Bijlage 1 Begroting 2025 - geamendeerd

BEGROTING 2025

Pagina 1 van 136

Colofon: uitgave Wassenaar Oktober 2024 Inlichtingen: gemeente@wassenaar.nl

Pagina 2 van 136

INHOUDSOPGAVE

Inleiding ..................................................................................................................................................

Leeswijzer................................................................................................................................................

Informatieve afbeelding .............................................................................................................................

Beleidsbegroting .......................................................................................................................................

Programma's .............................................................................................................................................

P1 Veiligheid en handhaving .......................................................................................................................

P2 Mens en maatschappij...........................................................................................................................

P3 Bestuur en middelen .............................................................................................................................

P4 Fysieke leefomgeving ............................................................................................................................

P5 Natuur, klimaat en mobiliteit..................................................................................................................

Beleidsindicatoren .....................................................................................................................................

Recapitulatie ............................................................................................................................................

Paragrafen ................................................................................................................................................

Paragraaf Lokale heffingen .........................................................................................................................

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 1

Paragraaf Financiering ............................................................................................................................. 1

Paragraaf Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 1

Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................................................... 1

Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................................. 1

Financiële begroting ................................................................................................................................ 1

Uitgangspunten ...................................................................................................................................... 1

Meerjarenbeeld 2025-2028 ...................................................................................................................... 1

Toelichting meerjarenperspectief .............................................................................................................. 1

Incidentele baten en lasten ...................................................................................................................... 1

Mutaties reserves per programma ............................................................................................................. 1

Overzicht baten en lasten per taakveld ...................................................................................................... 1

Bijlagen ................................................................................................................................................... 1

Reserves en voorzieningen ....................................................................................................................... 1

Pagina 3 van 136

Inleiding

Beste Wassenaarders, Voor u ligt de Begroting 2025. In de Begroting geeft het gemeentebestuur aan hoe hij voor aankomend jaar de beschikbare 90 miljoen euro wil uitgeven aan bijvoorbeeld veiligheid, zorg, ondernemerschap, sport, onderwijs, wegen en goede beheer van de openbare ruimte en groen. Een begroting blijft altijd de beste inschatting van inkomsten en uitgaven op het moment van schrijven. Het zijn woelige tijden voor de gemeentelijke financiën. Het is veel mensen niet ontgaan dat vanaf 2026 alle gemeenten fors worden gekort door het Rijk, onze belangrijkste inkomstenbron. Ook voor Wassenaar heeft dat gevolgen; we zullen onze taken moeten blijven uitvoeren, alleen met minder geld. Dat betekent keuzes maken om ook onze verantwoordelijkheid te kunnen blijven waarmaken. De gemeente blijft altijd onze eerste overheid waar inwoners en ondernemers op moeten kunnen rekenen. In de Kadernota 2025 heeft de Raad op voorstel van het College, voor ruim 5 miljoen euro aan besparingen en inkomstenverhogende maatregelen goedgekeurd. Dat was niet gemakkelijk, wel noodzakelijk. Het uitgangspunt daarbij is bij met name grote investeringen consistent te zijn en de maatregelen evenwichtig te verdelen zodat geen enkele groep of sector door het ijs zakt. Samen zullen we de lasten dragen.

Vanaf volgend jaar worden deze maatregelen geleidelijk ingevoerd en bij de Kadernota 2026 zullen mogelijk aanvullende maatregelen worden genomen indien het Rijk ons verder kort. Voor aankomend jaar is onze Begroting 2025 sluitend en rekent Wassenaar op een goedkeurende verklaring van onze toezichthouder, de provincie. Hoe groot de financiële uitdaging ook is, het huishoudboekje van Wassenaar blijft op orde. Dat is een randvoorwaarde waarbinnen we altijd ons werk moeten doen. Dat blijft altijd het hart van ons financiële beleid. Tegelijkertijd blijft er gelukkig ruimte voor noodzakelijke investeringen en behoud van goede voorzieningen zoals onze nieuwe sporthal ‘De Duinpan’, schoolgebouwen, nieuwe woningbouwprojecten en onze aantrekkelijke dorpskern. Daarvoor blijven wij ons inzetten, zodat Wassenaar een levendige gemeenschap blijft waarin genoeg te doen, genoeg te beleven en het goed wonen en ondernemen is. Het geld is daarbij altijd een middel, nooit een doel op zichzelf. De gemeente is voor u en nooit als spaarbank voor zichzelf. Voor u veel leesplezier toegewenst en graag tot ziens in het dorp of in het Raadhuis De Paauw. Namens het college van burgemeester en wethouders, Met hartelijke groet, Laurens van Doeveren Wethouder Financiën, Economie en Sport

Pagina 4 van 136

Leeswijzer

In deze leeswijzer wordt u meegenomen in de structuur van de begroting. De begroting is onderverdeeld in de beleidsbegroting en de financiële begroting. De begroting start met een inleiding waarin het College de plannen voor het komende jaar op hoofdlijnen toelicht. De beleidsbegroting bestaat uit vijf programma’s. De collegeleden hebben in hun portefeuilles verantwoordelijkheid voor taakvelden binnen verschillende programma's: 

Programma 1: Veiligheid en Handhaving



Programma 2: Mens en Maatschappij



Programma 3: Bestuur en Middelen



Programma 4: Fysieke Leefomgeving



Programma 5: Natuur, Klimaat en Mobiliteit

Opbouw programma’s Ieder programma is op dezelfde manier opgebouwd. Bovenaan ieder programma staan de 'Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen' weergegeven waar het programma aan bijdraagt. Deze doelstellingen betreffen de 17 Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties (VN) waar Nederland zich, net als 193 andere landen, aan verbonden heeft. Zij zijn bedoeld om de wereld een betere plek te maken in 2030. Als mondiaal kompas helpen ze bij uitdagingen als armoede, ongelijkheid, onderwijs en klimaatverandering. Na de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen wordt de visie uiteengezet op de belangrijkste onderwerpen van dat programma. Deze visie wordt vertaald in een aantal doelstellingen, waarmee op een actieve manier wordt aangegeven waar dit College zich deze periode voor inzet. Deze doelstellingen worden concreet gemaakt aan de hand van resultaten. De resultaten worden eerst overzichtelijk opgesomd, waarna ze worden toegelicht in de tekst die volgt. Aan de nummering van de resultaten is te zien aan welke doelstelling ze bijdragen. Bijvoorbeeld: resultaten 1.1, 1.2 en 1.3 dragen bij aan doelstelling 1, resultaten 2.1, 2.2 en 2.3 dragen bij aan doelstelling 2, etc. In ieder programma wordt een toelichting gegeven over de relevante verbonden partijen.

Verbonden partijen zijn de samenwerkingsverbanden waar we als gemeente aan deelnemen om onze taken uit te kunnen voeren of om onze doelen te bereiken. Er wordt hier een korte uitleg gegeven over de relevante verbonden partijen. Voor de financiële aspecten van deze verbanden, wordt verwezen naar de paragraaf 'Verbonden partijen', onderdeel van de Verplichte Paragrafen. Na de toelichting op de verbonden partijen, volgt het overzicht van de belangrijkste projecten en investeringen. Bij een aantal programma's worden effectindicatoren gepresenteerd waarmee door de jaren heen gemonitord kan worden welke stappen er worden gezet om de doelstellingen van het programma te bereiken. Dit zijn meetbare indicatoren waarmee de ontwikkelingen door de jaren inzichtelijk gemaakt worden en waarmee onze resultaten gemakkelijk kunnen worden vergeleken met die van andere plekken uit het land. Pagina 5 van 136

Ieder programma sluit af met een overzicht van baten en laten per programma en de financiële toelichting op de resultaten van bedragen van € 50.000 of hoger, conform de Financiële Verordening gemeente Wassenaar 2023. Hierbij wordt voortgeborduurd op de eerder gegeven toelichting in de Kadernota 2025 en op de structurele gevolgen van de Voorjaarsnota 2024. Dit betekent dat in de toelichtingen de nadruk ligt op de gevolgen van het Coalitieakkoord van 11 maart 2023 en het College uitvoeringsprogramma (CUP) en de voorgenomen bezuinigings- en ombuigingsmaatregelen. De, in de toelichting, opgenomen bedragen komen (tenzij anders vermeld) ieder jaar terug. Na de beschrijving van de vijf programma’s, worden van alle programma’s de landelijk verplichte beleidsindicatoren op een rij gezet, gevolgd door een financiële samenvatting van de hele begroting in het onderdeel Financiële begroting. In de Verplichte Paragrafen wordt nader ingegaan op : 

De lokale heffingen



Het weerstandsvermogen en risicobeheersing



Het onderhoud van kapitaalgoederen



De financiering



De bedrijfsvoering



De verbonden partijen



Het grondbeleid

Na deze paragrafen volgt de financiële begroting. Deze bestaat uit een overzicht van baten en lasten en een toelichting op het gepresenteerde meerjarenbeeld. Veel leesplezier toegewenst! Tijdens de Begrotingsraad op 5 november 2024 is de begroting geamendeerd op basis van een drietal amendementen:

A. Amendement GL PvdA DLW: riool- en waterzorgheffing 2025 B. Amendement DLW VVD: mobiliteit Rijksstraatweg C. Amendement DLW: groencompensatie Amerikaanse ambassade Deze aanvullingen zijn in deze geamendeerde versie van de begroting 2025 opgenomen.

Pagina 6 van 136

Informatieve afbeelding

Pagina 7 van 136

Informatieve afbeelding

Pagina 8 van 136

Beleidsbegroting

Pagina 9 van 136

Programma's

P1 Veiligheid en handhaving

Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen

Visie Een dorp waar mensen veilig en goed leven, wonen, werken en zich thuis voelen. Het hebben van een schone, hele en veilige leefomgeving is daarbij een randvoorwaarde. Doelstellingen 1.

Stellen van veiligheidsprioriteiten;

2.

Handhaving van de openbare orde;

3.

Kunnen inspelen op thema's als omgaan met onbegrepen gedrag en meervoudig sociale problematiek door snel te schakelen en mensgericht te helpen;

4.

Behouden van noodzakelijke hulpdiensten voor en binnen de gemeente Wassenaar;

5.

Bestrijden van ondermijnende criminaliteit.

Pagina 10 van 136

Wat gaan we daarvoor doen ? Belangrijkste resultaten voor 2025 1.1

Uitgevoerd Uitvoeringsplan 2025 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027

1.2

Evaluatie van het Uitvoeringsplan 2025 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027

2.1

Uitgevoerd Uitvoeringsprogramma 2025 van het VTH-beleid 2025-2028

2.2

Evaluatie van het Uitvoeringsprogramma 2025 VTH-beleid 2025-2028

2.3

Verder versterken van de samenwerking tussen buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) en wijkagent

3.1

Optimalisatie van de Lokale Kamer

4.1

Het doorontwikkelen van strandveiligheid in samenwerking met de Wassenaarse Reddingsbrigade en de hulpdiensten in Wassenaar

4.2

Het evalueren en doorontwikkelen van de gemeentelijke crisisbeheersing, bevolkingszorg en crisiscommunicatie

5.1

Uitvoering geven aan het nieuw vierjarig beleid voor de ondermijningsaanpak in Wassenaar

1.1

Uitgevoerd Uitvoeringsplan 2025 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027.

Het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 is in december 2023 vastgesteld door de Raad. Het Integraal Veiligheidsbeleid geeft in grote lijnen de ambities, prioriteiten en doelstellingen aan voor de gemeente Wassenaar. De vastgestelde veiligheidsprioriteiten in dit beleid zijn: 

Buurt en veiligheid: objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid;



Zorg en veiligheid: sociale kwaliteit en jeugd en veiligheid;



Leefbaarheid: fysieke kwaliteit en verkeersveiligheid;



Ondermijnende criminaliteit.

Om tot uitvoering van dit beleid te komen wordt er jaarlijks een uitvoeringsplan opgesteld. In 2025 is het Uitvoeringsplan 2025 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 uitgevoerd. 1.2

Evaluatie van het Uitvoeringsplan 2025 van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027.

In december 2025 is het Uitvoeringsplan 2025 geëvalueerd. De aanbevelingen en bijstellingen uit deze evaluatie vormen input voor het Uitvoeringsplan 2026. 2.1

Uitgevoerd Uitvoeringsprogramma 2025 van het VTH-beleid 2025-2028.

De inzet van de inspecteurs openbare ruimte (beter bekend als de boa’s) in het kader van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en inspecteurs bouwen in het kader van de Omgevingswet is gebaseerd op de kaders die zijn vastgesteld in het VTH-beleid 2025-2028. Vanuit dit beleid wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld waarin de concrete uitvoering voor het betreffende jaar binnen die kaders worden aangegeven. Hierin is mede vastgesteld hoe en waarop de beperkt beschikbare toezicht- en

Pagina 11 van 136

handhavingscapaciteit in 2025 is ingezet. In 2025 is het Uitvoeringsprogramma 2025 van het VTH-beleid 20252028 uitgevoerd. 2.2

Evaluatie van het Uitvoeringsprogramma 2025 VTH-beleid 2025-2028.

In december 2025 is het Uitvoeringsplan 2025 geëvalueerd. De aanbevelingen en bijstellingen uit deze evaluatie vormen input voor het Uitvoeringsprogramma 2026. 2.3

Verder versterken van de samenwerking tussen boa en wijkagent.

Vergroten van de zichtbaarheid, bereikbaarheid en benaderbaarheid van de boa’s en politie en het vergroten van de kennis over de Wassenaarse wijken en haar inwoners. Hierbij is het ook van belang om de interne samenwerking tussen en kennis bij de verschillende diensten binnen de gemeente onderling te vergroten. Het eerder en beter kunnen herkennen van signalen die de leefbaarheid beïnvloeden én van signalen die samen kunnen hangen met (ondermijnende) criminaliteit. 3.1

Optimalisatie van de Lokale Kamer.

Sinds 1 september 2024 beschikt de gemeente over het nieuwe samenwerkingsverband in de vorm van ‘Lokale Kamer Zorg & Veiligheid Wassenaar’. De Lokale Kamer richt zich op complexe (veiligheids-)casuïstiek waarvoor inzet uit meer dan één keten (zorg, strafrecht en/of bestuursrecht) nodig is. Om tot optimalisatie van de Lokale Kamer te komen, heeft er eind 2025 een evaluatie plaatsgevonden die onder meer gericht is op de efficiëntie en werking van de Lokale Kamer. De aanbevelingen worden verwerkt in het handboek. 4.1

Het doorontwikkelen van strandveiligheid in samenwerking met de Wassenaarse Reddingsbrigade en de hulpdiensten in Wassenaar.

Bij het familiestrand van Wassenaar is strandveiligheid een belangrijk aandachtspunt. De gemeente Wassenaar werkt met verschillende partners zoals hulpdiensten en de Wassenaarse Reddingsbrigade om het strand voor inwoners, toeristen en andere bezoekers zo veilig mogelijk te houden. Daarnaast werkt de gemeente Wassenaar samen met andere kustgemeenten in een landelijk samenwerkingsproject “Het Strand Veilig” aan nieuwe ontwikkeling op het gebied van strandveiligheid, reddingsbrigade en communicatie met strandbezoekers. In 2024 heeft Wassenaar samen met gemeente Noordwijk, Den Haag en Schouwen-Duiveland het voortouw genomen om met "Het Strand Veilig" een Strand-App te ontwikkelen, waarin alle informatie te vinden is over veiligheid, bereikbaarheid en andere voorzieningen op het strand.

Pagina 12 van 136

4.2

Het evalueren en doorontwikkelen van de gemeentelijke crisisbeheersing, bevolkingszorg en crisiscommunicatie.

In 2024 is de visie op gemeentelijke crisisbeheersing van de Veiligheidsregio Haaglanden aangepast op basis van de ervaringen en de evaluatie van de Wet op de Veiligheidsregio’s. De gemeenten in Haaglanden treffen ten behoeve van de bestrijding van incidenten en rampen/crises de juiste voorzieningen zodat de gemeentelijke taken –deels regulier, deels voorgeschreven in de Wet Veiligheidsregio’s– uitgevoerd kunnen worden. Het treffen van deze voorzieningen noemen we ‘gemeentelijke crisisbeheersing’. Hieronder vallen de gemeentelijke crisisorganisatie, bevolkingszorg en crisiscommunicatie. In de Veiligheidsregio Haaglanden hebben de gemeenten vier uitgangspunten met elkaar vastgesteld voor die veranderende aanpak: - Eén aanpak voor alle incidenten; - Reguliere organisatie is de basis; - Sturen op resultaten; - Samenwerking is nodig. In 2025 is de nieuwe gemeentelijke crisisorganisatie, bevolkingszorg en crisiscommunicatie geëvalueerd. Afhankelijk van de uitkomsten van deze evaluatie worden er nieuwe acties ondernomen om de gemeentelijke crisisbeheersing, bevolkingszorg en crisiscommunicatie in de gemeente Wassenaar actueel te houden. 5.1

Uitvoering geven aan het nieuw vierjarig beleid voor de ondermijningsaanpak in Wassenaar

Het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) heeft in 2024 nieuw vierjarig beleid opgesteld, waarin doelstellingen zijn geformuleerd van en voor de aangesloten RIEC-partners in de eenheid Den Haag. Om de Wassenaarse ondermijningsaanpak vanaf 2025 voor de komende vier jaar een actuele koers te geven, mede op basis van de regionale beleidsdoelstellingen van de regio is in 2024 nieuw vierjarig beleid voor de ondermijningsaanpak vastgesteld. In dit beleidsplan zijn de ambities en doelstellingen geformuleerd ten aanzien van het bevorderen van de meldingsbereidheid, het verhogen van bewustwording en alertheid, het bevorderen van gezamenlijke interventies en samenwerking en het verhogen van de gemeentelijke en maatschappelijke weerbaarheid.

Pagina 13 van 136

Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden

Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is een door de Wet Veiligheidsregio’s verplichte gemeenschappelijke regeling. Nederland kent 25 veiligheidsregio’s, waarbij elke regio anders is georganiseerd en andere taken kent. De aangesloten gemeenten binnen de VRH zijn: gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, MiddenDelfland, Pijnacker-Nootdorp, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. De VRH voert taken uit op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, gemeentelijke crisisbeheersing en multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing. Brandweerzorg Maatschappelijk gezien vinden in hoog tempo ontwikkelingen plaats die leiden tot nieuwe risico’s en een veranderende hulpvraag vanuit de samenleving. Twee concrete ontwikkelingen waarmee de brandweer in dit kader te maken heeft, zijn ‘verdichting’ en ‘energietransitie’. Deze twee ontwikkelingen zijn daarom opgenomen in het Meerjarenbeleidsplan 2020-2025. Hoewel verdichting en de energietransitie de komende jaren onverminderd de aandacht blijven vragen, moeten deze activiteiten tegen het einde van deze beleidsperiode steeds meer ingebed raken in het werk van de brandweer. Dit is en blijft een gezamenlijke opgave vanuit zowel incidentbestrijding als risicobeheersing.

Daarnaast is in het kader van de inmiddels in werking getreden Omgevingswet een regionale werkwijze afgesproken en geïmplementeerd. Deze werkwijze zal de komende jaren – in samenwerking met gemeenten en andere ketenpartners – aan de hand van de opgedane praktijkervaring worden geactualiseerd. Gemeentelijke crisisbeheersing/bevolkingszorg Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren en voorbereiden van de gemeentelijke crisisorganisatie, bevolkingszorg en crisiscommunicatie. Het nieuw vastgestelde kader en plan gemeentelijke crisisbeheersing wordt in 2024 geïmplementeerd. Waar nodig en mogelijk worden de verschillende onderdelen de komende jaren doorontwikkeld in lijn met het landelijke programma implementatie ‘Uniform kwaliteitsniveau bevolkingszorg’ en het wijzigingstraject van de Wet en het Besluit veiligheidsregio’s. Rampenbestrijding en crisisbeheersing In de multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing werken de brandweer, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie Haaglanden (GHOR), de gemeenten en de Politie Eenheid Den Haag samen om zo effectief mogelijk te reageren op een ramp of crisis. Om de kwaliteit van het werk te blijven garanderen moet de veiligheidsregio blijven inspelen op (toekomstige) maatschappelijke trends, ontwikkelingen en wijziging van wet- en regelgeving.

In navolging van de evaluatie van de Wet Veiligheidsregio’s zijn landelijk bestuurlijke afspraken gemaakt om de crisisbeheersing en de informatiepositie landelijk te versterken. Onderdeel van deze afspraken is een geleidelijk opbouwende structurele toevoeging in de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR) die veiligheidsregio’s van het Rijk ontvangen. Deze gelden zijn specifiek bestemd voor de versterking van de crisisbeheersing en informatiepositie.

Pagina 14 van 136

Geneeskundige hulpverlening De GHOR is integraal onderdeel van het systeem van veiligheidszorg in Nederland. Voor een goede hulpverlening moet zij zorg dragen voor een effectieve en efficiënte samenwerking tussen de zorgketen en de fysieke veiligheidspartners: brandweer, politie en gemeenten. Deze publieke taak wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van het Openbaar Bestuur en het opperbevel van de burgemeester (lokale rampen en crises) of de voorzitter van de Veiligheidsregio (bovenlokale rampen en crises). Hiermee is de GHOR hét aanspreekpunt voor het Openbaar Bestuur bij kwesties op het gebied van opgeschaalde acute en publieke zorg. De GHOR zal in 2024 haar meerjarenbeleidsplan aanpassen voor de nieuwe beleidsperiode 2025-2028. Naar verwachting zal de focus op de thema’s uit eerdere beleidsperiodes niet helemaal komen te verleggen. De implementatie van het nieuwe meerjarenbeleid vindt plaats in 2025; belangrijke thema’s blijven dan nog steeds informatiemanagement, netwerkmanagement en bovenregionale samenwerking.

Pagina 15 van 136

Wat gaat het kosten ? Investeringen Tabel 1.1 - Investeringen P1 Veiligheid en Handhaving Nog te Programma 1

Totaal beschikbaar gesteld krediet

besteden (peildatum september 2024)*

Begroot nog niet beschikbaar gesteld t/m 2024

Begroting 2025: beschikbaar te stellen krediet

Omschrijving

Tractie Totaal

Totale investering

Meerjarenbeeld

2025

2026

2027

2028

Totaal

70.000

70.000

-

-

-

-

-

70.000

70.000

70.000

-

-

-

-

-

70.000

* nog te besteden is investeringskrediet minus realisatie minus verplichtingen.

Programma

Tabel 1.2 - Baten en lasten P1 Veiligheid en Handhaving Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Baten

2.483

102

105

105

105

105

Lasten

-6.628

-4.489

-4.602

-4.520

-4.557

-4.557

Saldo van baten en lasten

-4.145

-4.387

-4.496

-4.414

-4.451

-4.451

Onttrekking reserves

0

0

0

0

0

0

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

-4.145

-4.387

-4.496

-4.414

-4.451

-4.451

Geraamde resultaat

Toelichting begroot 2025 Bijdrage Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) (structureel hogere lasten 2025 € 281.200, 2026 € 208.200, vanaf 2027 € 280.200) In de begroting 2024 is uitgegaan van een bijdrage aan de VRH van € 2.181.000. Op basis van de meerjarenbegroting 2025-2028 is dit voor de jaren 2025-2028 € 2.474.000. Deze verhoging heeft deels te maken met prijsindexering. Daarnaast was in de begroting 2024 van Wassenaar rekening gehouden met een bezuinigingsdoelstelling van € 143.000 die echter op korte termijn door de VRH niet kan worden gerealiseerd. In de begroting 2024 was een extra bijdrage van € 142.000 geraamd voor het Functioneel Leeftijdsontslag (FLO). Deze valt voor de komende jaren lager uit en bedraagt voor de jaren 2025-2027 € 90.000 en voor 2028 € 54.000. Over 2023 had de VRH een positief resultaat. Het voorstel van de VRH is om dit bedrag te reserveren en door inzet van dit bedrag de bijdrage over 2026 eenmalig te verminderen. Voor Wassenaar gaat het om een bedrag van € 73.000.

Pagina 16 van 136

De VRH is zich bewust van de bezuinigingstaakstelling en heeft in de conceptbegroting voor de periode 20252028 aangekondigd dat zij in het derde kwartaal van dit jaar verschillende scenario's zal uitwerken voor aanvullende bezuinigingsmaatregelen. Gezien de verwachte impact van deze bezuinigingen op de brandweerzorg in de Veiligheidsregio Haaglanden, is het cruciaal dat de scenario's met grote zorgvuldigheid worden uitgewerkt.

Pagina 17 van 136

P2 Mens en maatschappij

Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen

Visie Wassenaar is een inclusieve gemeente, waar iedereen prettig kan leven. Een plek waar onze kinderen gezond en veilig kunnen opgroeien en waar onze ouderen langer vitaal kunnen blijven. We behouden goede welzijnsen zorgvoorzieningen. We geven uitvoering aan bestaand beleid en anticiperen op maatschappelijke ontwikkelen met het (her-)formuleren van nieuw beleid. De gemeente, inwoners en maatschappelijke instellingen ondersteunen elkaar. Een integrale en efficiënte (nauwe) samenwerking is daarvoor een voorwaarde. Om de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg te garanderen, dient deze in financieel en maatschappelijk opzicht en qua personele bezetting houdbaar te zijn. Dit vraagt om scherpe keuzes in prioritering, waarbij de mens centraal staat. Daarbij wordt goed gekeken naar de hulpvraag en situatie per individu. We handelen vanuit vertrouwen en respect, normaliseren zorg volgens landelijke richtlijnen en maken waar mogelijk gebruik van landelijke financiering en fondsen. We vergroten de inwonersparticipatie en daarmee de betrokkenheid van zowel jeugdigen als ouderen bij de totstandkoming van beleid. Doelstellingen 1. Een sterk maatschappelijk middenveld; focus op preventie 2. Sociaal Team Wassenaar; integrale samenwerking in het sociaal domein 3. Jeugdbeleid; betrokkenheid van de jeugd vergroten 4.

Subsidie- en inkoopbeleid; optimalisatie subsidies en inkoop voor zowel gemeente als ketenpartners

Pagina 18 van 136

5. Inclusie; iedereen doet mee in Wassenaar 6. Sport en cultuur; lichamelijke en geestelijke gezondheid en verbinding tussen de inwoners 7. Gezondheidszorg; voldoende gezondheidszorg voor de inwoners in en om Wassenaar

Wat gaan we daarvoor doen ? Belangrijkste resultaten voor 2025 1.1 Uitvoeringsprogramma’s voortkomend uit beleidsplan Sociaal Domein 1.2 Nieuwe verordening Adviesraad Sociaal Domein 1.3 Georganiseerde activiteiten ter bevordering van de lichamelijke en geestelijke gezondheid en het versterken van de sociale basis 1.4 Nieuwe beleidsregels respijtzorg 1.5 Versterkt lokale implementatie Participatiewet, armoedebestrijding en re-integratie 1.6 Gefaseerd geïmplementeerd minimabeleid 2.1 Het Sociaal Team Wassenaar (STW) is duidelijk vindbaar als toegang van ondersteuning en zorg in het sociaal domein 3.1 Preventief jeugdbeleid 3.2 Voorlichting gegeven aan jongeren over de lokale democratie 3.3 Voorlichting gegeven aan jongeren over gezondheidsbevordering 3.4 Hervormingsagenda Jeugd 3.5 Uitvoering actielijnen uit Bestuurlijke opdracht kostenbeheersing Jeugdhulp 3.6 Getroffen voorbereidingen voor invoering eigen bijdrage Wmo 4.1 Implementatie van subsidiebeleid (maatschappelijke) organisaties 5.1 Uitvoering Lokale Inclusieagenda 5.2 Toegang tot goed onderwijs voor iedereen 5.3 Bijdrage geleverd aan de woonzorgvisie en woonvormen bijzondere doelgroepen 5.4 Uitvoering gegeven aan de opvangopgave van asielzoekers en Oekraïense ontheemden 6.1 Meer sport- en cultuurparticipatie door uitvoering van de Brede SPUK en het Sportakkoord II: Fit in Wassenaar 6.2 Sport betrokken bij het programma

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) 6.3 Opgesteld Uitvoeringsprogramma cultuur 7.1 Geborgd programma Mentaal Lokaal Wassenaar en mentale gezondheid 7.2 Voldoen aan wettelijke verplichting suïcide preventie 7.3 Uitgewerkte aanpak gezondheidszorg - Integraal Zorgakkoord (IZA)

Pagina 19 van 136

1.1

Uitvoeringsprogramma’s voortkomend uit beleidsplan Sociaal Domein

In 2025 worden de volgende uitvoeringsprogramma’s opgesteld:

-

Uitvoeringsprogramma Sociaal Team Wassenaar Uitvoeringsprogramma gezondheid en welzijn.

Hierin komt ook de concrete uitwerking in beleidsnota's van onder andere het Preventief jeugdbeleid en het Ouderenbeleid. 1.2

Nieuwe verordening Adviesraad Sociaal Domein

In 2024 is de Adviesraad Sociaal Domein geëvalueerd. Op basis van het advies dat hieruit is gekomen, wordt de verordening voor de Adviesraad Sociaal Domein aangepast. 1.3

Georganiseerde activiteiten ter bevordering van de lichamelijke en geestelijke gezondheid en het versterken van de sociale basis

Met de rijksmiddelen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) worden activiteiten georganiseerd ter bevordering van lichamelijke en geestelijke gezondheid en het versterken van de sociale basis. Daarnaast zetten ook diverse partijen in het maatschappelijk veld zich in voor deze doelen. Denk hierbij aan het sociaal werk en het ondersteunen van vrijwilligers(organisaties). We informeren deze maatschappelijke organisaties over de financiële uitdagingen voor de gemeente vanaf 2026 en denken samen met hen na over mogelijkheden voor de toekomst. 1.4

Nieuwe beleidsregels respijtzorg

Door het opstellen en implementeren van nieuwe proces- en werkafspraken in het kader van mantelzorgondersteuning en respijtzorg, worden knelpunten die mantelzorgers ervaren bij de aanvraag opgeheven of verminderd. Cliënten voor respijtzorg en hun mantelzorgers ondervinden hierdoor minder bureaucratie en een snellere behandeling van de aanvraag. Ook de beschikbaarheid van het ondersteuningsaanbod wordt verbeterd. Hiervoor worden de werkafspraken herzien met de casemanagers dementie en het Sociaal Team Wassenaar. Ten slotte worden nieuwe beleidsregels opgesteld met betrekking tot mantelzorgondersteuning en respijtzorg. 1.5

Versterkte lokale implementatie Participatiewet, armoedebestrijding en re-integratie

De ministerraad heeft op 21 juni ingestemd met het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. De planning is invoering op 1 januari 2025, maar uitstel is aannemelijk. De gewijzigde wet richt zich op meer vertrouwen aan mensen die een bijstandsuitkering hebben. Daarnaast richt de wet zich op een eenvoudigere uitvoering voor gemeenten en meer rekeninghouden met iemands persoonlijke situatie. Tot die tijd voeren we de huidige Participatiewet uit. 1.6

Gefaseerd geïmplementeerd minimabeleid

In 2024 wordt het nieuwe, dynamische minimabeleid voorgelegd aan de Raad. Met het minimabeleid wordt beoogd om zoveel als mogelijk inwoners die dit nodig hebben, financieel te ondersteunen en te laten participeren in de samenleving. Om de herziening van het beleid goed te kunnen volbrengen is ervoor gekozen om met mijlpalen te werken. Elk jaar wordt een ander onderdeel ingevoerd. Als zaken al eerder opgepakt kunnen worden, wordt dit ook gedaan. Ook blijft er ruimte voor eventuele nieuwe zaken die opkomen vanwege landelijke en lokale ontwikkelingen. Per mijlpaal wordt de Raad geïnformeerd. Pagina 20 van 136

2.1

Het Sociaal Team Wassenaar is duidelijk vindbaar als toegang van ondersteuning en zorg in het sociaal domein

Het Sociaal Team Wassenaar (STW) ontwikkelt zich verder door en dat uit zich in de volgende resultaten: we versterken de samenwerking met alle netwerkpartijen van het Sociaal Team Wassenaar. Zo werken we nauw samen met de huisartsen via het systeem ZorgDomein en zorgen we dat de praktijkondersteuners huisartsenpraktijk (POH) ook toegang heeft tot het registratiesysteem van het STW. We organiseren netwerkbijeenkomsten voor alle betrokken maatschappelijke organisaties in het sociaal domein. Het resultaat is dat de betrokken partijen in Wassenaar goed weten wat het Sociaal Team Wassenaar doet en hoe we elkaar over en weer kunnen vinden en versterken. Daarnaast zorgen we ervoor dat de wachtlijsten voor de jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning afnemen. We blijven de mogelijkheden onderzoeken en stimuleren om met het STW meer gezamenlijk op één locatie te kunnen werken. Het registratiesysteem is volledig ingericht naar de wensen van de partijen en wordt door alle convenantpartners goed benut. 3.1

Preventief jeugdbeleid

In 2025 wordt de Beleidsnota Preventief jeugdbeleid aan de Raad voorgelegd. Een belangrijk doel van dit nieuwe beleid is het terugdringen van de vraag om jeugdhulp. Het opstellen van dit beleid gaat hand in hand met participatie van jongeren en hun ouders. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder meer ontmoetingsplekken voor jongeren, vormen van jeugdparticipatie, jeugd- en jongerenwerk en voorlichting over o.a. alcohol, drugs, mentale gezondheid, seksualiteit, voeding en sport, samen met de scholen. 3.2

Voorlichting gegeven aan jongeren over de lokale democratie

In 2025 betrekt de gemeente jongeren meer bij lokale besluitvorming. Zij worden wegwijs gemaakt in de lokale democratie en worden uitgenodigd actief te participeren in de gemeente. 3.3

Voorlichting gegeven aan jongeren over gezondheidsbevordering

De gemeente is in 2023 gestart met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Dit programma richt zich op de belangrijkste leefomgeving van jongeren in de leeftijd tussen de 10 en 18 jaar (met de ouders, de school, de vrije tijd en de vriendengroep). Met deze interventie willen we de mentale gezondheid van jongeren vergroten en voorkomen dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. OKO is een langdurig bewezen effectieve interventie en een zogenaamde 'community'-aanpak. We werken samen met de GGD en Indigo die onderdeel zijn van het kernteam. Verder werken we samen met de scholen, sportverenigingen, buurtverenigingen en lokale maatschappelijke partners. Samen werken we aan het vormen van deze positieve leefomgeving. In het voorjaar van 2025 organiseert het Kernteam OKO een dialoogsessie. De dialoogsessie is een interventie voor lokale partners en hiervoor worden alle lokale partners die met jeugd te maken uitgenodigd. Tijdens deze dialoogsessie gaan we met elkaar in gesprek over de uitkomsten van de OKO-monitor die in het najaar van 2024 is afgenomen op ten minste twee scholen voor voortgezet onderwijs in Wassenaar. Het basisonderwijs is ook een belangrijke partner en wordt ook betrokken bij de startbijeenkomst en de dialoogsessie.

Door in gesprek te gaan over de uitkomsten middelengebruik en mentale gezondheid én de beschermende en risicofactoren bepalen we gezamenlijke de prioriteiten.

Pagina 21 van 136

3.4

Hervormingsagenda Jeugd

Medio 2023 is landelijk de Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld. Deze agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken en hiermee het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst. De regio Haaglanden is een van de koplopers waar de maatregelen al in de praktijk werden gebracht, nog voor de landelijke vaststelling van de agenda. In Wassenaar zien we dat bijvoorbeeld in de integrale toegang, het Sociaal Team Wassenaar en de inzet van praktijkondersteuners ggz jeugd. De besparing zit bij de inzet van de (geïndiceerde) hulpverlening, maar hier staat een investering van het preventief veld tegenover. De Hervormingsagenda adresseert nadrukkelijk ook andere domeinen en sectoren dan de jeugdhulp. Dit betekent dat het voorkomen van jeugdhulp nadrukkelijk een plek zal krijgen in het bij 3.1 genoemde preventief jeugdbeleid. Maar ook de verbinding met de kinderopvang en het primair en voortgezet onderwijs is onderdeel van de Hervormingsagenda jeugd, zo ook de Lokale Educatieve Agenda (LEA, zie: 5.2). 3.5

Uitvoering actielijnen uit Bestuurlijke opdracht kostenbeheersing Jeugdhulp

In de jeugdhulpregio Haaglanden wordt in 2025 extra ingezet op de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd, en het verbinden van de agenda aan onze regionale samenwerking. In het kader daarvan wordt uitvoering gegeven aan een bestuurlijke opdracht kostenbeheersing. Hiervoor wordt in 2025 en verder ingezet op een viertal actielijnen, te weten: 1.

Zo thuis mogelijk organiseren van jeugdhulp: het gerichter inrichten van verblijfsvoorzieningen ten behoeve van afschaling en verkorting van verblijfsduur, het minimaliseren van maatwerkoplossingen binnen verblijf en het gerichter inzetten op dure en complexe casuïstiek door het ontwikkelen en toepassen van een protocol.

2.

Terugdringen gebruik (lichte) hulp (begeleiding): samenhang en afstemming tussen jeugdhulp en aanpalende domeinen, en meer substitutie van individuele zorg naar collectieve zorg-onderwijs.

3.

Versterken van maatschappelijke verantwoordelijkheid: faciliteren van het gesprek met jeugdbeschermers over toewijzingen op organisatieniveau.

4.

Verbeteren regionale inrichting: sturing op het regionale zorglandschap vormgeven door afspraken over inrichtingsprincipes en inkoop, sterkere regierol van de verwijzer faciliteren d.m.v. doorontwikkeling van het richtinggevend kader, en scherper grenzen reikwijdte opzoeken binnen de huidige wettelijke kaders.

Om de beoogde doelen van de Hervormingsagenda Jeugd, de bestuurlijke opdracht kostenbeheersing Jeugdhulp en de taakstellingen uit de kadernota tot een succes te maken, is lokale implementatie noodzakelijk. In 2025 geven we daar uitvoering aan via een projectmatige aanpak. Hierin zoeken we actief de verbinding met het nog op te stellen preventief jeugdbeleid zoals genoemd onder 3.1. Hiervoor moeten we ook kijken naar juridische basis voor het doorvoeren van de maatregelen. In het kader daarvan gaan we in 2025 de Verordening Jeugdhulp gemeente Wassenaar 2015 en de Beleidsregels Jeugdhulp 2019 gemeente Wassenaar aanpassen.

Pagina 22 van 136

3.6

Getroffen voorbereidingen voor invoeren eigen bijdrage Wmo

Vanaf 1 januari 2020 is het abonnementstarief, een vast tarief voor de eigen bijdragen aan Wmovoorzieningen, van kracht. In Wassenaar nam vanaf dat moment vooral het aantal Wmo-cliënten met hulp bij het huishouden toe. Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Deze invoering zal plaatsvinden op 1 januari 2026. In Wassenaar wordt verwacht dat deze wijziging zal leiden tot vooral een daling bij het maatwerkproduct 'hulp in de huishouding'. De verwachting is dat het Centraal Administratiekantoor (CAK) deze eigen bijdrage berekent en de inning uitvoert voor de gemeente. Voor 2025 ligt er dan de opgave om zo nodig de huidige breed geformuleerde verordening aan te passen en om de eigen bijdrage en de eventuele gevolgen onder inwoners bekend te maken. 4.1

Implementatie van subsidiebeleid (maatschappelijke) organisaties

In 2024 is het subsidiebeleid geoptimaliseerd en worden nieuwe subsidieregelingen opgesteld. Deze nieuwe afspraken en spelregels zullen vanaf 2026 gelden voor alle subsidieaanvragers. Door deze optimalisatie kunnen subsidies gerichter en efficiënter worden ingezet ten behoeve van actuele beleidsdoelen. Ook wordt aandacht besteed aan: een zuivere lijn tussen subsidie en inkoop, zekerheid bieden waar mogelijk door meerjarige afspraken en het kiezen van de beste financieringsvorm voor gemeente en ketenpartners. Subsidies voor het kalenderjaar 2026 moeten in 2025 worden aangevraagd op basis van de nieuwe afspraken en spelregels. Begin 2025 worden deze nieuwe afspraken en spelregels concreet in de organisatie geïmplementeerd. Dit betekent onder meer: subsidieregelingen publiceren, aanvraagformulieren opstellen, beoordelingsprocessen inrichten, (bijv. transparante tenders), eigenaarschap organiseren en sturen met goede subsidiebeschikkingen. Vooruitlopend op het nieuwe subsidiebeleid wordt met het oog op het beperken van de uitvoeringslasten tevens een aantal subsidies voor 2025 op basis van de Algemene wet bestuursrecht verstrekt in de vorm van zogenaamde begrotingssubsidies. 5.1.

Uitvoering Lokale Inclusieagenda

Er wordt een Uitvoeringsagenda opgesteld met actiepunten voor de korte en lange termijn. De acties voor de korte termijn zullen gefaseerd in 2025 en 2026 worden uitgevoerd. De uitvoering van de acties voor de lange termijn vereisen meer tijd; die staan gepland vanaf 2026. Voor de uitvoering van deze actiepunten is in de kadernota 2023 structureel € 60.000 beschikbaar gesteld. Door de actiepunten reëler te plannen in 2025 en 2026, kan het jaarlijkse budget voor de uitvoering van actiepunten naar € 30.000 worden bijgesteld. 5.2

Toegang tot goed onderwijs voor iedereen

De gemeente Wassenaar wil dat alle kinderen, ongeacht hun achtergrond, optimale ontwikkelkansen hebben. Belangrijke partners voor Wassenaar zijn het onderwijsveld, de Schooladviesdienst (SAD) en de samenwerkingsverbanden in de regio Leiden voor zowel primair als voortgezet onderwijs. Met deze partners

Pagina 23 van 136

werken we onder meer aan beleid op het gebied van passend onderwijs en onderwijsachterstanden. Op het beleidsterrein van het onderwijs hebben we ambities op de volgende beleidsthema's: 

Onderwijsachterstanden

In 2025 monitoren we in hoe verre de verbeteringen die zijn doorgevoerd als resultaat van het nieuwe beleidsplan Voor- en Vroegschoolse Educatie 2024-2027 (vastgesteld door de Raad in oktober 2023) tot resultaat leiden. De belangrijkste doelen zijn het vergroten van het aantal VE-plekken, met het doel van minimaal 32 VE-plekken in 2025 (momenteel 18), en het vergroten van het bereik onder VE- peuters van 68% in 2023, naar 70% in 2024 en 85% in 2025. 

Samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs

Een van de maatregelen van de Hervormingsagenda Jeugd is het steviger verbinden van jeugdhulp aan aanpalende domeinen, zoals het onderwijs. Deze maatregel is vervlochten met een van de vier actielijnen uit de bestuurlijke opdracht kostenbeheersing (zie 3.5): het terugdringen van het gebruik van (lichte) hulp (begeleiding) door meer vervanging van individuele zorg door collectieve zorg in het onderwijs. In het regionale project grensverkeer van leerlingen, en in het kader van bovengenoemde actielijn zijn we nu in de fase van implementatie beland. In Wassenaar willen we ons voordeel doen met de uitkomsten van dit regionale project. De komende periode, voeren we de benodigde acties uit om in het schooljaar 2025- 2026 via deze nieuwe werkwijze te kunnen werken. Het gaat hier bijvoorbeeld over de ketenafspraken tussen samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs en gemeenten, inkoopafspraken (productbeschrijvingen en tarieven) en de monitor om inhoudelijke en financiële resultaten te kunnen volgen. 

Onderwijs aan nieuwkomerskinderen

In 2024 zijn de regie en uitvoering van de Internationale Taalklas (ITK) overgeheveld naar de Stichting Katholiek Onderwijs Wassenaar (SKOW). De ITK biedt onderwijs aan nieuwkomerskinderen in de leeftijd van 4 tot 13 jaar. In 2025 blijven we werken aan goed onderwijs voor nieuwkomerskinderen, o.a. door te evalueren hoe de kinderen uit de ITK uitstromen naar het reguliere onderwijs. Samen met het Wassenaarse onderwijsveld onderzoeken we de mogelijkheid om in Wassenaar onderwijs te bieden aan kinderen die zijn gehuisvest in het AZC Wassenaar. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen leerlingen in de leeftijd van 4 tot 13 jaar en leerlingen van 13 tot 18 jaar. 

Lokale Educatieve Agenda (LEA)

In het najaar van 2024 starten de gemeente, het onderwijs en andere maatschappelijke partners met het opstellen van een Lokaal Educatieve Agenda (LEA). In de LEA wordt vastgelegd hoe de gemeente, het onderwijs en maatschappelijke partners willen samenwerken en welke thema’s daarbij prioriteit hebben. Het traject om tot een LEA te komen zal in 2025 afgerond zijn. 

Laaggeletterdheid terugdringen

Wassenaar maakt met gemeenten uit de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal deel uit van een regionaal samenwerkingsverband laaggeletterdheid. Als contactgemeente voert de gemeente Zoetermeer de coördinatie en ontvangt zij Rijksmiddelen om laaggeletterdheid tegen te gaan. Vanaf 2025 zullen de gemeenten zelf een regierol moeten aannemen. Welke invulling dit precies krijgt is nog niet bekend. Te verwachten is echter dat de huidige samenwerking met de gemeenten uit de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal wordt voortgezet. Pagina 24 van 136

5.3

Bijdrage geleverd aan de woonzorgvisie en woonvormen bijzondere doelgroepen

Vanuit het sociaal domein wordt inbreng geleverd voor de woonzorgvisie. De basis daarvoor ligt in de verschillende beleidsdocumenten, zoals het beleidsplan Sociaal Domein en de beleidsnota Ouderenbeleid. Vooruitlopend op de doordecentralisatie van beschermd wonen is per 1 januari 2025 de toegang beschermd wonen lokaal geregeld. Inwoners van Wassenaar die in aanmerking denken te komen voor een voorziening voor beschermd wonen kunnen zich in Wassenaar aanmelden of aangemeld worden bij het Wmo-loket van het Sociaal Team Wassenaar. Er wordt lokaal getoetst of mensen in aanmerking komen voor beschermd wonen. De toewijzing blijft voorlopig een taak van de centrumgemeente. Voor de bekostiging van het inrichten en uitvoeren van de lokale toegang, wordt een deel van de gelden die de centrumgemeente ontvangt voor de uitvoering van beschermd wonen overgeheveld naar de regiogemeenten 5.4

Uitvoering gegeven aan de opvangopgave van asielzoekers en Oekraïense ontheemden

De gemeente zet zich samen met partners in om de opvang goed en veilig te laten verlopen. Daarnaast ligt de focus op een goede inbedding van asielzoekers in de lokale gemeenschap. Allereerst door de vele vrijwilligers die onder andere taal- en fietsles geven aan de bewoners van het AZC. Maar ook door materiële en immateriële ondersteuning van de gemeente op participatie activiteiten, (zoals voetbal trainingen, het inloophuis, etc). We stimuleren samenwerking tussen verschillende partners om veiligheid te waarborgen, participatie te bevorderen en draagvlak onder de bewoners van Wassenaar te vergroten. De gemeente blijft zich inzetten om voldoende opvangplekken te realiseren en ondersteuning te bieden aan Oekraïense ontheemden binnen onze gemeentegrenzen. De huisvesting moet voldoen aan de basisbehoeften en veiligheidseisen. Daarnaast zetten we ons in om de ontheemden een veilige plek te bieden en begeleiding te geven bij een soepele integratie in de samenleving. 6.1

Meer sport- en cultuurparticipatie door uitvoering van de Brede SPUK en het Sportakkoord II: Fit in Wassenaar

Een van de pijlers uit de nieuwe Sportvisie Wassenaar is het verhogen van de sportdeelname. De gemeente wil met initiatieven uit het Sportakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de inzet van de buurtsportcoaches de deelname aan sport stimuleren. Daarnaast herijkt en vernieuwt de gemeente de sportsubsidieregeling om sportverenigingen gerichter te ondersteunen en inwoners die minder bewegen te stimuleren naar deel te nemen aan een sport- en beweegaanbod. Ook cultuurparticipatie wordt als onderdeel van het GALA ingezet, bijvoorbeeld als middel om eenzaamheid te bestrijden. 6.2

Sport betrokken bij het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

In 2024 is het OKO-programma gestart om bij te dragen aan gezonde en gelukkige jongeren en te voorkomen dat zij alcohol, drugs of andere middelen gebruiken. De sportverenigingen kunnen hierin ook een grote rol spelen met hun sportaanbod. Zij zullen hierin begeleid worden door zowel de projectleider OKO als de buurtsportcoaches. 6.3

Opgesteld Uitvoeringsprogramma cultuur

In 2025 wordt een nieuw Uitvoeringsprogramma cultuurnota opgesteld.

Pagina 25 van 136

7.1

Geborgd programma Mentaal Lokaal Wassenaar en mentale gezondheid

In het kader van het programma Mentaal Lokaal Wassenaar wordt laagdrempelig preventief aanbod ingezet om mensen met beginnende mentale problematiek te ondersteunen, o.a. door het aanbieden van lespakket ‘levenslessen’ op scholen voor voortgezet onderwijs. Hiermee krijgen jongeren het bewustzijn dat incidentele mentale problemen niet altijd direct reden tot zorg zijn, maar dat je er gewoon over mag praten. Daarnaast hebben inwoners via de huisarts toegang tot de zelfhulpprogramma’s (apps) van de ‘hoofdleiding’. In 2025 is ook de website Mentaal Wegwijs Wassenaar beschikbaar, een digitale sociale kaart voor mentale gezondheid. Met Mentaal Lokaal Wassenaar willen we bereiken dat er minder beroep wordt gedaan op de duurdere zorg, omdat mensen eerder zelf aan de slag gaan met milde mentale klachten en/of eerder om hulp vragen in het preventieve veld. Om deze succesvolle programma’s een vliegende start te geven en voort te zetten is een investering nodig. Per 1 januari 2025 worden eventuele extra kosten gedekt vanuit de regionale IZA-gelden. 7.2

Voldoen aan wettelijke verplichting suïcide preventie

Per 1 januari 2025 zijn gemeenten verplicht in te zetten op suïcidepreventie. Er wordt daarvoor door de Rijksoverheid geld beschikbaar gesteld. Wassenaar werkt al enkele jaren aan suïcidepreventie met de inzet van de succesvolle Sumona-aanpak. Hiervoor worden structureel middelen ingezet. Vanaf 2025 kunnen de middelen vanuit het Rijk hier ook voor ingezet worden, waardoor minder eigen middelen nodig zijn. 7.3

Uitgewerkte aanpak gezondheidszorg - Integraal Zorgakkoord (IZA)

Het doel van IZA is om de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De looptijd van het akkoord is vooralsnog 2023–2026. In 2025 werken we verder aan de uitvoering van het regionale werkplan en de lokale werkagenda. We zetten regionaal in op 4 actielijnen: •

Preventie: (positief) gezond leven

•

Thuis ouder worden, in-,door– en uitstroom in de keten (samen organiseren)

•

Versterken mentale gezondheid en toegankelijkheid passende geestelijke gezondheidszorg

•

Naar een gezonde arbeidsmarkt.

Pagina 26 van 136

Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden

Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) Het behartigen van de belangen van de betrokken gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken, administratie en informatievoorziening op taakonderdelen binnen de jeugdhulp. De betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de beleidsvorming. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voert de technische inkoop uit. Door gezamenlijke inkoop, afhandeling facturering en informatievoorziening zijn efficiencyvoordelen te behalen. Vanwege de uittreding van de gemeente Voorschoten wordt het GR-bestuur van het SbJH vanaf 2024 gevormd door de wethouders van Pijnacker-Nootdorp (H4, inclusief Wassenaar), Rijswijk (H4), Den Haag (H1) en de directeur van het SbJH. Gemeenschappelijke regeling GGD Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden De GGD Haaglanden heeft als doel het bewaken, bevorderen en beschermen van de gezondheid van de inwoners van de regio Haaglanden met producten en diensten die helpen gezond op te groeien, op te voeden, gezonder te leven en langer gezond te blijven. De GGD Haaglanden controleert of kinderopvang voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen. Veilig Thuis Haaglanden heeft als doel huiselijk geweld en kindermishandeling te stoppen en om te zorgen dat de veiligheid wordt gewaarborgd.

Veilig Thuis neemt meldingen in ontvangst en doet onderzoek of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling. Lokale taken Naast de reguliere regionale taken zoals gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering e.d., zijn er sinds 2018 ook lokale taken die elke gemeente bilateraal afspreekt met de GGD. Voor Wassenaar gaat het om de lokale taken Meldpunt bezorgd, sociaal medische advisering en schoolgezondheidsbeleid. Samenwerkingsovereenkomst Leidschendam-Voorburg Sinds 2012 heeft Wassenaar een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Leidschendam-Voorburg voor de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de Wet Inburgering 2021 en aanpalende wet- en regelgeving op het gebied van werk en inkomen. Dit betekent dat Leidschendam-Voorburg zowel beleid ontwikkelt als de uitvoering hiervan verzorgt. Gemeenschappelijke regeling Werkbedrijven Kust-, Duin- en Bollenstreek (KDB) De gemeente geeft uitvoering aan de sociale werkvoorziening. Sinds de invoering van de Participatiewet is instromen in de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) niet meer mogelijk, maar de Gemeenschappelijke Regeling Werkbedrijven KDB draagt zorg voor continuïteit voor de ‘oude’ doelgroep. Daarnaast ontwikkelt en re-integreert Provalu mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar een beschutte werkplek in overleg met Leidschendam-Voorburg.

Provalu biedt werk, begeleiding, scholing, training, aanpassingen van de werkplek en persoonlijke aandacht. Daarmee willen we bereiken dat arbeidsgehandicapten en langdurig werkzoekenden uitstromen naar de (gesubsidieerde) arbeidsmarkt. Hiertoe wordt samengewerkt met en in opdracht gehandeld van gemeenten en bedrijfsleven; dit alles binnen financieel verantwoorde kaders.

Pagina 27 van 136

Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve jeugdgezondheidszorg aan kinderen en jongeren in de H8gemeenten (Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer). In samenspraak met alle gemeenten is de koers van de JGZ vastgesteld op vier pijlers van de nationale preventieagenda: ouderschap, hechting, weerbaarheid en gezonde leefstijl. De JGZ wil als expert op preventieve jeugdgezondheidszorg verder inhoudelijk bijdragen op lokaal en regionaal niveau aan met name de ketenaanpak in Kansrijke Start en aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. Door middel van het portefeuillehoudersoverleg is er regionaal overleg tussen de H8- gemeenten en de JGZ. Regionaal Bestuurlijk Overleg Wet educatie en beroepsonderwijs Het regionaal bestuurlijk Overleg Wet Educatie en beroepsonderwijs is een overleg tussen de gemeenten Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Voorschoten, Wassenaar en Zoetermeer. De gemeente Zoetermeer is de coördinerende gemeente voor dit beleidsonderdeel. Het gaat om de educatie van onze inwoners die een afstand hebben tot de arbeidsmarkt, Statushouders die Nederlands als tweede taalonderwijs (NT-2) volgen en de inzet op laaggeletterdheid.

De aandacht voor laaggeletterdheid is een onderwerp dat al aandacht heeft en regionaal, maar ook gemeentelijk wordt opgepakt. Een van de onderdelen is dat bibliotheek en het daarbij behorende taalhuis daarin een rol heeft. Het taalhuis is een laagdrempelig inlooppunt waar de mensen met een taal- en/of digitale achterstand kunnen worden ondersteund en op weg geholpen worden.

Pagina 28 van 136

Projecten en investeringen

Warenar Het in het Coalitieakkoord opgenomen haalbaarheidsonderzoek naar de herbestemming van de Warenar is nog in ontwikkeling. Conform planning zal het onderzoek nog in het vierde kwartaal van 2024 voorgelegd worden aan de Raad. Uit het onderzoek zal blijken of, en op welke wijze een dorpsmuseum en dorpshuisfunctie gelijkwaardig in het bestaande cultureel centrum de Warenar kunnen opereren. In het dorpsmuseum wordt beoogd de gemeentelijke kunstcollectie van de gemeente, oudheidkundige vondsten en een gedeelte van de collectie van het brandweermuseum tentoon te stellen. Er wordt onderzocht wat de kosten zijn voor de inpassing van deze aanvullende functies alsmede de financiële consequenties van een renovatie en verduurzaming van het gebouw dat eigendom is van de gemeente. De R.K. Parochie H. Augustinus is eigenaar van de grond, waarvoor een erfpachtovereenkomst bestaat met de gemeente. Momenteel worden onderhandelingen gevoerd over een nieuwe erfpachtovereenkomst die in 2033 zal ingaan. De uitkomst daarvan maakt onlosmakelijk onderdeel uit van het haalbaarheidsonderzoek. Nagegaan zal worden of een beroep kan worden gedaan op rijks- en provinciale subsidies. Asielopvang in Wassenaar De opvang van asielzoekers in Wassenaar wordt ook in 2025 gecontinueerd. Met ingang van 28 maart 2024 is de tijdelijke (winter)opvang op Landgoed Duinrell een regulier asielzoekerscentrum geworden.

Er is plek voor 930 asielzoekers, waaronder 50 plekken voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (Amv'ers). Dit is vastgelegd in een bestuursovereenkomst tussen het COA en de gemeente. Deze overeenkomst loopt tot 12 maart 2028. De gemeente blijft zich inzetten om de opvang goed en veilig te laten verlopen. Voor iedereen. Dit doet de gemeente door de samenwerking met betrokken partners zoals het COA, welzijnsorganisaties, scholen en de politie te verstevigen. Opvang Oekraïense ontheemden Vanaf maart 2022 vangt Wassenaar Oekraïense ontheemden op, die gevlucht zijn voor het nog steeds voortdurende oorlogsgeweld. Deze opvang is vastgelegd in de Regeling opvang ontheemden Oekraïne. Vanwege de voortslepende oorlog in Oekraïne zal naar verwachting de opvang van Oekraïense ontheemden binnen Wassenaar zeker ook in 2025 noodzakelijk zijn. In Wassenaar zijn er twee grotere gemeentelijke opvanglocaties die samen plaats bieden aan 62 ontheemden. Van één opvanglocatie met 46 opvangplaatsen is het onzeker of deze na medio 2025 nog beschikbaar is. Als deze opvanglocatie vervalt zullen hiervoor tijdig alternatieve opvanglocaties moeten worden gevonden. Zeker ook vanwege de taakstelling die de gemeente heeft voor de opvang van Oekraïense ontheemden.

In samenwerking met de gemeente Den Haag is begin 2023 een deel van het ANWB-hoofdkantoor beschikbaar gekomen als opvanglocatie voor Oekraïense ontheemden. Hier kunnen 220 personen in de gemeente Den Haag en 50 personen in de gemeente Wassenaar worden gehuisvest. Zowel de inkomsten als uitgaven hiervoor zijn voor rekening van de gemeente Den Haag. Deze locatie is in ieder geval tot en met 2026 beschikbaar.

Pagina 29 van 136

Vanaf 1 januari 2025 zullen Oekraïense ontheemden met eigen inkomsten die gehuisvest zijn in een gemeentelijke opvanglocatie verplicht een eigen bijdrage moeten betalen voor het gebruik van energie en water. De gemeente is verantwoordelijk voor het vaststellen en het innen van deze eigen bijdragen. Deze eigen bijdragen zullen in mindering worden gebracht op de vergoeding van het Rijk voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Het onderwijs aan Oekraïense kinderen en andere nieuwkomers in Wassenaar wordt gegeven in de Internationale Taalklas (ITK). Deze is in Wassenaar met ingang van het schooljaar 2024/2025 ondergebracht bij de SKOW. De Internationale Taalklas is met ingang van het schooljaar 2024/2025 gehuisvest in het gebouw van The American School of The Hague (ASH). Herbestemming sporthal De Schulpwei De nieuwe sporthal De Duinpan in Wassenaar is medio 2024 in gebruik genomen. Daarmee is een einde gekomen aan het gebruik van de oude sporthal De Schulpwei. Het vastgoed is eigendom van de gemeente Wassenaar, terwijl de grond in handen is van derden en wordt gepacht. Met het oog op de toekomst wordt bezien welke vervolgstappen moeten worden genomen. In de komende periode wordt een verkenning uitgevoerd, waarbij onder andere wordt gekeken naar verkoop in de huidige staat, bruikleen of sloop. Voor deze onderzoeksverkenning is een bedrag van € 50.000 beschikbaar.