan om ouderen aan te spreken en met hen in gesprek te gaan. De uit­ komsten van deze gesprekken kunnen worden samengevat in onder­ staande drie thema’s. Per thema staan hieronder een aantal citaten uit de gesprekken. 1. Passende woningen: Er is behoefte aan passende woningen voor ouderen en om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen.

• ‘Nog geen onderzoek gedaan naar zelfstandig wonen; ik voel me nog fit en ben mobiel, dus ik vind het niet nodig.’ • ‘Ik wil op een fijne plek in Wassenaar wonen, met een sociale en schone omgeving, maar dat lukt niet.’ • ‘Mijn huis is veel te groot om goed te onderhouden. Ik zou best kleiner willen wonen, dan is het onderhoud makkelijker. Maar dat betekent gewoon duurder gaan wonen.’ • ‘ Gemeente moet goed duidelijk maken aan ouderen: wat kun je in Wassenaar als je oud wordt. Meer informatie over de mogelijkheden om uit je huis te gaan en toch in Wassenaar te blijven wonen.’

48

Beleidsnota Ouderenbeleid

2. Actief blijven: Er is behoefte om zowel fysiek als sociaal actief te blijven. Het aanbod is groot, maar past niet altijd bij de behoeften.

• ‘Ik kan nog een heleboel voor anderen betekenen. Het leukste vind ik als je mensen helpt, je zelf ook actief en sociaal blijft.’ • ‘Ik ben op zoek naar mensen die wel een kopje koffie willen doen, maar ik vind het moeilijk om die contacten te leggen.’ • ‘Ik hou niet van bridgen. Laat mij gewoon padellen. Daar heb ik helaas geen geld voor.’ • ‘De omgeving rond de markt is heel hobbelig en moeilijk begaanbaar met mijn rollator. Ik kom er graag, maar wil dit ook zo lang mogelijk kunnen doen.’

3. Passende zorg: Wanneer nodig is er behoefte aan passende zorg.

• ‘Gemeente doet het goed; er zijn zoveel mogelijkheden om om hulp te vragen, dit is ook goed te vinden voor mij (in het krantje).’ • ‘Als immigrant moet je veel leren over de cultuur om jezelf aan te kunnen passen. Informatie goed begrijpen van gemeente of over zorgverzekering is lastig.’ • ‘Als ik een bak bessen laat vallen, is het een bende; ik wil dan graag iemand kunnen bereiken die kort beschikbaar is om te helpen.’ • ‘Let niet alleen op de zieken die langer thuis wonen, waarvan de situatie steeds verslechterd. Maar geef ook de aandacht aan de mantelzorger erachter, zodat die weer energie op kan doen om te zorgen!’

49

Beleidsnota Ouderenbeleid