CConstaterende datwassenaar
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Begroting 2027

Raadsvergadering Wassenaar 3 november 2026, gemeente wassenaarBij agendapunt: Begroting 202726.991 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Pagina 1 van 81 Colofon: uitgave gemeente Wassenaar Oktober 2026 Inlichtingen: gemeente@wassenaar.nl Pagina 2 van 81 INHOUDSOPGAVE Inleiding ................................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ............................................................................................................................................. 4 Infographic ............................................................................................................................................ 5 Programmabegroting .............................................................................................................................. 6 Programma's .......................................................................................................................................... 6 P1 Een levendig Wassenaar ..................................................................................................................... 6 P2 Een gezond Wassenaar ..................................................................................................................... 12 P3 Een bruisend Wassenaar ...................................................................................................................

18 P4 Een lonend Wassenaar ..................................................................................................................... 27 P5 Een daadkrachtig Wassenaar ............................................................................................................. 31 Beleidsindicatoren ................................................................................................................................ 37 Recapitulatie ........................................................................................................................................ 38 Paragrafen ............................................................................................................................................ 39 Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................................................... 39 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 45 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 51 Paragraaf Financiering ..........................................................................................................................

54 Paragraaf Bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 58 Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................................................ 60 Paragraaf Openbaarheid ........................................................................................................................ 63 Paragraaf Grondbeleid .......................................................................................................................... 64 Financiële begroting ............................................................................................................................. 65 Uitgangspunten .................................................................................................................................... 65 Meerjarenbeeld 2027-2030 .................................................................................................................... 66 Toelichting meerjarenperspectief ............................................................................................................ 68 Incidentele baten en lasten ...................................................................................................................

69 Mutaties reserves per programma .......................................................................................................... 71 Overzicht baten en lasten per taakveld ................................................................................................... 72 Bijlagen ................................................................................................................................................ 75 Totaaloverzicht investeringen ................................................................................................................ 76 Reserves en voorzieningen .................................................................................................................... 78 Overzicht begrotingssubsidies ................................................................................................................ 80 Pagina 3 van 81 Inleiding Beste Wassenaarders, Met trots presenteer ik u, namens het college, de Begroting 2027. Het is de eerste begroting van ons nieuwe college en daarmee ook het moment waarop we de afspraken uit het Samenwerkingsakkoord 2026–2030 voor het eerst echt in de praktijk gaan brengen. Een begroting gaat wat mij betreft niet alleen over cijfers en euro’s.

Het gaat over Wassenaar: de straat waarin u woont, de school, de sportvereniging, het centrum, onze buitengebieden en de voorzieningen die we samen gebruiken. Juist daarin willen we in 2027 zichtbaar stappen zetten. We gaan aan de slag met woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling, onder meer met de Omgevingsvisie. Ook willen we het vergunningsproces versnellen, zodat inwoners en ondernemers sneller duidelijkheid krijgen. We investeren in de openbare ruimte, verkeersveiligheid rond scholen en belangrijke ontmoetingsplekken zoals De Paauw en theater Warenar. Tegelijk blijven we investeren in jeugd, sport, gezondheid, preventieve schuldhulpverlening en een sterke sociale basis. Ook de energietransitie zetten we voort. Een veilige en leefbare gemeente vraagt blijvende aandacht. Daarom werken we verder aan de aanpak van ondermijning en versterken we waar nodig handhaving, de inzet van boa’s, vergunningverlening en dienstverlening. Ook kijken we naar de ontwikkeling van het mobilisatiecomplex Maaldrift en de gevolgen daarvan voor mobiliteit en bereikbaarheid. We kunnen deze stappen zetten omdat Wassenaar er financieel goed voor staat. Dat is iets om zuinig op te zijn. We blijven daarom zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld en kijken waar we efficiënter kunnen werken en waar ombuigingen nodig zijn. Daarbij kijken we ook kritisch naar externe inhuur.

Tegelijk kiezen we ervoor de OZB niet verder te verhogen dan de inflatiecorrectie. Zo willen we blijven investeren in ons dorp, zonder de lasten onnodig verder te laten oplopen. We gaan de slag met een efficiëntere planning- en controlcyclus. Daarmee maken we duidelijker wat we willen bereiken, welke resultaten daarbij horen en hoe we het beschikbare geld inzetten. De eerste verbeteringen zijn daarbij al doorgevoerd, met als doel om de begroting overzichtelijker en compacter te maken. Zo kunnen we beter volgen of we doen wat we met elkaar hebben afgesproken. Minder papier en minder micromanagement, maar wel beter te sturen. Ik kijk ernaar uit om de komende jaren samen met de mensen in Wassenaar, ondernemers, gemeenteraad en maatschappelijke organisaties onze plannen verder te brengen. Want een mooi Wassenaar maken we niet alleen vanuit het gemeentehuis. Dat doen we met elkaar. Ik wens u veel leesplezier en vooral: blijf ons vertellen wat er goed gaat, wat beter kan en waar u kansen ziet. Dat gesprek voeren we graag met u. Namens het college van burgemeester en wethouders, Met hartelijke groet, Laurens van Doeveren Wethouder Ruimtelijke Opgaven, Financiën & Economie en Sport Pagina 4 van 81 Leeswijzer In deze leeswijzer wordt u meegenomen in de opbouw van de Begroting 2027. De begroting bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting.

Daarnaast bevat de begroting de verplichte paragrafen en een aantal bijlagen. De begroting begint met een inleiding waarin het college de belangrijkste beleidsmatige en financiële ontwikkelingen en de plannen voor het komende jaar op hoofdlijnen toelicht. Programma’s De beleidsbegroting bestaat uit vijf programma’s die aansluiten bij de indeling van en de ambities uit het Samenwerkingsakkoord 2026–2030. Binnen deze programma’s zijn de gemeentelijke taken en activiteiten ondergebracht. De collegeleden zijn vanuit hun portefeuille verantwoordelijk voor onderdelen die binnen verschillende programma’s kunnen vallen. Opbouw van de programma’s Ieder programma begint met een visie op de belangrijkste onderwerpen binnen het programma. Vervolgens wordt onder ‘Wat willen we bereiken in de komende vier jaar?’ beschreven welke doelen het college in deze bestuursperiode wil realiseren. Deze doelen worden uitgewerkt in concrete resultaten. Per resultaat wordt toegelicht wat de gemeente in 2027 gaat doen en, waar van toepassing, hoe dit bijdraagt aan de uitvoering van het programma (CUP). De nummering van de resultaten laat zien bij welke doelstelling zij horen. Daarna wordt per programma aandacht besteed aan de relevante verbonden partijen en samenwerkingsverbanden. Voor de algemene en financiële aspecten wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

Vervolgens worden de belangrijkste projecten en investeringen binnen het programma toegelicht. Elk programma wordt afgesloten met een financieel overzicht van de baten en lasten en een toelichting op de financiële mutaties ten opzichte van de Voorjaarsnota 2026. De Begroting 2027 bouwt voort op eerder door de raad vastgestelde uitgangspunten en besluiten. Daarom richten de financiële toelichtingen zich op de mutaties uit de Kaderbrief 2027 en nagekomen ontwikkelingen, zoals de uitwerking van het CUP, de verwerking van ombuigingsmaatregelen en overige ontwikkelingen na vaststelling van de Kaderbrief. Daarnaast zijn de landelijk verplichte beleidsindicatoren afzonderlijk opgenomen in het overzicht ‘Beleidsindicatoren’. Paragrafen en financiële begroting Na de programma’s volgen de wettelijk verplichte paragrafen. Hierin wordt ingegaan op onderwerpen die meerdere programma’s raken. De financiële begroting bevat het meerjarige financiële beeld, de uitgangspunten, de incidentele baten en lasten, de mutaties in de reserves en het overzicht van baten en lasten per taakveld en in de bijlagen het investeringsoverzicht, de reserves en voorzieningen. Pagina 5 van 81 Infographic

Pagina 6 van 81 Programmabegroting Programma's P1 Een levendig Wassenaar Wat willen we bereiken? Visie Wassenaar staat voor belangrijke keuzes in wonen, ruimte en leefbaarheid. We bouwen gericht aan een toekomstbestendig dorp, met meer aandacht voor passende woningen, duurzame ontwikkeling en een sterke leefomgeving. Daarbij houden we vast aan het unieke karakter van Wassenaar, terwijl we ruimte bieden aan initiatieven en vernieuwing. Heldere kaders, zichtbaar bestuur en samenwerking met inwoners en ondernemers staan centraal. Wat willen we bereiken de komende 4 jaar? 1.1 Meer betaalbare woningen, met focus op starters, gezinnen en senioren 1.2 Slim bouwen, met behoud van groen en het dorpse karakter 1.3 Minder ingewikkelde regels, meer ruimte voor initiatieven 1.4 Duurzaam en passend vastgoed 1.5 Ruimtelijke projecten professioneel en samenhangend uitvoeren Wat gaan we daarvoor doen? 1.1.1 Proces urgentieaanvragen woningzoekenden In 2027 richten we het proces voor urgentieaanvragen opnieuw in. Omdat de gemeente niet zelf beschikt over specialistische capaciteit en expertise die nodig zijn voor een onafhankelijke en zorgvuldige beoordeling van aanvragen, beleggen we de uitvoering bij een deskundige externe partij.

Hiermee borgen we de kwaliteit, objectiviteit en transparantie van het urgentieproces vergroten we de juridische houdbaarheid van besluiten en ontzorgen we de gemeente en woningcorporaties. 1.1.2 Volkshuisvestingsprogramma Voor 1 juli 2027 stellen we in lijn met de Wet versterking regie volkshuisvesting een Volkshuisvestingsprogramma op. Dit programma is één van de verplichte programma’s onder de Omgevingsvisie. Hierin leggen wij vast hoe we invulling geven aan de lokale woningbehoefte en bijdragen aan de regionale en landelijke woningbouwopgave. We sturen daarbij op hoeveel woningen we bouwen, waar we bouwen en voor wie we bouwen. Dit is belangrijk om regie te voeren op de toekomstige ontwikkeling van de woningvoorraad en ervoor te zorgen dat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Zo kunnen we gericht bijdragen aan voldoende, passende en betaalbare woningen voor inwoners van Wassenaar. Pagina 7 van 81 1.1.3 Opstellen uitvoeringsprogramma wonen en zorg In 2027 stellen we samen met de woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties het uitvoeringsprogramma wonen en zorg op. In het uitvoeringsprogramma wonen en zorg vertalen we de lokale woonzorgvisie naar concrete projecten, maatregelen en samenwerkingsafspraken voor de komende jaren.

Dat is nodig om tijdig in te spelen op de toenemende woonzorgopgave als gevolg van vergrijzing, het langer zelfstandig wonen en de groeiende druk op de woning- en zorgmarkt. 1.1.4 Uitbreiding woonwagenstandplaatsen In het eerste kwartaal van 2027 leggen we een voorstel voor de uitbreiding van woonwagenstandplaatsen voor aan de gemeenteraad. Hiervoor voeren we ruimtelijke onderzoeken uit en bepalen we op welke wijze de standplaatsen het beste beschikbaar kunnen worden gesteld. 1.2.1 Vaststellen Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is één van de instrumenten van de Omgevingswet en beschrijft de ambities en doelen voor de fysieke leefomgeving op de lange termijn. In het eerste kwartaal van 2027 leggen we de Omgevingsvisie ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. De Omgevingsvisie geeft richting aan de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. De ambities worden verder uitgewerkt in programma’s. Het Omgevingsplan bevat de juridisch bindende regels waarmee uitvoering wordt gegeven aan deze ambities. Na vaststelling wordt de Omgevingsvisie periodiek herzien, zodat zij een actueel strategisch kader blijft voor ruimtelijke keuzes en initiatieven in Wassenaar. 1.2.2 Opstellen/herijken Nota Grondbeleid en vaststellen grondprijsbrief In 2027 leggen wij een geactualiseerde Nota Grondbeleid voor.

Daarmee stemmen we het grondbeleid, de grondprijzen en de prijsbepalingsmethodieken af op actuele marktontwikkelingen, bestuurlijke ambities en ruimtelijke opgaven. 1.3.1 Vereenvoudiging handboek OKW In het kader van deregulering en het verbeteren van het vergunningverleningsproces wordt het Handboek Omgevingskwaliteit Wassenaar (OKW) vereenvoudigd. Hiermee wordt beoogd aanvragen voor omgevingsvergunningen sneller af te handelen en de dienstverlening te verbeteren. 1.3.2 Tijdige en zorgvuldige afhandeling van vergunningaanvragen De capaciteit voor vergunningverlening en bouwtoezicht staat al langere tijd onder druk. Aanvragen worden steeds complexer. Ze moeten bovendien worden beoordeeld aan de hand van verouderde ruimtelijke kaders, zolang het nieuwe Omgevingsplan nog niet is vastgesteld. Hierdoor is meer tijd nodig om initiatieven mogelijk te maken en zorgvuldig te beoordelen. Wettelijke termijnen kunnen hierdoor niet altijd worden gehaald. Ook is er onvoldoende ruimte om inwoners en ondernemers bij vragen persoonlijk en tijdig te helpen. In 2027 versterken we daarom de formatie voor vergunningverlening. 1.4.1 Vastgoed- en accommodatiebeleid De gemeente beschikt momenteel niet over een integraal vastgoed- en accommodatiebeleid.

In 2027 ontwikkelen we daarom een nieuw beleid waarmee we de gemeentelijke vastgoedportefeuille doelmatig, toekomstbestendig en financieel beheersbaar kunnen beheren. Hiermee maken we de omslag van voornamelijk reactief beheer naar actief en strategisch vastgoedmanagement. Pagina 8 van 81 1.5.1 Het Projectenbureau Leefomgeving Fysiek is ingericht en operationeel De uitwerking van dit doel is opgenomen onder ‘Projecten en investeringen’. Projecten en investeringen Haalbaarheidsonderzoek ruimtelijke en financiële mogelijkheden voor ondergronds parkeren op Kloosterland Om inzicht te krijgen in de mogelijkheden voor ondergronds parkeren op Kloosterland wordt een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. In dit onderzoek worden zowel de ruimtelijke inpasbaarheid als de financiële haalbaarheid van een ondergrondse parkeervoorziening onderzocht. Het Projectenbureau Leefomgeving Fysiek is ingericht en operationeel In 2027 richten we het Projectenbureau Leefomgeving Fysiek (PB LOF) in en maken we het operationeel. Het projectenbureau zorgt voor integrale prioritering, planning, sturing, beheersing en realisatie van ruimtelijke projecten. Herontwikkeling voormalige Den Deijlschool en start van het woningbouwproject de Tuynen van Den Deyl In 2027 wordt het woningbouwproject de Tuynen van Den Deyl afgerond door de ontwikkelaar en wordt de openbare ruimte naar de gemeente overgedragen.

Het verduurzamen/renoveren van het buurthuis wordt door de gemeente zelf opgepakt. Hiermee versterken we zowel het woningaanbod als de maatschappelijke voorzieningen in de wijk. Herontwikkeling ANWB-locatie en start van het woningbouwproject Residentie Parkzicht Het plan omvat 425 woningen, waarvan ongeveer 25% in het sociale segment (minimaal 80% sociale huur en maximaal 20% sociale koop) en levert een substantiële bijdrage aan de woningbouwambitie. De Raad van State doet naar verwachting rond het einde van 2026 uitspraak over het bestemmingsplan. Bij een positieve uitspraak kan het plan verder worden uitgewerkt. Afhankelijk van het moment en de uitkomst van de uitspraak streeft de initiatiefnemer naar start van de bouw in 2028. Woningbouw en de ontwikkeling van een Multifunctioneel complex (MFC) in Het Kerkehout In 2027 wordt het stedenbouwkundigplan en de randvoorwaarden aan de gemeenteraad voorgelegd om in Het Kerkehout 95 woningen te realiseren. Daarnaast wordt een nieuw buurthuis gerealiseerd met ruimte voor sportverenigingen, maatschappelijke functies, noodopvang en naschoolse opvang voor kinderen. Woningbouw Van Rechterenstraat en Heemstraweg Het plan omvat 48 sociale huurwoningen in een appartementencomplex, dat vanuit de bouwstroom Haaglanden wordt geleverd. De gemeente vervult een faciliterende rol; de Wassenaarse Bouwstichting voert de ontwikkeling uit.

De oplevering van de gronden en het bouwrijp maken zijn voorzien in 2027, waarna de bouw kan starten. Toekomstmogelijkheden Hoge Klei In 2027 onderzoeken we de toekomstmogelijkheden van de Hoge Klei. Daarbij verkennen we de ruimtelijke, financiële en juridische haalbaarheid van mogelijke woningbouw. Herontwikkeling Sint Jozefschool naar woningbouw In 2027 verkennen we de ruimtelijke, financiële en juridische haalbaarheid van ontwikkeling van woningbouw op deze locatie die vrijkomt omdat de school verplaatst wordt. De resultaten van het onderzoek vormen de basis voor een integraal afwegingskader en een collegevoorstel over de toekomstige ontwikkeling van de locatie. Effectindicatoren Tabel 1.1 - Effectindicatoren P1 een levendig Wassenaar * Bron: CBS-Statine, voorraad woningen; overige toevoegingen en onttrekkingen, regio. Opgeleverde woningen: • | 2025: 0 • | 2026: 101 (Rozenstein) • | 2027: 41 (Tuynen van der Deyl) Bij de streefwaarde in 2027 zijn de jaren 2026 en 2027 samengevoegd. • | 2028: 48 woningen Van Rechterenstraat en 9 woningen sloop • | 2029: Geen opleveringen • | 2030: 275 woningen minus 98 sloop = 177 woningen • | ANWB gefaseerd 106 woningen • | Oostdorp/Kerkehout woningcorporatie gefaseerd 100 woningen en 98 woningen sloop • | Rijksstraatweg 334 69 woningen Bovenstaande is gebaseerd op het woningbouwprogramma van 1 september 2026.

Pagina 9 van 81 Wat gaat het kosten? Tabel 1.2 Programma: P1 Een levendig Wassenaar | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting ( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 2.649 | 4.928 | 2.438 | 2.438 | 2.438 | 2.438 Lasten | -4.907 | -8.011 | -4.141 | -3.634 | -3.616 | -3.585 Saldo van baten en lasten | -2.258 | -3.083 | -1.703 | -1.196 | -1.178 | -1.147 Onttrekking reserves | 1.856 | 6.278 | 368 | 103 | 3 | 3 Toevoeging reserves | -260 | -2.307 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | 1.596 | 3.971 | 368 | 103 | 3 | 3 Geraamde resultaat | -662 | 887 | -1.335 | -1.093 | -1.175 | -1.144 Toelichting actualisatie begrotingsbeeld 2027 Tijdelijk beleidscapaciteit Wonen (neutraal, nadeel hogere lasten in 2027 € 90.000 en in 2028 € 45.000, dekking algemene reserve) De opgaven op het gebied van wonen nemen toe. Voor een periode van 1,5 jaar zal extra beleidscapaciteit worden ingezet voor het invullen van verschillende beleidsopgaven op het gebied van wonen (volkshuisvestingsprogramma en lokale Woonzorgvisie). Invoering Omgevingswet (neutraal, nadeel hogere lasten 2027 tot en met 2030 € 375.000, voordeel hogere baten 2027 tot en met 2030 € 375.000) Bij het vaststellen van de Jaarstukken 2025 is een bedrag van € 1,6 miljoen gestort in de reserve Omgevingswet.

Hiermee worden in de periode 2027 tot en met 2030 de jaarlijkse lasten van afgerond € 375.000 gedekt. Hiervoor is formatieve ruimte gecreëerd voor een projectleider, programmamanager en jurist om de Omgevingswet in te voeren. Versterking uitvoeringskracht ruimtelijke projecten (nadeel hogere lasten vanaf 2027 € 431.000, voordeel hogere baten vanaf 2027 € 171.000) Voor de versterking van de uitvoeringskracht is vanaf 2027 structureel € 431.000 nodig. Hiertegenover staan structureel € 171.000 hogere baten. Inzet planbegeleider Ruimtelijke Ontwikkeling (neutraal, hogere baten en lasten vanaf 2027 € 106.000) Voor de inzet van een planbegeleider is vanaf 2027 € 106.000 nodig. De kosten worden voor de helft gedekt uit intentie- en anterieure overeenkomsten en voor de helft uit de legesopbrengsten van omgevingsvergunningen. Pagina 10 van 81 Ontwikkeling Maaldrift (neutraal, nadeel hogere lasten in 2027 € 90.000 | , 2028-2030 € 89.500, dekking uit reserve grote projecten) Voor de opstart- en implementatiefase is in 2027 € 90.000 nodig voor expertise en onderzoek. Voor de jaren 2028 tot en met 2030 is jaarlijks € 89.500 nodig voor een programmamanager.

Onderzoek naar woningbouw Hoge Klei (neutraal, nadeel hogere lasten in 2027 € 100.000, dekking uit reserve volkshuisvesting en duurzaamheid) De voorbereidingskosten naar de haalbaarheid- en initiatieffase van het project worden ingeschat op € 100.000 voor interne en externe kosten. Vastgoed- en accommodatiebeleid (nadeel hogere lasten vanaf 2027 € 119.000) Voor de uitvoering van het vastgoed- en accommodatiebeleid is vanaf 2027 structureel € 119.000 nodig voor uitbreiding van de ambtelijke capaciteit. Vereenvoudiging handboek OKW (neutraal hogere lasten 2027 € 25.000, gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve) Voor de vereenvoudiging van het handboek OKW (welstand) is in 2027 eenmalig € 25.000 nodig. Versterking capaciteit vergunningverlening (nadeel hogere lasten in 2027 € 214.000) We maken het aanvragen voor omgevingsvergunningen sneller, duidelijker en persoonlijker door het realiseren van een loketfunctie en tijdelijk inzet van personeelscapaciteit. Voor het bouwloket is in 2027 € 57.000 nodig en voor extra capaciteit voor vergunningverlening is in 2027 € 157.000 benodigd. Haalbaarheidsonderzoek ruimtelijke en financiële mogelijkheden voor ondergronds parkeren op Kloosterland (neutraal, nadeel hogere lasten in 2027 € | 50.000, dekking uit reserve grote projecten) Voor het haalbaarheidsonderzoek stellen we in 2027 € | 50.000 beschikbaar.

Dit bedrag dekken we uit de reserve grote projecten. Pagina 11 van 81 Pagina 12 van 81 P2 Een gezond Wassenaar Wat willen we bereiken? Visie We leven steeds langer en willen die extra jaren zo gezond en fit mogelijk doorbrengen. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het vraagt inzet van onze inwoners en van de gemeente. Samen zorgen we voor een gezond en prettig Wassenaar. Iedereen draagt daar op een manier aan bij. We stimuleren inwoners om gezond te leven door voldoende te bewegen en te sporten. Ook willen we dat kinderen en jongeren veilig, gezond en met gelijke kansen kunnen opgroeien. Door samen met anderen dingen te doen die energie geven. En door naar elkaar om te kijken. Lukt het even niet alleen of met elkaar? Dan staat de gemeente klaar om te helpen, bijvoorbeeld via het Sociaal Team Wassenaar. Gezondheid is meer dan sport en bewegen alleen. Het gaat ook over mentale veerkracht, welzijn en kunnen meedoen in de samenleving. Preventie is belangrijk. Daarom stimuleren we inwoners om gezond te leven en zelf initiatief te nemen. Een groene en veilige buitenruimte met uitnodigende plekken om te bewegen en elkaar te ontmoeten, helpt daarbij.

Wat willen we bereiken de komende 4 jaar? 2.1 Meer ruimte om te bewegen en elkaar te ontmoeten 2.2 Investeren in sportverenigingen en sportcampus 2.3 Versterking van het Sociaal Team Wassenaar 2.4 Investeren in moderne scholen met gezonde en groene leeromgevingen Wat gaan we daarvoor doen? 2.1.1 Gezondheidsbeleid integraal onderdeel Uitvoeringsprogramma Welzijn en Zorg Het Wassenaarse Gezondheidsbeleid wordt een integraal onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Welzijn en Zorg. De thema's uit De Landelijke nota Gezondheidsbeleid 2025-2028 waaronder mentale gezondheid en vitaal ouder worden vertaald naar concrete ambities, doelstellingen, inspanningen en benodigde middelen. Daarmee ontstaat een samenhangend en uitvoerbaar kader voor welzijn en zorg. Deze aanpak biedt richting aan de inzet op preventie, welzijn en zorg en maakt het mogelijk om doelgericht te werken aan een gezonde, veerkrachtige en zelfredzame samenleving. Zo kunnen middelen effectief worden ingezet en wordt de samenhang tussen welzijn, zorg en gezondheid versterkt. 2.1.2 Speel en beweegprogramma 2029-2033 Het speel- en beweegprogramma wordt meegenomen in de actualisatie van de beheervisie openbare ruimte 2029- 2033.

2.1.3 Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Dit gebeurt door het uitvoeren van de OKO-monitor, het versterken van de betrokkenheid van ouders en het verder ontwikkelen van preventieve voorzieningen binnen scholen, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Pagina 13 van 81 Ook wordt uitvoering gegeven aan het preventie- en handhavingsplan alcohol. Met deze samenhangende aanpak werkt Wassenaar aan een gezonde, veilige en stimulerende omgeving waarin kinderen en jongeren kansrijk kunnen opgroeien en zich optimaal kunnen ontwikkelen. 2.1.4 Ontmoetings- en inloopvoorziening voor mensen met psychische problemen In samenwerking met de regio wordt een inlooppunt voor mensen met ggz-problematiek in Wassenaar gerealiseerd. Doel is een laagdrempelig inlooppunt te realiseren waar inwoners met psychische vragen terechtkunnen voor een luisterend oor, ondersteuning en passende begeleiding, ook wanneer wachttijden de toegang tot reguliere zorg bemoeilijken. 2.1.5 De wijkscan is uitgevoerd en wordt vertaald in een actieplan Zorgzame Buurten. De wijkscan Zorgzame Buurten brengt de behoeften, bestaande voorzieningen en sociale netwerken in de verschillende buurten in beeld. De uitkomsten geven inzicht in kansen en bieden aandachtspunten voor het versterken van de samenleving. Dit wordt opgenomen in een actieplan.

2.1.6 Verduurzaming/renovatie buurthuis Deijlerhuis In 2027 verduurzamen/renoveren we het buurthuis Deijlerhuis. Hiermee verbeteren we de kwaliteit, toegankelijkheid, functionaliteit en duurzaamheid van het gebouw en maken we het geschikt voor toekomstig gebruik. Zo behouden en versterken we het Deijlerhuis als maatschappelijke voorziening en plek voor ontmoeting en activiteiten voor inwoners van de buurt. 2.1.7 Advies inzet collectieve Wmo-voorzieningen Binnen de Wmo wordt onderzocht hoe het gebruik van collectieve voorzieningen verder kan worden vergroot. Daarbij wordt gekeken naar mogelijkheden om voorzieningen efficiënter en toegankelijker in te zetten, bijvoorbeeld door het stimuleren van een scootmobielpool en het delen van hulpmiddelen. Hiermee kan de ondersteuning voor inwoners beschikbaar en betaalbaar blijven, terwijl beschikbare middelen optimaal worden benut. 2.2.1 Verhoging jeugdledensubsidie sportverenigingen, denksport en scouting Met ingang van 2027 wordt de jeugdledensubsidie met 50% verhoogd. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het Samenwerkingsakkoord 2026-2030, waarin is opgenomen dat sporten, denksport, scouting en onze verenigingen extra steun verdienen.

2.2.2 Nieuwe contracten met de sportverenigingen Eind 2027 zullen nieuwe contracten worden opgesteld met de sportverenigingen, waarin rekening wordt gehouden met duidelijke afspraken over onderhoudstaken en -verantwoordelijkheden tussen eigenaar en gebruikers. 2.2.3 Actualisatie onderhoudsplan en voorziening sportaccommodaties Eind 2027 actualiseren we het onderhoudsbeheerplan voor de sportaccommodaties. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor een integraal huisvestingsplan voor sportaccommodaties in relatie tot de Sportcampus. Pagina 14 van 81 2.3.1 Uitvoeringsprogramma Geweld in afhankelijkheidssituaties In 2026 is het uitvoeringsprogramma Geweld in Afhankelijkheidsrelaties opgesteld. Vanaf 2027 wordt uitvoering gegeven aan dit programma, met als doel onveilige situaties in afhankelijkheidsrelaties en kindermishandeling zoveel mogelijk te voorkomen, signalen vroegtijdig te herkennen en passende ondersteuning beschikbaar te stellen. 2.3.2 Werkafspraken Sociaal Team met huisartsen en onderwijs Het Sociaal Team Wassenaar maakt zowel werkafspraken met Wassenaarse huisartsen als Wassenaarse onderwijsinstellingen. Hierdoor is de samenwerking tussen betrokken professionals duidelijk georganiseerd, worden signalen tijdig gedeeld en kunnen inwoners en gezinnen sneller passende ondersteuning ontvangen.

2.3.3 De geactualiseerde Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden is vastgesteld De huidige Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 wordt geactualiseerd om aan te sluiten bij nieuwe ontwikkelingen, inzichten en gezamenlijke ambities binnen de jeugdhulp. In samenwerking met de regiogemeenten wordt gewerkt aan een vernieuwde visie die richting geeft aan de verdere doorontwikkeling van de jeugdzorg in Haaglanden. 2.3.4 Het lokale plan van aanpak Hervormingsagenda Jeugd is opgeleverd en de uitvoering is hierop gericht Het inkooptraject Jeugd is afgerond en regionaal ingericht in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd. Tegelijkertijd versterkt het Sociaal Team Wassenaar de eigen expertise, zodat veel voorkomende jeugdhulpvragen zoveel mogelijk binnen het team kunnen worden afgehandeld. Door het bieden van kortdurende ondersteuning vanuit gemeentelijke voorzieningen kan sneller passende hulp worden ingezet en wordt de zelfredzaamheid van inwoners versterkt. 2.3.5 Versterking van het Sociaal Team Wassenaar en communicatie richting inwoners Het Sociaal Team Wassenaar wordt, conform de Hervormingsagenda Jeugd, verder versterkt zodat meer veelvoorkomende hulpvragen dicht bij huis en zo vroeg mogelijk kunnen worden opgepakt.

Deze versterking wordt actief onder de aandacht gebracht via gerichte communicatie, waarbij inwoners en maatschappelijke organisaties worden geïnformeerd over de expertise, werkwijze en mogelijkheden van het Sociaal Team. Hierdoor neemt niet alleen de bekendheid van het Sociaal Team toe, maar weten inwoners het team ook sneller te vinden voor passende ondersteuning. 2.4.1 Er is toegang tot goed onderwijs voor iedereen Lokale Educatieve Agenda (LEA) Het uitvoeringsprogramma van de LEA zal in de eerste helft van 2027 worden vastgesteld. Hiermee wordt vormgegeven aan de doelen benoemd in de visie. Nieuwkomersonderwijs Momenteel maken nieuwkomerskinderen en -jongeren gebruik van onderwijs aangeboden in de Leidse regio. Middels het convenant taalklasonderwijs PO en het samenwerkingsverband VO worden de relaties binnen de regio versterkt. Daarnaast blijft de gemeente zich inzetten voor optimale ontwikkelingskansen dichtbij huis. Het praktisch leren programma wordt na een succesvolle evaluatie eveneens voortgezet in 2027. Pagina 15 van 81 Leerplicht/Voortijdig schoolverlaters In 2027 voert de gemeente Leidschendam-Voorburg voor Wassenaar zowel het beleid als de uitvoering en handhaving van de Leerplichtwet en het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten (vsv) uit.

Op regionaal niveau worden verdere afspraken rondom het nieuwe regionaal programma van school naar duurzaam werk gemaakt. 2.4.2 De start van de bouw van het Integraal Kindcentrum op het Huibregtseveld staat gepland In september 2026 heeft de gemeenteraad ingestemd met een investeringskrediet voor de bouw van de nieuwe school. Onder voorbehoud van eventuele bezwaar- en beroepsprocedures kan het terrein begin 2027 (Q1) bouwrijp worden gemaakt en kan worden gestart met de bouwwerkzaamheden. De school wordt naar verwachting in 2028 opgeleverd, waarna de leerlingen het nieuwe gebouw in gebruik zullen nemen. 2.4.3 Het investeringskrediet voor de renovatie en vernieuwbouw van de Kievietschool is aangevraagd Stichting de Kievietschool zal in 2027 de planvormingsfase afronden en een definitief ontwerp inclusief kostenraming afronden. Deze wordt vanuit de gemeente gecontroleerd. De raad zal naar verwachting in de tweede helft van 2027 een kredietaanvraag kunnen verwachten. Verbonden partijen/samenwerkingsverbanden Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) Het behartigen van de belangen van de betrokken gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken, administratie en informatievoorziening op taakonderdelen binnen de jeugdhulp. De betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de beleidsvorming.

Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voert de technische inkoop uit. Door gezamenlijke inkoop, afhandeling facturering en informatievoorziening zijn efficiencyvoordelen te behalen. Het GR-bestuur van het SbJH wordt gevormd door de wethouders van Pijnacker-Nootdorp (H4, inclusief Wassenaar), Rijswijk (H4), Den Haag (H1) en de directeur van het SbJH. Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West Dit convenant heeft tot doel afspraken te maken tussen de acht colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten (Zoetermeer, Westland, Pijnacker-Nootdorp, Delft, Midden-Delfland, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en Wassenaar) over de uitvoering van jeugdgezondheidszorg. De afspraken hebben betrekking op de uitvoering van het wettelijk vastgestelde Basispakket jeugdgezondheidszorg (Wet publieke gezondheid), vergoeding van huisvestingskosten voor Stichting JGZ ZHW en op de uitvoering van het Programma op Maat. De H8-gemeenten hebben gezamenlijk tot doel de preventieve jeugdgezondheidszorg te realiseren en te optimaliseren maar ook om de - kostbare - (curatieve) zorg in het sociaal domein tot het noodzakelijke te beperken.

Regionaal Bestuurlijk Overleg Wet educatie en beroepsonderwijs Het regionaal bestuurlijk Overleg Wet educatie en beroepsonderwijs is een overleg tussen de gemeenten Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Voorschoten, Wassenaar en Zoetermeer (regio Zuid- Holland Centraal). De gemeente Zoetermeer is de coördinerende gemeente voor dit beleidsonderdeel. Het gaat om de educatie van onze inwoners die het lezen en schrijven niet voldoende machtig zijn en daardoor niet mee kunnen draaien in de maatschappij. De aandacht voor laaggeletterdheid is een onderwerp dat al aandacht heeft en regionaal, maar ook gemeentelijk wordt opgepakt. Een van de onderdelen is dat de bibliotheek met het daarbij behorende taalhuis, dat een centrale rol vervult in het taalaanbod in Wassenaar. Het taalhuis is een laagdrempelig inlooppunt waar de mensen met een taal | - en/of digitale achterstand kunnen worden ondersteund en op weg geholpen worden. In 2027 wordt er gewerkt aan de uitvoering van het Regioplan Aanpak Laaggeletterdheid & Basisvaardigheden 2026 | -2030. GGD en VT Haaglanden De gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden voert voor de gemeente Wassenaar (en de andere deelnemende gemeenten in regio Haaglanden) de wettelijke taken uit op het gebied van publieke gezondheid en sociale veiligheid.

Hieronder vallen onder meer infectieziektebestrijding, gezondheidsbevordering, epidemiologisch onderzoek, crisisbeheersing en de uitvoering van Veilig Thuis als advies | - en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (huiselijk geweld en kindermishandeling). Door regionale samenwerking wordt deze dienstverlening georganiseerd ten behoeve van de inwoners van Wassenaar. De GGD adviseert de gemeente tevens bij beleidsonderwerpen als Gezonde leefstijl, IZA/AZWA en Omgevingsvisie. Projecten en investeringen Project SKOW Eind 2026 is op basis van het verzwaard adviesrecht voor de SKOW extra krediet aangevraagd voor de vergunde nieuw te bouwen huisvesting van de St. Jozefschool en de St. Jan Baptistschool. De aanpassing van het park in de openbare ruimte kost € 520.000. Voor de infrastructuur bedraagt dat € | 276.000. Deze werkzaamheden staan gepland voor 2028.

Wat gaat het kosten? Tabel 2.1 Programma: P2 Een gezond Wassenaar | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting ( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 2.297 | 2.143 | 1.111 | 1.542 | 1.538 | 1.551 Lasten | -23.763 | -24.597 | -24.320 | -23.942 | -22.477 | -22.662 Saldo van baten en lasten | -21.467 | -22.454 | -23.209 | -22.400 | -20.939 | -21.112 Onttrekking reserves | 79 | 100 | 200 | 200 | 0 | 0 Toevoeging reserves | -500 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | -421 | 100 | 200 | 200 | 0 | 0 Geraamde resultaat | -21.888 | -22.354 | -23.009 | -22.200 | -20.939 | -21.112 Toelichting actualisatie begrotingsbeeld 2027 Verhogen jeugdledensubsidie sportverenigingen, denksport en scouting (nadeel hogere lasten vanaf 2027 € 27.766) Door de verhoging van de jeugdledensubsidie voor sportverenigingen, denksport en scouting met 50% stijgt de subsidie voor binnen- en zwemsporten van € 21 naar € 31,50 per jeugdlid en voor buitensporten van € 17 naar € 25,50 per jeugdlid. Pagina 16 van 81 Pagina 17 van 81 Sociaal team en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) (nadeel hogere lasten vanaf 2027 € 79.000) Om het huidige dienstverleningsniveau op het niveau van 2026 te behouden, compenseren wij het Sociaal Team en Jeugdgezondheidscentrum voor de prijsstijging die volgt uit hun cao-ontwikkeling.

Voortzetting vroegtijdig signaleren door schoolmaatschappelijk werk (nadeel hogere lasten vanaf 2027 € 94.000, voordeel hogere baten vanaf 2027 € 94.000) Schoolmaatschappelijk werk is de afgelopen jaren ruimer aanwezig geweest op de scholen in Wassenaar. De inzet richt zich op het vroegtijdig signaleren van problemen bij leerlingen, gezinnen en op het bieden van lichte ondersteuning op school, in samenwerking met het onderwijs en de jeugdconsulenten. Doel is te voorkomen dat problemen verergeren en dat op een later moment zwaardere en kostbaardere jeugdhulp nodig is. Het onderwijs en de partners in het sociaal domein onderschrijven de meerwaarde van deze werkwijze en willen de samenwerking voortzetten. Tot en met 2026 is deze inzet gedekt uit de specifieke uitkering in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Deze dekking vervalt. Vanaf 2027 komen middelen beschikbaar via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Deze middelen worden vanuit het Rijk de komende 3 jaar beschikbaar gesteld om zorg en welzijn en sociale infrastructuur te versterken. Om de continuïteit van de inzet op de scholen te waarborgen, is het budget vanaf 2027 structureel in de begroting opgenomen. Er wordt vanuit gegaan dat het schoolmaatschappelijk werk uit de AZWA-middelen kan worden bekostigd.

Toename gebruik Wmo-maatwerkvoorzieningen (nadeel hogere lasten in 2027 € 105.000, 2028 € 110.000, 2029 € 110.000, vanaf 2030 € 185.000) Door de verder oplopende vergrijzing, zal het gebruik van de Wmo-maatwerkvoorzieningen de komende jaren verder toenemen. Stelpost afschaffen huishoudelijke hulp Wmo (voordeel lagere lasten in 2029 € 1.248.585, vanaf 2030 € 1.276.152) Het Rijk is voornemens huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) met ingang van 1 januari 2029 te schrappen. Inwoners die daartoe in staat zijn, betalen hun huishoudelijke hulp vanaf dat moment zelf. Voor inwoners die dat niet zelf kunnen regelen blijft de gemeente voorzien in ondersteuning via een vangnetregeling. De inkomsten uit de algemene uitkering Gemeentefonds pakt hierdoor lager uit. Vanaf 2029 is deze verlaagd met € 1.780.000 in 2029 en € 1.819.000 vanaf 2030. Daarnaast is voor de vangnetregeling € 531.000 in 2029 en € 543.000 vanaf 2030 toegevoegd. Aan de uitgavenkant van de Wmo is de besparing als stelpost opgenomen die gelijk is aan de afname van de inkomsten, conform het advies van de VNG en richtlijn van de provinciaal toezichthouder. GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (nadeel hogere lasten vanaf 2027 € 46.000) De gemeentelijke bijdrage is aangepast op basis van de begroting 2027 van deze gemeenschappelijke regeling.

Pagina 18 van 81 P3 Een bruisend Wassenaar Wat willen we bereiken? Visie Wassenaar is een prettig dorp om in te wonen en leven. Het groene karakter, de rust, de goede voorzieningen, het gezellige dorpshart en de hechte gemeenschap maken Wassenaar aantrekkelijk, voor kinderen en jongeren, ouderen en iedereen daartussen. Die kwaliteit van leven is waardevol en vraagt om blijvende aandacht en gerichte keuzes. Het centrum van Wassenaar is het hart van het dorp. Het is de belangrijkste ontmoetingsplaats voor inwoners, ondernemers, bezoekers en toeristen. Wat willen we bereiken de komende 4 jaar? 3.1 Structurele bijdrage aan centrumactiviteiten 3.2 Meer evenementen, cultuur en recreatie 3.3 Behoud van het familiestrand en natuurgebieden 3.4 Gratis parkeren in het centrum blijft 3.5 Een bereikbaar en verkeersveilig Wassenaar 3.6 Een betrokken internationale gemeenschap 3.7 Meer ruimte voor ondernemers 3.8 Een leefbare en goed onderhouden buitenruimte 3.9 Een gemeente die uiterlijk 2050 CO₂ neutraal en circulair is 3.10 Een toegankelijk Wassenaar Wat gaan we daarvoor doen? 3.1.1 Gemeentelijke bijdrage centrumactiviteiten voor een levendig centrum In 2027 versterken we samen met ondernemers, pandeigenaren en het Centrummanagement de aantrekkelijkheid en levendigheid van het centrum.

We zetten ons in voor een gevarieerd aanbod van winkels, horeca en activiteiten en pakken leegstand actief aan. Om de kwaliteit en continuïteit van de centrumactiviteiten te waarborgen, verhogen we vanaf 2027 de gemeentelijke bijdrage aan het Centrummanagement. Hiermee borgen, verbreden en versterken we de activiteiten in het centrum. 3.2.1 Eenduidig evenementenkader uitwerken In 2027 werken we verder aan een eenduidig kader voor evenementen in Wassenaar, dat uiteindelijk vertaald zal worden naar de relevante instrumenten binnen het Omgevingsbeleid en de APV. We brengen in beeld welke bijdrage evenementen leveren aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Wassenaar en welke randvoorwaarden nodig zijn om evenementen goed en passend te organiseren. Daarbij werken we beleid uit voor evenementenlocaties, vergunningverlening, verantwoordelijkheden en de mogelijkheden en voorwaarden voor ondersteuning en verwerken deze in de APV en het Omgevingsplan. Daarmee beogen we de vergunningverlening te vereenvoudigen, de economische meerwaarde van evenementen te vergroten en een betere spreiding van evenementen in tijd en ruimte te stimuleren. Dit draagt bij aan een aantrekkelijk, levendig en gastvrij dorp. Pagina 19 van 81 3.2.2 Toeristisch-recreatieve informatievoorziening verbeteren In 2027 verbeteren we de toeristische informatievoorziening en profilering van Wassenaar.

Samen met een netwerk van ondernemers, culturele organisaties en andere betrokken partijen zetten wij in op het beter benutten en onder de aandacht brengen van het bestaande toeristische aanbod. Ook verbeteren we de digitale informatievoorziening, onder meer met een website met toeristische informatie en een evenementenkalender. Daarnaast onderzoeken we hoe de VVV-functie toekomstbestendig kan worden ingevuld. 3.2.3 Kunst en Cultuur toegankelijker voor inwoners In 2027 onderzoeken we hoe kunst, cultuur en cultureel erfgoed toegankelijker en zichtbaarder kunnen worden voor alle inwoners van Wassenaar. Daarbij benutten we de diversiteit, kennis, talenten en culturele achtergronden van inwoners en besteden we specifiek aandacht aan kinderen, jongeren, de internationale gemeenschap en oudere inwoners. Kunst en cultuur bieden kansen voor ontmoeting en verbinding en dragen daarmee bij aan een sterke sociale basis. We brengen externe financierings- en subsidiemogelijkheden in beeld. 3.2.4 Verkennen uitbreiding functie van de bibliotheek Vanaf 2027 wordt de bibliotheek geconfronteerd met nieuwe wettelijke verplichtingen vanuit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. We verkennen welke mogelijkheden er zijn om de maatschappelijke en informatieve functie van de bibliotheek verder te versterken en beter aan te laten sluiten bij de behoeften van inwoners.

Daarbij verkennen we onder meer hoe de bibliotheek een sterkere rol kan vervullen in de toeristische informatievoorziening en hoe de VVV-functie vanuit de bibliotheek kan worden ingevuld. Ook het Filmhuis maakt onderdeel uit van de brede culturele en maatschappelijke functie van de bibliotheek en wordt bij deze verkenning betrokken. 3.2.5 Verbetering informatievoorziening Erfgoed In 2027 versterken we de ondersteuning van eigenaren en initiatiefnemers bij het behoud, onderhoud en verduurzamen van erfgoed. Dit doen we door het opzetten van een erfgoedloket waarin op een laagdrempelig informatie- en adviespunt voor inwoners, eigenaren en initiatiefnemers wordt gegeven. Het loket biedt informatie en ondersteuning bij onder meer onderhoud, restauratie, verduurzaming, subsidies en regelgeving rondom erfgoed. In 2027 actualiseren we de Cultuurhistorische Waardenkaart en maken we deze beter toegankelijk voor inwoners, eigenaren en initiatiefnemers. Hierdoor kunnen inwoners en initiatiefnemers beter rekening houden met cultuurhistorische waarden en kunnen deze waarden vroegtijdig worden betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen en erfgoedvraagstukken. 3.3.1 Behoud van het familiestrand en natuurgebieden De uitvoering van deze visie is opgenomen onder ‘Projecten en investeringen’.

3.4.1 Geactualiseerd parkeerbeleid Het parkeerbeleid in Wassenaar wordt vanaf 2027 geactualiseerd en ondergebracht binnen de instrumenten van de Omgevingswet. Uitgangspunt blijft gratis parkeren in het centrum en een realistisch parkeerbeleid voor Wassenaar. 3.5.1 Evalueren 30 km/h In 2027 wordt de evaluatie voor de dorpsbrede invoering van de 30 km/h afgerond en opgeleverd. Deze evaluatie kijkt onder meer naar intensiteiten, snelheidsnaleving, ongevallendata, opkomsttijden van nood- en hulpdiensten, de rijtijden van het openbaar vervoer. Pagina 20 van 81 3.5.2 Onderzoek en realisatie verkeersveiligheid basisscholen In 2027 wordt de verkeersveiligheid bij 2 scholen verbeterd. In 2026 zijn wij gestart met de inventarisatie van de verkeersveiligheid rondom de acht basisscholen in Wassenaar. Per locatie voeren we tijdens de breng- en haaltijden een verkeersveiligheidsschouw uit en stellen we een schouwrapport op. Vervolgens worden de school en de omgeving betrokken bij het verkennen en doorvoeren van maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid. Zo werken we de komende jaren aan een veilige schoolomgeving waarin kinderen, ouders, fietsers en andere weggebruikers veilig naar school kunnen komen en weer veilig naar huis kunnen gaan.

3.5.3 Onderzoek verkeersveiligheid voortgezet onderwijs In 2027 inventariseren we de verkeersveiligheid rondom de twee scholen voor voortgezet onderwijs in Wassenaar. Per locatie voeren we tijdens de aanvang en het einde van de schooldag een verkeersveiligheidsschouw uit en stellen we een schouwrapport op. Vervolgens worden de school en de omgeving betrokken bij het verkennen van mogelijke maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid. 3.5.4 Treinstation Voorschoten ook voor Wassenaar De mogelijkheden voor Wassenaar van intensivering van het gebruik van treinstation Voorschoten en het hernoemen zal worden besproken met de buurgemeente Voorschoten en Pro-Rail. 3.6.1 Internationale Wassenaarders betrekken bij beleidsvorming De internationale inwoners van Wassenaar brengen waardevolle kennis, ervaring en culturele perspectieven mee. In 2027 onderzoeken we op welke wijze we internationale inwoners het beste kunnen betrekken bij de gemeente en bij de beleidsvorming. Daarbij kijken we onder meer naar de mogelijkheden voor structureel overleg en andere vormen van participatie. Ook bij participatie voor beleidsvorming besteden we nadrukkelijk aandacht aan de toegankelijkheid voor internationale inwoners. Dit doen we onder meer door belangrijke informatie en participatiemogelijkheden waar nodig ook in het Engels aan te bieden en enquêtes ook in het Engels uit te vragen.

3.6.2 Versterken samenwerking internationale dienstverlening De gemeente Wassenaar versterkt de regionale samenwerking rondom de dienstverlening aan internationale inwoners. Daarbij benutten we de bestaande samenwerking met The Hague International Centre (THIC) en onderzoeken we welke regionale partners en samenwerkingsvormen het beste aansluiten bij de behoeften van internationale inwoners in Wassenaar. 3.7.1 Verordening winkeltijden aanpassen In 2027 wordt onderzocht hoe winkels op zondag eerder dan 12.00 uur open kunnen. Hierbij worden de wensen van ondernemers, inwoners en bezoekers betrokken en worden de huidige openingstijden op zondag van 12.00 tot 18.00 uur bezien. Dit leidt tot een voorstel voor aanpassing van de APV, dat aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 3.8.1 Buurt- en wijkinitiatieven gericht op sociale cohesie Vanaf 2027 stellen we extra budget beschikbaar voor buurt- en wijkinitiatieven die bijdragen aan ontmoeting, sociale samenhang en betrokkenheid van inwoners. Inwoners krijgen hiermee meer ruimte om zelf initiatieven voor hun buurt of wijk te ontwikkelen en uit te voeren. Zo stimuleren we inwoners om elkaar te ontmoeten, naar elkaar om te kijken en samen bij te dragen aan een prettige en betrokken leefomgeving.

Pagina 21 van 81 3.8.2 Verkenning mogelijkheid extra groen in wijken met veel woningen Ter bevordering van de sociale cohesie in wijken zal een verkennend onderzoek worden gehouden naar de mogelijkheid van vergroening van wijken met veel woningen. 3.8.3 Uitvoering actieplan geluid Het Actieplan Geluid is een verplicht programma onder de Omgevingswet. In het Actieplan Geluid Wassenaar 2024-2028 zijn zes locaties aangewezen waar te veel geluid van wegverkeer op de gevels van woningen is. Indien wordt besloten de huidige 30km zone aan te passen wordt beoordeeld of aanvullende maatregelen per locatie benodigd zijn. Er zijn per locatie maatregelen aangedragen om het geluid te beperken. Ook zijn er algemene maatregelen voorgesteld voor heel Wassenaar. Hier wordt aan gewerkt op passende momenten, zoals bij het opstellen van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan (geluidbeleid), zoveel mogelijk bij geplande herinrichting van wegen (‘werk met werk’) of bij regulier overleg met de politie (handhaving op geluid). 3.9.1 Energiestrategie In 2027 geven we verder uitvoering aan de lokale energietransitie. Het warmteprogramma vormt hiervoor de basis en wordt uitgewerkt in Buurtuitvoeringsplannen (BUP’s). Hiermee ondersteunen we buurten en particuliere woningeigenaren bij het verduurzamen van woningen, onder andere met energieadvies, collectieve acties en ondersteuning van buurtinitiatieven.

Ook loopt de Lokale Aanpak Isolatie (LAI) door. Na de tweede subsidieregeling wordt een derde en laatste subsidieronde voorbereid, met extra aandacht voor woningen binnen Verenigingen van Eigenaars (VvE’s). Daarnaast zetten we de energiehulp voor huishoudens met energiearmoede voort, in samenwerking met woningcorporaties Via de Regionale Energiestrategie (RES) werken we met gemeenten, provincie en waterschappen aan duurzame energie, energieopslag en warmteoplossingen. Lokaal blijven we inwoners betrekken via het platform Duurzaam Wassenaar. Netcongestie vraagt daarbij extra aandacht. We werken samen met de netbeheerders aan de uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet. De buurtgerichte aanpak met Liander wordt voortgezet en moet in 2027 leiden tot afspraken over een aanpak voor alle buurten. Ook worden voorbereidingen getroffen voor de plaatsing van een nieuw onderstation bij het Sterrenbad, om de capaciteit van het elektriciteitsnet te vergroten. 3.9.2 Toekomstigbestendige restafval inzameling Het invoeren van een vorm van tariefdifferentiatie wordt verkend en voor het zomerreces van 2027 volgt hierover een raadsvoorstel waarin ervaringen van andere gemeente worden meegenomen. We stimuleren inwoners beter afval te scheiden om de kosten zo laag mogelijk te houden en zo bij te dragen aan hergebruik van grondstoffen.

3.10.1 Actualisatie beheervisie openbare ruimte De huidige Beheervisie Openbare Ruimte 2024-2028 moet worden geactualiseerd. Aanpassing is nodig op belangrijke locaties waar veel inwoners samenkomen, het onderhoudsniveau extra goed te laten zijn en daarbij te investeren in alle wijken van Wassenaar. Ook wordt hierin aandacht besteed aan gezondheid, ontmoeting en toegankelijkheid. De visie komt tot stand met participatie van inwoners. Daarbij benutten we hun kennis, ervaringen en ideeën om de buitenruimte beter en toekomstbestendig in te richten. Pagina 22 van 81 Verbonden partijen/samenwerkingsverbanden Avalex Inzameling van afvalstoffen is geheel in handen gelegd van de Gemeenschappelijke regeling regionaal reinigingsbedrijf Avalex. Samen met Avalex is in de afgelopen jaren op het gebied van afval een breed palet aan beleid doorgevoerd. Denk hierbij onder andere aan de uitvoering van het nascheiden van PMD (Plastic, Metaal en Drankenkartons), het plaatsen van containers voor GFT bij hoogbouw, de strippenkaart op de milieustraat, de inzameling via het zijbeladingsvoertuig. Naar de toekomst wordt gekeken om een verdere bijdrage te leveren aan de visie van een afvalloze regio en om de stijging van de afvalstoffenheffing zoveel mogelijk te beperken. Hierbij letten we op de service aan inwoners en op duurzaamheidsdoelen.

Zo wordt door middel van blijvende communicatieve en educatie aandacht gegeven aan het verder voorkomen en het beter scheiden van afval. Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) In de MRDH werken 21 gemeenten samen aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat in de regio en het verbeteren van de bereikbaarheid van de regio. Wassenaar ontvangt subsidies van de MRDH voor projecten op het gebied van verkeer en vervoer. Op basis van de in 2026 vastgestelde visie op het economisch vestigingsklimaat en mobiliteitsvisie, zullen in 2027 een nieuwe Strategische Agenda en uitvoeringsprogramma worden vastgesteld. Deze geven inzicht in de impact en projecten die de MRDH wil realiseren in de periode 2027- 2030. Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) De gemeente heeft de uitvoering van wettelijke milieutaken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in de Omgevingswet genoemde regelingen, gedelegeerd aan de ODH. Deze taken zijn veelal vanuit landelijke wetgeving verplicht. Samenwerkingsverbanden Nationaal Park Hollandse Duinen Wassenaar is als strategisch partner onderdeel van Nationaal Park Hollandse Duinen. Het gebied verbindt natuur, landschap, cultureel erfgoed en de kust over de hele regio en biedt kansen om de bijzondere kwaliteiten van Wassenaar regionaal en bovenregionaal sterker te positioneren.

In 2027 zetten we de samenwerking voort en leveren we vanuit Wassenaar een bijdrage aan de verdere ontwikkeling en uitvoering van het gezamenlijke programma. Daarbij zetten we ons in voor het versterken van natuur en landschap, het beleefbaar maken van erfgoed en een goede balans tussen bescherming en toegankelijkheid. Zo benutten we de regionale samenwerking om de kwaliteiten van Wassenaar beter zichtbaar te maken en bij te dragen aan een toekomstbestendige leefomgeving. Projecten en investeringen Uitvoering Strandvisie en onderzoek jaaropenstelling strandpaviljoens We werken verder aan de uitvoering van de Strandvisie(visie 3.3.1), waarbij we de kwaliteit en aantrekkelijkheid van het strandgebied voor inwoners en bezoekers versterken. Nieuw is, dat we de mogelijkheden voor jaaropenstelling van strandpaviljoens onderzoeken.We brengen de effecten op recreatie, economie, natuur en leefomgeving in beeld en bepalen of en onder welke voorwaarden een ruimere openstelling wenselijk en haalbaar is. Pagina 23 van 81 Prinsenweg Voor de Prinsenweg zijn plannen voorbereid voor de wegconstructie, riolering en watertransportleiding. De herinrichting van de Prinsenweg wordt afgestemd op de uitkomsten van de evaluatie van de invoering van 30 km/u-wegen. Op basis daarvan wordt bepaald hoe de Prinsenweg toekomstbestendig zal worden ingericht.

Daarbij is bijzondere aandacht voor de verkeersafwikkeling en het waarborgen van de doorgang van het openbaar vervoer tijdens de werkzaamheden. De verdere voorbereiding en uitvoering van de werkzaamheden zullen integraal worden opgepakt waarbij de vervanging van de riolering zal worden meegenomen bij de herinrichting van de weg. De kosten voor de vervanging van de riolering waren al opgenomen in het in 2024 vastgestelde Integraal Waterketenplan (iWKp) 2024-2028 en worden gedekt vanuit de spaarvoorziening riolering. Voor de herinrichting van de weg is eerder een investeringskrediet van € 1.800.000 beschikbaar gesteld. Eventuele aanvullende kredietbehoefte zal worden meegenomen in een afzonderlijk raadsvoorstel nadat de uitgangspunten voor de herinrichting zijn vastgesteld. Herinrichting Oostdorp In 2024 en 2025 heeft St Willibrordus de 1e fase van de herinrichting van de wijk Oostdorp uitgevoerd. Hiervoor zijn oude woningen gesloopt en vervangen door nieuwe woningen. Ook heeft de gemeente de oude riolering vervangen door een gescheiden rioleringsstelsel. De nieuwbouw is opgeleverd in juli 2026. De bouwwegen zijn tijdelijk bestraat en in 2027 moeten het gebied rondom de nieuwbouw woonrijp gemaakt worden. Het is noodzakelijk de rijbaan definitief te straten en de voetpaden te vernieuwen.

Gelijktijdig moet onderzoek worden gedaan naar toepassing van klimaatadaptieve maatregelen en snelheidsremmende maatregelen. Voor het opnieuw straten en het vernieuwen van de voetpaden is in 2027 een investeringskrediet van € 450.000 nodig. In 2028 zal de 2e fase van de herinrichting van de wijk Oostdorp van start gaan. Ook hier zal oude riolering worden vervangen door een gescheiden rioleringsstelsel. Herinrichting wijk Binnen Klingen In de wijk Binnen Klingen voldoen de voetpaden en delen van de rijbaan niet aan het gewenste kwaliteitsniveau. Er is achterstallig onderhoud en de materialen in de voetpaden is aan het einde van de levensduur. Daarom moeten de voetpaden en delen van de rijbaan opnieuw worden bestraat. De werkzaamheden zullen wijkgericht worden uitgevoerd. Voortgang Warenar In 2027 werken we de plannen voor onderhoud, verduurzaming en renovatie van Warenar verder uit. We bereiden ook de aanbesteding voor. Volgens de huidige planning is de vernieuwde Warenar in het tweede kwartaal van 2029 klaar. Samen met betrokken partijen werken we ook aan de toekomstige functie van de Warenar. We willen de Warenar verder ontwikkelen als plek voor ontmoeting en cultuur, met ruimte voor initiatieven, samenwerking en talentontwikkeling. In 2027 werken we uit wat daarvoor nodig is en maken we afspraken over de toekomstige exploitatie.

Pagina 24 van 81 Draf- en renbaan Duindigt Met het gevestigde voorkeursrecht houdt de gemeente regie op de toekomstige ontwikkeling van het gebied. Op basis van het rapport De toekomst van Duindigt werken we de ontwikkelmogelijkheden verder uit en voeren we de benodigde werkzaamheden uit binnen de door de gemeenteraad vastgestelde financiële kaders. Daarbij houden we rekening met de lopende juridische procedures waaronder: • een beroepsprocedure tegen de voorkeursrechtbeschikking; • een beroepsprocedure tegen het besluit tot weigering van ontheffing van de aanbiedingsplicht; • de behandeling van een nietigverklaringsprocedure met betrekking tot de tussen Stichting Behoud; • Renbaan Duindigt en Stichting Villa Betty gesloten koopovereenkomst; • de afhandeling van ingediende Woo-verzoeken. Programma Noordrand Meer ruimte voor natuur en recreatie, met behoud van de agrariërs en versterking van het cultuurhistorisch waardevolle landshap, dat is waar het Programma Noordrand over gaat. Nadat in oktober 2025 het Programma Noordrand door het college is vastgesteld, is direct gestart met de realisatie van grootschalige nieuwe natuur op het voormalige vliegkamp Valkenburg. Begin 2026 is de tankgracht hersteld. In 2027 werken we verder aan de uitvoering van het Programma.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://wassenaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e056c1f1-430e-4c64-ac40-31f19e999e0e?agendaItemId=fd21df94-13e1-4961-ad20-d64c408ad677