122 Bijlage 2. Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

heidsrichtlijnen schrijven 75 m² per huishouden aan openbaar groen

ken ongewenst (zwaar) verkeer aan, en de provinciale weg N441, die

voor, maar in Wassenaar hebben we gemiddeld het dubbele: 150 m² per

Hollandse Duinen is een beoogd Nationaal Park ‘nieuwe stijl’. Vanuit het

het gebied doorsnijdt, fungeert in toenemende mate als sluiproute voor

huishouden. Wassenaar bouwt conform afspraken RRA Haaglanden tot

rijksprogramma ‘Nationale Parken van Wereldklasse’ wordt ingezet op

autoverkeer uit de Bollenstreek en Katwijk. Daarnaast kunnen ontwikke-

2030 991 woningen, waarvan ca 90% als appartementen. Dit zal het ge-

de ontwikkeling en profilering van enkele unieke en tot de verbeelding

lingen als de realisatie van de nabijgelegen woonwijk met 5.000 wonin-

middelde aantal m2 per bewoner verlagen. In Noord Wassenaar meer

sprekende gebieden in Nederland. Pronkstukken van de natuur in ons

gen in Katwijk, de aanleg van de Rijnlandroute en de uitbreiding van het

verstedelijking plaats heeft gevonden en de 150m2 groen per inwoner

6.2.3

Nationaal Park Hollandse duinen

land. Gebieden ook met een sterke eigen identiteit; iconische

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

21

hier niet wordt bereikt. tuinen en openbaar groen zijn veelal afwezig en

buitenruimte verder te ontwikkelen waar aandacht is voor meer groen,

die hun tuin al betegeld hebben, stimuleren we om de tegels (deels)

groen bevindt zich vooral aan de rand van de wijk.

klimaatadaptatie en biodiversiteit.

weer te verwijderen zodat hun tuin kan vergroenen. We kijken echter voor de ontstening niet alleen naar de tuinen van onze inwoners. We

De openbare ruimte staat van al onze gemeentelijke producten het

Uniek is de aaneengesloten landgoederenzone die op de strandwallen

gaan ook zelf aan de slag. We streven ook in de openbare ruimte naar

dichtst bij de inwoners. De openbare ruimte biedt gelegenheid om te

is ontstaan. Een ander uniek element voor Wassenaar is de laanbomen-

het ontstenen en vergroenen van ‘harde’ oppervlakten. Bij noodzakelijke

spelen, te verblijven en om elkaar te ontmoeten. Het onderhoudsniveau

structuur. Deze lanen vormen een belangrijke drager van de groenstruc-

vervanging van trottoirs en pleinen is het veranderen van functie een

is voor de gebruikers direct merkbaar. Beheer en onderhoud wordt uit-

tuur in de gemeente. Wassenaar kent niet alleen veel groen, maar

mogelijkheid die we onderzoeken. Daarnaast gaan we zelfonderhoud en

gevoerd op een kwaliteitsniveau dat te kenmerken is als sober en doel-

vooral ook veel oud groen: dikke en hoge bomen en zeldzame soorten.

adoptie van groen beter faciliteren, stimuleren en uitdragen.

matig. Dat betekent een veilige en schone leefomgeving met een goede

De gemeente telt maar liefst 105 monumentale bomen. Onze focus ligt

balans tussen onderhoudsniveau en beschikbare middelen.

op het klimaatrobuust maken van de landgoederen en het beschermen van de waardevolle landschapsparken. Het streven is om deze gebie-

Als groene oase willen we echter meer. Daarom gaan we aan de slag

den, met hun rijke natuur- en cultuurhistorische waarde, te behouden en

om het onderhoud in de openbare ruimte naar een hoger niveau te til-

tegelijkertijd te versterken tegen de effecten van klimaatverandering. Dit

len. Onze inwoners die woonachtig zijn in een van de groenste gemeen-

omvat maatregelen tegen bodemerosie, zoals het herstellen van natuur-

ten van Nederland verdienen het om dagelijks te kunnen genieten van

lijke duin- en waterlopen en het bevorderen van biodiversiteit, zodat de

een kwalitatief hoogwaardig onderhoudsniveau van het groen. Speciale

landschappen zowel ecologisch als esthetisch weerbaar blijven. Het

aandacht gaat uit naar het creëren van natuurlijke speelplekken. Wasse-

doel is een duurzame balans te vinden tussen behoud van het erfgoed

naar is een veilige en schone gemeente waarvoor iedereen zich geza-

en de noodzakelijke aanpassingen voor toekomstige generaties.

menlijk inzet. Bij duurzame uitbreiding, inrichting en onderhoud van het groen in de wijken betrekken we inwoners op een actieve manier. Dit

Wassenaar kent veel rijksmonumenten. Deze monumenten, variërend

vergroot de bewustwording voor de bijzondere kwaliteiten van ons groen

van statige landhuizen en buitenplaatsen tot historische kerken en boer-

en legt een solide basis voor het beleid en beheer van openbaar groen,

derijen, vormen een essentieel onderdeel van de identiteit en het cultu-

recreatie, landgoederen en de laanstructuren.

rele erfgoed van het dorp. Het behoud en de integratie van deze monumenten in de ruimtelijke ontwikkeling is cruciaal, zodat zowel de histori-

6.3.2

De groenste gemeente van Nederland

sche waarde als de karakteristieke groen- en landschapsstructuren be-

Wassenaar wil in 20235 de groenste gemeente van Nederland zijn. Het

houden blijven. Tegelijkertijd moet er ruimte zijn voor eigentijdse functies

unieke groene karakter van Wassenaar behouden we ook in de toe-

en innovaties, waarbij de authenticiteit van het erfgoed gewaarborgd

komst en waar mogelijk zoeken we naar versterking en uitbreiding, ook

blijft. Dat betekent dat we een actief beleid voeren voor het herstel en

op wijk- en buurtniveau. Voor behoud en versterken van de openbare

onderhoud van de groene rijksmonumenten en dat we de oude en zeld-

ruimte stellen we drie centrale ambities. Allereerst zetten we in op het

zame soorten en structuren vitaal willen houden.

behouden van het authentiek en dorps karakter voor een sociale en vitale dorpsgemeenschap. Verder versterken we het uitnodigende ka-

De toenemende verstening van tuinen past niet binnen onze ambitie van

rakter: we zijn een aantrekkelijke en veilige, toegankelijke en beweeg-

groenste gemeente van Nederland. We maken daarom de komende tijd

vriendelijke gemeente. Tot slot hebben we ambitie om duurzame

inzichtelijk wat de effecten zijn van het bestraten van een tuin. Mensen

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

6.4

Water

6.4.1

Waterrijk Wassenaar

Een aaneengesloten waternetwerk met groenstructuur zoals natuurvriendelijke oevers levert een belangrijke bijdrage aan het waterbergend vermogen en waterkwaliteit. Daarnaast is schoon en gezond water essentieel voor de kwaliteit van de leefomgeving. Bijvoorbeeld voor een prettige woonomgeving, voor recreatieve activiteiten zoals zwemmen, sportvissen of watersport en voor het behoud van groen en natuur. Wassenaar ligt aan de Noordzee. De Wassenaarse duinen zuiveren als waterwingebied ons drinkwater. Mede vanwege de duinen is de waterkwaliteit in Wassenaar goed en het landschap met zijn afwisseling van strandwallen en -vlakten zorgt voor een natuurlijke doorstroming. De waterstructuur met weteringen, sloten en vijvers is op orde en fungeert als goede afwatering en waterberging. De inpassing van groen met een waterbergende, -opnemende of afvoerende functie gaat een belangrijke rol spelen in de openbare ruimte. Hier krijgen natuurvriendelijke oevers en wadi's een duurzame functie. Daarnaast speelt water een belangrijke rol in diverse recreatievormen. We willen de kwaliteiten van ons water voor de recreatie benutten. Uiteraard wel in balans met de (ecologische) draagkracht van het water. Hiervoor gaan we bijvoorbeeld waterroutes en voorzieningen voor watersport verbeteren.

Naast de fysieke aanwezigheid van water (de waterkwantiteit) is ook de waterkwaliteit van groot belang voor zowel mens, dier als plant.

22

6.4.2

Samenwerken aan schoon water

we in de openbare ruimte aandacht voor zaken zoals het creëren van

andere overheden. Onder regie van de provincie Zuid-Holland en de

We willen de waterkwaliteit van ons oppervlaktewater verbeteren.. De

voldoende waterbergend vermogen ter voorkoming van wateroverlast en

waterschappen is bijvoorbeeld de klimaatonderlegger Zuid-Holland op-

benodigde kwaliteit van het oppervlaktewater is onder meer vastgelegd

het tegengaan van verstening. Onderzoeken zoals de klimaatstresstest

gesteld. Hierin zijn verschillende aspecten opgenomen waarvan we als

in de kaderrichtlijn water (KRW). De doelstelling van deze Europese

geeft nuttige informatie over welke locaties en groepen kwetsbaar zijn

Wassenaar nader gaan bekijken of en zo ja hoe, we die in ons eigen be-

richtlijn is het realiseren en behouden van chemisch schoon en ecolo-

voor klimaatverandering. Omdat sommige locaties noodzakelijk zijn voor

leid kunnen verankeren. Zo willen we om extreme perioden van droogte

gisch gezond oppervlaktewater en grondwater. De kwaliteit van het wa-

het functioneren van de maatschappij moeten deze locaties extra be-

tegen te gaan, gebruik maken van de sponswerking van de bodem (wa-

ter is niet enkel een verantwoordelijkheid van het waterschap Als ge-

schermd worden tegen extreme weersomstandigheden. Daarnaast zijn

ter zo veel mogelijk opslaan), zodat er een buffer ontstaat en de bodem

meente hebben we ook een rol in het waterbeheer. We werken daarom

kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen en mensen die extra zorg

langer water vasthoudt. Ook is het in de toekomst mogelijk dat er meer

als gemeente onder meer samen met het waterschap om de waterkwali-

nodig hebben gevoeliger voor hitte en zijn deze groepen vaak minder

grondwateroverlast in Wassenaar komt, samen met het hoogheemraad-

teit op orde te krijgen. Ook de provincie Zuid-Holland heeft hierin een

zelfredzaam. Wassenaar zet zich daarom in om deze kwetsbare groe-

schap willen we kijken hoe we dit zo veel mogelijk kunnen voorkomen.

verantwoordelijkheid. De provincie werkt aan een duurzaam en toe-

pen en locaties extra te beschermen tegen extreme weersomstandighe-

komstbestendig waterbeleid. Ook werkt ze aan schoon drinkwater en zet

den.

6.5.3

ze in op behoud en versterking van de sportieve en recreatieve bele-

Klimaatadaptatie in Wassenaar zal in het teken staan van instandhou-

Voor een duurzame toekomst moeten we slimme keuzes maken. Op 25

vingswaarde van landschap, water en erfgoed. We kijken of, en zo ja op

ding van de kwaliteit van de duinen in verband met kustveiligheid en stij-

november 2022 heeft de minister van infrastructuur en waterstaat een

welke wijze we als gemeente hierin samen kunnen werken met de pro-

ging van het grondwaterpeil. Het behouden en versterken van onze

brief gestuurd naar de kamer met een aantal uitgangspunten en structu-

vincie Zuid-Holland. Ook op regionaal niveau werken we samen aan de

groene kwaliteiten is niet alleen van belang voor de ruimtelijke uitstra-

rerende keuzes om bodem en water sturend te maken. Water en bodem

waterkwaliteit. De gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Zoeter-

ling. Groen speelt een belangrijke rol bij het verzachten en tegengaan

sturend betekent dat we met keuzes voor functies en het ruimtegebruik

woude, Wassenaar en Voorschoten hebben met het hoogheemraad-

van de gevolgen van klimaatverandering. Het vele groen in Wassenaar,

zoveel mogelijk aansluiten bij de natuurlijke kenmerken van het bodem-

schap gezamenlijk ambities uitgesproken in het Integraal Waterketen-

met name de oude bomen, fungeert als natuurlijk filter voor het zuiveren

en watersysteem. Wat dit precies voor ons in Wassenaar betekent moe-

programma (IWKP). Als Leidse regio zetten we o.a. in op het veiligstel-

van verontreinigde lucht. De veenweidegebieden lopen het risico op ver-

ten we verder uitzoeken, maar we houden rekening met de bodem en

len van de drinkwatervoorziening, het duurzaam beschermen van de

snelde bodemdaling. Verder zal door de hogere temperaturen (hitte-

water sturende principes.

volksgezondheid (schoon drinkwater en verwerken afvalwater), het op

stress) de recreatiedruk vanuit de stad op de groene gebieden toene-

peil houden en verbeteren kwaliteit leefomgeving en tot slot het duur-

men. In samenwerking met andere partijen zoals het Rijk, de hoog-

Bij nieuwbouw, herinrichting en renovatie van bebouwing is het essenti-

zaam beschermen van natuur en milieu (bodem-, grond,- en oppervlak-

heemraadschappen en provincie doen we, waar nodig, aanpassingen in

eel dat deze ontwikkelingen geen opgaven afwentelen en geen toekom-

tewater).

de openbare ruimte om goed voorbereid te zijn op de toekomst.

stige adaptatieopties in de weg staan. Dat betekent dat de impact van

6.5

Klimaatadaptatie

6.5.1

Voorbereid op de toekomst

Het klimaat verandert door opwarming van de aarde en trekt zich niets aan van gemeentegrenzen. We krijgen ook in Wassenaar te maken met de gevolgen van hitte en extreme buien, zeespiegelstijging en langdurige perioden van droogte. Op de lange termijn zullen deze klimaatveranderingen gevolgen hebben voor de inrichting van onze openbare ruimte. We willen goed voorbereid zijn op de toekomst. Daarom hebben

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

Bodem en water sturende principes

klimaatverandering of kosten die nodig zijn voor adaptatie voor de volledige levensduur van de ontwikkeling, moeten worden meegenomen. Bij 6.5.2

We moeten aan de slag

In Wassenaar denken we volop na over klimaatadaptatie. Maar de hoe-

nieuwbouw en renovatie letten we op voor stapeling van kosten, die de financiële mogelijkheden voor woningbouw of verduurzaming vermindert

veelheid beleid die we hierop als gemeente hebben, is enigszins beperkt. Omdat we dit een belangrijk onderwerp vinden, blijven we hier

Voor de landbouw is het essentieel om zich tijdig aan te passen aan de

aan werken om tot een volwaardige basis aan beleid te komen waarmee

veranderende condities vanuit het water- en bodemsysteem, de klimaat-

we als Wassenaar voorbereid zijn op het veranderend klimaat. Daarvoor

verandering en de hieraan gerelateerde beleidskeuzen. Dit betekent dat

hoeven we niet het wiel opnieuw uit te vinden. We kunnen leren van

er in gebieden waar het natter, droger of zilter wordt (op termijn)

23

aanpassingen nodig zullen zijn in de bedrijfsvoering of gewaskeuze. Het

voorkomen. Het behoud van landgoederen, buitenplaatsen en het groen

mogelijk benutten. Ontwikkelingen dienen de eigen identiteit en authen-

beperken van het uitspoelen van nutriënten en gewasbestrijdingsmidde-

wordt gecombineerd met maatregelen tegen bodemerosie en het bevor-

ticiteit als ‘Landgoed aan zee’ te waarborgen en waar mogelijk te ver-

len en het inzetten op vitale bodems zijn en blijven belangrijke opgaven

deren van biodiversiteit, om zowel het cultureel erfgoed als het land-

sterken. Onze centrale missie luidt dan ook: “Op een toekomstgerichte

en randvoorwaarden. We onderzoeken hoe we de agrariërs in onze ge-

schap klimaatbestendig te maken.

wijze het cultureel erfgoed als sterk merk duurzaam in stand te houden,

meente het beste kunnen ondersteunen in deze transitie. 6.5.4

Klimaatadaptatie als kans

te ontwikkelen en draagvlak ervoor te bevorderen”. De stedenbouwkundige en landschappelijke structuren bepalen in hoge

Erfgoed en monumenten kunnen worden benut voor wonen, werken en

Klimaatadaptatie gaat over het vermogen om je als gemeente aan te

mate het karakter en de identiteit van Wassenaar. Als bouwkundige

recreëren en voor het beleven. Erfgoed houdt de geschiedenis van

kunnen passen aan een veranderend klimaat. Maar het nemen van

component is een rijke en omvangrijke collectie architectonische objec-

Wassenaar levend. In veel gevallen geldt dat erfgoed in stand kan blij-

adaptieve maatregelen kan ook kansen bieden. Veel van de adaptieve

ten aanwezig. Van woonhuizen uit de periode 1800-1945, vele buiten-

ven zolang als het op passende wijze gebruikt wordt. We zien erfgoed

maatregelen zoals het creëren van extra waterberging, het vernatten

plaatsen en landgoederen tot villawijken en meer recentere dorpsuitbrei-

als betekenisvolle inspiratiebron, katalysator en toetssteen bij ruimtelijke

van de veenweidegebieden, het vergroenen van bebouwd gebied en het

dingen uit de Wederopbouw. Architectonische ankerpunten zoals kerken

ontwikkelingen.

realiseren van groenblauwe dooradering bieden kansen voor de biodi-

en buurthuizen dragen bij aan de identiteit van een wijk en spelen als

versiteit en de aaneengesloten groenstructuur. Maar denk ook eens aan

ontmoetingsplek een belangrijke rol in de sociale cohesie in onze ge-

Ons erfgoedbeleid richt zich op diverse speerpunten die samen een in-

de meerwaarde voor recreatie, of spelen. Om de meeste meerwaarde

meente. Daarnaast biedt ons erfgoed goede aanknopingspunten voor

tegrale benadering van cultuurhistorisch erfgoed vormen. Deze speer-

uit klimaatadaptatie te halen, kijken we telkens naar koppelkansen met

recreatie en toerisme.

punten dienen als leidraad voor het behoud, de versterking en het opti-

andere sectoren.

maal benutten van de rijke cultuurhistorische kwaliteiten van onze om-

6.6

Inspirerend cultureel erfgoed

6.6.1

Dorp met allure

Onze gemeente is rijk aan archeologie. De landschappelijke ontwikkeling van het gebied heeft ervoor gezorgd dat bewoning en gebruik van het landschap al vanaf de prehistorie mogelijk was. Vele opgravingen hebben de rijkdom aan archeologische resten aangetoond, zoals het Bronstijdgraf in Weteringpark. Hoewel verborgen onder het maaiveld zijn deze sporen van grote cultuurhistorische waarde en dragen bij aan de identiteit van Wassenaar. Wassenaar is een dorp met allure en internationale uitstraling. Daar zijn

6.6.2

Doorgeven aan de volgende generatie

goed te behouden, te versterken en op een zinvolle manier te benutten.

telijke en sociale identiteit en de herkenbaarheid van onze gemeente. In

Een tweede kernpunt van ons beleid is het bevorderen van herbestem-

het verleden is de basis gelegd voor de toekomst. Het doel van het erf-

ming en verduurzaming van het erfgoed. Hierbij ligt de nadruk op creati-

goedbeleid is om op een zorgvuldige en afgewogen wijze het cultuurhis-

viteit en maatwerk, waarbij het erfgoed op een duurzame wijze een

torisch erfgoed in een goede staat door te geven aan volgende genera-

nieuwe bestemming krijgt.

ties. Zodat ook zij daar voor hun toekomst op kunnen voortbouwen en het kunnen blijven zien, beleven en ervaren. We houden hierbij zelf de regie daar waar nodig. Maar we stimuleren ook en geven inwoners en

We betrekken erfgoed vroegtijdig als inspiratiebron, katalysator en toets-

eigenaren de faciliteiten en ruimte om hun erfgoed duurzaam in stand te

steen bij ruimtelijk beleid en andere relevante beleidssectoren. Hiermee

houden.

beogen we een integrale aanpak te waarborgen waarbij erfgoed een leidende rol speelt. We ontwikkelen richtlijnen voor duurzaam behoud en

we trots op. Ons cultureel erfgoed draagt bij aan het zichtbaar en beleefbaar houden van de geschiedenis van ons dorp. De omgevingsvisie voor Wassenaar legt de nadruk op het zorgvuldig omgaan met archeologisch erfgoed en groenbeheer. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt archeologisch onderzoek vereist om schade aan historische vondsten te

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

geving.. We streven ernaar om de unieke eigenschappen van ons erf-

De cultuurhistorische kwaliteiten zijn van wezenlijk belang voor de ruim-

versterking van onze cultuurhistorische waarden. Het formuleren van Onze cultuurhistorische kwaliteiten vertegenwoordigen een groot kapi-

heldere richtlijnen vinden we belangrijk voor een consistente aanpak en

taal en zijn een sterk merk. Erfgoed is als economische factor van be-

waarborgt de duurzame instandhouding van ons erfgoed. Om te weten

lang voor de vitaliteit van onze gemeente. Het draagt bij aan de aantrek-

welke kwaliteiten we belangrijk vinden om te koesteren hebben we een

kingskracht van de fysieke leefomgeving en dat willen we zo goed

aantal jaar geleden het boekwerk ‘verhaal van Wassenaar’ geschreven.

24

In dit boekwerk hebben we vastgelegd wat de belangrijkste historische

•

aspecten zijn die Wassenaar maken tot het dorp dat we nu zijn. Met

Woonwijken

deze kennis over het ontstaan van het landschap en de cultuurhistorie

•

Behouden en versterken van het groene karakter,

hebben we de belangrijke informatie over locaties, die essentieel is voor

•

o.a. door versterken wijkgroenstructuur;

het maken van keuzes in ruimtelijke opgaven.

•

Tegengaan versnippering grote groenpercelen;

•

Terughoudendheid bij kap/snoeien (privé) bomen;

•

Tegengaan verstening;

Centrum

•

Herstel en aanleg laanstructuren met aandacht voor planmatige ver-

•

6.6.3

Samen sterk

Het vergroten en delen van kennis, het behouden van draagvlak en het vergroten van bewustwording vinden we waardevol. Door actief kennis

met een fysieke beperking.

•

Verbeteren kwaliteit en onderhoudsniveau groene buitenruimte en landgoedparken;

•

Spelen in bestaand groen beter faciliteren en spreiden.

Gebiedsgerichte ambities cultuur:

vanging bestaand groen;

Duurzaam behouden en versterken van cultuurhistorische waarden als belangrijke dragers van de identiteit van het centrum;

te ontwikkelen en te delen, creëren we een breder bewustzijn over het

•

Spelen in bestaand groen beter faciliteren;

•

Beleefbaar houden accidentatie door ligging op strandwal;

belang van erfgoedbehoud in de gemeenschap. In dit kader willen we

•

Verbeteren toegankelijkheid en beleefbaarheid waterstructuren;

•

Creativiteit en maatwerk bij herbestemming / herontwikkeling, pas-

ook de samenwerking en vrijwilligerswerk stimuleren. Hierbij benutten

•

Hoogwaardig onderhoudsniveau openbare ruimte > stimuleren ont-

we de kennis en kunde van burgers en andere partners, waaronder de commissie Welstand en Cultureel Erfgoed (OKW) ruimtelijke commissie,

•

NPHD en de buurtverenigingen.

send in maat en schaal bij historisch karakter.

moeting;

Woonwijken

Vergroten toegankelijkheid openbare ruimte voor mensen met een

•

fysieke beperking.

Duurzaam behouden en versterken van cultuurhistorische waarden als belangrijke dragers van de identiteit van de woonbuurten;

Bedrijventerreinen

•

Samen staan we sterk. Daarom gaan we aan de slag met het versterken

•

Versterken groene uitstraling bedrijventerreinen

Buitengebied

van onze samenwerkingsverbanden en intensiveren we bestaande sa-

•

door bijvoorbeeld groene omkadering;

•

menwerkingsverbanden. Denk hierbij aan de erfgoedlijnen Landgoe-

•

Opwaarderen kwaliteit groene buitenruimte;

deren en Atlantikwall, het NPHD en het Cultuurhistorisch convenant

•

Door beperkte ruimte op maaiveld zoeken naar alternatieven voor

Meijendel en Berkheide en de Landschapstafel Duin Horst & Weide.

latie en uitstraling.

menlijk een grote inspanning voor het behoud en de ontwikkeling van

Buitengebied

waardevol erfgoed.

•

Behouden, versterken en waar mogelijk vergroten

•

groene buffers rondom Wassenaar;

•

Behouden en versterken biodiversiteit, flora en fauna;

•

Behouden en versterken openheid agrarisch gebied als habitat voor

De ambities in de hoofdstuk zijn hieronde ook gebiedsgericht uitgewerkt. Gebiedsgerichte ambities Waardevol groen: Centrum •

Behouden en versterken groene kwaliteiten;

•

Vergroten van de verblijfskwaliteit van het centrum door het

•

toevoegen van groen;

•

Vergroten toegankelijkheid openbare ruimte voor mensen

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

weidevogels;

Duurzaam behouden en versterken van cultuurhistorische waarden als belangrijke dragers van de identiteit van het buitengebied;

•

groen, zoals verticale tuinen of groene daken voor schone lucht, iso-

Door deze samenwerkingsverbanden te versterken, leveren we geza-

Behouden van ankerpunten (zoals buurthuizen en kerken) in de wijk.

Behouden van agrarische bedrijven als belangrijke drager open veenweidegebied;

•

Herkenbaar houden cultuurlandschappelijke structuren;

•

Duurzaam behouden functionele differentiatie en ensemblewaarde gebouw en park voor een toekomstbestendig landgoed/buitenplaats;

•

Creativiteit en maatwerk bij herbestemming / herontwikkeling, passend in maat en schaal bij historisch karakter.

Gebiedsgerichte ambities klimaatadaptatie:

•

Behouden natuurwaarden duinen i.h.k.v. drinkwaterwinning;

•

Versterken stad-landverbindingen > recreatief medegebruik om

Woonwijken

draagvlak voor behoud van het gebied te vergroten;

•

•

Regionale samenwerkingsverbanden opzoeken ter vergroting be-

In verband met klimaatadaptatie creëren voldoende waterbergend vermogen, o.a. door tegengaan verstening;

wustwording groene waarde buffers; •

Vergroten kwaliteit groene bermen bij entrees Wassenaar;

25

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen: • Onder regie van de provincie samenwerken aan de richtinggevende gebiedsdoelen voor stikstofreductie. • Samen met onze partners werken aan het verkrijgen van de status als Nationaal Park Hollandse Duinen. • Uitvoeren van het programma groen en water voortzetten. • Participatiebeleid openbare ruimte opstellen. • Werken aan een volwaardige beleidsbasis voor klimaatadaptatie. • De principes van bodem en water sturend inbedden in onze plan- en besluitvorming. • Goed zorgen voor ons cultureel erfgoed en dit zichtbaar maken. • Bestaande samenwerking met DHW voortzetten en uitvoeren van programma.

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

26

7

Leefbaar en aantrekkelijk wonen

transformatie en herontwikkeling. We hebben een duidelijk doel voor

7.1.4

Groen koesteren

ogen – gedifferentieerde wijken waarin geen grote concentraties van

De ruimtelijke opgave staat in het teken van het behoud en de verster-

kwetsbare groepen ontstaan.

king van onze karakteristieke ruimtelijke hoofdstructuur. We kiezen bewust voor behoud. We willen niet verder uitbreiden ten koste van onze

Ons vernieuwde woningaanbod is nauwkeurig afgestemd op de vraag

groene omgeving. Nieuwbouw in het dorp maken we mogelijk door de

Wassenaar geniet landelijke bekendheid vanwege haar fraaie groene

vanuit de gemeenschap. We streven naar een gebalanceerde mix die

vervanging en uitbreiding van bestaande voorraad, herbestemming van

woonomgeving. We kennen in Wassenaar meerdere woonmilieus en

kwaliteit, voorzieningen en de toegankelijkheid van de woningvoorraad

bestaande gebouwen, of op vrijgekomen locaties. Daarbij kijken we ver-

een bredere diversiteit dan alleen ‘rijk en duur’ wonen. De zandstran-

voor specifieke doelgroepen in harmonie brengt. Wassenaar is een le-

der hoe we kunnen verdichten.

den, het duingebied, het bosareaal en de vele historische landgoederen,

vendige gemeente waar iedereen zich thuis voelt, en waar we gezamen-

buitenplaatsen, monumenten en de historische dorpskern maken Was-

lijk bouwen aan een toekomst die voor iedereen aantrekkelijk is.

7.1.1

Hier is het mooi wonen

Belangrijk in de woningbouwopgave is dat de andere opgaven daarin worden meegenomen. Denk aan de klimaatverandering, biodiversiteit,

senaar tot een zeer aantrekkelijke (woon)- gemeente. Ons woonbeleid is gericht op een levensloopbestendige woningvoor-

energie, mobiliteit en een toenemende vraag naar drinkwater. Dit vraagt

Een belangrijk kenmerk van onze woningmarkt is de verhouding huur-

raad, waar wonen voor alle doelgroepen een vanzelfsprekende kwaliteit

zowel bovengronds en ondergronds ruimte, bijvoorbeeld voor het op-

en koopwoningen. Ruim 40% van de woningen in Wassenaar is huurwo-

is. Of je nu jong bent, een gezin hebt, op leeftijd bent, of als alleen-

vangen en bufferen van water of een andere inrichting van de openbare

ning en daarvan is bijna tweederde in bezit is van corporaties. Daar-

staande woont, wij streven ernaar dat iedereen zich thuis voelt in Was-

ruimte. Daarom benaderen we elk woningbouwplan met een duurzame

naast kennen we in onze gemeente relatief hoge woningprijzen. Dit leidt

senaar. Hierin liggen er ook nog belangrijke opgaven.

blik en oog voor betaalbaarheid

middeninkomen moeilijk aan een woning komen. Waar mogelijk nemen

7.1.3

Alle ontwikkelingen stemmen we zorgvuldig af op het groene, kleinscha-

we maatregelen om dit bij te sturen. Zo stimuleren we een betere door-

We zetten in op het vergroten van de slaagkansen op de woningmarkt,

lige en historische karakter van Wassenaar, waarbij we betaalbaarheid

stroming op de woningmarkt met appartementen voor senioren nabij

specifiek voor middeninkomens, jongeren, starters en jonge gezinnen.

in het visier houden. Hierbij is de maat en schaal van de projecten es-

voorzieningen zodat grotere huurwoningen vrij komen voor jonge gezin-

Onze visie omarmt een levensloopvriendelijke gemeente, waar het mo-

sentieel, zodat ze naadloos passen binnen de unieke sfeer van onze ge-

nen.. De toekomstige wet versterking regie vhv laat de eis vervallen dat

gelijk is om langer zelfstandig te wonen in de wijk ondersteund door een

meente. We blijven trouw aan onze identiteit, terwijl we doordacht en

men een woning achterlaat. Dit biedt kansen voor starters en daklozen.

passend aanbod van voorzieningen op het gebied van zorg en welzijn.

met respect voor het verleden kijken naar de toekomst van onze ruimte-

Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen in onze

lijke inrichting.

ertoe dat bepaalde doelgroepen zoals starters en huishoudens met een Levensloopvriendelijke gemeente

Het is niet alleen mooi wonen in Wassenaar, we streven namelijk naar

samenleving. We borgen ons woonbeleid onder andere door nauwe sa-

een groene en energiezuinige toekomst, waarin onze huizen niet alleen

menwerking met corporaties en andere betrokken partijen zijnde particu-

7.1.5

comfortabel zijn, maar ook bijdragen aan een gezonde en duurzame

liere of commerciële investeerders, en houden we vinger aan de pols

We kijken bij de woningbouwopgave niet alleen naar ons eigen grond-

leefomgeving. Met het verduurzamen van onze woningvoorraad dragen

door middel van monitoring. Dit doen we onder andere op basis van de

gebied. We zoeken hiervoor afstemming in de regio. Enkele aandachts-

we bij aan onze duurzaamheidsambitie

jaarlijks op te stellen woningmarktmonitor en de sturingsafspraken voor

punten die relevant zijn voor ons als Wassenaar zijn de afstemming tus-

beleid, programma en projecten. Op die manier bouwen we ook daad-

sen mobiliteit en wonen en de aantrekkingskracht voor internationale

werkelijk aan een gemeenschap waar iedereen zich thuis voelt.

kenniswerkers.

7.1.2

Iedereen thuis in Wassenaar

Aantrekkelijk vestigingsklimaat

De essentie van ons woonbeleid is kristalhelder: Wassenaar moet een aantrekkelijke en toegankelijke woonomgeving blijven voor iedereen.

Met de regio streven we naar aantrekkelijke woonomgevingen waar in-

Ons streven naar leefbaarheid staat centraal bij nieuwbouw,

ternationale kenniswerkers zich thuis voelen. Het doel is om een

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

27

vestigingsklimaat te creëren dat niet alleen economisch aantrekkelijk is,

•

Sociale huurwoningen in het centrum behouden.

maar ook voorzien is van hoogwaardige faciliteiten en recreatiemogelijk-

•

In woonwijken vroegtijdige voorlichting over belang langer zelfstandig

heden. De strategische ligging van het Hart van Holland in de Randstad

wonen in de wijk in een passende woning voor senioren en mensen

biedt hierbij een solide basis die verder kan worden uitgebouwd. Sa-

met een beperking.

mengevat, we zetten regionaal in op een evenwichtige ontwikkeling die niet alleen rekening houdt met de behoeften van vandaag, maar ook

Buitengebied

met de uitdagingen van morgen. We bekijken welke bijdrage we hier als

•

Wassenaar aan kunnen leveren.

Geen extra woningbouw in buitengebied anders dan transformatie of herontwikkeling van huidige bebouwing, met als uitgangspunt versterken van de bestaande kwaliteiten;

7.1.6

Wonen en zorg verbonden

De wereld om ons heen verandert snel. Dit geldt ook voor het thema

•

Bedrijfswoningen (alleen indien noodzakelijk voor bedrijfsvoering) als onderdeel van de bedrijfsbebouwing ter voorkoming van afsplitsing.

wonen. We merken dat onze woonvisie uit 2021 op een aantal onderdelen niet meer goed aansluit op hetgeen we belangrijk vinden in onze samenleving. Het is wettelijk verplicht om een woonzorgvisie op te stellen. We werken momenteel aan deze woonzorgvisie. Als de beleidskeuzes in deze visie gevolgen hebben voor de beleidslijnen die opgenomen zijn in voorliggende Omgevingsvisie, dan zullen we de Omgevingsvisie hier in de eerstvolgende actualisatieronde op aanpassen. Dit wordt onder-

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen: • Opstellen van de woonzorgvisie De leveren onze bijdrage aan regionale ontwikkelingen We gaan aan de slag met het programma wonen.

deel van het programma wonen. De ambities in de hoofdstuk zijn hieronder ook gebiedsgericht uitgewerkt. Gebiedsgerichte ambities wonen Centrum en Woonwijken •

Stimuleren van een evenwichtige bevolkingssamenstelling door bij nieuwbouw of transformatie in te zetten op betaalbare huur- en koopwoningen voor diverse doelgroepen;

•

Bij nieuwbouw wordt percentage sociale huur of koop van gemiddeld 30% gehanteerd;

•

Bij nieuwbouw levensloopbestendig en flexibel bouwen volgens de Woonkeur;

•

Aandacht voor een gezond binnenmilieu;

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

28

8

Economisch vitaal

Tegelijkertijd erkennen we het belang van onze ligging in het landelijk

Zo willen we Wassenaar op de kaart zetten als veelzijdige en aantrekke-

gebied en de daaraan verbonden recreatieve mogelijkheden. In deze

lijke toeristische bestemming, waar voor ieder wat wils te vinden is.

8.1

Bruisend centrum

landelijke omgeving behouden we ruimte voor (horeca)ontwikkelingen

8.1.1

Toekomstbestendige detailhandel

die direct verbonden zijn met het omliggende landschap of de cultuur-

8.2.2

Toeristische ervaring in harmonie met het karakter van Wassenaar

Een duurzame, lokale economie vormt de ruggengraat van de ontwikke-

historische elementen. Hierdoor willen we ervoor zorgen dat de horeca

ling en leefbaarheid van Wassenaar. Binnen onze gemeente onder-

in Wassenaar niet alleen inspeelt op lokale behoeften, maar ook onder-

scheiden zich momenteel drie belangrijke winkelgebieden:

deel uitmaakt van het toeristisch aanbod van voorzieningen.

Tegelijkertijd kunnen we hier slechts beperkt op sturen. Met de ver-

8.2

Recreatie in Wassenaar

pak waarbij we aandacht moeten hebben om rust en reuring in balans te

8.2.1

Toerisme: voor ieder wat wils

houden. We zijn ons bewust van de impact die teveel reuring heeft op

1. Het centrum met het kenmerkende 'winkelhaak'-gebied, bestaande uit Langstraat, Van Hogendorpstraat en Luifelbaan; 2. Het levendige Stadhoudersplein; 3. De bedrijvige Oostdorperweg. Daarnaast creëren verspreide winkels in de verschillende wijken een compleet winkelaanbod en komt het hart van Wassenaar tot leven met de wekelijkse markt. We zetten ons in om een compacte, toekomstbestendige, en dynamische detailhandelsstructuur te realiseren. Deze structuur willen we laten

ons landschap en de verstoring die het kan veroorzaken op ons rus-

het toeristisch aanbod. Binnen deze ambitie onderscheiden we vier cru-

tieke, typisch Wassenaarse karakter. Ons doel is te streven naar duur-

ciale toeristische clusters die de gevarieerde aantrekkingskracht van

zaam toerisme, waarbij het behoud van natuur, cultuur en milieu zowel

onze gemeente belichten:

op korte als lange termijn centraal staat. Nieuwe voorzieningen krijgen

•

Populair vermaak: De as Duinrell – Wassenaarse Slag staat cen-

enkel ruimte als ze aansluiten bij de aard en het karakter van Wasse-

traal in ons aanbod voor populaire vrijetijdsbesteding, waar bezoe-

naar.

kers kunnen genieten van diverse vormen van vermaak. •

wijl deze tegelijkertijd voldoende ontwikkelingsmogelijkheden biedt voor caties die elk hun eigen unieke karakter hebben. Het centrum als divers

•

recreatief winkelgebied en het Stadhoudersplein voor de dagelijkse boodschappen. 8.1.2

Verrijking voor de leefomgeving

We zetten ons in voor een bloeiende ontwikkeling van de horeca, waarbij onze focus ligt op het verrijken van de leefomgeving in Wassenaar. Horecavoorzieningen dienen een waardevolle bijdrage te leveren aan de kwaliteit van wonen, werken, winkelen en recreëren. We streven ernaar om de horeca voornamelijk te concentreren op plekken waar nu al diverse gelegenheden te vinden zijn, zodat het een organisch onderdeel wordt van de bestaande levendigheid.

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

wachte groei van het aantal inwoners in de regio betekent dit een aan-

We richten onze blik op de versterking en kwalitatieve ontwikkeling van

aansluiten bij de behoeften en bezoekmotieven van consumenten, tergedreven ondernemers. Onze strategie richt zich op twee krachtige lo-

Een grote toename van het aantal toeristen vinden we niet wenselijk.

•

Natuur en landschap: Het duinlandschap van Meijendel, de land-

We streven naar het bevorderen van de verblijfsduur en een hogere be-

goederenzone en het open veenweidegebied bieden uitgebreide

steding van recreanten en toeristen. Dit willen we bereiken door de ver-

mogelijkheden voor fietsen, wandelen en recreatie in een prachtige

bindingen tussen voorzieningen te versterken: bestaande recreatie- en

natuurlijke omgeving.

horecavoorzieningen verwijzen naar elkaar, er worden nieuwe arrange-

Exclusieve cultuur: we staan bekend om ons rijke en ‘Koninklijke’

menten geïntroduceerd en de routestructuur wordt aangepast om deze

imago. De combinatie van landgoederen, buitenplaatsen, villawij-

versterkte connectiviteit te ondersteunen. Op deze manier creëren we

ken, museum Voorlinden, de draf- en renbaan Duindigt en het rijke

niet alleen een duurzaam toerisme, maar streven we ook naar een toe-

culturele erfgoed vormt een unieke en onderscheidende toeristische

ristische ervaring die in harmonie is met het unieke karakter van Wasse-

ervaring.

naar.

Watertoerisme: hoewel Wassenaar momenteel beperkt watertoerisme kent, biedt de aanwezigheid van drie jachthavens en diverse vaarwegen veel potentieel. We streven ernaar dit te versterken door waterroutes te optimaliseren, aan te sluiten op het sloepennetwerk van Leiden e.o. en de havens beter te benutten met voorzieningen voor waterrecreatie.

8.3

Aantrekkelijk vestigingsklimaat

8.3.1

Duurzaam en verantwoord ondernemersklimaat

We streven ernaar een gemeente te zijn waar het fijn wonen, werken en recreëren is. De lokale economie met lokale ondernemers levert hier een grote bijdrage aan. Met het oog op deze doelstellingen hebben we een aantal ambities: we streven ernaar werkgelegenheid te genereren die past bij de vaardigheden en behoeften van onze eigen

29

gemeenschap. Tevens willen we een gunstig ondernemersklimaat be-

samenwerking nodig. We kijken wat we hier als Wassenaar aan bij kun-

•

Betere verbinding tussen recreatieve clusters en het centrum;

vorderen. We willen een omgeving creëren waarin ondernemers gedijen

nen dragen.

•

Versterken van de verblijfsfunctie van het centrum;

•

Opzetten van een digitaal en/of fysiek informatiepunt en evenemen-

en kansen krijgen om te groeien. We vinden leefbaarheid belangrijk en willen daarom onze voorzieningen behouden. Ook willen we een aange-

De wederkerigheid tussen de economische functies en de regio kan ver-

tenkalender.

naam woon- en leefklimaat bevorderen, met beperking van overlast en

der versterkt worden. Goede openbaar vervoer-verbindingen zijn hierbij

Woonwijken

negatieve effecten. Tot slot willen we ook duurzaam en maatschappelijk

essentieel. Ook aantrekkelijke woonmilieus, waarin internationale ken-

•

Het Stadhoudersplein als boodschappencentrum;

verantwoord ondernemen stimuleren.

niswerkers zich thuis voelen, met goede voorzieningen en recreatiemo-

•

Een goed klimaat voor ZZP’ers met bijbehorende faciliteiten die pas-

gelijkheden zijn van belang. Omgekeerd kan het bedrijfsleven ook een 8.3.2

Vitale bedrijventerreinen

sen bij de schaal van de omgeving;

bijdrage aan de omgeving leveren. Hier hebben we in regionaal verband

•

We zijn vanouds een agrarisch dorp dat zich heeft ontwikkeld tot woon-

al over nagedacht. Maar als hiervoor kansen voorbij komen waar wij als

Bedrijventerreinen

gemeente. De bedrijvigheid is voornamelijk historisch gegroeid of sterk

gemeente een rol in kunnen spelen, dan gaan we aan de slag om die te

•

verbonden aan het woonmilieu, de recreatie of het toerisme. Op de be-

verzilveren.

drijventerreinen zetten we in op het vitaal houden, optimaliseren van het

Watergerichte ontwikkeling Havengebied. Duurzame bedrijventerreinen, elk met een eigen karakter en uitstraling;

• Keuzes maken

Vitale bedrijventerreinen als ondersteuning van het woonklimaat,

gebruik, verdichten boven uitbreiden en behoud door ontwikkeling. We

8.3.5

richten ons er in beginsel op dat bedrijven met milieuhinderlijke of ver-

Onze economische visie dateert van 2016. We merken dat de vraag-

Buitengebied

keerintensieve activiteiten uiteindelijk uit de woongebieden verdwijnen

stukken in onze economie veranderd zijn en dat onze economische visie

•

naar een voor het bedrijf passende locatie.

verouderde onderdelen bevat. Daarom zijn we bezig met het actualise-

waarbij verdichten boven uitbreiden gaat.

ruimte voor verbreding en schaalvergroting passend bij kwaliteiten

ren van onze economische visie. We kijken daarin breed naar onze eco8.3.3

Een inclusieve arbeidsmarkt

Een toekomstbestendige agrarische sector door het bieden van van het buitengebied;

nomie, maar hebben sowieso aandacht voor een visie op een aantrek-

•

Optimale routering en verwijzing naar recreatieve bedrijven;

We hechten er veel belang aan dat mensen uit alle lagen van de sa-

kelijk economisch vestigingsklimaat, circulariteit, duurzaam ondernemen

•

Waar mogelijk toegankelijk en aantrekkelijk buitengebied voor exten-

menleving, met of zonder afstand tot de arbeidsmarkt, kunnen participe-

en maatschappelijke meerwaarde. In het geval deze economische visie

ren op de arbeidsmarkt. We willen tevens als gemeente graag expats en

nieuwe beleidslijnen bevat dan de hoofdlijn die in voorliggende Omge-

startende ondernemers extra faciliteren. Starters voegen dynamiek toe

vingsvisie opgenomen is, dan nemen we deze mee in de eerstvolgende

aan het ondernemersklimaat van de gemeente en zorgen daarmee ook

actualisatieslag.

sieve recreatie met bijbehorende voorzieningen; •

aanwezige natuurwaarden beperkt toegankelijk zijn; •

voor nieuwe werkgelegenheid. 8.3.4

Samen met de regio

We kijken voor onze economie verder dan onze gemeentegrenzen. Van-

Onderzoeken route mountainbikers voor zover passend binnen natuurwaarden;

De ambities in de hoofdstuk zijn hieronder ook gebiedsgericht uitge-

•

Versterken beleving en gebruik waterstructuren;

werkt.

•

Versterken fiets-, wandelen ruiterpadennetwerk door invullen ontbre-

Gebiedsgericht uitwerking economisch vitaal

uit de Agenda Economisch Domein zet de provincie Zuid-Holland in op

kende schakels en door betere marketing van routes; •

het richten van de inzet van middelen en capaciteit op de transitie naar

Centrum

een duurzame en digitale economie, en op een inclusieve economie en

•

Versterken winkelhaak door concentratie detailhandel;

samenleving. Om natuurinclusief te ondernemen en recreatie en toe-

•

Centrum als lokaal recreatief winkelgebied met versterking van de

risme verder te verbinden is er volgens de provincie Zuid-Holland meer

Kwaliteitsverbetering van het familiestrand met behoud van kleinschalig karakter.

kernwaarden persoonlijk, stijlvol en authentiek; •

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

Gebieden in polders benoemen ofwel als stiltegebied of die i.v.m.

Concentratie horeca daar waar nu al gelegenheden zijn;

30

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen: • Opstellen van een economische visie • …

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

31

9

Bereikbaar en toegankelijk

aanpakken van dit vraagstuk. Samen met de MRDH en Den Haag worden op dit moment al onderzoeken gedaan naar Mobiliteitsmanagement

9.1.4

9.1

Een veilig en bereikbaar Wassenaar

en kleine verkeersmaatregelen.

De elektrische fiets wordt meer en meer gebruikt als alternatief voor de

9.1.1

Verkeersveiligheid bevorderen

Inzetten op omgeving die uitnodigt tot beweging

auto bij woon-werkverkeer. Voor de gezondheid van onze inwoners wil-

We zetten in op veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Dat betekent

9.1.3

in de praktijk dat wanneer een maatregel de veiligheid bevordert, maar

We streven naar het behoud van een prettige woon- en leefomgeving.

delroutes en goede parkeervoorzieningen voor de fiets willen we men-

(enigszins) ten koste gaat van de bereikbaarheid, we daar vaak toch

Mobiliteit speelt hierin een belangrijke rol. Ons beleid ten aanzien van

sen uitnodigen (vaker) de fiets te gebruiken. Een verkeersveilige leefom-

voor zullen kiezen. Het terugdringen van het aantal verkeersslachtsof-

het autoverkeer is erop gericht de bereikbaarheid van en vanuit Wasse-

geving is een belangrijke voorwaarde voor een prettig leefmilieu waarbij

fers in Wassenaar vinden we van groot belang. We kijken waar we auto-

naar zo goed mogelijk te faciliteren.. Het is zoeken naar balans tussen

beweging wordt gestimuleerd. De gemeente Wassenaar zet hiervoor in

gebruikers kunnen stimuleren tot langzamer rijden waardoor de ver-

een goede bereikbaarheid en een leefbare omgeving. Veiligheid van ie-

op verschillende niveaus voor het verbeteren van de verkeersveiligheid.

keersveiligheid verbetert. Ook maken we jaarlijkse inventarisaties van

dereen in het langzaam verkeer heeft onze prioriteit. We hebben extra

De niveaus zijn: kleine infrastructurele maatregelen, werk-met-werk

gevaarlijke infrastructurele punten.

aandacht voor de verkeersveiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers

fietsmaatregelen en complexe grote fietsmaatregelen. Allereerst zetten

als fietsers, scootmobielen en voetgangers. We hebben continue aan-

we in op kleine infrastructurele maatregelen. Dit zijn kleine maatregelen

dacht voor het verbeteren en veiliger maken van fiets- en wandelroutes

ter verbetering van de fietsveiligheid. Verder zetten we in op werk-met-

We hebben als Wassenaar een strategische ligging langs de N44/A44

en zebrapaden. Belemmeringen in de openbare ruimte voor mensen

werk fietsmaatregelen Dit zijn maatregelen om de fietsveiligheid via het

en de N14. Dit biedt een gunstige verbinding naar belangrijke bestem-

met een fysieke beperking voorkomen we zoveel mogelijk en nemen we

lopende beheer- en onderhoudsprogramma te verbeteren. Tot slot reali-

mingen zoals Den Haag, Leiden, Amsterdam en de luchthavens Schip-

waar mogelijk weg. Verder streven we ernaar de veiligheid en leefbaar-

seren we ook complexe en grote fietsmaatregelen. Dit zijn maatregelen

hol en Rotterdam-The Hague Airport. Deze directe toegang tot belang-

heid op de wegen in Wassenaar te verhogen. Dit doen we door functie,

voor de aanpak van complexe kruispunten en/ of wegvakken ter verbe-

rijke knooppunten draagt bij aan de bereikbaarheid van onze gemeente.

vorm en gebruik van de wegen goed op elkaar af te stemmen. Daarmee

tering van de fietsveiligheid.

Echter, deze gunstige ligging brengt ook uitdagingen met zich mee.

moet de bereikbaarheid van Wassenaar op orde blijven. Ons wegenca-

Langs de N44/A44 wordt veel overlast ervaren. Lange files en aanzien-

tegoriseringsplan is hierbij sturend. Het doel van het wegencategorise-

9.1.5

lijk sluipverkeer zijn dagelijkse realiteiten waardoor de leefbaarheid niet

ringsplan is om de veiligheid en leefbaarheid op de wegen in Wasse-

We vinden een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer belang-

ten goede komt. Ook is er geluidsoverlast en luchtvervuiling waar we als

naar te verbeteren, terwijl de bereikbaarheid behouden blijft. We willen

rijk. Om de leefomgeving van Wassenaar zo veel mogelijk in te kunnen

Wassenaar weinig invloed op hebben, maar wel de last van ondervin-

dit bereiken door ervoor te zorgen dat de functie, vorm en het gebruik

richten op de wandelaar en de fietser is een hoogwaardige OV verbin-

den. Tot slot is de N44 ook een blokkade voor flora en fauna, vanwege

van de wegen goed op elkaar zijn afgestemd.

ding erg belangrijk. We behoefte aan een betere aantakking op het

9.1.2

Aan de slag met de N44/A44

Voetgangers-, en fietsvriendelijk

Slim reguleren van autoverkeer en OV aanmoedigen

openbaar vervoernetwerk. De ontwikkeling van Valkenburg vergroot de

de overgang van duin naar het groene hart. We willen daarom de leefbaarheid voor mens en dier rond deze weg gaan verbeteren.

len we beweging stimuleren. Met aantrekkelijke en veilige fiets- en wan-

De (verkeers)veiligheid van onze scholieren vinden we belangrijk. We

kans op een hoogwaardige OV –verbinding tussen Leiden en Den

zoeken daarom naar de veilige inrichting van schoolroutes. Ook de ver-

Haag.

Het is soms echter nog erg druk op de wegen in en rondom Wassenaar.

keersveiligheid rond de scholen en sportverenigingen heeft onze aan-

Het is de laatste jaren rustiger geworden op de N44. Met de komst van

dacht. Door het scheiden van wonen en zorg zien we dat mensen langer

Verder zet de gemeente Wassenaar in op het evenwichtig verdelen van

de Rijnlandroute en het verbreden van de A4 wordt het naar verwach-

thuis blijven wonen. Vanuit sociaal oogpunt vinden we de bereikbaar-

autoverkeer over de wegen en het verminderen van interne autover-

ting rustiger qua autoverkeer op de N44. We blijven samen de provincie

heid van voorzieningen voor deze doelgroep van essentieel belang. We

plaatsingen in Wassenaar. We kijken vanuit ons parkeerbeleid hoe we

kijken hoe we de N44 bereikbaar kunnen blijven houden Rijkswater-

zetten tevens in op het verder promoten van verkeersveiligheid onder di-

Wassenaar zo leefbaar mogelijk kunnen houden. Zo is het parkeren van

staat is wegbeheerder. Samen met stakeholders zetten in op het

verse doelgroepen.

grote voertuigen (bussen en vrachtwagens) binnen de bebouwde kom

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

32

verboden. Ook werken we met parkeerschijfzones in het centrum en re-

•

Ter verhoging van de verblijfskwaliteit het verkeer / OV concentre-

serveren we plekken voor bestuurders met een handicap. We blijven in-

ren op gebieds- en wijkontsluitingswegen (50 km), daarbinnen 30

zetten op een goede bereikbaarheid in en rondom Wassenaar.

km zones;

9.1.6

Duurzame mobiliteit

•

Veilige schoolomgeving;

•

Veilige wandel- en fietsroutes;

•

Aansluiting op hoofdwegennet verbeteren i.v.m. interne verkeersaf-

We streven naar een betere afstemming tussen mobiliteit en verstedelij-

wikkeling.

king (wonen en werken) in de regio. Duidelijk is dat geïnvesteerd moet worden in de huidige infrastructuur vanwege duurzaamheid, leefbaar-

Bedrijventerreinen

heid en een transitie naar schone mobiliteit en om voldoende toegerust

•

te zijn op de verkeerstoename die volgt uit de verdere verstedelijking op

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen: • We stellen een nieuwe mobiliteitsvisie op. • Opstellen nieuwe nota parkeerbeleid. Naar verwachting eind 2024 gereed. • We verkennen de mogelijkheden om de leefbaarheid nabij de N44/A44 te verbeteren. • …

Bedrijventerreinen zijn goed bereikbaar, de interne en externe ontsluiting is op orde > aansluiting Maaldrift op A44.

de langere termijn. Ook vinden we het ontwikkelen van vervoershubs op regionale schaal belangrijk. Hiermee kunnen overstap, laden en distribu-

Buitengebied

tie verbeterd worden en tegelijkertijd kan het wegennet ontlast worden.

•

Hier hebben we in regionaal verband al afspraken over gemaakt en hier gaan we dus ook in regionaal verband verder mee aan de slag. De ambities in de hoofdstuk zijn hieronder ook gebiedsgericht uitge-

Verbeteren van de bereikbaarheid en leefbaarheid > (gedeeltelijke) ondertunneling N44;

•

Betere aantakking op O.V.-netwerk;

•

Verbeteren ontsluiting sportcomplex Roggewoning en museum Voorlinden door extra aansluiting op N14.

werkt. Gebiedsgericht uitwerking bereikbaar en toegankelijk Centrum •

Een voor alle verkeersstromen goed en veilig

•

bereikbaar centrum met daarbij behorende

•

voorzieningen;

•

Een autoluw centrum door concentratie gemotoriseerd verkeer op ‘centrumring’ met korte inprikkers naar parkeergelegenheden;

•

Verbeteren routering en bewegwijzering;

•

Intensiveren doelgroepenvervoer om centrum

•

bereikbaar te laten zijn voor senioren en gehandicapten.

Woonwijken

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

33

10 Duurzaam en energieneutraal 10.1

Duurzaamheid

10.1.1

Duurzame energieopwekking: CO2- neutraal in 2050

bijvoorbeeld de lage adressendichtheid, het waterwingebied of de afwe-

kwaliteit van het zeewater direct aan de kust voldoet aan de strenge in-

zigheid van spouwmuren in (Rijksbeschermd) cultureel erfgoed.

ternationale normen voor de blauwe vlag.

10.1.2

10.1.3

Inzet op duurzame en lokale verwarming woningen

Actieve samenwerking met de regio en de provincie

Het klimaat verandert. We hebben als gemeente de taak om Wassenaar

De ambitie van CO2-neutraal vertaalt zich ook in de ambitie om in 2050

Verduurzamen doe je niet alleen. Hiervoor kijken we ook over onze ge-

goed voor te bereiden op de toekomst. We willen verdere klimaatveran-

CO2- neutrale verwarming voor huizen en gebouwen in de toekomst te

meentegrenzen heen. De provincie Zuid-Holland wil het opwekken van

dering zoveel mogelijk tegengaan. We werken gezamenlijk aan de doel-

realiseren. We werken hiermee stapsgewijs naar een duurzame woning-

duurzame energie ondersteunen en tegelijkertijd het landschap en de

stelling om in 2050 CO2 -neutraal te zijn. Dat betekent dat we geen fos-

voorraad. We sturen als gemeente op een reductie van de gemiddelde

onbebouwde ruimte in Zuid-Holland beschermen. Deze uitgangspunten

siele brandstoffen meer gebruiken voor de verwarming, elektriciteit, mo-

warmtebehoefte met 30%. Voor 2030 worden geen woningen of gebou-

vinden we ook in Wassenaar belangrijk.

biliteit, voedselvoorzieningen en industrie. Daarmee willen we bijdragen

wen verplicht van het aardgas afgesloten met uitzondering van nieuw-

aan de maatschappelijke opgave om klimaatverandering tegen te gaan

bouwwoningen. Voor nieuwbouw geldt al een plicht om aardgasvrij te

Duurzame energieopwekking is een grote opgave. We pakken dit dan

en stappen zetten naar een volledig duurzame energievoorziening. Als

bouwen. Als gemeente nemen we een actieve rol in deze opgave en on-

ook aan samen met de regio. Binnen de regio Rotterdam Den Haag

SDG/Global Goals-gemeente streeft Wassenaar naar een toekomst die

dersteunen we gebouweigenaren. Gebouweigenaren die zelf wel de

hebben we al afspraken gemaakt in de Regionale Energie Strategie 1.0

in balans is met de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de

ambitie hebben om het gebouw zonder aardgas te verwarmen kunnen

(RES) voor de regio Rotterdam – Den Haag. Een aantal belangrijke zijn:

Verenigde Naties. Dit betekent een integrale benadering van duurzaam-

dit via individuele oplossingen doen. De gemeente faciliteert bewoners

•

heid, waarbij aandacht wordt besteed aan zowel de leefomgeving als

via het Duurzaam Bouwloket. Ons doel is om de warmtetransitie tegen

sociale inclusiviteit en economische groei. Door de focus op People,

de laagste nationale kosten te laten plaatsvinden en voor de eindgebrui-

Planet, en Profit draagt Wassenaar bij aan een eerlijke, veilige, en duur-

ker moet dit minimaal woonlastenneutraal zijn. Woonlastenneutraal zal

zame samenleving voor alle inwoners.

bepaald worden volgens een nog te bepalen definitie van het Rijk. Als

triciteit op te wekken. De regio zet zeer stevig in op zonne-energie

subsidies of andere maatregelen nodig zijn voor woonlastenneutraliteit

op daken en parkeerplaatsen in stedelijk gebied, namelijk 40% van

We hebben ons als Wassenaar via de VNG gecommitteerd aan de lan-

zal dit uitsluitend via Rijksregelingen kunnen. Voor 80% van de buurten

het geschikte dakoppervlak willen we regionaal benutten voor

delijke afspraak met het Rijk via het zogenaamde Klimaatakkoord. Hierin

in Wassenaar willen we in 2030 een eenduidig warmtealternatief onder-

zonne-energie. Ook moeten waterbassins in de glastuinbouw benut

is de eerste doelstelling gesteld op 49% CO2-reductie in 2030. Dit vormt

zocht hebben. In 2026 weten we dit warmtealternatief al voor 30% van

worden voor zonnepanelen. Met de regio hebben we tevens een op-

de basis van al het huidige handelen in Wassenaar. Voor Wassenaar

de buurten. Daarom beginnen we direct met een zoektocht naar ge-

gave voor het plaatsen van circa 27 extra windmolens in de regio.

zijn de gebouwde omgeving, elektriciteit en mobiliteit het meest relevant.

schikte lokale warmtebronnen.

stap. Regionaal streven we naar een besparing van 20% of meer in de gebouwde omgeving en 30% of meer in de glastuinbouw. •

Energie: In de regio zijn er kansen om 2,8-3,2 TWh duurzame elek-

Dit willen we doen op basis van de draagkracht van het landschap. •

Industrie en voedselvoorziening vormt slechts een klein aandeel in de

Warmte: besparen, o.a. door isoleren, is een belangrijke eerste

Duurzame brandstoffen: samen met de partijen in de regio hebben

Wassenaarse uitstoot. We willen als gemeente stapsgewijs toewerken

Een schoon Wassenaar en een circulaire economie

we de ambitie om het gebruik van groengas en waterstof richting

naar deze doelstelling. De opgave is vanaf 2020 het reduceren van ca.

We vinden als gemeente een schone natuur en openbare ruimte be-

2030 en 2050 flink te verhogen. Vooral waterstof geproduceerd uit

127.000 ton CO2.

langrijk. We zetten als gemeente in op het aanwakkeren van een menta-

duurzame elektriciteit (groene waterstof) moet een grote rol gaan

liteitsverandering in de wijze waarop we naar afval kijken. We werken

spelen. Regionaal kiezen we ervoor om schaarse, duurzame brand-

We zijn realistisch bij het stellen van doelen. Veel nieuwe technieken om

hieraan door bijvoorbeeld: educatie over het strand en over zwerfafval in

stoffen zo hoogwaardig mogelijk in te zetten.

energie op te wekken, op te slaan en te distribueren zijn voor bepaalde

combinatie met het inzetten op gedragsverandering. We stellen onszelf

delen van Wassenaar niet of nauwelijks geschikt in verband met

hoge doelen. We streven ernaar Wassenaar op de kaart te zetten als

De opwekking van duurzame energie pakken we samen met de regio

gouden Quality coast Award. Ook willen we dat ons strand en de

aan, maar we kijken in dit gesprek wel goed wat er bij Wassenaar past.

Eerste proeve Omgevingsvisie 2040

34

Dit betekent dat we geen windmolens willen op zichtafstand van de kust.

veiligheidsrisico’s met zich mee. Voor een transparante en consequente

Ook in ons buitengebied vinden we windmolens en zonneweides niet

afweging tussen duurzame energievoorziening, veiligheid en leefbaar-

10.2.1

passend door landschappelijke en natuurwaarden. Ook het plaatsen van

heid, werken we bij ruimtelijke ontwikkelingen samen met ketenpartners

Om geluidhinder te voorkomen (en vanwege voordelen op het gebied

zonnepanelen op monumentale panden is lastig. Daarom zullen we ons

om de juiste ruimtelijke beleidskeuzes te maken.

van gezondheid, luchtkwaliteit en doorstroming van verkeer) geeft Was-

specialiseren in andere vormen van duurzame energie. Dit doen we

Sommige nieuwe technologieën ten behoeve van de energietransitie,

senaar steeds meer prioriteit aan de fietser, het openbaar vervoer en

door bijvoorbeeld innovaties te verkennen.

waaronder bijvoorbeeld warmtepompen en windmolens, kunnen voor

elektrisch rijden. Ook wordt gekeken naar een andere inrichting van de

geluid-, geur- of lichthinder zorgen. Ook voor flora en fauna kan overlast

N44. Zeker ook in en rondom de natuur wordt hiermee beoogd om de

ontstaan, bijvoorbeeld bij het isoleren van woningen. De gemeente

geluidbelasting, uitlaatgassen en drukte te beperken. Wassenaar wil

We streven bij ruimtelijke (her)ontwikkelingen naar slim meervoudig

Wassenaar wil een rustige openbare ruimte behouden en een toename

nieuwe woningen (en andere gevoelige bestemmingen) alleen toestaan

ruimtegebruik. We combineren functies, waarin innovatieve oplossingen

van ook dit type hinder zo veel mogelijk voorkomen. Tegelijkertijd wil

op afstand van drukke wegen en waar dat niet mogelijk is, dat er ge-

voor duurzame energie zijn geïntegreerd. Bij slim ruimtegebruik wordt

Wassenaar de energietransitie niet vertragen. Een goede afweging hier-

paste geluidwerende maatregelen aanwezig zijn 3. Dat is, naast landelijk

het ruimtebeslag beperkt waarbij in verband met klimaatadaptatie zo min

tussen vindt plaats binnen de ruimtelijke planvorming, de lokale energie-

beleid, geregeld in het gemeentelijke beleid over hogere waarden 4 en

mogelijk verharding/verstening optreedt ten gunste van het waterber-

strategie en het soortenmanagementplan. Met dit plan hoeven inwoners

het gemeentelijke actieplan geluid5. Wassenaar zet zich in samenwer-

gend vermogen in combinatie met mogelijkheden voor vergroening.

niet individueel onderzoek te laten doen als ze willen isoleren, maar

king met de relevante ketenpartners in om overlast van alle soorten

wordt dit voor de hele gemeente tegelijk gedaan 2.

vliegtuiglawaai zoveel mogelijk te beperken. Dit betreft met name over-

10.1.4

10.1.5

Efficiënt en duurzaam ruimtegebruik

Duurzaamheid en historie

Geluid

last van vliegtuigen van en naar Schiphol.

Erfgoed vertegenwoordigt een duurzame gebruikswaarde, waarbij het behoud en gebruik van tijdloze materialen, die vaak al eeuwenlang mee-

10.2

Milieu

gaan en het milieu minimaal belasten, centraal staan. We moedigen ac-

Milieu omvat de thema’s geluid, milieuzonering (nabijheid bedrijven tot

Wassenaar is een rustige gemeente als het gaat om bedrijvigheid en wil

tief herbestemming en duurzaam beheer aan, waarbij we eigenaren

gevoelige activiteiten), lucht-, water- en bodemkwaliteit, omgevingsvei-

dat zo houden. Hiertoe wordt er goed afgewogen hoe dicht bedrijvigheid

aanmoedigen om dit in lijn met de doelen van het Klimaatprogramma te

ligheid (transport en opslag van gevaarlijke stoffen) en natuur. Al deze