Bijlage 1. Begroting 2026

Colofon: uitgave gemeente Wassenaar Oktober 2025 Inlichtingen: gemeente@wassenaar.nl

Pagina 2 van 120

INHOUDSOPGAVE Inleiding ..................................................................................................................................................... 5 Leeswijzer………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6 Informatieve afbeelding ............................................................................................................................... 9 Programmabegroting ................................................................................................................................ 10 Programma's ............................................................................................................................................. 11 P1 Veiligheid en handhaving ...................................................................................................................... 11 P2 Mens en maatschappij .......................................................................................................................... 18 P3 Bestuur en middelen............................................................................................................................. 33 P4 Fysieke leefomgeving ...........................................................................................................................

42 P5 Natuur, klimaat en mobiliteit ................................................................................................................. 49 Beleidsindicatoren..................................................................................................................................... 58 Recapitulatie ............................................................................................................................................ 60 Paragrafen ................................................................................................................................................ 61 Paragraaf Lokale heffingen......................................................................................................................... 61 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 72 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 84 Paragraaf Financiering ............................................................................................................................... 88 Paragraaf Bedrijfsvoering ..........................................................................................................................

94 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................................... 99 Paragraaf Openbaarheid ...........................................................................................................................104 Paragraaf Grondbeleid ..............................................................................................................................105 Financiële begroting................................................................................................................................

107 Uitgangspunten .......................................................................................................................................107 Meerjarenbeeld 2026-2029 .......................................................................................................................108 Toelichting meerjarenperspectief ...............................................................................................................110 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................................111 Mutaties reserves per programma .............................................................................................................112 Overzicht baten en lasten per taakveld .......................................................................................................113 Bijlagen ...................................................................................................................................................

115 Totaaloverzicht investeringen ....................................................................................................................116 Reserves en voorzieningen .......................................................................................................................118 Overzicht begrotingssubsidies ...................................................................................................................120

Pagina 3 van 120

Pagina 4 van 120

Inleiding

Beste Wassenaarders, Voor u ligt de Begroting 2026 en de meerjarenraming tot en met 2029. In deze begroting laat het gemeentebestuur zien hoe wij onze middelen in 2026 inzetten voor onder andere veiligheid, zorg, sport, onderwijs, wegen en het beheer van onze groene en leefbare openbare ruimte. Met trots kunnen wij melden dat de begrotingen voor 2026 en 2027 structureel sluitend zijn. Daarmee voldoen we aan de eisen van de provincie Zuid-Holland en het advies van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Dat geeft vertrouwen in de stabiliteit van onze financiële aanpak. Het gevreesde ‘ravijnjaar’ 2026 blijkt minder zwaar dan verwacht, dankzij extra middelen van het Rijk en eerder doorgevoerde ombuigingen. Toch is dit geen oplossing voor de structurele scheefgroei tussen de taken die gemeenten uitvoeren en de financiering die daar tegenover staat. Voor de jaren 2028 en 2029 blijft het beeld onzeker. Wij houden daarom voortdurend de vinger aan de pols en sturen bij waar nodig. In de afgelopen periode hebben wij al noodzakelijke keuzes gemaakt en ombuigingen doorgevoerd. Daardoor zijn de financiën op orde en is er in deze begroting ruimte voor nieuw beleid.

Belangrijke ambities krijgen zo een vervolg zoals de uitvoering van de Sportvisie, het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs, de doorontwikkeling van het Sociaal Team Wassenaar (STW) en investeringen in de veiligheid van Wassenaar. Daarbij hebben we steeds het uitgangspunt gehanteerd dat onze inwoners niet onevenredig worden belast. Tegelijkertijd investeren we in de toekomst van Wassenaar. Er wordt gewerkt aan de uitvoering van projecten als de renovatie van De Warenar en Raadhuis De Paauw, de woningbouwopgaven, de ontwikkeling van een gemeentewinkel en gemeentewerf-, en de uitvoering van de Strandvisie en Economische Visie. Deze investeringen zijn nodig om Wassenaar aantrekkelijk, leefbaar en vitaal te houden voor huidige en toekomstige generaties. Het college kiest ervoor om, waar nodig, verantwoord te lenen binnen de normen van de VNG en het toezichtkader van de provincie. Daarnaast staan we voor echte uitdagingen richting de toekomst. De bijdrage vanuit het Rijk blijft onder druk staan, onder meer doordat in Wassenaar minder woningbouw plaatsvindt dan in andere gemeenten. Ook de vergrijzing en het gegeven dat een relatief kleine groep inwoners jaarlijks een hoog voorzieningenniveau moet bekostigen, spelen mee. Het college wil daar de komende periode richting aan geven en het gesprek hierover breed voeren. Ik nodig u uit om kennis te nemen van deze begroting.

Met elkaar zorgen we ervoor dat Wassenaar financieel gezond blijft en tegelijkertijd een gemeenschap waar het goed wonen, werken en samenleven is. Namens het college van burgemeester en wethouders, Met hartelijke groet, Laurens van Doeveren wethouder Financiën, Economie en Sport

Pagina 5 van 120

Leeswijzer

In deze leeswijzer wordt u meegenomen in de structuur van de begroting. De begroting is onderverdeeld in de programmabegroting en de financiële begroting. De begroting start met een inleiding waarin het college de plannen voor het komende jaar op hoofdlijnen toelicht. De programmabegroting bestaat uit vijf programma’s. De collegeleden hebben in hun portefeuilles verantwoordelijkheid voor taakvelden binnen verschillende programma's: •

Programma 1: Veiligheid en Handhaving

•

Programma 2: Mens en Maatschappij

•

Programma 3: Bestuur en Middelen

•

Programma 4: Fysieke Leefomgeving

•

Programma 5: Natuur, Klimaat en Mobiliteit

Opbouw programma’s Ieder programma is op dezelfde manier opgebouwd. Bovenaan ieder programma staan de 'duurzame ontwikkelingsdoelstellingen' weergegeven waar het programma aan bijdraagt. Deze doelstellingen betreffen de 17 Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties (VN) waar Nederland zich, net als 193 andere landen, aan verbonden heeft. Na de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen wordt de visie uiteengezet op de belangrijkste onderwerpen van dat programma. Deze visie wordt vertaald in een aantal doelstellingen, waarmee op een actieve manier wordt aangegeven waar dit college zich deze periode voor inzet. Deze doelstellingen worden concreet gemaakt aan de hand van resultaten. De resultaten worden eerst overzichtelijk opgesomd, waarna ze worden toegelicht in de tekst die volgt. Aan de nummering van de resultaten is te zien aan welke doelstelling ze bijdragen. Bijvoorbeeld: resultaten 1.1, 1.2 en 1.3 dragen bij aan doelstelling 1, resultaten 2.1, 2.2 en 2.3 dragen bij aan doelstelling 2, etc. In ieder programma wordt een toelichting gegeven over de relevante Verbonden partijen. Verbonden partijen zijn de samenwerkingsverbanden waar we als gemeente aan deelnemen om onze taken uit te kunnen voeren of om onze doelen te bereiken. Er wordt hier een korte uitleg gegeven over de relevante verbonden partijen.

Voor de financiële aspecten van deze verbanden, wordt verwezen naar de paragraaf 'Verbonden partijen', onderdeel van de Verplichte Paragrafen. Na de toelichting op de Verbonden partijen, volgt het overzicht van de belangrijkste projecten en investeringen. Bij een aantal programma's worden effectindicatoren gepresenteerd waarmee door de jaren heen gemonitord kan worden welke stappen er worden gezet om de doelstellingen van het programma te bereiken. Dit zijn meetbare indicatoren waarmee de ontwikkelingen door de jaren inzichtelijk gemaakt worden en waarmee onze resultaten gemakkelijk kunnen worden vergeleken met die van andere gemeenten uit het land.

Pagina 6 van 120

Elk programma sluit af met een overzicht van baten en laten per programma. Vanaf 2026 is het overzicht van de investeringen opgenomen in de bijlagen en worden de financiële aspecten van de investeringen niet meer bij ieder programma gepresenteerd. De financiële toelichtingen hebben betrekking op de resultaten voor bedragen van € 50.000 of hoger, conform de Financiële Verordening gemeente Wassenaar 2025. Hierbij wordt voortgeborduurd op de eerder gegeven toelichting in de Kadernota 2026, de structurele gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 en de mutaties na Kadernota 2026. Met de inwerkingtreding van het nieuwe subsidiebeleid (vastgesteld door de gemeenteraad op 26 november 2024) is het instrument ‘begrotingssubsidie’ als expliciete vorm van subsidieverlening geïntroduceerd. De begrotingssubsidie is een instrument uit de Algemene wet bestuursrecht dat kan dienen als grondslag voor subsidieverstrekking. Voor de begrotingssubsidies, dient zowel de subsidieontvanger als het bijbehorende bedrag expliciet in de begroting vermeld te worden. Een overzicht van de begrotingssubsidies voor 2026 is opgenomen in de bijlagen bij deze begroting. Deze bedragen zijn reeds begroot. Voor de overige subsidieverstrekkingen is de grondslag de Algemene Subsidieverordening ofwel de specifieke subsidieregeling van toepassing.

Na de beschrijving van de vijf programma’s, worden van alle programma’s de landelijk verplichte beleidsindicatoren op een rij gezet, gevolgd door de recapitulatie van alle programma's. Hierna volgen de conform het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording, artikel 9-16a) Verplichte Paragrafen. In de Verplichte Paragrafen zijn de volgende paragrafen opgenomen: •

Paragraaf Lokale heffingen

•

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

•

Paragraaf Onderhoud van kapitaalgoederen

•

Paragraaf Financiering

•

Paragraaf Bedrijfsvoering

•

Paragraaf Verbonden partijen

•

Paragraaf Grondbeleid

•

Paragraaf Openbaarheid

Na deze paragrafen volgt de financiële begroting. Deze bestaat uit een overzicht van baten en lasten en een toelichting op het gepresenteerde meerjarenbeeld. In de afronding in de tabellen kan het voorkomen dat er minimale afrondingsverschillen zitten.

Veel leesplezier toegewenst!

Pagina 7 van 120

Pagina 8 van 120

Informatieve afbeelding

Pagina 9 van 120

Programmabegroting

Pagina 10 van 120

Programma's

P1 Veiligheid en handhaving

Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's)

Visie Een dorp waar mensen veilig en goed leven, wonen, werken en zich thuis voelen. Het hebben van een schone, hele en veilige leefomgeving is daarbij een randvoorwaarde. Doelstellingen 1. Stellen van veiligheidsprioriteiten. 2. Handhaving van de openbare orde. 3. Kunnen inspelen op thema's als omgaan met onbegrepen gedrag en meervoudig sociale problematiek door snel te schakelen en mensgericht te helpen. 4. Behouden van noodzakelijke hulpdiensten voor en binnen de gemeente Wassenaar. 5. Bestrijden van ondermijnende criminaliteit.

Pagina 11 van 120

Wat gaan we daarvoor doen ?

Belangrijkste resultaten voor 2026 1.1

Uitgevoerd Uitvoeringsplan 2026 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027

1.2

Geëvalueerd Uitvoeringsplan 2026 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027

1.3

Verhoogde maatschappelijke weerbaarheid

2.1

Uitgevoerd Uitvoeringsprogramma 2026 U&H-strategie (inclusief Uitvoering Pilot Handhaving)

2.2

Geëvalueerd Uitvoeringsprogramma 2026 U&H-strategie 2025-2028

3.1

Ontwikkelde Aanpak Voorkoming Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek

4.1

Doorontwikkelde samenwerking strandveiligheid

4.2

Geëvalueerde en doorontwikkelde gemeentelijke crisisbeheersing, bevolkingszorg en crisiscommunicatie

5.1

Uitvoering gegeven aan het Uitvoeringsplan 2026 van de Wassenaarse ondermijningsaanpak

1.1

Uitgevoerd Uitvoeringsplan 2026 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027

Jaarlijks wordt er op basis van het door de gemeenteraad vastgestelde Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 (hierna: IVB) een uitvoeringsplan opgesteld. De veiligheidsprioriteiten die uit het IVB volgen zijn de volgende: • Leefbaarheid: fysieke kwaliteit en verkeersveiligheid; • Buurt en veiligheid: objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid; • Zorg en veiligheid: sociale kwaliteit en jeugd en veiligheid; • Ondermijnende criminaliteit. 1.2

Geëvalueerd Uitvoeringsplan 2026 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027

In december 2026 is het Uitvoeringsplan 2026 geëvalueerd. De aanbevelingen en bijstellingen uit deze evaluatie vormen inbreng voor het Uitvoeringsplan 2027. 1.3

Verhoogde maatschappelijke weerbaarheid

De verslechterde veiligheidssituatie in de wereld maakt het noodzakelijk om de weerbaarheid van de samenleving te verhogen. De regie voor de versterking van de nationale veiligheid ligt bij de overheid, maar voor een weerbare samenleving zijn ook bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en burgers nodig. Gemeenten spelen hier lokaal een belangrijke coördinerende rol in. In Wassenaar zal in 2026 het reeds opgezette project weerbaarheid verder opgepakt worden. Aandachtspunten hierin zijn onder meer het risicobesef bij de bevolking en het stimuleren van zelfredzaamheid, langdurige (meer dan 72 uur) bevolkingszorg door de gemeente en eigen bedrijfscontinuïteit om de belangrijkste gemeentelijke processen beschikbaar te houden.

Pagina 12 van 120

Naast het vergroten van de weerbaarheid zal ook nadrukkelijk ingezet worden op wat de lokale sociaal maatschappelijke partners, bedrijven en instellingen samen met de gemeente kunnen betekenen voor Wassenaar in geval van een (langdurende) crisis. Dit zal worden uitgewerkt in een actieplan en verschillende scenario's (zoals stroomuitval, digitale aanval). 2.1

Uitgevoerd Uitvoeringsprogramma 2026 U&H-strategie (inclusief Uitvoering Pilot

Handhaving) In de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025-2028 (hierna: U&H-strategie) is zowel de inzet als de uitvoering van toezicht en handhaving in de openbare ruimte in de gemeente Wassenaar vastgelegd. De focus ligt, naast de reguliere werkzaamheden, op: • betere communicatie met en voorlichting aan de inwoners; • toezicht en handhaving wordt meer zichtbaar; • implementatie en borging Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen; • heldere en eenduidig beleid vastleggen; • implementatie van een eenduidige en nieuwe werkwijze; • voldoende en gekwalificeerd personeel beschikbaar. Vanuit dit beleid wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld waarin de concrete uitvoering voor het betreffende jaar binnen de kaders worden aangegeven. In de Kadernota 2026 zijn extra middelen geraamd voor de Uitvoering Pilot Handhaving om uitvoering te geven aan de verbetering van de handhaving. In het Uitvoeringsprogramma 2026 van de U&H-strategie zal de uitvoering hiervan nader worden uitgewerkt. Hierbij zal ingezet worden op meer ambtshalve controles in het kader van de Omgevingswet. 2.2

Geëvalueerd Uitvoeringsprogramma 2026 U&H-strategie 2025-2028

De evaluatie van het Uitvoeringsprogramma 2026 zal in december 2026 plaatsvinden. De aanbevelingen en bijstellingen uit deze evaluatie vormen de input voor het uitvoeringsplan 2027. 3.1

Ontwikkelde Aanpak Voorkoming Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek

In 2025 is de Lokale Kamer verder geoptimaliseerd. Hierdoor is er niet alleen meer effectiviteit in het aanpakken van complexe casussen, maar ontstaat er ook ruimte om preventiever te werken. Met Aanpak Voorkoming Escalatie worden de stappen en werkwijzen die leiden naar een eventuele inzet van de Lokale Kamer Zorg en Veiligheid duidelijk vastgelegd. Dit bevordert de samenwerking tussen het veiligheidsdomein, het sociaal domein en ketenpartners. 4.1

Doorontwikkelde samenwerking strandveiligheid

De gemeente Wassenaar heeft ook in 2026 actief samengewerkt met de hulpdiensten en de Wassenaarse Reddingsbrigade (WRB) om het strand voor inwoners, toeristen en andere bezoekers zo veilig mogelijk te houden. De samenwerking met andere kustgemeenten wordt in 2026 voortgezet. In het landelijk samenwerkingsproject “Het Strand Veilig” werken gemeenten samen op het gebied van strandveiligheid, reddingsbrigade en Pagina 13 van 120

communicatie met strandbezoekers. Gezamenlijk is in 2024 een Strand-App ontwikkeld waarin alle informatie te vinden is over veiligheid, bereikbaarheid en andere voorzieningen op het strand. Ook worden hierin de vlaggen toegelicht waarmee aan bezoekers gecommuniceerd wordt over de veiligheid op het strand en in het water. In 2026 is er via gemeentelijke communicatie meer aandacht gevraagd voor het gebruik van de StrandApp. De WRB sluit zich aan bij Reddingsbrigade Nederland. Dit is de landelijke koepelorganisatie voor reddingsbrigades. Deze verbreding naar een groter netwerk biedt verschillende voordelen op het gebied van onder andere samenwerking, trainingen en ondersteuning. Zoals ieder jaar zal na het strandseizoen 2026 een evaluatie plaatsvinden over de inzet van de WRB. 4.2

Geëvalueerde en doorontwikkelde gemeentelijke crisisbeheersing, bevolkingszorg en

crisiscommunicatie De gemeenten in Haaglanden treffen ten behoeve van de bestrijding van incidenten en rampen/crises de juiste voorzieningen zodat de gemeentelijke taken – deels regulier, deels voorgeschreven in de Wet Veiligheidsregio’s – uitgevoerd kunnen worden. Het treffen van deze voorzieningen noemen we ‘gemeentelijke crisisbeheersing’. Hieronder vallen de gemeentelijke crisisorganisatie, bevolkingszorg en crisiscommunicatie. Kaders hiervoor zijn vastgelegd in de visie op gemeentelijke crisisbeheersing die door de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is opgesteld. Eind 2025 is de nieuwe gemeentelijke crisisorganisatie, bevolkingszorg en crisiscommunicatie geëvalueerd. Aan de aandachtpunten uit de evaluatie zal uitvoering worden gegeven. In het algemeen zal aandacht gevraagd worden voor de rol die gemeentelijke ambtenaren hebben ten aanzien van gemeentelijke taken in een eventuele crisis. Hiervoor zal ook een crisisoproepsysteem worden ingericht. In 2026 worden de sleutelfunctionarissen van de gemeentelijke crisisorganisatie getraind op hun rol, taak en verantwoordelijkheid. Ook worden er zowel op bestuurlijk als op managementniveau in de gemeente Wassenaar crisisoefeningen georganiseerd. 5.1

Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan 2026 van de Wassenaarse ondermijningsaanpak

In het ondermijningsbeleid Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025-2028 dat door de gemeenteraad is vastgesteld komen drie pijlers naar voren: •

bewustwording en weerbaarheid;

•

aanpakken;

•

voorkomen.

In december 2026 is het Uitvoeringsplan 2026 geëvalueerd. De aanbevelingen en bijstellingen uit deze evaluatie vormen inbreng voor het Uitvoeringsplan 2027. Vooruitlopend op het Uitvoeringsplan 2026 zal in ieder geval verder invulling worden gegeven aan het nieuwe interne bewustwordingsprogramma, de publiekscampagne tegen ondermijning en het vormgeven van het beleid voor het tegengaan van mensenhandel. Ook dit jaar blijven we onverminderd op de bestuursrechtelijk aanpak (op basis van bestuurlijk rapportages van de politie) inzetten. Daarnaast zal onderzocht worden hoe de capaciteit voor de uitvoering van het Bibobbeleid kan worden vergroot. Bibob is een belangrijk (preventief) bestuursrechtelijk instrument ter voorkoming van crimineel gebruik bij gemeentelijke transacties (vastgoed) en het verstrekken van vergunningen Omgevingswet, zorgfraude). Pagina 14 van 120

Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden

Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is een door de Wet Veiligheidsregio’s verplichte gemeenschappelijke regeling. Nederland kent 25 veiligheidsregio’s, waarbij elke regio anders is georganiseerd en andere taken kent. De aangesloten gemeenten van de VRH zijn: gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. De VRH voert taken uit op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, gemeentelijke crisisbeheersing en multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing. Brandweerzorg Maatschappelijk gezien vinden in hoog tempo ontwikkelingen plaats die leiden tot nieuwe risico’s en een veranderende hulpvraag vanuit de samenleving. Twee concrete ontwikkelingen waarmee de brandweer in dit kader te maken heeft, zijn verdichting en energietransitie, beide leidend tot een meer specialistische aanpak van brandweerzorg. Zo maken geplaatste zonnepanelen het lastig eronder te blussen en staan door de dichte bebouwing aanrijtijden onder druk. Ingewikkelde of hoge gebouwconstructies stellen specifieke eisen aan brandweerzorg en brengen risico’s met zich mee voor personeel.

Een ander aandachtspunt is duurzame inzetbaarheid van brandweerpersoneel, waarbij rekening wordt gehouden met de zware aard van het werk, het zorgdragen voor voldoende loopbaanperspectief en het langer moeten doorwerken door het opschuiven van de AOW-leeftijd. Bovengenoemde ontwikkelingen zijn opgenomen in het Meerjarenbeleidsplan 2020-2025. Een nieuw beleidsplan 2026-2030 is in ontwikkeling. Gemeentelijke crisisbeheersing/bevolkingszorg Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren en voorbereiden van de gemeentelijke crisisorganisatie, bevolkingszorg en crisiscommunicatie. Het regionaal beleidsplan rampenbestrijding en crisisbeheersing beschrijft het beleid van de veiligheidsregio ten aanzien van de multidisciplinaire voorbereiding op en aanpak van rampen en crises voor de periode 2023-2026. Samen met het crisisplan vormen het risicoprofiel en het beleidsplan het uitgangspunt voor een efficiënte en effectieve organisatie van de voorbereiding op en aanpak van grootschalige incidenten, rampen en crises. De VRH zorgt voor het multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen van multidisciplinaire crisisfunctionarissen en crisisteams waarmee zij vakbekwaam worden en blijven. Met deze oefeningen doen ambtenaren van de gemeente Wassenaar mee die een regionale of lokale rol vervullen in de crisisorganisatie.

De VRH zal geen brede taak vervullen ten aanzien van maatschappelijke weerbaarheid, dit is in de regio Haaglanden een gemeentelijke taak. De gemeente Wassenaar is in 2025 gestart met dit thema en zal hier in 2026 verder vorm aan geven zodat inwoners en gemeenten maatschappelijk weerbaarder worden. Rampenbestrijding en crisisbeheersing In de multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing werken de brandweer, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie Haaglanden (GHOR), de gemeenten en de Politie Eenheid Den Haag samen om zo effectief mogelijk te reageren op een ramp of crisis. Om de kwaliteit van het werk te blijven garanderen moet

Pagina 15 van 120

de veiligheidsregio blijven inspelen op (toekomstige) maatschappelijke trends, ontwikkelingen en wijziging van wet- en regelgeving. In navolging van de evaluatie van de Wet Veiligheidsregio’s zijn landelijk bestuurlijke afspraken gemaakt om de crisisbeheersing en de informatiepositie landelijk te versterken. Onderdeel van deze afspraken is een geleidelijk opbouwende structurele toevoeging in de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR) die veiligheidsregio’s van het Rijk ontvangen. Deze gelden zijn specifiek bestemd voor de versterking van de crisisbeheersing en informatiepositie. Vanaf 2026 wordt op deze BDUR een bezuiniging van 10% ingeboekt door het Rijk. Naast opgelegde bezuinigingen vanuit gemeenten betekent dit voor de veiligheidsregio dat zij kritisch zal kijken naar haar uit te voeren taken. Geneeskundige hulpverlening De GHOR is integraal onderdeel van het systeem van veiligheidszorg in Nederland. Voor een goede hulpverlening moet zij zorgdragen voor een effectieve en efficiënte samenwerking tussen de zorgketen en de fysieke veiligheidspartners: brandweer, politie en gemeenten. Deze publieke taak wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van het Openbaar Bestuur en het opperbevel van de burgemeester (lokale rampen en crises) of de voorzitter van de Veiligheidsregio (bovenlokale rampen en crises).

Hiermee is de GHOR hét aanspreekpunt voor het Openbaar Bestuur bij kwesties op het gebied van opgeschaalde acute en publieke zorg. De GHOR stelt een beleidsplan op voor de periode 2025-2028, waarin dezelfde thema’s terug komen uit eerdere beleidsperiodes zoals informatiemanagement, netwerkmanagement en bovenregionale samenwerking. Gemeentelijke bijdrage De financiering van Veiligheidsregio Haaglanden is hybride van aard en bestaat uit gemeentelijke bijdragen en Rijksmiddelen voor specifieke taken zoals rampenbestrijding en crisisbeheersing (BDUR). Het financieel verdeelmodel is de basis voor de hoogte van de gemeentelijke bijdrage aan de VRH per gemeente. Elke vier jaar word dit verdeelmodel geëvalueerd, in 2025 zal dit opnieuw plaatsvinden. De evaluatie van het huidige verdeelmodel zal in 2026 gereedkomen. De evaluatie richt zich op een toekomstbestendige verdeling van de gemeentelijke bijdragen waarbij beleidsmatige ontwikkelingen in ogenschouw worden genomen. Er wordt aandacht besteed aan mogelijkheden om ‘couleur locale’ voldoende te ondersteunen, ontwikkelingen in het gemeentefonds te koppelen en mogelijkheden om groei van inwoners structureel mee te nemen in het verdeelmodel. Als de uitkomsten van de evaluatie daartoe aanleiding geven zal de VRH in 2026 een nieuw financieel verdeelmodel opstellen.

Pagina 16 van 120

Wat gaat het kosten ? Programma

Tabel 1.1 Baten en lasten P1 Veiligheid en Handhaving Programma: P1 Veiligheid en

Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Baten

110

105

105

105

105

105

Lasten

-4.335

-4.641

-4.641

-4.591

-4.591

-4.591

Saldo van baten en lasten

-4.225

-4.535

-4.536

-4.486

-4.486

-4.486

Onttrekking reserves

0

0

0

0

0

0

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

-4.225

-4.535

-4.536

-4.486

-4.486

-4.486

handhaving ( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000

Geraamde resultaat

Toelichting begroot 2026 Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) (nadeel hogere lasten in 2026 € 48.000) De gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden voor 2026 is licht gestegen ten opzichte van 2025. Dit heeft te maken geïndexeerde prijzen die deels worden gecompenseerd door bezuinigingsmaatregelen. Deze voorgestelde bezuinigingen door de VRH voldoen niet aan de taakstelling van 2% lastenverlaging zoals opgenomen in de kaderbrief gemeenschappelijke regelingen. Wel komt de VRH tot een incidentele bezuiniging van 4% in 2026 en 2027 en structureel tot een bezuiniging van 1%, door scherper en realistischer te begroten. Ook zal de VRH de bestemmingsreserve inzetten om eenmalig een besparing te realiseren van 3%. De VRH heeft kritisch gekeken naar overhead en personele lasten. De VRH geeft aan dat de overhead van de VRH met 16% aanzienlijk lager ligt dan het landelijk gemiddelde van 21% bij veiligheidsregio's. Deze lage overhead komt voort uit eerdere bezuinigings- en besparingsopdrachten die de VRH heeft uitgevoerd. Vanuit financieel oogpunt zijn met bovenstaande maatregelen de besparingsmogelijkheden voor de VRH benut. Verder bezuinigen zou leiden tot sluiting van kazernes wat leidt tot langere opkomsttijden en het later starten van effectieve bestrijding. Als gemeente Wassenaar hechten we sterk aan onze (deels) vrijwillige brandweerkazerne.

In de zienswijze van de gemeente Wassenaar op de begroting van de VRH is echter wel opnieuw gevraagd om mogelijkheden tot bezuinigen te blijven onderzoeken. Uitvoering Pilot Handhaving (nadeel hogere lasten in 2026 € 50.000) In 2026 zal een pilot uitgevoerd gaan worden om uitvoering te geven aan verbeterde handhaving. In het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 zal de uitvoering nader worden uitgewerkt.

Pagina 17 van 120

P2 Mens en maatschappij

Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's)

Visie Wassenaar is een inclusieve gemeente, waar iedereen prettig kan leven. Een plek waar onze kinderen gezond en veilig kunnen opgroeien en waar onze ouderen langer vitaal kunnen blijven. We behouden goede welzijnsen zorgvoorzieningen. We geven uitvoering aan bestaand beleid en anticiperen op maatschappelijke ontwikkelen met het (her-)formuleren van nieuw beleid. De gemeente, inwoners en maatschappelijke instellingen ondersteunen elkaar. Een integrale en efficiënte (nauwe) samenwerking is daarvoor een voorwaarde. Om de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg te garanderen, dient deze in financieel en maatschappelijk opzicht en qua personele bezetting houdbaar te zijn. Dit vraagt om scherpe keuzes in prioritering, waarbij de mens centraal staat. Daarbij wordt goed gekeken naar de hulpvraag en situatie per individu. We handelen vanuit vertrouwen en respect, normaliseren zorg volgens landelijke richtlijnen en maken waar mogelijk gebruik van landelijke financiering en fondsen. We vergroten de inwonersparticipatie en daarmee de betrokkenheid van zowel jeugdigen als ouderen bij de totstandkoming van beleid. Doelstellingen 1. Een sterk maatschappelijk middenveld; focus op preventie. 2. Sociaal Team Wassenaar; integrale samenwerking in het sociaal domein. 3. Jeugdbeleid; betrokkenheid van de jeugd vergroten. 4.

Subsidie- en inkoopbeleid; optimalisatie subsidies en inkoop voor zowel gemeente als ketenpartners. 5. Inclusie; iedereen doet mee in Wassenaar.

Pagina 18 van 120

6. Sport en cultuur; lichamelijke en geestelijke gezondheid en verbinding tussen de inwoners. 7. Gezondheidszorg; voldoende gezondheidszorg voor de inwoners in en om Wassenaar.

Wat gaan we daarvoor doen ?

Belangrijkste resultaten voor 2026 1.1

Uitvoeringsprogramma’s voortkomend uit beleidsplan Sociaal Domein

1.2

Georganiseerde activiteiten ter bevordering van het versterken van de sociale basis

1.3

Nieuwe Verordening en beleidsregels Wet maatschappelijke ondersteuning (inclusief respijtzorg)

1.4

Getroffen voorbereidingen voor invoering eigen bijdrage Wmo

1.5

Versterkt lokale implementatie Participatiewet in Balans

1.6

Gefaseerd geïmplementeerd minimabeleid

1.7

Consulenten Participatiewet op locatie

2.1

Het Sociaal Team Wassenaar (STW) zet in op doorontwikkeling naar het ‘stevige lokale team’

3.1

Jeugdigen worden betrokken bij de lokale democratie

3.2

Voorlichting gegeven aan jongeren over gezondheidsbevordering

3.3

Hervormingsagenda Jeugd en uitvoering bestuurlijke opdracht kostenbeheersing Jeugdhulp

3.4

Regionale inkoop jeugdhulp

4.1

Evaluatie van het subsidiebeleid (maatschappelijke) organisaties

5.1

Uitvoering Lokale Inclusieagenda

5.2

Toegang tot goed onderwijs voor iedereen

5.3

Bijdrage geleverd aan de regionale woonzorgvisie en lokale woonvormen bijzondere doelgroepen

5.4

Uitvoering gegeven aan de opvangopgave van asielzoekers

5.5

Uitvoering gegeven aan de opvangopgave van Oekraïense ontheemden

6.1

De actiepunten van de Sportvisie gemeente Wassenaar 2025 worden uitgevoerd

6.2

Sporthal De Schulpwei is in gebruik genomen voor aanvullende sportactiviteiten

6.3

Er is een opgesteld Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur

6.4

Renovatie en verduurzaming theater Warenar van start gegaan

7.1

Het programma Mentaal Lokaal Wassenaar en mentale gezondheid is geborgd

7.2

Er wordt voldaan aan de wettelijke verplichting suïcidepreventie

7.3

Er is een uitgewerkte aanpak voor het lokaal gezondheidsbeleid

1.1

Uitvoeringsprogramma’s voortkomend uit beleidsplan Sociaal Domein

In 2025 zijn de volgende uitvoeringsprogramma’s vastgesteld: het Uitvoeringsprogramma Welzijn en Zorg (hierin zijn ook de acties van het Sociaal Team Wassenaar opgenomen) en de Lokale Inclusieagenda. In 2026 Pagina 19 van 120

worden de Lokale Educatieve Agenda en het Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur opgesteld. In 2026 worden de activiteiten vanuit de lopende Uitvoeringsprogramma's en de lokale agenda's gemonitord en bijgesteld waar nodig. 1.2

Georganiseerde activiteiten ter bevordering van het versterken van de sociale basis

De sociale basis bestaat uit eerstelijns voorzieningen zoals het Sociaal Team Wassenaar, het CJG, Veilig thuis alsmede preventieve maatregelen als de praktijkondersteuner jeugd en gezin bij de huisarts als meldpunt bezorgd. Met de Rijksmiddelen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) worden activiteiten georganiseerd ter bevordering van lichamelijke en geestelijke gezondheid en het versterken van de sociale basis. Daarnaast zetten ook diverse partijen in het maatschappelijk veld zich in voor deze doelen. We informeren deze maatschappelijke organisaties over de financiële uitdagingen voor de gemeente vanaf 2026 en verder, en denken samen met hen na over mogelijkheden voor de toekomst. In 2026 wordt het beheer van de drie ontmoetingscentra (De Peppel, De Plataan en De Oosthof) door de Stichting Maatschappelijke Ondersteuning Wassenaar (SMOW) geborgd. Deze centra spelen een cruciale rol in het versterken van de sociale basis, het tegengaan van eenzaamheid en het bieden van laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners. In 2026 vervult de Vrijwilligerscentrale Wassenaar (VCW) een sterkere rol in het ondersteunen van kleine vrijwilligersorganisaties via begeleiding, advies en kennisdeling. Het digitale platform wassenaardoet.nl wordt actief ingezet op zichtbaarheid van werving van vrijwilligers.

Daarnaast wordt informatie over fondsenwerving beter toegankelijk gemaakt om cofinanciering voor maatschappelijke projecten te stimuleren. 1.3

Nieuwe Verordening en beleidsregels Wet maatschappelijke ondersteuning (inclusief

respijtzorg) Wmo-maatwerkvoorzieningen betreffen alle individuele voorzieningen vanuit de Wmo: hulpmiddelen, vervoer, woningaanpassingen, huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding. De Verordening en beleidsregels voor de Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Wassenaar zijn na de 9e wijziging toe aan vervanging. Het doel van de nieuwe verordening en beleidsregels is om de leesbaarheid, duidelijkheid en de werkbaarheid te verbeteren. Ook worden de jurisprudentie en beleidswijzigingen geactualiseerd. 1.4

Getroffen voorbereidingen voor invoering eigen bijdrage Wmo

De eigen bijdrage voor voorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning is nu een vast abonnementstarief. Een wetswijziging was voorgesteld om deze bijdrage weer inkomensafhankelijk te maken. De Tweede Kamer heeft deze wijziging in juni 2025 controversieel verklaard, waardoor invoering is uitgesteld tot waarschijnlijk 2028. De financiële gevolgen van dit uitstel worden verwerkt in de Kadernota 2027 en lijken beperkt te zijn. 1.5

Versterkt lokale implementatie Participatiewet in Balans

De participatiewet die werk en inkomen van Leidschendam-Voorburg voor ons uitvoert behelst inkomensondersteuning (o.a. bijzonder bijstand en kwijtschelding), armoedebeleid en schuldhulpverlening. Pagina 20 van 120

Het demissionaire kabinet werkt aan een herziening van de huidige Participatiewet onder de naam Participatiewet in Balans. Deze wetswijziging beoogt een meer mensgerichte, eenvoudige en uitvoerbare benadering van het sociaal domein, waarbij vertrouwen en maatwerk centraal staan. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel inmiddels aangenomen. De behandeling in de Eerste Kamer staat gepland voor het najaar van 2025. De invoering van de maatregelen zal gefaseerd plaatsvinden, waarbij de eerste wijzigingen naar verwachting per 1 januari 2026 van kracht worden. 1.6

Gefaseerd geïmplementeerd minimabeleid

Ook in 2026 voert de gemeente Wassenaar belangrijke wijzigingen door in het minimabeleid, met als doel de bestaanszekerheid en maatschappelijke participatie te versterken. Deze maatregelen volgen uit het Dynamisch Minimabeleid 2024 en zijn gericht op meer maatwerk en een betere toegankelijkheid voor de inwoners voor wie de minimaregelingen bestemd zijn. 1.7

Consulenten Participatiewet op locatie

In het kader van het streven naar laagdrempelige en toegankelijke dienstverlening start de gemeente Wassenaar in het eerste kwartaal van 2026 met een pilot waarbij consulenten Werk & Inkomen op locatie gesprekken voeren met inwoners. Deze pilot sluit aan bij de ambities uit het Dynamisch Minimabeleid en het Re-integratie- en Participatiebeleid. 2.1

Het Sociaal Team Wassenaar (STW) zet in op doorontwikkeling naar het ‘stevige lokale

team’ Het Sociaal Team Wassenaar (STW) vormt al een sterke basis voor lokale ondersteuning van jeugdigen en volwassenen. We onderzoeken in 2026 de positionering en verdere professionalisering van de toegangsfunctie van het STW. Hiervoor gebruiken we het ‘Verkenningsinstrument Integrale Toegang’ (VIT) van de VNG. Dit instrument helpt om de toegang, lokale teams en integrale dienstverlening van -9 maanden tot 100+ jaar binnen het sociaal domein verder te versterken, volgens het ‘Richtinggevend Kader toegang sociaal domein’. Door het Rijk worden met name ontwikkelingen voor jeugd in het kader van de Jeugdwet geïnitieerd. In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd werken we in 2026 verder aan de doorontwikkeling van het STW tot een nog steviger lokaal team. We versterken de kennis en expertise binnen het team, zodat we onder andere jeugdigen nog beter in samenhang met hun gezin en leefomgeving kunnen ondersteunen. In aanloop naar het nieuwe inkoopkader jeugd onderzoeken we welke preventieve ondersteuning het STW nog meer aanvullend kan bieden. Het doel is om, waar mogelijk, duurdere tweedelijnszorg te voorkomen. Hiervoor zetten we, waar mogelijk, middelen in van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Hiernaast is het wellicht noodzakelijk dat er middelen verschuiven van tweedelijnszorg naar preventie.

Het Sociaal Team Wassenaar blijft zich inzetten voor alle inwoners van Wassenaar van jong tot oud. 3.1

Jeugdigen worden betrokken bij de lokale democratie

In 2026 betrekt de gemeente jeugdigen meer bij lokale besluitvorming. Zij worden wegwijs gemaakt in de lokale democratie en uitgenodigd om actief te participeren in de gemeente. Voor het primair onderwijs gebeurt dit via het educatieve programma Democracity van ProDemos, waarin leerlingen op interactieve wijze Pagina 21 van 120

kennismaken met democratische waarden en besluitvorming. Voor het voortgezet onderwijs organiseren we in samenwerking met het jongerenwerk voorlichtingsactiviteiten over de werking van de gemeenteraad, gekoppeld aan de gemeenteraadsverkiezingen. Daarnaast werkt de gemeente aan een plan om jeugdigen structureel te betrekken bij onderwerpen die hen aangaan. 3.2

Voorlichting gegeven aan jongeren over gezondheidsbevordering

De gemeente is in 2023 gestart met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Medio 2025 is het lokaal jeugdbeleid geschreven en zijn er gesprekken gevoerd met de betrokken partijen voor het vormgeven van de uitvoering van het jeugdbeleid. Zowel binnen OKO als het lokale jeugdbeleid is aandacht voor voorlichting over gezondheidsbevordering. Eind 2025 wordt er een begin gemaakt met de uitvoering van de speerpunten van het jeugdbeleid. Dit wordt voortgezet in 2026. Eind 2026 wordt er een nieuwe monitor afgenomen. 3.3

Hervormingsagenda Jeugd en uitvoering bestuurlijke opdracht kostenbeheersing Jeugdhulp

De Hervormingsagenda Jeugd, landelijk vastgesteld in 2023, richt zich niet alleen op jeugdhulp maar ook op het versterken van de verbinding met onderwijs, maatschappelijke organisaties en kinderopvang. Gemeenten moeten domeinoverstijgend samenwerken, waarbij de vraag van het gezin centraal staat. In dit kader zetten we in gemeente Wassenaar in op de integrale toegang, het (versterken van het) Sociaal Team Wassenaar (STW) en de inzet van praktijkondersteuners ggz jeugd. De besparing zit bij de inzet van de (geïndiceerde) hulpverlening, maar hier staat een investering van het preventief veld tegenover. 3.4

Regionale inkoop jeugdhulp

In 2026 zet de regio Haaglanden extra in op de uitvoering van deze agenda, gekoppeld aan kostenbeheersing en een nieuw regionaal inkoopkader voor jeugdhulp. Hiervoor worden onder andere bekostigingsvormen, kritieke prestatie-indicatoren (KPI’s) en het inkoopproces uitgewerkt, met het oog op nieuwe contracten per 2027. Lokale implementatie is essentieel en vindt plaats via een projectmatige aanpak in nauwe afstemming met het lokale jeugdbeleid en de Lokale Educatieve Agenda (LEA). Juridische aanpassingen in verordeningen en beleidsregels van Wassenaar zijn voorbereid en worden, na goedkeuring door de gemeenteraad, in 2026 toegepast. 4.1

Evaluatie van het subsidiebeleid (maatschappelijke) organisaties

Eind 2025 of begin 2026 worden de in 2025 vastgestelde subsidieregelingen geëvalueerd. Daar waar nodig worden de regelingen bijgesteld en verbeterd. 5.1

Uitvoering Lokale Inclusieagenda

In juli 2025 heeft het college het Uitvoeringsprogramma Lokale Inclusieagenda vastgesteld. Het programma bevat concrete acties, geprioriteerd op korte termijn (vanaf 2025) en lange termijn (vanaf 2026), waarmee de gemeente gericht kan sturen op inclusie en toegankelijkheid.

Pagina 22 van 120

5.2

Toegang tot goed onderwijs voor iedereen

LEA Volgens planning wordt de LEA in januari 2026 vastgesteld door het college en betrokken partners (onderwijs, kinderopvang en sociale partners jeugd). De bijbehorende uitvoeringsagenda zal in mei 2026 gereed zijn. Voorschoolse educatie In 2026 zal er een tussentijdse evaluatie van het Beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie 2024-2027 "Klaar voor de Start" plaatsvinden om te beoordelen in hoeverre de doelen uit het beleidsplan behaald zijn. Laaggeletterdheid Eind 2025 wordt het regioplan laaggeletterdheid opgesteld. De implementatie vindt plaats in 2026. Nieuwkomersonderwijs primair onderwijs Vanwege het dalende aantal kinderen is de Wassenaarse Taalklas per 1 juli 2025 gestopt. Leerlingen uit Wassenaar zullen nieuwkomersonderwijs volgen in de Leidse regio. Nieuwkomersonderwijs voortgezet onderwijs In 2025 is een pilot Praktisch Leren gestart voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv'ers) woonachtig op de amv-locatie in Wassenaar die onderwijs genieten aan de Internationale Schakelklas (ISK). De pilot loopt tot het einde van het jaar, waarna een uitgebreide evaluatie zal plaatsvinden in 2026. Leerplicht / Voortijdig schoolverlaters (vsv'ers) In 2026 voert de gemeente Leidschendam-Voorburg voor Wassenaar zowel het beleid als de uitvoering en handhaving van de Leerplichtwet en het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten (vsv) uit.

Op regionaal niveau wordt gewerkt aan een nieuw programma dat aansluit op de verbrede doelgroep (van jeugdigen tot 27 jaar) die vanwege de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk verwacht wordt in 2026. 5.3

Bijdrage geleverd aan de regionale woonzorgvisie en lokale woonvormen bijzondere

doelgroepen In 2026 wordt naar verwachting de regionale Woonzorgvisie vastgesteld. Deze regionale Woonzorgvisie sluit aan bij de Lokale Woonzorgvisie gemeente Wassenaar 2025 die in december 2025 in de gemeenteraad voorligt ter besluitvorming. Zie ook Programma 4, resultaat 1.5. Toegelicht onder projecten: 5.4

Uitvoering gegeven aan de opvangopgave van asielzoekers.

5.5

Uitvoering gegeven aan de opvangopgave van Oekraïense ontheemden.

6.1

De actiepunten van de Sportvisie gemeente Wassenaar 2025 worden uitgevoerd

In deze begroting zijn extra middelen uitgetrokken voor sport, sporters en vrijwilligers. In 2025 is de Sportvisie van de gemeente Wassenaar vastgesteld met 27 actiepunten, waarvan er meerdere in 2026 worden uitgevoerd. Het jeugdledensubsidiebudget wordt verhoogd en er wordt meer geïnvesteerd in duurzame sportaccommodaties en een aantrekkelijke sportomgeving.

Pagina 23 van 120

Via het Sportakkoord II en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) wordt cofinanciering ingezet voor de Brede Regeling Combinatiefuncties. Hiermee wordt o.a. een sport- en beweegcoach ingezet. 6.2

Sporthal De Schulpwei is in gebruik genomen voor aanvullende sportactiviteiten

De oude sporthal De Schulpwei wordt weer verhuurd, ten behoeve van aanvullende sportactiviteiten. De nieuwe huurder zal De Schulpwei verduurzamen en opknappen. De gemeente heeft per saldo geen lasten meer hiervoor. Beoogd is dat de sportactiviteiten in 2026 weer gaan plaatsvinden in de Schulpwei. Dit zorgt voor extra financiële middelen voor de gemeente en tegelijkertijd extra ruimte voor de sport aan de Dr. Mansveltkade. 6.3

Er is een opgesteld Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur

Begin 2026 wordt de Startnotitie Kunst en Cultuur ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad met daaropvolgend de beleidsnota Kunst en Cultuur en het bijhorende uitvoeringsprogramma. Een van de speerpunten is de ontwikkeling van de Wassenaarse jeugd en de betrokkenheid bij (lokale) cultuur stimuleren door middel van voldoende (gesubsidieerd) muziekeducatieaanbod, het cultureel-educatief programma voor (voornamelijk) het primair onderwijs Cultuur met Kwaliteit (CmK4) en samenwerking met sociale programma's als Fit in Wassenaar en OKO. Daarnaast zal de bibliotheek steeds meer invulling geven aan de bredere rol van de bibliotheek conform de in te voeren wettelijke zorgplicht. Ook wordt ingezet op het verder versterken van de lokale culturele infrastructuur door het ondersteunen van culturele initiatieven en de verbinding tussen culturele organisaties, onderwijs en maatschappelijke partners. Tot slot wordt het beheer van de bijzondere kunstcollectie geoptimaliseerd. Een aantal van deze punten is in aanloop naar het eigen uitvoeringsprogramma al opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Welzijn en Zorg 2025. 6.4

Renovatie en verduurzaming theater Warenar van start gegaan

Toegelicht onder projecten. 7.1

Het programma Mentaal Lokaal Wassenaar en mentale gezondheid is geborgd

In 2026 start in Wassenaar een lokaal mentaal gezondheidsnetwerk, waarbij Mentaal Lokaal Wassenaar wordt geïntegreerd. Er wordt verkend of een fysiek inlooppunt voor inwoners met ggz-problematiek gerealiseerd kan worden, aansluitend op een breder regionaal aanbod. De bestaande producten van Mentaal Lokaal sluiten gedeeltelijk aan op het netwerk en versterken de samenhang. Ook sluiten de levenslessen op scholen voor voortgezet onderwijs aan bij het landelijke programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Deze initiatieven bevorderen laagdrempelige ondersteuning en preventie voor mentale gezondheid. 7.2

Er wordt voldaan aan de wettelijke verplichting voor suïcidepreventie

De gemeente Wassenaar voldoet deels aan de wettelijke verplichting tot suïcidepreventie met de SUMONAaanpak (Suïcidepreventie, Monitoring en Nazorg), die momenteel voor inwoners in de leeftijd vanaf 16 jaar wordt ingezet. In regionaal verband (H5-regio) wordt in 2026 gekeken naar uitbreiding van het aanbod, vooral voor kinderen en jongeren, voor wie nu nog geen specifieke ondersteuning bestaat. Met de inwerkingtreding van de Wet integrale suïcidepreventie per 1 januari 2026 ontvangt de gemeente Wassenaar extra middelen van het Rijk om dit beleid te versterken. Regionale afstemming en uitbreiding van aanbod zijn hierbij belangrijke aandachtspunten.

Pagina 24 van 120

7.3

Er is een uitgewerkte aanpak voor het lokaal gezondheidsbeleid

Eind 2025 wordt een beleidsnota Lokaal Gezondheidsbeleid aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd. In deze nota leggen we onze ambities en prioriteiten vast voor de periode 2026-2029. We sluiten met deze beleidsnota aan bij landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen en focussen ons op de grootste lokale uitdagingen als het gaan om gezonde leefstijl.

Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden

Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) Het behartigen van de belangen van de betrokken gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken, administratie en informatievoorziening op taakonderdelen binnen de jeugdhulp. De betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de beleidsvorming. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voert de technische inkoop uit. Door gezamenlijke inkoop, afhandeling facturering en informatievoorziening zijn efficiencyvoordelen te behalen. Het GR-bestuur van het SbJH wordt gevormd door de wethouders van Pijnacker-Nootdorp (H4, inclusief Wassenaar), Rijswijk (H4), Den Haag (H1) en de directeur van het SbJH. Gemeenschappelijke regeling GGD Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden De GGD Haaglanden heeft als doel het bewaken, bevorderen en beschermen van de gezondheid van de inwoners van de regio Haaglanden met producten en diensten die helpen gezond op te groeien, op te voeden, gezonder te leven en langer gezond te blijven. De GGD Haaglanden controleert of kinderopvang voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen. Veilig Thuis Haaglanden heeft als doel huiselijk geweld en kindermishandeling te stoppen en om te zorgen dat de veiligheid wordt gewaarborgd. Veilig Thuis neemt meldingen in ontvangst en doet onderzoek of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling.

Lokale taken Naast de reguliere regionale taken zoals gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering e.d., zijn er ook lokale taken die elke gemeente bilateraal afspreekt met de GGD. Voor Wassenaar gaat het om de lokale taken Meldpunt bezorgd en Versterken schoolgezondheidsbeleid. Samenwerkingsovereenkomst Leidschendam-Voorburg Sinds 2012 heeft Wassenaar een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Leidschendam-Voorburg voor de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de Wet Inburgering 2021 en aanpalende wet- en regelgeving op het gebied van werk en inkomen. Dit betekent dat Leidschendam-Voorburg zowel beleid ontwikkelt als de uitvoering hiervan verzorgt. Leidschendam-Voorburg is aangesloten bij het convenantpartneroverleg van het STW. Zij denkt vanuit de Participatiewet mee in de ondersteuning voor inwoners.

Pagina 25 van 120

Gemeenschappelijke regeling Werkbedrijven Kust-, Duin- en Bollenstreek (KDB) De Gemeenschappelijke Regeling Werkbedrijven KDB behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van het uitvoeren van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), de participatievoorziening beschut werk. Provalu geeft uitvoering aan deze regeling. Ten eerste biedt Provalu de sociale werkvoorziening aan. Sinds de invoering van de Participatiewet is instromen in de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) niet meer mogelijk, maar Provalu draagt zorg voor continuïteit voor de ‘oude’ doelgroep. Daarnaast beoordeelt gemeente Leidschendam-Voorburg namens gemeente Wassenaar of iemand met een bijstandsuitkering in aanmerking komt voor een beschutte werkplek. Provalu biedt begeleiding, scholing, training, aanpassingen van de werkplek en persoonlijke aandacht. Daarmee willen we bereiken dat arbeidsgehandicapten en langdurig werkzoekenden uitstromen naar de (gesubsidieerde) arbeidsmarkt. Hiertoe wordt samengewerkt met en in opdracht gehandeld van gemeenten en bedrijfsleven; dit alles binnen financieel verantwoorde kaders. Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ) biedt preventieve jeugdgezondheidszorg aan kinderen en jongeren in de H8-gemeenten (Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, PijnackerNootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer).

In samenspraak met alle gemeenten is de koers van de JGZ vastgesteld op vier pijlers van de nationale preventieagenda: ouderschap, hechting, weerbaarheid en gezonde leefstijl. De JGZ wil als expert op preventieve jeugdgezondheidszorg verder inhoudelijk bijdragen op lokaal en regionaal niveau aan met name de ketenaanpak in Kansrijke Start en aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. Door middel van het portefeuillehoudersoverleg is er regionaal overleg tussen de H8gemeenten en de JGZ. Het huidige convenant tussen de gemeenten en de JGZ loopt tot eind 2027. In 2026 wordt een evaluatie uitgevoerd om te onderzoeken hoe de samenwerking voortgezet en versterkt kan worden. Deze evaluatie vormt een belangrijk moment om de koers te herijken. De JGZ is convenantpartner van het Sociaal Team Wassenaar. Regionaal Bestuurlijk Overleg Wet educatie en beroepsonderwijs Het regionaal bestuurlijk Overleg Wet educatie en beroepsonderwijs is een overleg tussen de gemeenten Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Voorschoten, Wassenaar en Zoetermeer. De gemeente Zoetermeer is de coördinerende gemeente voor dit beleidsonderdeel. Het gaat om de educatie van onze inwoners die een afstand hebben tot de arbeidsmarkt, statushouders die Nederlands als tweede taalonderwijs (NT-2) volgen en de inzet op laaggeletterdheid.

De aandacht voor laaggeletterdheid is een onderwerp dat al aandacht heeft en regionaal, maar ook gemeentelijk wordt opgepakt. Een van de onderdelen is dat bibliotheek en het daarbij behorende taalhuis daarin een rol heeft. Het taalhuis is een laagdrempelig inlooppunt waar de mensen met een taal- en/of digitale achterstand kunnen worden ondersteund en op weg geholpen worden.

Pagina 26 van 120

Projecten en investeringen

Dorpscentrum en theater Warenar In het coalitieakkoord ‘Samen voor Wassenaar’ is vastgelegd dat er een haalbaarheidsonderzoek moet worden gedaan naar de herbestemming van cultureel centrum de Warenar met behoud van de theaterfunctie en de combinatie van verschillende functies, zoals een cultuurhuis met een gemeenschapshuisfunctie en museum. Inmiddels heeft dit onderzoek plaatsgevonden en is een principeovereenstemming bereikt met het bestuur van de R.K. Parochie Heilige Augustinus over de uitgangspunten voor een nieuwe langjarige erfpachtovereenkomst. De resultaten van het haalbaarheidsonderzoek zijn afgerond en op 22 september 2025 heeft de gemeenteraad een positief besluit genomen over het collegevoorstel voor het meerjarenonderhoud, de verduurzaming en de renovatie van de Warenar. De plannen voor de herbestemming zullen verder worden uitgewerkt gedurende 2026 en er wordt gestreefd naar een start van de realisatie in 2027. Asielopvang in Wassenaar In 2026 zal de gemeente zich blijven inzetten om samen met partners, zoals het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), om de opvang van asielzoekers goed en veilig te laten verlopen. De focus ligt op een zorgvuldige inbedding van bewoners van het asielzoekerscentrum (AZC) in de lokale gemeenschap. Opvang Oekraïense ontheemden Wassenaar blijft zich inzetten voor voldoende opvangplekken voor Oekraïense ontheemden.

De huisvesting voldoet aan de basisbehoeften en veiligheidseisen. Daarnaast biedt de gemeente ondersteuning en begeleiding bij het vergroten van zelfredzaamheid en toegang tot voorzieningen (onderwijs, werk en zorg).

Pagina 27 van 120

Effectindicatoren

Tabel 2.1 - Effectindicatoren P2 Mens en maatschappij

Bron peilwaarde: CBS

Effectindicator

Streefwaarde Streefwaarde

Streefwaarde

Streefwaarde

2026 (%)

2027 (%)

2028 (%)

2029 (%)

7,4 (2024)

6,3

5,8

5,3

4,9

14,3 (2024)

14,1

14

13,9

13,8

9,3 (2024)

8,4

8,4

8,4

8,4

49 (2024)

46

45

45

45

Peilwaarde

Percentage inwoners met schuldenproblematiek Aantal inwoners met bijstandsuitkering (per 1.000 inw)* Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp** Percentage eenzaamheid***

* Aantal uitkeringen aan huishoudens op grond van de Participatiewet ** Hulp en zorg zoals bedoeld en beschreven in de Jeugdwet *** Percentage 18+ dat aangeeft matig tot (zeer) ernstig eenzaam te zijn. De streefwaarden zijn vastgesteld op basis van prognoses die voortkomen uit huidig of nieuw beleid.

Wat gaat het kosten ?

Programma Tabel nr. 2.2 Baten en lasten P2 Mens en maatschappij Programma: P2 Mens en maatschappij ( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000

Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Baten

12.036

13.968

11.085

10.304

10.584

10.558

Lasten

-40.543

-42.447

-41.536

-40.428

-40.352

-40.222

Saldo van baten en lasten

-28.507

-28.479

-30.450

-30.123

-29.768

-29.664

Onttrekking reserves

972

108

0

0

0

0

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

972

108

0

0

0

0

-27.535

-28.371

-30.450

-30.123

-29.768

-29.664

Mutaties reserves Geraamde resultaat

Pagina 28 van 120

Toelichting begroot 2026 Wettelijke zorgplicht openbare bibliotheken (nadeel hogere lasten in 2026 € 65.000) Vanaf 2026 geldt voor gemeenten een wettelijke zorgplicht voor openbare bibliotheken. Deze verplichting houdt in dat gemeenten moeten zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheekvoorzieningen die voldoen aan vastgestelde kwaliteitscriteria. Hiermee wordt de huidige taak om bibliotheken te bevorderen verzwaard naar een daadwerkelijke resultaatsverplichting. Op basis van de aanvraag van de bibliotheek is gebleken dat voor de uitvoering van deze wettelijke zorgplicht in 2026 een aanvullende bijdrage van € 65.000 benodigd is. Warenar theaterprogrammering (nadeel hogere lasten vanaf 2026 € 16.920) In de periode 2021–2024 is de subsidie voor theaterprogrammering niet geïndexeerd, wat heeft geleid tot een exploitatietekort bij het theater. Vanaf 2026 wordt een inhaal-indexatie van € 16.920 per jaar toegekend om dit tekort op te vangen. Daarmee wordt de continuïteit van de programmering gewaarborgd en blijft de maatschappelijke functie van het theater behouden. Preventieve schuldhulpverlening (nadeel hogere lasten vanaf 2026 € 15.000) De vraag naar preventieve schuldhulpverlening neemt toe.

Per 2026 wordt het budget structureel met € 15.000 verhoogd om uitvoering te geven aan de beleidsnota Schuldhulpverlening, die op 1 april 2025 unaniem is vastgesteld door de gemeenteraad. Met deze uitbreiding wordt ingezet op het tijdig bereiken van inwoners met financiële risico’s en het voorkomen van problematische schulden. Voorkomen wachtlijsten door extra inzet jeugdconsulent (nadeel hogere lasten in 2026 en 2027 € 81.000) Om de wettelijke termijnen onder de Jeugdwet te waarborgen is in 2024 en 2025 tijdelijk extra capaciteit ingezet binnen het Sociaal Team Wassenaar. Deze inzet heeft geleid tot het succesvol wegwerken van de wachtlijsten. Vanwege de aanhoudend hoge caseload en de toenemende instroom wordt deze inzet in 2026 voortgezet. De extra capaciteit (32 uur per week) is nodig om nieuwe wachtlijsten te voorkomen en om uitvoering te geven aan de Hervormingsagenda Jeugd, die meer regie bij gemeentelijke consulenten legt. De fracties van PvdA, GroenLinks, VVD, D66 en CDA hebben tijdens de behandeling van de Kadernota 2026 een amendement (B) ingediend om deze extra inzet te verlengen tot en met 2027 (raadsbesluit 1 juli 2025). In 2027 volgt een evaluatie over structurele voortzetting.