2021-10-26 Raad - begroting verslag.doc

Notulen van de vergadering van de raad van de gemeente Wassenaar, op dinsdag 26 oktober 2021, gehouden in de raadzaal van het raadhuis "De Paauw"; aanvang 14.30 uur -------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aanwezig zijn: - drs. L.A. de Lange, voorzitter; - mevrouw mr. M.M. Bellekom-Vogels, ir. B. Boon, ir. I.J.J. Borm, mevrouw D.C. van Deursenvan Gool, mevrouw drs. M.W. Gout-van Sinderen, mevrouw J.E.M. Heijl, drs. H.J.M. Hendrickx, ir. L.W. Koetsier, B.G.J. Menken (vanaf 18 uur), H.W. Mulder, G.L.H. Nijman, J.G.C. van Noort, B.G. Paulides, ing. P. Ronke, ing. A.J.L. van Sloten, mevrouw Y. van de Velde, F.G. Weyn RA, R.A. Zoutendijk MBA MSW, leden van de raad; - R. Bloemendaal, mevrouw C. Klaver-Bouman, drs. H.G. Schokker, C.J.M.W. Wassenaar, mevrouw mr. I. Zweerts de Jong, wethouders; - H. Andeweg-Richt, interim-griffier, mevrouw N. Keltjens, plv. raadsgriffier Verhinderd: drs. R. Everard, mevrouw B.D.A. Hagen, mevrouw G.C. Mulder-Jense, leden van de raad -------------------------------------------------------------------------------------------------------------1.

Opening vergadering

De voorzitter: Dames en heren, hierbij open ik de vergadering van de gemeenteraad van Wassenaar. We beginnen met de installatie van mevrouw Van de Velde en het leuke is dat mevrouw Van de Velde ook haar moeder heeft meegenomen bij dit toch altijd heuglijke moment, namelijk het installeren in het hoogste democratische orgaan van Wassenaar. Dat is een bijzonder moment, al helemaal als je zelf jarenlang op de secretarie van de gemeente Wassenaar hebt gewerkt, u hebt namelijk vele uren in de typekamer het werk gedaan. Dus hartelijk welkom, fijn dat u erbij bent om de installatie van uw dochter te zien. Ik zag dat u ook een aantal bekenden uit de organisatie tegenkwam, dus leuk dat u erbij kunt zijn en u komt dus nog uit de tijd dat de stukken werden uitgetikt, en automatisering nog niet bestond. Toen zei de voorzitter andere woorden dan 'kijk maar op iBabs' want toen werd er dus vrolijk getikt. Hartstikke mooi en leuk dat u erbij bent. Verder nog in het kader van de mededelingen. We hebben een aantal afmeldingen voor vandaag, mevrouw Hagen is niet aanwezig, mevrouw Mulder is niet aanwezig en ook de heer Everard heeft zich afgemeld voor deze vergadering. Het zal u ook zijn opgevallen dat ik een naam vergeet en dat klopt, de heer Menken, maar hij is onderweg.

Hij komt vanaf Schiphol rechtstreeks hier naar De Paauw, dus hij zal vandaag op een gegeven moment wel in deze vergadering verschijnen. U zult ook hebben gezien dat we inmiddels weer met zijn allen aan één tafel zitten, nog wel met wat ruimte ertussen, maar inmiddels kunnen we elkaar weer aankijken en dat is ook wel net zo prettig. Verder is er na afloop van deze vergadering de mogelijkheid om de vergadering te evalueren onder het genot van een drankje want die houden we er gewoon in. Ik begon al over de spreektijden. Er is inmiddels een grote laptop naast mij geplaatst, het lijkt bijna wel een typemachine zou ik zeggen, met daarop de spreektijden die worden bijgehouden, zodat het geheel transparant is en uzelf tijdens uw bijdrage ook ziet hoe de tijd verstrijkt en die gaat altijd sneller dan u denkt. 1a. Installatie nieuw raadslid De voorzitter: Wij gaan naar 1a, Installatie van het raadslid. De raad dient een besluit te nemen over de toelating van mevrouw Van de Velde tot de raad op basis van artikel 5 van ons reglement dat stelt 'ingeval van een tussentijdse vacaturevervulling roept de voorzitter het nieuwbenoemde lid van de raad op voor de vergadering van de raad waarin over diens toelating wordt beslist om de voorgeschreven eed of verklaring en belofte af te leggen'.

Voordat dit besluit wordt genomen, heeft de commissie van de geloofsbrieven ernaar gekeken en dat is ook vandaag gebeurd. De commissie heeft de geloofsbrieven van mevrouw Van de Velde gecontroleerd en ik geeft dan ook graag het woord aan de voorzitter van de geloofsbrievencommissie, de heer Van Noort. De heer Van Noort: Dank u wel voorzitter. De commissie heeft zich vol overgave op dit werkstuk gestort en kan verklaren dat de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven de geloofsbrieven en de verder bij de Kieswet gevorderde stukken heeft ontvangen die zijn ingezonden door mevrouw Y. van de Velde. De commissie rapporteert de raad dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde bevonden. Gebleken is dat de bovengenoemde persoon staat op de kandidatenlijst van de in de raad vertegenwoordigde VVDfractie en dat zij voldoet aan alle in de Gemeentewet gestelde eisen. De commissie bestaande uit de heer Van Sloten, mevrouw Bellekom-Vogels en mijn persoontje adviseert de raad dan ook te besluiten tot toelating. Dank u wel. 1

De voorzitter: Ik dank de voorzitter en de leden van de geloofsbrievencommissie voor het gedane onderzoek en advies. Dan kom ik bij de besluitvorming en het besluit luidt mevrouw Van de Velde toe te laten als lid van de raad. Gaat u daarmee bij acclamatie akkoord? Dat is het geval, dan is hierbij besloten mevrouw Van de Velde toe te laten. Dan vraag ik nu aan de griffier om mevrouw Van de Velde naar voren te brengen en dan gaan we over naar de belofte. Als u zou willen gaan staan, heel graag dank u wel. We gaan over naar de beëdiging. U hebt aangegeven de belofte te willen doen en als u aan het eind zou willen antwoorden met 'Dat verklaar en beloof ik!', dan gaat het helemaal goed. "Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen." Mevrouw Van de Velde: Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter: Ik dank u wel, dan wil ik u hartelijk feliciteren met uw lidmaatschap van de gemeenteraad van Wassenaar en u heel veel succes wensen.

Gefeliciteerd. Zo, dan hebben we weer een voltallige raad met 21 raadsleden. 2. Vaststelling agenda Dit agendapunt is niet behandeld. 3.

Spreekrecht

De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt 3 het spreekrecht. Niemand heeft aangegeven gebruik te willen maken van het spreekrecht om hier in De Paauw bij de vergadering in te spreken, maar ik wil wel graag aandacht vragen voor de brieven die de Vrienden van Wassenaar heeft gestuurd met ook opmerkingen over de begroting en de financiële situatie van de gemeente Wassenaar. Die wil ik in ieder geval nog even onder uw warme aanbeveling doen. 4.

Begroting 2022

De voorzitter: Dan komen we nu bij de bespreking van de begroting en we gaan over naar de eerste termijn aan de zijde van de raad. Ik geef graag het woord aan de heer Hendrickx voor zijn eerste termijn. De heer Hendrickx: Dank u wel voorzitter. Ik zal extra langzaam praten om de tijd vol te maken, dus laten we maar beginnen. Voor Hart voor Wassenaar is dit de achtste begroting en niet eerder hebben we zo'n ongeloofwaardige en onrealistische begroting als deze gezien. Het is een verkiezingsbegroting in vol ornaat, mierzoet en het zuur vertellen we niet. Uiteraard zal geroeptoeterd worden dat het een structureel in evenwicht zijnde begroting is en er zijn nog steeds mensen die denken dat het dan ook een goede begroting is. Het college geeft zelf al aan dat waarschijnlijk nadere invulling zal moeten plaatsvinden, mogelijk al bij de Voorjaarsnota 2022. Het is een ongeloofwaardige en onrealistische begroting omdat lasten die zich zullen materialiseren niet worden opgenomen en besparingen en baten worden overschat. Uiteraard is veel van de inhoud going concern en als zodanig ook ingevuld, maar een aantal bijzondere posten maakt deze begroting onhanteerbaar en onverantwoordelijk. Dat is een gemakkelijk uitgangspunt want de gevolgen zijn voor het volgende college.

In de eerste plaats is er de extra bijdrage van het rijk van € 1,5 miljoen voor de jeugdzorg die in de jaren daarna afneemt. Er is aangekondigd dat dit bedrag ook bedoeld is om extra taken voortkomend uit de Hervormingsagenda Jeugd te bekostigen, maar daarvoor is niets opgenomen. We hebben hierbij twee vragen en de eerste is: wat is er gebeurd met de bijdragen vanuit de bestemmingsreserve die de tekorten in de jeugdzorg opvangen, zijn die teruggedraaid en zo niet of ten dele, hoeveel zal die in 2022 bedragen? Wat is met de kennis van nu de best mogelijke inschatting van de lasten van de Hervormingsagenda Jeugd en wanneer gaan die op de begroting drukken? In de begroting is een besparingsplan opgenomen voor de WMO van meer dan € 500.000,00, dit bedrag is boterzacht en wordt toch ingeboekt. Hart voor Wassenaar twijfelt heel ernstig aan de juridische en praktische haalbaarheid van deze bezuiniging. Een vraag, verwacht de wethouder dat dit bedrag hard is of is het omringd met risico's en kan hij de risico's benoemen en kwantificeren? De tweede vraag is: welk bedrag verwacht de wethouder dat zich zal materialiseren? Betreffende het precario stelt het college dat de ozb swapneutraal is, in Wassenaar 2

zijn 5000 huizen eigendom van verhuurders en wie krijgt hier de nadelen, wie de voordelen en hoe scheef is de verhouding voor dure woningen tussen de extra ozb en de verlaging van hun tarieven? Voorzitter, eerder in 2021 heb ik gezegd dat de afvalstoffenheffing voor een tweepersoonshuishouden richting € 500,00 gaat. Daar zijn we sneller dan gedacht en dat terwijl we zelfs 10% van het totale bedrag gaan subsidiëren. De grote hobby van deze coalitie, de verwerking van afval, is tot een crashing end gekomen. We gaan in vier jaar tijd van € 4,2 miljoen naar € 5,7 miljoen, een stijging van 36% ofwel 8% per jaar. De prijs per kilo afval stijgt voor nogal wat gezinnen naar meer dan € 10,00. Als er een bewijs van onvermogen van deze coalitie is dan is het dit wel en de vraag is of er een eind aan komt en dat is ook een vraag aan de wethouder namelijk: komt hier een eind aan of komen we hiermee op een stabiel niveau? Dan de volgende vraag. Is de 10% subsidie eenmalig of permanent en hoe wordt deze € 500.000,00 gefinancierd? De komende vier jaar wordt Wassenaar als nadeelgemeente voor een klein miljoen euro benadeeld. De vraag die wij hierbij krijgen is of de wethouder voorziet dat een aantal cumulerende effecten ergens in de komende vier jaar zal leiden tot een ozb-explosie. We voorzien dat we de algemene reserve gaan aanspreken voor wat we tekortkomen.

Ik zie het al gebeuren, we hebben achterstallig onderhoud, we moeten een bestemmingsreserve creëren gefinancierd vanuit de algemene reserve en zo wordt de algemene reserve een deel van de jaarlijkse operationele lasten. We hebben gezien dat er een investeringsbegroting is die met de voorgenomen uitvoering zal leiden tot een afname van het banksaldo tot € 1 miljoen in 2025. We hebben het nog eens goed doorgerekend en de gepresenteerde begroting leidt tot een jaarlijkse cash outflow van ten minste € 3 miljoen aan de normale gang van zaken en dan hebben we het nog niet gehad over verdere tekorten die eraan zitten te komen. Dit betekent dat het banksaldo zich zal ontwikkelen tot ten minste minus € 11 miljoen in 2025 en dat mag je vergelijken met een saldo van plus € 34 miljoen eind 2018. Dus in zeven jaar gaan we € 45 miljoen achteruit en de eventuele € 3 miljoen van Alliander hebben we nog niet meegerekend. Dit betekent dat deze gemeente ergens in de begrotingsperiode, in ieder geval in 2025 maar mogelijk al in 2024, geld moet gaan lenen. Ik wil hierbij aantekenen dat Wassenaar de dans van gedwongen fusie de afgelopen jaren deels is ontsprongen vanwege het feit dat er geen schulden bestonden, er was onvoldoende wettelijke reden om een fusie uiteindelijk door de Eerste Kamer heen te krijgen. Dat lijkt een ander verhaal te gaan worden en de gemeente Haren weet daar alles van.

Het was hun schuldpositie die hun zelfstandigheid de nek omdraaide. Goed driemaal 5% verhoging van de ozb, even een vraag: telt die af of telt die op? Hij telt op. Driemaal 5% verhoging van de ozb, tweemaal 5% wordt uitgelegd ter financiering van de investeringsagenda en de vraag is wat de relatie is tussen die verhoging en welke investeringsagenda. 2022 laat een overschot van € 1,3 miljoen zien, de ontvangsten van precario nemen met € 1,8 miljoen af, we gaan de afvalstoffenheffing met € 500.000,00 subsidiëren en we krijgen als nadeelgemeente de komende jaren een miljoen euro te verwerken. U realiseert in het licht van dit alles in een begroting voor vier jaar in 2022 een verhoging van de ozb met 5% omdat u een overschot van € 1,3 miljoen ziet waar u zelf al amendementen op aanbrengt. Is het in het licht van de termijn van deze begroting verantwoordelijk om de stijging van de ozb te reduceren tot 5% want daarna volgen ongetwijfeld heel stevige verhogingen. Voorzitter, vier jaar opgeklopte beeldvorming, vier jaar een bestuur van weinig uitvoeren. Wanneer ik naar het coalitieakkoord kijk en de verkiezingsprogramma's erop nasla, is er weinig wezenlijks bereikt. Ons grote gebrek aan vertrouwen zit hem eigenlijk nog niet eens in de Begroting 2022-2025, maar ieder vertrouwen wordt de bodem ingeslagen wanneer je naar de basis kijkt, namelijk naar dit jaar.

Dat is niet gemakkelijk want je moet er in feite twee boeken bij halen. Wanneer je namelijk naar de balans van 2020 kijkt en je die vergelijkt met de geprognosticeerde balans van 2021, is het volgende te constateren. Ik heb een minuut meer nodig. Het eigen vermogen zakt in 2021 met € 5 miljoen en ten opzichte van 2018 met € 10 miljoen, de voorzieningen zakken met € 700.000,00 per jaar en de liquiditeitspositie op werkkapitaalniveau zakt in één jaar met € 8 miljoen. Tel daar de afschrijvingen en verkoop van onroerend goed bij op en in 2021 is bijna € 10 miljoen weggestroomd. Ten opzichte van 2018 zijn we er € 12 miljoen op achteruitgegaan, zelfs na alle ontvangen afschrijvingen, waar fors minder investeringen tegenover stonden en de verkoop van miljoenen aan onroerend goed. Als deze cijfers niet voor zich spreken, vraag ik me af wanneer wel duidelijk wordt dat de afgelopen vier jaar zeer slecht zijn geweest voor de toekomst van Wassenaar. Bijna vier jaar geleden ketsten coalitiegesprekken tussen VVD, CDA en Hart voor Wassenaar af, er waren wat andere niet doorslaggevende redenen, maar de hoofdreden was financieel. Hart voor Wassenaar heeft toen lang gepoogd om gemeenschappelijk inzicht in onze financiële positie te creëren, ik heb er onze op papier gestelde analyses nog een keer op nageslagen en u mag raden wat er staat.

Hart voor Wassenaar en alle mensen die bij het kernteam betrokken zijn, waren er toen van overtuigd dat verantwoordelijkheid nemen voor de toen komende vier jaar onverstandig was. In onze laatste kernteamvergadering op 25 oktober jl. hebben we bevestigd dat dit een goede beslissing was. We vonden het pijnlijk dat twee raadsleden die een minderheid in het kernteam vormden andere ideeën hadden, maar we hebben er geen spijt van, we zouden ons geschaamd hebben als we wel verantwoordelijk waren geweest voor de 3

performance van de afgelopen vier jaar en we zouden ons vooral beschaamd hebben gevoeld jegens de bijna 2000 stemmers die ons toen hun stem hebben gegeven. Mijn laatste zin. Hart voor Wassenaar gaat verantwoordelijkheid niet uit de weg en als we na de volgende verkiezingen in de positie zijn om daar op een zinnige manier invulling aan te geven, zullen we die verantwoordelijkheid nemen als solide en verstandige lokale partij, we zijn tenslotte lijst 2. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Nijman die overigens nu voor het eerst in de gemeenteraad het woord gaat voeren. In de Tweede Kamer is dan het gebruik dat er geen interrupties worden geplaatst in de eerste termijn, maar ja dat gebruik kennen wij hier niet. Ga daar met verstand mee om. De heer Nijman. De heer Nijman: Dank u voorzitter. Dit is inderdaad de eerste keer dat ik in de raad het woord ga voeren. Het is een hele eer dat ik namens de VVD-fractie deze begroting mag bespreken, het is tenslotte nog maar twee weken geleden dat mijn voorganger, de heer Van Doeveren, afscheid van deze raad heeft genomen. Allereerst onze complimenten aan de ambtenaren die met bloed, zweet en tranen een mooi document hebben opgesteld. Er is duidelijk geluisterd naar de feedback, de begroting is toegankelijker geworden waarbij de visualisatie met tabellen en grafieken zeker helpt.

Tevens willen wij het college bedanken voor de heldere communicatie in de krant, zodat alle inwoners laagdrempelig hebben kunnen kennisnemen van de begroting. Ook de tafeltjesavond was zeer nuttig om alle technische vragen te kunnen stellen aan onze eigen enthousiaste medewerkers. Er heerste een hele positieve houding met veel energie hetgeen veel goeds belooft voor de dienstverlening van onze eigen ambtenaren aan onze inwoners en bedrijven. Het was wel jammer dat er zo weinig raadsleden aanwezig waren. Hoewel dit mijn eerste begroting is die ik als raadslid en fractievoorzitter van de Wassenaarse VVD meemaak, is het ook de laatste begroting van deze coalitieperiode. Vier jaar geleden gingen we het dorp en de wijken in om de stem van de inwoners te winnen en dat is gelukt met dit programma waarin we de tien belangrijkste punten aangaven die we voor onze inwoners wilden bereiken. We kregen met dat programma zes zetels en we hebben ons keihard ingespannen voor deze punten, voor Wassenaar en voor alle Wassenaarders. We hebben dit coalitieprogramma samen met onze coalitie opgesteld, 'Zelfstandig en verantwoordelijk', en dat is de basis van wat we de afgelopen jaren hebben gerealiseerd en nog verwachten te realiseren, duidelijk een coalitie van doeners.

Nu deze coalitieperiode op haar einde loopt, is het goed om te kijken wat we zoal vier jaar geleden beloofd hebben en wat we bereikt hebben. Wees gerust, ik zal niet alles benoemen wat we hebben gerealiseerd want dan zou ik nog veel meer tijd nodig hebben dan de toegestane spreektijd. Het belangrijkste punt was 'Toekomst in eigen hand' en in deze kerngezonde sluitende begroting gaat het zelfs niet meer over zelfstandigheid. We hebben een kroonbenoemde burgemeester, we vervullen een verantwoorde rol in de regio en we hebben een goed functionerende raad en structurele begrotingsoverschotten. Dit was vier jaar geleden amper denkbaar, maar dat is dankzij de inzet van ons allemaal, ook deze raad maar ook het college, nu wel de realiteit. Daarna kwam uiteraard financieel orde op zaken stellen want zonder dat zou het ook moeilijker zijn geweest om zelfstandig te blijven. In 2022 mag de gemeente € 1,8 miljoen minder precariobelasting heffen, maar ieder voordeel heeft zijn nadeel of ieder nadeel heeft zijn voordeel want dat nadeel voor de gemeente is een voordeel voor de inwoners die hierdoor ongeveer € 65,00 per inwoner per jaar minder aan energieleveranciers hoeven te betalen. In andere gemeenten wordt dit een-op-een opgevangen door een hogere ozb. Dankzij ons hebben we dit maar voor de helft via een hogere ozb en voor de andere helft via bezuinigingen opgevangen.

Daarnaast zijn de kosten van de jeugdzorg en de WMO ontzettend gestegen. In de begroting van 2018 stond € 465,00 per inwoner en in deze begroting staat € 635,00 per inwoner, oftewel een stijging van € 170,00, 40% per inwoner. Voor ongeveer een derde komen daar nu eindelijk wat extra rijksbijdragen voor, maar er komen ook nog onbekende extra taken bij. We hebben niet alleen langs de zijlijn gestaan, maar ook actief gekeken naar hoe we deze kosten kunnen terugdringen zonder daarbij de menselijke maat uit het oog te verliezen. Zowel op de jeugdzorg als de WMO hebben we als raad plannen vastgesteld waardoor beide effectiever worden ingericht en het tegelijk minder gaat kosten We zullen bovenop de uitvoering van deze plannen blijven zitten. In deze raadsperiode hebben we afscheid genomen van fopbezuinigingen en het potverteren. We hebben een deel van het geld dat op de bank stond bestemd voor investeringen in ons voorzieningenniveau zoals de gymzaal aan de Burmanlaan, de sporthal en De Paauw waar in de toekomst onze eigen ambtenaren zullen werken. We hebben bezuinigd en ons ambtenarenapparaat gereorganiseerd en dat we ondanks dit alles hier vandaag een kerngezonde sluitende begroting en zelfs begrotingsoverschotten mogen presenteren, is een enorme prestatie.

Dat is het resultaat van drie jaar hard werken met, zoals ik zei, deze raad en dit college om de boel financieel op orde te krijgen. Het volgende punt is 'Ruimte voor ondernemers'. Onze ondernemers verdienen veel lof voor hoe ze innovatief zijn geweest tijdens de coronaperiode. We hebben daar zoveel mogelijk aan meegeholpen met acties als 'Koop lokaal', maar ook met het 4

niet innen van belastingen en meer ruimte geven aan terrassen. Ik denk dat we allemaal trots mogen zijn op hoe we als Wassenaarders hebben geprobeerd om elkaar zoveel mogelijk te helpen. Laten we vooral trouw blijven aan onze lokale ondernemers en lokaal blijven kopen. We hebben al veel geld gereserveerd om te investeren in ons dorpscentrum via het beeldkwaliteitsplan, waarvan begin 2022 de eerste zichtbare stappen gerealiseerd zullen worden. Het is essentieel dat het centrum wordt aangepast, zodat we allemaal met veel plezier in ons centrum kunnen blijven winkelen, eten, drinken en elkaar ontmoeten. Het laatste punt dat we uit ons verkiezingsprogramma lichten is 'Duurzaamheid hoog in het vaandel'. We geven als gemeente het goede voorbeeld aan de samenleving door te kiezen voor een verantwoorde verduurzaming, bijvoorbeeld bij de renovatie van de binnenkant van De Paauw steunen we alle verduurzamingsmaatregelen die zich binnen twintig jaar terugverdienen. Inwoners hoeven niet bang te zijn dat de gemeente onredelijke eisen aan hen zal stellen, het is niet realistisch om te verwachten dat vooroorlogse vaak monumentale panden zonder spouwmuur met de huidige technieken van het gas af kunnen. Dankzij onze inzet bij het vaststellen van de Regionale Energiestrategie wordt er nu ook nadrukkelijk rekening gehouden met dit soort panden.

Die worden pas na 2030, wanneer verwacht wordt dat er op grotere schaal groen waterstofgas geproduceerd kan worden, van het huidige aardgas afgehaald. De raad heeft het eerder in 2021 gemakkelijker gemaakt om zonnepanelen aan te brengen, zeker als ze niet vanaf de openbare weg te zien zijn. Uiteraard verzoeken we het college om daar waar nog wel een vergunning nodig is hier zoveel mogelijk aan mee te werken, we staan tenslotte voor een grote energietransitie. Uiteraard dient er wel oog te blijven voor onze monumentale panden en cultuurhistorische waarden. Voorzitter, wij zijn trots op wat er de afgelopen jaren bereikt is, we hebben onze verkiezingsbeloftes ingelost en op tal van andere onderwerpen ook onze verantwoordelijkheid genomen. Bijvoorbeeld bij Huize Ivicke, het splitsen van de Werkorganisatie Duivenvoorde en het inrichten van een eigen ambtenarenapparaat. In het bijzonder willen we ook stilstaan bij de door deze raad vastgestelde woonvisie. Ook Wassenaar moet een bijdrage leveren aan de grote regionale bouwopgave, er moeten immers ook woningen worden gebouwd voor bijvoorbeeld onze kinderen, kleinkinderen, neven, nichten en vrienden. In deze woonvisie is vastgelegd hoe, waar en wat we de komende jaren gaan bouwen. Uiteraard blijft voor de VVD inwonersparticipatie van met name de directe omgeving van groot belang, zoals dat nu ook bij Den Deijl is gebeurd.

Ook het initiatief van inwoners van Kerkehout is een goed voorbeeld van waar gemeente en bewoners samen in de woningbouw optrekken. Een goede woningmix zoals in de woonvisie waarin ook duidelijk aandacht is voor betaalbare eengezinswoningen is van groot belang. We hebben middenklassewoningen in de vrije sector nodig voor de wijkagent, de verpleger en de eigen ondernemer. Mijn voorganger, de heer Van Doeveren, sprak bij de kadernota nog over Dian, de startende juf in Wassenaar die moest uitwijken naar Waddinxveen maar die hier graag had willen blijven wonen. Een goede woningmix is ook belangrijk om de vergrijzing van ons dorp op te vangen dan wel te kantelen, het is van belang voor de zorg in ons ouder wordende dorp want wie rijdt straks de bij-Bus of staat aan het bed van onze ouders of schoonouders of van onszelf? Voorzitter, een gemeente is nooit af. We hebben inmiddels een nieuw conceptverkiezingsprogramma dat barst van de ideeën om Wassenaar nog beter te maken en om de constructieve weg die we deze periode ingeslagen zijn de komende vier jaar te vervolgen. Voorzitter, na deze algemene beschouwing van de begroting en de resultaten uit het verleden hebben we nog een paar vragen en bedenkingen. De VVD is verheugd om te zien dat Huize Ivicke voorlopig van de ondergang is gered en dat het college alle energie stopt in het verhalen van onze kosten.

Kan het college toezeggen dat voor zover mogelijk ook alle interne kosten verhaald zullen worden, kan het college toezeggen dat, zodra dit mag van de rechter, het pand ontruimd wordt van de krakers en van alle troep die op het terrein is uitgestald? De VVD is tevreden dat uitvoering is gegeven aan onze motie uit 2019 om, als de ozb-verhoging niet nodig is, deze terug te draaien hetgeen het college nu ook voorstelt met een halvering van de verhoging. De VVD is moeilijke beslissingen niet uit de weg gegaan om de boel op orde te krijgen en met veel pijn in het hart is aan het begin van deze coalitieperiode besloten om het wegonderhoud te versoberen om op de kosten te besparen. Nu we de komende jaren een overschot hebben, denken we dat er ook ruimte is om het wegenonderhoud te verbeteren en wij dienen het door bijna de gehele raad medeondertekende amendement in om het wegenonderhoud naar niveau B te brengen. De VVD ondersteunt het voorstel van het college om het resterende voorziene begrotingsoverschot aan het eigen vermogen toe te voegen. De VVD was verheugd over de heldere liquiditeitsprognose voor de komende tien jaar die als bijlage bij de kadernota was gevoegd. Die ontbreekt bij deze begroting en graag zouden wij bij de najaarsnota een geactualiseerd overzicht zien.

Doordat deze zaken nog niet in de huidige begroting zijn meegenomen, lijkt het ons niet zinnig om tijdens dit debat al te spreken over de langjarige kaspositie van de gemeente. Dat debat gaan we graag aan bij de behandeling van de najaarsnota. Kan het college toezeggen dat een dergelijke liquiditeitsprognose dan kan worden bijgevoegd? De Wassenaarse VVD dringt er bij het college op aan om de nodige maatregelen waartoe is besloten de komende maanden nog te realiseren, zoals duidelijke 5

verkeersmaatregelen, starten met de sporthal, het openen van een nieuwe gymzaal en Huize Ivicke ontruimen. Kan het college toezeggen al het mogelijke te doen om deze zaken te realiseren? Dank u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Even voor de boekhouding, u hebt hiermee het amendement 'Wegenonderhoud van C naar B' ingediend en ik heb nog een ander amendement gezien. De heer Nijman: Dat is een technisch amendement en dat zal ik in de tweede termijn indienen. De voorzitter: Oké helder, prima. Dan maakt dit amendement inmiddels deel uit van de beraadslagingen. Dan gaan we nu naar een interruptie, de heer Hendrickx. De heer Hendrickx. Dank u wel. Ik zou het geen interruptie willen noemen want ik vind het op zich een aardige regel om iemand tijdens zijn eerste spreekbeurt niet te interrumperen. Dus ik zoek een moment om technisch wel te interrumperen, maar praktisch niet en dat is nadat hij uitgesproken is, al moet ik zeggen dat ik gedurende de afgelopen 12 minuten en 20 seconden echt op mijn handen moest gaan zitten om dat niet tussentijds te doen, maar dank aan de heer Nijman voor wat hij te berde bracht. De heer Nijman heeft één nadeel, hij heeft de afgelopen vier jaar in deze raadzaal niet meegemaakt. Ik en velen van ons hebben die wel meegemaakt.

De vraag die ik daaraan wil verbinden is of hij het gevoel heeft dat de toekomstige VVD een andere koers gaat varen dan de VVD van de afgelopen bijna vier jaar. Ik kreeg op enig moment wel erg positieve gevoelens over de VVD, maar ik ben daar nog niet helemaal zeker van en dat zal waarschijnlijk ook een beetje afhangen van uw antwoord op deze vraag. Dank u wel. De voorzitter: De heer Nijman. De heer Nijman: Dank u voorzitter. Ik heb de afgelopen vier jaar meegedraaid in de fractie en ik zie geen reden waarom de VVD ineens anders zal zijn dan in het verleden. De VVD wordt niet gevormd door één persoon zijnde mij, maar die wordt door meerdere mensen gevormd. De voorzitter: De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, mag ik uitspreken dat ik een licht gevoel van teleurstelling heb. De heer Nijman gaf aan dat hij in de fractie meedraait, maar hij heeft nu een andere rol, namelijk de rol van leider en onder zijn leiderschap hoop en verwacht ik dat er een ontwikkeling zal gaan plaatsvinden die we als positief kunnen beoordelen. Dank u wel. De voorzitter: De heer Nijman. De heer Nijman: Ja dank u wel voorzitter, een kleine reactie. Ik denk dat mijn voorganger prima werk heeft gedaan, maar iedereen is anders en iedereen zal op zijn manier leidinggeven. Dat is alles wat ik daarop kan zeggen mijnheer Hendrickx. De voorzitter: De heer Van Noort.

De heer Van Noort: Dank u wel voorzitter en een felicitatie met de maidenspeech in ieder geval. Ik heb een vraag over uw amendement over het niveau waarop we de wegen gaan onderhouden. Dat onderhoud gaat van C naar B en andersom, u komt dan uit op een bedrag van € 250.000,00 extra en dat valt me reuze mee want ik kan me herinneren dat in deze raadsperiode het versnellen van een stukje Storm van 's-Gravesandeweg ons al € 100.000,00 kostte dankzij de VVD. Is die € 250.000,00 wel reëel of komen we voor veel grotere dingen te staan? De voorzitter: De heer Nijman. De heer Nijman: Dank u voorzitter. Het is een dotatie aan de voorziening voor het wegenonderhoud en dat gaat dan van C naar B. Daarmee komt het eigenlijk op het oude niveau terug. De ambtenaar gaf aan dat een dotatie van € 250.000,00 aan de voorziening voldoende is om het geheel op termijn naar niveau B te krijgen. De voorzitter: De heer Van Noort. De heer Van Noort: U zegt met zoveel woorden dat we de situatie zoals we die met de Storm van 's-Gravesandeweg hebben gehad niet meer terugkrijgen en dat doet mij plezier.

6

De heer Nijman: Mijnheer Van Noort, ik kan niet in de toekomst kijken en er zullen altijd verrassingen in ons leven zijn, maar meestal leren we van onze ervaringen. De voorzitter: Oké. Nog een interruptie van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Dank u wel. Dit is een andere vraag die aansluit op de woorden van de heer Van Noort en ik heb die vraag ook schriftelijk gesteld. Het was mij nog niet duidelijk of de € 250.000,00 eenmalig of structureel is. Ik begrijp uit uw antwoord van net dat we structureel € 250.000,00 per jaar doteren aan de voorziening. Mijn vraag was ook waar u dat geld vandaan haalt. De voorzitter: De heer Nijman. De heer Nijman: Klopt, het is structureel voor deze begrotingsperiode en het voorstel is om dat geld uit het geprognosticeerde begrotingsoverschot te halen. De voorzitter: De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ik heb twee vragen, ik verwerk even het antwoord van de heer Nijman. We hebben de afgelopen vier jaar natuurlijk een stuk achterstalligheid opgelopen door naar C te gaan en minder geld uit te geven, dat is punt 1. Valt dat in te halen met deze bedragen? Mijn tweede vraag is: is het verschil tussen B en C daadwerkelijk maar € 250.000,00 per jaar? De voorzitter: De heer Nijman. De heer Nijman: Dank u voorzitter. Er is geen achterstallig onderhoud.

Er is de afgelopen jaren inderdaad een programma ingevoerd waarbij je naar C laat gaan voor je weer iets gaat doen. Als je iets nieuws doet is het A, over een tijd wordt het B en op een gegeven moment wordt het C. Voorheen zouden we pas ingrijpen als het D is, dan wordt het C, en nu zeggen wij 'we grijpen in en we willen het op B-niveau brengen'. Dus je grijpt in en er is geen achterstallig onderhoud, maar er is overigens wel een inhaalslag geweest vanuit het verleden. De voorzitter: Ik dank u wel. Gefeliciteerd, de kop is eraf. Dan gaan we over naar de heer Paulides. De heer Paulides: Ja dank voorzitter. De begroting is voor de coalitie het hoogtepunt van het jaar, maar voor Democratische Liberalen Wassenaar is dit toch wel het dieptepunt. In 2021 vallen er enorme bedragen vrij en als ik het taakveld 6 even buiten beschouwing laat, tel ik al snel € 8 miljoen aan onderuitputtingen tegenover € 2 miljoen aan overschrijdingen. Dat is mogelijk het gevolg van het feit dat de samenwerking in de raad en met het college eigenlijk ondermaats is. Het is zelfs een van de slechtste raadsperiodes van de afgelopen jaren, er wordt de komende jaren te veel geld uitgegeven en dat is een tragisch record.

Er is € 34 miljoen aan investeringen gepland, het financieringsoverschot van € 30,7 miljoen slaat om in een tekort van € 6 miljoen in 2025 en wat dat betreft is deze begroting heel duidelijk, dus daarvoor dank aan de organisatie. De realisatie van de investeringen gaat echter moeizaam en er zijn handhavingsproblemen, maar het grootste probleem is wel de enorme verplichtingen die worden aangegaan. Soms ligt daar een duidelijk raadsbesluit aan ten grondslag en soms zijn de besluiten impliciet door een of andere opmerking in de tekst op te nemen. In ieder geval is het allang niet meer zonder meer zichtbaar welke verplichtingen er zijn of worden aangegaan. Een voorbeeld van een dergelijk impliciet besluit is wel de interne renovatie van Raadhuis De Paauw en de plannen voor de Gemeentewerf. Daar zou een integrale afweging over worden gemaakt, maar nu wordt ineens op slinkse wijze € 12 miljoen in de begroting opgenomen voor de renovatie van het Raadhuis De Paauw, op pagina 134 en 138 wordt bij elkaar € 11,7 miljoen genoemd.

Op pagina 11 wordt gesproken over een actualisatie van het bouwbudget en het oorspronkelijke budget is verwerkt in een begrotingswijziging, maar wat is het bedrag van die actualisatie? Het nu goedkeuren van de begroting is instemmen met de renovatie en de verhuizing en dat is niet de afspraak, er zou een integraal voorstel komen met alle voors en tegens en alle kosten en dan pas zou er een besluit volgen. Dan de financiële manipulaties. Je kunt niet vrij over een bestemmingsreserve beschikken, dat kan alleen over de algemene reserve en dan alleen nog voor incidentele kosten. Ook in 2021 is er weer een juichend verhaal van de coalitie over de sluitende begroting, maar dat is het gevolg van de enorme vrijval van € 8 miljoen aan reserves en slechts € 2,9 miljoen van de bekende financiële goocheltruc om eerder geboekte inkomsten nog een keer als inkomsten te tellen. Zo bezien is deze begroting een tragisch dieptepunt. Door deze bijna € 11 miljoen lijkt het wel of er minder wordt uitgegeven dan er binnenkomt, het ogenschijnlijke overschot van € 1,3 miljoen wordt vervolgens weer toegevoegd 7

aan de reserve. Iedereen blij zou je denken, maar veel partijen in deze raad begrijpen niet dat hiermee het eigen vermogen, de reserves, dan juist zijn afgenomen. Er is dus eigenlijk bijna € 10 miljoen meer uitgegeven dan begroot, namelijk het tekort van € 1,6 miljoen plus de vrijval van € 8 miljoen en dat gebeurt al jaren op deze manier. Nog niet zo lang geleden stelde onder andere het CDA vragen aan de wethouder: wethouder, we begrijpen het niet, wat is hier nu echt aan de hand? De wethouder zou dit aan deze raadsleden uitleggen, maar volgens mij wachten zij nog steeds op dat antwoord. Of de gemeente nu wel voldoende eigen vermogen heeft en of er al jaren sprake is van een dalend eigen vermogen is eigenlijk niet eens de vraag. Als een olifant een plasje doet, is dat een emmer vol en die emmer is voor de inwoners van Wassenaar een enorm kapitaal, maar die olifant doet alleen geen plasje meer, het is een enorme stortvloed van € 35 miljoen. De greep uit de spaarpot is zoals gezegd in 2021 € 2,9 miljoen en als wij dat bedrag ten gunste van de inwoners laten komen, is dat een lastenverlaging van ongeveer € 120,00 per persoon.

Het is tijd om nu eens een keer op de rem te gaan staan, maar deze coalitie kiest voor verdere ongebreidelde uitgaven en daarmee samenhangende kostenstijgingen, waarom? Iedereen die denkt dat een investering verder geen geld kost wanneer er geld is als eigen vermogen vergist zich, de kapitaallasten moeten in de toekomst uit de lopende inkomsten betaald worden en dat betekent een onontkoombare lastenverhoging. 'Na ons de zondvloed', dat zei mijn collega ook al. Moties en amendementen kosten veel tijd, zeker die tijdens de begroting, en ze worden toch nooit gesteund door de coalitie, dus we laten die in 2021 net als in 2020 maar eens achterwege. Het is jammer dat de politiek zo functioneert, maar in Wassenaar bepaalt het stemvee van de coalitie nu eenmaal wat er gebeurt. Met burgemeester De Lange gaan de vergaderingen wat beter, maar de samenwerking in de raad en met het college is nog steeds ver te zoeken. Het is wel positief dat we eindelijk weer een eigen ambtelijke organisatie hebben. DLW heeft zich als enige partij consequent en jarenlang tegen ambtelijke samenwerking verzet en daarmee is een gemeentelijke herindeling voorlopig van de baan, maar of daarmee de organisatorische problemen zijn opgelost, is nog steeds de vraag.

Ik moet overigens wel lachen om het feit dat het ook door de VVD weer genoemd werd en ik wil er even aan herinneren dat de VVD, het CDA en D66 indertijd voor die ambtelijke samenwerking hebben gestemd en dat zij nu zo blij zijn dat we ervan af zijn. Dan terugkomend op de financiële trucs die hier uitgehaald worden, een andere financiële truc is het potje Grote projecten. Door veel uitgaven als eenmalig te zien, kun je geld uit dat potje halen, uitgaven die feitelijk ter voorbereiding van een project zijn. Met andere woorden, om een parallel met het bedrijfsleven te gebruiken, het belast onze winst- en verliesrekening niet, maar het vermogen daalt wel. Daarnaast komen de eenmalige uitgaven niet terug in de kapitaallasten en hebben de eigenlijke investeringen wel invloed op de jaarrekeningen. Het is dus echt vervelend dat de inwoners door deze trucs uiteindelijk worden geconfronteerd met hogere lasten in plaats van met een lastenverlichting. De lasten in Wassenaar behoren inmiddels tot de hoogste van het land en het is jammer dat de misstap van de ambtelijke organisatie inmiddels ook onnodig veel geld heeft gekost. Dat gezegd hebbende wil ik toch nog een aantal vragen stellen, ik zie dat ik nog tijd heb. Een van de vragen gaat over de kunstcollectie.

Is het wel een taak voor de gemeente om een kunstcollectie in kelders en op zolders op te slaan als wij het vastgoed dat niet strategisch benodigd wordt afstoten? Ik heb gezocht naar, maar niets gevonden over de incidentele bestemmingsreserve Sport. De watersportvereniging WSV heeft een aanvraag gedaan voor de renovatie van de steigers en uit een andere pot hebben ze steun gevraagd om zonnepanelen te plaatsen, maar ze hebben niet eens antwoord gekregen op hun aanvragen. Is het verlichten van een tennisbaan, de aanleg van sportvelden of het aanleggen van tribunes waar je op zit echt iets anders dan een steiger waar je over loopt, wanneer krijgt die watersportvereniging de antwoorden en is er nog budget? Dan op pagina 10, heldere bewegwijzering. Wat een feest, ik zou bijna zeggen: nu al uitvoeren wat de wethouders van het CDA Eppe Beimers en Bert Doorn indertijd al aankondigden en waarom moest dat zo lang duren en wordt het dan met heel veel bombarie genoemd, hoelang denkt het college daarover te gaan doen? Op pagina 14, 72 en 84 ook weer zoiets, inburgering. De nieuwe aanpak is werken en niet taal, maar op pagina 72 lees ik echter dat inburgeraars zo snel mogelijk de taal moeten leren, wat is nu het beleid? Op pagina 15, de fast lane.

Is het de bedoeling dat kapitaalkrachtige ondernemers en inwoners tegen betaling een betere en snellere behandeling krijgen dan de gewone Wassenaarders? Dan onder kapitaallasten en met name de rioleringen. We zijn trots en blij dat we een riolering hebben die in het zand ligt waardoor de levensduur veel langer wordt, maar ik heb me laten vertellen dat zand de aansluitingen van de cementverbindingen aantast en die buizen gaan dus lekken. Is dat aspect wel meegenomen en wat is de invloed van die lekkage op het grondwater en het drinkwater? Dan komt er een hele leuke op pagina 65, de onderhoudstelpost taakveld 4.1, gymzaal Burmanlaan, € 65.000,00 voor het onderhoud. Ik vraag me af waarom je onderhoud moet plannen voor een gymzaal die er nog niet is en is dan de verwachting dat die gymzaal zo slecht is dat we direct onderhoud moeten plegen? Dan 4.3, dat is ook een hele leuke, leerlingenvervoer naar de gymzaal.

8

De voorzitter: Mijnheer Paulides, er is een interruptie van de heer Hendrickx op het voorgaande punt. De heer Hendrickx: Ja dank u wel voorzitter. Mijnheer Paulides, u hebt het over de Burmanlaan. Het besluit is in 2019 in deze raad genomen en in het voorstel staat dat gepoogd zal worden om de gymzaal binnen een jaar voor elkaar te hebben. Daar zat enige urgentie aan vanwege het feit dat het ieder jaar € 80.000,00 kost om de kinderen niet over straat naar die tijdelijke vervanging te laten gaan, maar hen per bus te vervoeren. Vindt u het acceptabel dat in de uitvoeringssnelheid de school twee jaar later gebouwd is tegen € 160.000,00 meer door de twee jaar 'bussing' die daaraan moest worden toegevoegd? De voorzitter: De heer Paulides. De heer Paulides: Ik denk dat u niet goed gelezen hebt wat er precies staat en dat is ook niet de vraag die ik stel. Ik lees dat er voor € 80.000,00 leerlingenvervoer naar de gymzaal aan de Burmanlaan is, maar die gymzaal bestaat niet eens en ik vraag me dan af… De heer Hendrickx: Voorzitter, als ik heel even tussendoor mag. U had het over de Burmanlaangymzaal en ik gaf aan dat in 2019 in het voorstel stond dat, als dat goedgekeurd zou worden, die binnen een jaar gebouwd zou worden.

Er moest vooral snel uitgevoerd worden omdat het € 80.000,00 per jaar kost om het vervoer te doen plaatsvinden en mijn vraag is: vindt u het zonde dat het twee jaar langer duurt om die zaal voor elkaar te krijgen en er dus € 160.000,00 extra aan vervoerskosten is? De voorzitter: De heer Paulides. De heer Paulides: Ik begrijp dat u zich graag wilt profileren en ik ben het er ook mee eens dat het te lang geduurd heeft, maar u moet die vraag echt aan de wethouder stellen. Dan pagina 68. De voorzitter: Gaat u richting uw afrondende opmerkingen? De heer Paulides: Ik heb nog twee vragen en die ga ik even stellen want ik heb gezien dat de heer Hendrickx ook meer tijd kreeg. De voorzitter: Het was puur inventariserend. De heer Paulides De Schulpwei wordt in het eerste kwartaal 2022 gesloopt, de nieuwe sporthal is pas in de eerste helft van 2023 klaar en ik vraag me af waar dan gesport wordt in die anderhalf jaar dat er geen sporthal is. Op pagina 72 staat een verhaal over lokale media. Wassenaar krijgt geld uit het Gemeentefonds en moet dat doorbetalen aan de lokale omroep, een en ander is dus feitelijk budgetneutraal en ik vraag me dan ook af of die geplande verhoging een extraatje uit de gemeentekas is of dat die een-op-een volgt uit de vergoeding die de gemeente krijgt. Dat waren de vragen, dank u wel. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan gaan we naar de heer Weyn.

De heer Weyn: Ja dank u voorzitter. Het is snel gegaan, dit is de laatste begroting van het huidige college. Er wordt weleens gezegd 'in Wassenaar gebeurt nooit iets, maar er is altijd wel iets aan de hand' en wat dat laatste betreft was het de afgelopen periode gelukkig relatief rustig, hoewel de landelijke trend van verruwing in omgangsvormen niet aan Wassenaar voorbijgaat. Gelukkig is er de laatste vier jaar wel veel gebeurd en kan het college zich veroorloven om zich tot aan de verkiezingen primair op de lopende uitvoering te richten. We bespreken vandaag de Begroting 2022-2025, maar we zien deze begroting ook als een sluitstuk van vier jaar succesvol beleid met een stabiele coalitie. Er waren soms stevige discussies, maar altijd met respect voor de ander en de kiezer mag hier straks in maart 2022 zijn eigen oordeel over uitspreken. We willen een veilig, groen en internationaal dorp zijn waar iedereen meedoet, duurzaam, toekomstbestendig en denken in mogelijkheden. Lokaal Wassenaar! ziet dat er belangrijke stappen zijn gezet op weg naar de realisatie van deze doelstellingen in Wassenaar na 2030. Het belangrijkste succes is natuurlijk het behoud van onze zelfstandigheid met een nieuwe kroonbenoemde burgemeester. Daarnaast hebben we sinds kort weer een eigen ambtenarenorganisatie.

Het is goed te zien dat de externe inhuur in de begroting als percentage van de loonsom daalt, maar wel mag de overhead nog wat lager en met meer opdrachtgericht werken zou dit ook moeten kunnen. Meer specifiek voor deze begroting is dat het goed is om te zien dat deze ondanks soms lastige exogene factoren wederom structureel sluitend is met handhaving van het voorzieningenniveau. Wassenaar staat er financieel 9

goed voor, er zijn geen schulden en er is een bovengemiddeld eigen vermogen. Alleen op de ratio belastingcapaciteit scoren wij slecht door hogere lasten dan gemiddeld. Daar staat weliswaar een fijne woonomgeving tegenover, maar het blijft een punt van aandacht, ook om te voorkomen dat mensen door hoge lasten buiten de boot vallen. Uit de financiële doorrekening voor de lange termijn blijkt dat we mogelijk prioriteiten moeten stellen aan extra investeringen. Tot 2025 staat voor € 34 miljoen aan investeringen gepland, wat natuurlijk wel een aanslag op ons banksaldo betekent. Hier staat tegenover dat een aanzienlijk deel van de investeringen zaken betreft die al jaren als problematisch op tafel lagen, denk aan de sporthal, De Paauw en de vervuiling van de grond op de Gemeentewerf. Andere zaken zoals het IHP voor het onderwijs verdienen zich in principe terug via de rijksbijdrage. Hoewel uit ervaring blijkt dat niet alle investeringen conform de begroting zullen worden gerealiseerd, zijn wij toch wat kritisch om als uitgangspunt voor een positief banksaldo te nemen dat we € 7 miljoen niet conform plan zullen uitgeven om een tekort van € 6 miljoen te voorkomen, het blijft wat tegenstrijdig.

Er is gelukkig vooralsnog tijd en ruimte om bij te sturen, maar voor Lokaal Wassenaar! is het belangrijk scherp aan de wind te blijven zeilen en extra investeringen kritisch te bezien op hun toegevoegde waarde. De voorzitter: De heer Weyn, er is een interruptie van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Dank u wel voorzitter, ik heb een vraag aan de heer Weyn. De heer Nijman sprak ook al over een liquiditeitsprognose waar hij zich op dit moment niet aan wilde wagen. We weten uit deze begroting dat er aan het eind van de termijn in 2025 € 1 miljoen op de bank over zal zijn en dat dit een vermindering van € 7 miljoen in de investeringsprognose is. Dat gezegd hebbende zien we dat er de komende vier jaar ongeveer € 3 miljoen per jaar uit de voorzieningen wordt gehaald om als bate in de jaarlijkse begroting dienst te doen om tot evenwicht te komen. Ziet u dat deze € 3 miljoen uit de voorziening cashvrij is of bent u het met me eens dat, wanneer je ieder jaar € 3 miljoen uit de reserves haalt, dit een cash outflow is, dit over vier jaar tot € 12 miljoen cash outflow zal leiden en dat we dan niet spreken over plus € 1 miljoen, maar over min € 12 miljoen, nog even los van Alliander. Dank u wel. De voorzitter: De heer Weyn.

De heer Weyn: Mijn opmerking sloeg op het principe van iets plannen aan investeringen en direct zeggen 'ja maar we gaan het toch niet allemaal doen', dat blijf ik een beetje tegenstrijdig vinden hoewel de ervaring inderdaad is dat het zo is. Ik had het hier zuiver over de liquiditeit en niet over hoe je het met voorzieningen en dergelijke rondbrengt. Ik volg de cijfers van het college en daarin staat dat, als we alles volgens plan doen, we een tekort krijgen. Als inderdaad blijkt dat we dit tekort hebben, moeten we de komende periode kijken welke extra investeringen we ons kunnen veroorloven. Ik volg de rekensommen die u nu even zo snel doet niet helemaal, dat wordt dan een hele boekhoudkundige discussie. Wat u zelf ook altijd zegt, je hebt een resultatenoverzicht en daar spelen in- en uitstroom van voorzieningen en reserves een belangrijke rol. Daarnaast heb je natuurlijk cash, dat is hetzelfde verhaal, je kunt rijk zijn omdat je in een huis van € 1 miljoen woont, maar geen inkomen hebben of je kunt € 1 miljoen op de bank hebben. Je bent even rijk, maar soms heb je wel wat minder flexibiliteit en we hebben het hier over liquiditeit. De voorzitter: De heer Hendrickx De heer Hendrickx: Ik weet dat de heer Weyn niet ongeletterd is op dit vlak, dus in die zin is het wel een uitdaging om tot een gemeenschappelijk standpunt in dezen te komen.

Hij zegt dat hij de cijfers van het college volgt en op zich kan ik me daar iets bij voorstellen, maar het probleem dat daarbij speelt is dat het college niet de outflow van de voorzieningen in zijn cashplanning naar het einde van deze periode heeft meegenomen. Is de heer Weyn ook tot die vaststelling gekomen of zegt hij 'nee, het zal een spel zijn van instroom, uitstroom en nog een paar van die dingen', waarbij ik ervan uitga dat die plus € 1 miljoen er aan het eind van 2025 zal staan. De voorzitter: De heer Weyn. De heer Weyn: Ik volg u niet helemaal, als je investeringen doet is het niet alleen een kwestie van of je het met voorzieningen doet, maar je moet ook het geld hebben. Natuurlijk, als je het alleen maar uit investeringen haalt en je dat geld ook elders uitgeeft dan kan dat natuurlijk niet, maar ik volg hier wat het college zegt, we geven € 34 miljoen uit en dan komen we uit op een tekort. Dat is liquiditeit en dat betekent dat je daar kritisch naar moet kijken. Mijn collega van de VVD heeft al gevraagd om langetermijnprognose en we hebben hier ook een zitting in de raad gehad waarbij we samen tot de conclusie kwamen dat het niet zo erg is als u misschien zegt, dat we volledig naar de

10

kelder gaan, maar dat er wel zorgpunten zijn over de langetermijnliquiditeitspositie met alle lasten, uitgaven en potentiële inkomsten die we hebben. De voorzitter: Interrupties doen we in tweeën, maar oké het is wel goed om hier helderheid over te krijgen. Nog een korte vraag van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ik zou dan toch graag het commentaar van de heer Weyn willen horen en ook een beetje zijn extrapolatie erbij willen betrekken. Als je het op werkkapitaalniveau neemt, is de liquiditeit eind 2020, en eind 2021 is daar een mindering, letterlijk € 8 miljoen. Vindt u dat een normale ontwikkeling in een jaar tijd en als je dat dan naar de toekomst legt, gaan er dan bij u toch wat alarmbellen rinkelen of zegt u 'niets aan de hand, business as usual'? De voorzitter: De heer Weyn. De heer Weyn: Nou, of je kunt spreken van een normale ontwikkeling, kijk elke uitgave die je moet doen wil niet zeggen dat je daar armer van wordt, die voegt maatschappelijk of economisch iets toe aan Wassenaar. Als u zegt dat het werkkapitaal toeneemt, dat kan slecht zijn en dat kan goed zijn, ik vind het moeilijk om daar iets van te zeggen, maar iedere uitgave zul je altijd moeten beoordelen op de toegevoegde waarde.

Ik wil alleen nog toevoegen dat in dit opzicht een gemeente wat afwijkt van een bedrijf omdat daar ook een heel duidelijke maatschappelijke functie speelt en als jij geld uitgeeft aan bepaalde zaken, neem De Paauw, een bedrijf zou misschien gezegd hebben 'is dit pand zoveel geld waard?'. We hebben geprobeerd dat op te lossen door er een extra gebruiksfunctie aan te geven. Je zou het niet doen als je het zuiver bedrijfsmatig zou bekijken, maar je kiest er toch voor omdat dit een maatschappelijke functie heeft. De voorzitter: Helder. Het is een interruptie naar de heer Weyn toe, mijnheer Nijman. De heer Nijman: Ik heb een vraag naar aanleiding van de discussie net. Ik zei al eerder dat in deze begroting geen liquiditeitsprognose is opgenomen, veel inkomsten zijn niet meegenomen in de € 1 miljoen die er in 2025 staat. Is het dan opportuun om een discussie te hebben over de liquiditeitspositie en de prognoses terwijl we zoveel mogelijk inkomsten niet eens meenemen? De voorzitter: De heer Weyn De heer Weyn: Zoals ik al naar aanleiding van uw eerdere opmerking zei, vraagt het ook om een update van eerdere langetermijnprognoses. Mijn initiële opmerking waar ik mee begon ging over de tekst die in de begroting staat, als we alle uitgaven doen die gepland zijn, komen we aan een tekort van € 1 miljoen.

Ik maak alleen de opmerking dat dit als uitgangspunt verwarrend kan zijn, we plannen, maar we gaan het niet doen. De ervaring is dat dit misschien in de praktijk wel gaat gebeuren en daar kun je iets van vinden. Als je dit accepteert, wat wij in deze begroting doen, moet je dat wel kritisch blijven volgen. Je kunt natuurlijk niet altijd vooruit blijven schoppen en op een gegeven moment moet je misschien komen met 'we doen wel alles wat we zeggen wat we gaan doen en kunnen we dan nog extra dingen doen of moeten we misschien zelfs wat schrappen of uitstellen?'. Dat is een normaal iets wat je de komende jaren… Je hebt nog tijd en ruimte en het kan in de periode tot 2025 zijn, maar het kan ook later als blijkt dat je toch in een krappere liquiditeitspositie zit waarin je niet alles kunt doen. Ik denk dat daarom een update wel belangrijk is, dit haakte specifiek aan op deze opmerking in deze begroting. De voorzitter: Dank u wel. Gaat u verder. De heer Weyn: Goed, even kijken waar ik gebleven was, de renovatie van De Paauw. Die is aan de buitenkant inmiddels gereed en er is goede voortgang gemaakt met de kaders over de toekomst van De Paauw als bestuurscentrum en de verdere renovatie. In dit licht zien wij ook het concept Gemeentewinkel als positief. Ook worden de contouren van de toekomst van het gemeentekantoor en de Gemeentewerf duidelijk.

Conform de toezegging van het college op de eerdere moties zal de herontwikkeling van het havengebied in het integrale plan voor de Gemeentewerf worden meegenomen. Wij zijn hier blij mee, dit zou betekenen dat we wederom een langlopend dossier kunnen sluiten. Er staat een groot aantal zaken stevig in de steigers, denk wederom aan de sporthal, de gymzaal en het bouwen in Kerkehout, er is een nieuwe strandpost en er zijn gevorderde plannen om de kwaliteit van het strand verder te verbeteren. Het centrum ondergaat een facelift om aantrekkelijk te blijven voor zowel bezoekers als ondernemers en we hebben een bibliotheek om trots op te zijn, die vervult een belangrijke functie die moet blijven. Wij zijn daarom mede-indiener van het amendement om de bibliotheek ook op de lange termijn een solide financiële basis te geven. Last but not least, de toekomst van theater de Warenar is eindelijk zeker 11

gesteld, een uitkomst waarmee alle betrokken partijen tevreden kunnen zijn. De woonvisie is vastgesteld en het is nu zaak om de geplande woningen te realiseren. Wonen is een recht, maar de drempels hiervoor worden vooral voor starters steeds hoger en goede prestatieafspraken met de corporaties zijn daarvoor ook essentieel. Voor afvalinzameling is gekozen voor nascheiding, maar dat is pas de eerste stap op weg naar ons streefgetal voor restafval. Ook is besloten om middels Avalex aandeelhouder in HVC te worden, maar hier liggen nog wel een aantal losse eindjes, denk hierbij aan de governance en de huidige locatie van Avalex. Bij lastige dossiers als jeugdzorg en WMO zijn er plannen gericht op preventieve beheersing van de kosten en het is zaak hier door strak beleid te gaan oogsten, verdere ontwikkeling van een sociaal kernteam kan en moet hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Wel dient in ogenschouw te worden genomen wat het rijk voor de extra bijdrage verwacht. In 2022 valt de opbrengst van het precario definitief weg, het is goed om te zien dat de extra stijging van de ozb ter compensatie hiervan in 2022 beperkt kan blijven tot 5% in plaats van 10% zoals eerder voorzien. Weliswaar geven Dunea en Alliander hun voordeel door aan hun klanten, maar deze korting is niet onmiddellijk.

Er is door de tegemoetkoming van het rijk in de kosten van jeugdzorg en de gunstige septembercirculaire weer wat meer ruimte in de begroting. Er is dan ook een aantal mede door ons ingediende amendementen en moties die vragen om een deel van deze ruimte aan te wenden om een aantal bezuinigingen uit het verleden te matigen en initiatieven te steunen. Lokaal Wassenaar! dient daarom een amendement in om de taakstelling van bezuinigingen op subsidies van € 50.000,00 voor 2022 te laten vervallen met dekking ten laste van het begrotingssaldo. Handhaving van deze taakstelling zou naar onze mening tot ongewenste gevolgen voor bijvoorbeeld de kinderboerderij leiden. Ten aanzien van de aanwending van de extra gelden is overigens wel de kanttekening dat er een tegemoetkoming van het rijk voor jeugdzorg van € 1,6 miljoen is, maar dat wel wordt verwacht dat hieruit een hervormingsagenda en regionale en bovenregionale kosten zoals loonsverhogingen worden gefinancierd. Wassenaar heeft weliswaar al een deel van de hervormingsagenda opgepakt in de eigen plannen, maar er volgen zeker nog extra kosten die thans nog niet kunnen worden gekwantificeerd, dat staat ook in de risicoparagraaf.

Hoewel meerdere gemeenten de gelden ook voor andere zaken aanwenden ter compensatie van bezuinigingen elders in het verleden is prudentie in de aanwending van deze extra gelden vereist, ze zijn niet onbeperkt vrij besteedbaar. Ook dienen we de herijking van het Gemeentefonds niet te vergeten, die pakken in de meeste voorstellen tot op heden niet gunstig uit voor Wassenaar. Zoals gezegd, gaat de focus nu meer naar succesvol uitvoeren, maar dat laat onverlet dat een aantal belangrijke zaken nog aanscherping behoeft, in het bereiken van de doelstelling duurzaamheid is nog een lange en steile weg te gaan. Hier mag nog wel een tandje bij en wij steunen daarom het amendement 'Samen slimmer rijden'. Restafval is al eerdergenoemd, het streefgetal van 30 kilo per persoon in 2025 is nog ver weg en ook wat betreft de verkeersoverlast zijn we nog in de beginfase van de uitvoering. Wij vragen wederom aandacht voor fietsveiligheid en we denken nog steeds dat een lightrail een belangrijke bijdrage kan leveren. Wij steunen de motie Deelscooters vanuit duurzaamheid en verkeersoverlast, maar benadrukken dat er wel duidelijke regels moeten komen om wildgroei te voorkomen. Bij de ontwikkeling van Valkenhorst moeten we om redenen van natuur en verkeer zoals altijd alert zijn en proactief blijven. Wij staan volledig achter de noodzaak van de aanpak van ondermijning.

De voorzitter: Mijnheer Weyn, er is een interruptie van de heer Hendrickx op het voorgaande punt. De heer Hendrickx: Dank u wel. Ik ben heel blij dat de heer Weyn Valkenhorst aanhaalt. Een meerderheid van de raad heeft drie jaar geleden het besluit genomen om de buffer van 1500 meter naar 900 meter te brengen in de wetenschap dat er bijna 2000 woningen tegenaan worden gebouwd. Uw partij was voorstander van het toestaan van het bouwen van 5600 in plaats van 5000 woningen. U zei net dat er in deze periode veel bereikt is waaraan u als coalitiepartner hebt bijgedragen, hoe kijkt u nu tegen deze twee beslissingen aan, de versmalling van de buffer en een hoger aantal woningen dan ooit voorzien was? De voorzitter: De heer Weyn De heer Weyn: Ik zal hier antwoord op geven, maar ik wil niet verzanden in een hele discussie over Valkenburg-Valkenhorst. Ik denk dat al eerder gezegd is dat Valkenburg-Valkenhorst een lastig dossier is waar we niet in charge zijn. Je kunt aan de kant blijven staan en zeggen wat je allemaal niet wilt, maar we hebben afspraken gemaakt en we zijn ook in discussie met Katwijk. U weet ook dat wij, en zeker mijn linkerbuurman hier, de wethouder hier kritisch op hebben gevolgd, ook als coalitiepartner.