Bevindingenrapport

Haven

21.090 Banen in Wageningen (CBS)

31.910 Beroepsbevolking van Wageningen (CBS)

3.270 Bedrijven in Wageningen (CBS)

“De haven kan zeker beter omarmd en geïntegreerd worden. Er zijn veel mogelijkheden hoe dit kan”

De toekomst van de haven geeft een verdeeld beeld; de ontwikkeling staat al lang op de agenda, maar door de veelheid van partijen en meningen gebeurt er nog niets. De meerderheid van de deelnemende inwoners ziet kansen voor verbinden met de binnenstad en een mix van bedrijvigheid en gezelligheid. Bijvoorbeeld door de jachthaven dichterbij te leggen en horeca toe te staan. Veel mensen willen het rauwe industriële karakter van de haven wel behouden en zien kansen voor een gemengd gebied met wonen, werken en recreatie. Anderen zien kansen om de vervuilende industrieën te verplaatsen en te sturen op een duurzame haven en een betere bestemming voor de binnenvaart. Een enkeling ziet kansen om

“Groei mag, maar met een prioriteit voor lokaal en kansen voor kleine, duurzame (vegan) bedrijven.”

8ha

Behoefte in Wageningen aan kennisintensieve werklocaties tussen 2030-2040

het stilstaand water in de binnenstad in beweging te krijgen. Ongeveer een derde van de deelnemende inwoners zou de haven willen laten zoals het nu is. Ondernemers zien in de haven kansen voor wonen, recreatie en evenementen. Ontwikkeling Ondernemers vinden dat er nu veel verrommeling is. Zoals woonwijken die om bedrijven heen worden gebouwd en studentenflats die overal komen. Ondernemers roepen op tot regie op economische ontwikkelingen. Zij missen een duidelijke entree van Wageningen. Maar ook goede restaurants en hotels op hoog niveau. Verder hebben zij behoefte aan woningen voor werknemers. Zowel woningen voor hogere inkomensgroepen als tijdelijke en kleine woningen.

Aanvullende ambtelijke ideeën Het MKB kan de gemeente ondersteunen bij gewenste veranderingen.

Boven-lokale visie op bedrijvigheid Nationaal • Het kabinet wil extra aandacht geven aan de sterke ecosystemen die we in ons land hebben, zoals Agri-Food Wageningen. Ze wil maatwerk leveren, door met sleutelspelers in gesprek te gaan over een samenhangend pakket van ondersteunende maatregelen. (Bron: Strategische agenda voor het ondernemingsklimaat in Nederland, Kamerbrief 14 okt 2022.) Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland – ambities • Een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt, kennis- en onderwijsinstellingen. • Streven: een duurzaam, dynamisch en toegankelijk economisch vestigingsklimaat, waar voor ondernemers en inwoners een sterke aantrekkingskracht vanuit gaat. • Inzet op het vergroten van de strategische ligging en aantrekkingskracht van Gelderse regio’s, zodat mensen er willen blijven wonen en zich willen binden.

• Sterke stedelijke netwerken en toegankelijke ontmoetingsplekken zijn van belang. Bij voorkeur inzetten op concentreren en combineren van economische activiteiten, boven versnippering. • Het omvormen van bestaande en leegstaande bedrijvenlocaties heeft de voorkeur, boven de aanleg van nieuwe terreinen. Wanneer er geen andere mogelijkheden zijn, dan pas uitbreiding aan de randen van onze steden of dorpen. • Inrichten van werklocaties zo duurzaam mogelijk (betreffende energie en klimaat). Verstedelijkingsstrategie – ambities • Inzet op compacte verstedelijking. Als toch buiten bestaand stedelijk gebied moet worden gebouwd, wordt bij aanwijzen van woon- en werklocaties zo goed mogelijk rekening gehouden met het bodem- en watersysteem. • Mixen van wonen en werken, om onnodige mobiliteit te beperken. • Woon- en werklocaties en voorzieningen zoveel mogelijk binnenstedelijk realiseren (verdichting). • Woon- en werklocaties zoveel mogelijk circulair ontwikkelen met nadruk op toepassing van hoogwaardige materialen. • Bedrijfsleven versterken door ruimte te bieden aan ondernemerschap en door inzet op voldoende en kwalitatief goede werklocaties en verbindingen. Ook inzet op multifunctionele werklocaties. • Investeren in vestigingsklimaat: inzet op bruisende binnensteden, creatieve broedplaatsen, goede woon-werkgebieden (met een functiemix), duurzaamheid en goede verbindingen.

• Economische clustervorming: bedrijventerreinen verdichten. • Inzet op voldoende, toekomstbestendige en diverse werklocaties. Eerst optimale benutting bestaande werklocaties voor aanleg nieuwe werklocaties: door aanpak leegstand, herstructurering en verdichting bedrijventerreinen.

• Provincie, regio en gemeente willen circulaire werklocaties stimuleren en multifunctionele (woon) werklocaties ontwikkelen. • Regio gemeenten stellen met het RPW (link) (Regionale Planning werklocaties) vast dat er nog behoefte is aan extra bedrijventerreinen. In de regio Foodvalley is er behoefte aan 140 tot 180ha tot 2040

Kans intensivering bedrijvigheid

Kansenkaart bedrijvigheid

Kans vergroening, verduurzaming en ontmoeting Kans versterken relatie Haven/Centrum en BSPW/WUR

31

Horeca en detailhandel Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Deelnemers zien voor Wageningen een kans om ruimte te maken voor vernieuwende bedrijven, zogenaamde startups. Daarnaast vinden deelnemers het belangrijk dat er voldoende plekken voor jongeren komen. Denk aan evenementen, voorzieningen voor skateboarding of een freerunning parcours. Dit trekt volgens deelnemers ook weer bedrijvigheid en ondernemers aan die daarop in kunnen spelen. Ook wordt het advies gegeven om in de leegstaande winkelpanden jongeren te begeleiden en te ondersteunen in het opzetten van een winkel en het ondernemerschap.

33%

van inwoners komt op de fiets naar binnenstad

Horeca

“Meer ruimte voor terras en horeca in wijken.” Deelnemers vinden het van belang dat zij zich kunnen herkennen en identificeren met de uitstraling en identiteit van Wageningen. Er is behoefte aan uitgaansgelegenheden voor jongere en oudere doelgroepen. Voorbeelden die worden benoemd zijn een club of discotheek voor niet-studenten. Een meerderheid van de deelnemers geeft aan behoefte te hebben aan ontmoetingsplekken. Daarbij wordt aangegeven dat er niet alleen aandacht nodig is voor horeca in de binnenstad, maar ook in de wijken.

80%

van bezoekers aan binnenstad zijn inwoners

“Meer vegan horeca. Ook meer horeca met een focus op lokaal en gezond eten met aandacht voor inwoners die dat niet kunnen betalen.”

125.000 • • • • 0

100

200

300 400m

Overzichtskaart van horeca en detailhandel Horeca Detailhandel

32

Economische visie Detailhandel en Horeca 2022 Economische visie Detailhandel en Horeca 2012 Koopstromen Oost-Nederland-Gelderland (link) Parkeren SOW WOC, 2018 (link)

jaarlijks aantal bezoekers in Wageningen

Detailhandel Deelnemers geven aan behoefte te hebben aan meer verschil in winkelaanbod, zoals lokale en regionale creatieve en ambachtelijke bedrijven. De meerderheid van de deelnemers geeft aan dat Wageningen een onderscheidende binnenstad moet zijn. Zij hebben een voorkeur voor kleine, speciale kwaliteitswinkels, die passen en aansluiten op de wensen en behoeften van de inwoners en speciale doelgroepen. Zij zien graag dat daar meer ruimte voor komt.

“Als inwoner mis ik activiteiten en uitgaansgelegenheden voor jongeren en ouderen.” Om leegstand van de winkelpanden te voorkomen, wordt door de deelnemers geadviseerd om kleinschalige projecten in leegstaande panden op te starten voor jonge ondernemers.

d • Uitgaansgelegenheden voor studenten en uitgaansgelegenheden voor niet-studenten.

Mogelijke horeca alleen binnen de hoofdstructuur wenselijk Uitzondering horeca op bijzondere plekken Hoofdwinkelgebied (zo divers mogelijk aanbod) Wijkcentrum Buurtcentrum Buurtsteunpunt (aanvullend aan de binnenstad) Campus Plaza

Kansenkaart horeca en detailhandel

33

Binnenstad Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/stakeholdersessies) Stakeholders geven aan dat de binnenstad een uitnodigende en plezierige plek is om te verblijven met aandacht voor historie en architectuur. Stakeholders en deelnemers vinden een gezellige en levendige binnenstad met een divers straatbeeld van belang. Een ruime meerderheid heeft behoefte aan meer groen in de binnenstad, betere bereikbaarheid en een hoogwaardige fietsenstalling. De binnenstad zou volgens deelnemers een meerwaarde krijgen als er ondergrondse parkeergelegenheden worden gerealiseerd aan de rand van de binnenstad én aan de rand van de stad. Deelnemers zijn van mening dat door vermindering van auto’s in het centrum meer aandacht komt voor het knusse, karakteristieke, historische beeld en architectuur van de stad. Om de binnenstad aantrekkelijk te maken vinden deelnemers diversiteit in detailhandel belangrijk, zoals onderscheidende kleine en aparte horeca en winkels. Ondernemers vinden het belangrijk dat er voldoende parkeergelegenheid is in de binnenstad.

“Maak de binnenstad ook architectonisch interessant”

7,6

geven de inwoners als cijfer aan de binnenstad

440 betaalde parkeerplaatsen binnen de stadsgracht

Opmerkingen over specifieke locaties Hoogstraat: heeft volgens deelnemers een overdaad aan horeca. Diversiteit van winkels en horeca is van belang om een levendige en aantrekkelijke stad te zijn. Stationstraat: er is behoefte aan meer groen om een vriendelijke, welkome entree te creëren naar de binnenstad. De stakeholders geven aan dat een mogelijkheid is om op lange termijn het busstation te verplaatsen naar de andere kant van de weg of ondergronds. De stakeholders zijn van mening dat dit de entree naar de binnenstad kan verbeteren.

“De stadsgracht is het enige grootschalige element van het centrum dat invulling geeft aan het karakter van de stad.”

Overzichtskaart functies binnenstad

34

Leegstand

Horeca

Supermarkten

Cultuur, ontspanning

Overige dagelijkse winkels

Dienstverlening

Modewinkels

Ambachten

Overige niet-dagelijkse winkels

Bevoorradingsroute binnenstad

Stadsgracht: een meerderheid van de deelnemers vindt het waardevol voor de binnenstad dat de stadsgracht wordt hersteld. De gracht ziet men als een belangrijk aantrekkelijk onderdeel van Wageningen. De stadsgracht wordt beschouwd als een karakteristiek onderscheidend element. Deelnemers zijn van mening dat de stadsgracht zorgt voor een positief effect op de beleving van de stad. Het water en de vergroening kunnen een kwaliteitsimpuls geven die vervolgens ondernemers aantrekt om zich in de stad te vestigen en dagbezoekers. Aan de andere kant geeft men aan dat de kosten en baten van de ontwikkeling van de stadsgracht in verhouding moeten staan.

• Visie en uitvoering Binnenstad Wageningen 2015 • Vestingvisie van het Netwerk Erfgoed Wageningen (link) • Aan de slag visie op de Wageningse Binnenstad (link) • Parkeren SOW WOC, 2018 (link)

“Plan voor Vestingvisie kan als leidraad dienen.”

Parkeren in de binnenstad Een ruime meerderheid van de inwoners heeft voorkeur voor een aantrekkelijke binnenstad met meer groen en minder parkeren. Ze geven aan dat het wenselijk is om de binnenstad (binnen de gracht) zoveel mogelijk autovrij te maken. Maar voor bewoners van de binnenstad moet hun woning wel bereikbaar zijn. Dit incidenteel kort parkeren geldt ook voor winkels en horeca in verband met bevoorrading. Ondernemers geven aan dat een goede bereikbaarheid en een goed parkeerbeleid met visie op de toekomst van levensbelang is voor de stad.

“Parkeren rondom de binnenstad, niet erin. Ondergronds met groen goed idee.”

d • Stadgracht kan een nieuwe impuls geven, maar hoe wegen de kosten op tegen de baten? • Koopgoot of onderscheidende binnenstad? Wat willen we dat de uitstraling wordt. Place to be? • Autoluwe groene stad versus optimale bereikbaarheid en toegankelijkheid voor fietsers en auto’s.

Wonen nabij het centrum Uitbreiding geluidsruimte binnenstad Historie zichtbaar/ beleefbaar maken Gemengd centrummilieu Aanloopmillieu

Ook vindt een ruime meerderheid van de inwoners het belangrijk dat de binnenstad goed bereikbaar is, zeker voor de fiets en de voetgangers. Om dit te bereiken moet autoparkeren aan de rand van de binnenstad gebeuren en moeten de straten autoluw worden ingericht. Men ziet kansen voor een centraal gelegen, ondergrondse parkeergarage (met groen er bovenop) en goede looproutes naar de binnenstad. Ondernemers en winkeliers hechten een groot belang aan een goede bereikbaarheid van de binnenstad voor auto, fiets en voetganger. Voldoende parkeerplaatsen voor bezoekers (zowel auto als fiets) is hiervoor noodzakelijk. Het autoluw maken van de binnenstad zien zij als doodsteek voor het centrum.

Schil Hoofdstraat De verbinding Avondhoreca Markt Versterking culturele knooppunten

“Ik vind de parkeerplaatsen in en rondom het centrum top, omdat we dan een groot 5 mei festival kunnen houden”

Winkelen Horeca/ ontmoeting

Er moet meer aandacht zijn voor fietsparkeren (en dat mag ten koste gaan van autoparkeren): meer stallingen, betere handhaving van fout gestalde fietsen. Een bewaakte fietsenstalling wordt gemist. Fietsen moet overal mogelijk zijn, met uitzondering van de Hoogstraat en de Markt (tijdens openingstijden van de winkels).

Cultuur & beleving Versterking beeldkwaliteit Realisatie compleet samenhangende groenstructuur rond de binnenstad

“Een parkeerplek voor langer parkeren is goed voor de klandizie van de ondernemers in de stad.”

Herstel van de stadsgracht Autoluw maken van de binnenstad en parkeervoorzieningen in/nabij het centrum Aandacht voor fietsparkeren

Kansenkaart binnenstad

Vervanging van niet doorlatende bestrating door klinkers

35

Groen, duurzaamheid en mobiliteit 36

» Groen, Biodiversiteit en Klimaatadaptatie » Energietransitie en Duurzaamheid » Mobiliteit en Bereikbaarheid » Parkeren 37

Groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie

Groene ontwikkelzone Hoofdstructuur groen

200

Bomen Water Waterlus

m2 aan tuin gevel en erfafscheiding vergroend

Bos

Overzichtskaart groen

Groenvoorziening

1000

m2 nieuw groen op 80 daken

< 0.2 ° 0.2 - 0.4 ° 0.4 - 0.6° 0.6 - 0.8° 0.8 - 1°

Stedelijk hitte-eiland effect (gemiddelde temp. in graden) bron: RIVM, 2020 38

0

100

200

300 400m

Overzichtskaart ecologie

1 - 1.2°

Ecologische hoofdgroenstructuur

Bomen

1.2 - 1.4°

Natura 2000

Water

1.4 - 1.6°

Gelders Natuur Netwerk

Ecopassage

1.6 - 1.8°1.6 - 1.8°

Ecologische verbindingszones

93

adressen vergroend met subsidieregeling (2021)

Wat vinden de inwoners en stakeholders? Uit de participatie blijkt dat het overgrote deel van de deelnemers groen in en om de stad belangrijk vindt. Uit de participatie komt naar voren dat deelnemers vooral groen willen dat door iedereen gebruikt kan worden. Denk aan grasvelden om te spelen en ontspannen en ‘leefbare parken’, waar natuur de stad wordt ingebracht. En daarnaast bloemrijke graslandjes en natuurtuinen voor insecten en andere kleine dieren. Als kracht van Wageningen wordt genoemd dat er veel groen is rond de stad. Denk aan het bos, de Eng, het Binnenveld en de uiterwaarden. De verbinding tussen de kleinere en grotere groene gebieden vinden deelnemers belangrijk voor de natuur.

“Vergeet blauw (= water) niet.”

Er is veel steun voor ingebrachte ideeën om de stad te vergroenen. Denk aan groene muren, groene daken, struiken waar geen bomen passen, verticaal groen, geveltuinen en waterdoorlaatbare verharding voor parkeerplaatsen. Andere genoemde ideeën zijn om verharding (asfalt, beton, tegels) in straten en tuinen te vervangen door groen en nieuwe bomen te planten. Een deelnemer wijst als voorbeeld op de aanpak in Valencia. Een andere deelnemer wijst erop dat interessante structuren van beton ook kunnen zorgen voor meer diversiteit. Ook is genoemd dat het stimuleren van deelauto’s de concurrentie tussen groen en auto kan helpen verminderen.

“Stad die groen is en natuur gecentreerd is waarin geleerd kan worden, zodat je je verbonden met de natuur voelt.”

Om het groen rond de stad goed toegankelijk te maken, stelt de meerderheid nieuwe wandel- en fietsroutes voor. Daarbij vinden deelnemers het belangrijk dat de routes veilig zijn, duidelijke startpunten hebben en parkeergelegenheid bieden voor fietsen. Een enkele deelnemer merkt op dat te veel wandelpaden ook schadelijk kunnen zijn voor de biodiversiteit. Dat de gemeente zichtbaar minder maait en inzet op bloemrijke bermen roept zowel waardering als onbegrip op. Sommigen zien het als een verrijking van de natuur, anderen ervaren het als verrommeling en bezuiniging.

“Vergroenen prima, niet ten koste van autotoegankelijkheid” Het belang van groen voor klimaatadaptatie komt duidelijk uit de reacties naar voren. Deelnemers hebben genoemd dat er meer waterberging en wateropslag nodig is. Voor opvang en opslag van water zijn er veel ideeën. Genoemd zijn: regentonnen als erfafscheiding, waterbergingen, waterplannen op wijkniveau, groene greppels en meer groen in de stad.

Geopperd is om bij nieuw- en verbouw verplicht te stellen dat er geen afname van de bergingscapaciteit voor hemelwater mag plaatsvinden. Een deelnemer wijst erop dat de WUR een rol zou kunnen spelen om nieuwe vormen van waterberging samen met de stad te ontwikkelen.

“Spelen is fijn voor kinderen, zij zijn de toekomst. Planten voor vlinders, zo moeten de mensen hun eigen tuin maar inrichten en struiken langs bijvoorbeeld het water, niet hele parken of grasvelden.” Het belang van groen komt ook bij overige thema’s terug. De waarde van groen wordt genoemd bij gezondheid, leefbaarheid/ontmoeten, wonen en de binnenstad. Groen is volgens veel deelnemers van belang voor beweging, spel en ontmoeting. Er liggen ook veel dilemma’s (of juist kansen) in relatie tot andere thema’s: meer woningen betekent minder plek voor groen; recreatie in de natuur kan ook schadelijke gevolgen hebben voor de biodiversiteit etc.

“Wie gaat al dit mooie groen onderhouden? De bewoners? De Gemeente heeft hiervoor geen geld ter beschikking.” Aanvullende ideeën ambtelijk • Niet alleen mensen, maar ook dieren bewegen zich door de stad. Een biodiversiteitsplan brengt dit in beeld en geeft aan welke schakels ontbreken, behouden moeten worden en/of moeten worden versterkt. » Het gaat daarbij niet alleen om groen, maar ook om water en gebouwen. Gebouwen zijn vaak ook verblijfplaatsen van vleermuizen en vogels; dit vraagt zowel aandacht bij renovatie en energiezuiniger maken van bestaande woningen als bij nieuwbouw. • Minimaal 25% van Wageningen groen in alle vormen: eetbaar, niet eetbaar, toekomstbomen etc. • Een visie ontwikkelen op vernieuwende, meer duurzame woonvormen, die minder aanslag plegen op de leefomgeving. Zoals tiny-houses, herenboerderijen, zorg combineren met landbouw. • Niet alleen aandacht voor biodiversiteit in het groen, maar ook bij water: meer natuurlijke inrichting, goede waterkwaliteit en zorgen voor doorgaande verbindingen tussen bebouwde kom en buitengebied en binnen de bebouwde kom. • Kans om de ecologische hoofdgroenstructuur aan te laten sluiten op groen op buurtniveau.

“Er is te veel stad, groen is het grootste voordeel van Wageningen dat moet je behouden.”

i In principe bij alle ontwikkelingen in de openbare ruimte waarbij de weg open moet, vervangt de gemeente het riool door een gescheiden rioolstelsel. Dit zorgt ervoor dat regenwater apart wordt afgevoerd.

“Meer variatie in het verplichte groen van de gemeente is goed voor de biodiversiteit.” “Voor de toekomst is natuur en biodiversiteit belangrijk, dit zijn waarden van Wageningen.” “Veel groen en grote bomen in de wijk, daar houden wij van.”

• Groenbeleidsplan 2017 • Bomenverordening 2021 • Regeling vergroening schoolpleinen 2019, regeling vergroening tuinen en daken 2020

d Binnen dit thema vinden we verschillende dilemma’s: • Verlies van biodiversiteit en groen door grote bouwopgaven. Hoe ga je die opgave realiseren? • Belangen van de bewoners tegenover wat goed is voor de natuur. Bijvoorbeeld als het gaat over parkeren bij eigen huis, overlast van bomen en inrichting van de eigen tuin. • Bereikbaarheid naar en in de stad versus belang van groen en duurzaamheid. • Ambtelijk ingebracht: projecten als de ontwikkeling van de Kennis-As en Beter Bereikbaar Wageningen houden veel bedreigingen voor groen in zich.

39

Groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie - vervolg Boven-lokale visie op groen Zowel het intrinsieke belang van groen, als het belang van groen voor andere ambities, komt terug in alle boven-lokale (omgevings)visies. Hetzelfde geldt voor het belang van klimaatadaptieve maatregelen. Onderstaande opsomming is beperkt tot de ambities die (ook) betrekking hebben op de bebouwde kom. Nationale omgevingsvisie - ambities • Er is meer ruimte voor natuur door natuur- en landschapswaarden sterker te integreren met andere ontwikkelingen. Bij nieuwe bouw- en ontwikkelopgaven is natuur-inclusieve ontwikkeling de norm. • In steden is er voldoende ruimte voor natuur en groen, om bijvoorbeeld insecten genoeg overlevingskansen te geven. • De gebouwde omgeving is in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht (bijvoorbeeld door voldoende plekken met water en groen om hittestress tegen te gaan en wateroverlast te voorkomen). Ook is de vitale infrastructuur bestendig tegen extreme weersomstandigheden. • Er is voldoende kwalitatief zoetwater, onder andere door maatregelen tegen verzilting en verontreiniging en door ervoor te zorgen dat water beter wordt vastgehouden en geborgen. • Het kabinet vindt het belangrijk dat bij alle keuzes in de leefomgeving het effect op de robuustheid van het water- en bodemsysteem wordt meegewogen.

Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland - ambities • In 2050 wordt biodiversiteit overal waar mogelijk versterkt en ingepast, óók buiten de specifiek als natuur aangewezen gebieden. • Inzet op het beschermen en versterken van het natuurnetwerk. • Beschermen van flora en fauna (onder andere vogelrijke gebieden). • Versterking biodiversiteit in gebouwde omgeving: aandacht voor natuur in woonwijken, bij de bouw en renovatie van werklocaties en het Gelders erfgoed en bij de aanleg van wegen en dijken.

• Belangrijk om natuur-inclusief te werken. • Inzet op het tegengaan van de risico’s en gevaren van de klimaatverandering. Streven: in 2050 in Gelderland optimaal beschermd zijn en kunnen meebewegen met het veranderend klimaat. • Overtollig water moet probleemloos kunnen worden opgevangen, wegstromen en opgenomen in de grond. Overvloedig water wordt langere tijd in beken vastgehouden. • Inzet op voldoende schoon en gezond grond- en oppervlaktewater voor de Gelderse natuur en voor land- en tuinbouw. Met voldoende schoon en gezond drinkwater voor mens en dier. • Ontwikkelingen moeten passen bij Gelderse kwaliteiten (bijvoorbeeld natuur, erfgoed, rivierenlandschap). • Klimaatbestendig werken wordt in alle beslissingen meegenomen en geldt als voorwaarde voor de partners. Blauwe omgevingsvisie (Waterschap Vallei en Eem) ambitie • Inzet op behoud, bescherming en versterking van de ecologie en biodiversiteit. Dit geldt in en op de bodem en ook in en rond het water, rond dijken en in het stedelijk gebied. Robuuste watersystemen zijn hiervoor belangrijk. • Circulair landgebruik om bodemleven en zo biodiversiteit te vergroten. • Vergroten van de doorlaatbaarheid en opslagcapaciteit van de bodem in stad en land. Overal waar wordt gebouwd, wordt rekening gehouden met water (waterinclusief bouwen) en wordt de buffercapaciteit van de bodem verbeterd: de stad als spons.

Dit vraagt om voldoende ruimte bij binnenstedelijke verdichting. • Ontwikkelen van natuurlijke natte gebieden (klimaatmantels) waar regen- en grondwater wordt opgevangen en vastgehouden. Verstedelijkingsstrategie - ambitie • Beschermen en versterken kwaliteit bestaande natuur en landschap. • Klimaatadaptieve inrichting (o.a. vergroten infiltratie regenwater in bodem en toename waterberging).

Hoofdgroenstructuur Risico’s hoofdgroenstructuur Kans versterking belevingswaarde stadsgracht Hoogwaardig natuurgebied Buitengebied wordt steeds drukker

Kansenkaart groen Kans vergroening Risicogebieden groen Industriegebied

40

Ecologische hoofdgroenstructuur

Gemiddeld % verharding tuinen

Ontbrekende schakels

Hoog risico wateroverlast

Mogelijkheid lage oevers + beleefbaar maken van het water (locatie indicatief)

Normaal/hoog risico wateroverlast Normaal risico wateroverlast

Kans ecologische verbindingszone

Kansenkaart ecologie

Mogelijk noordelijke ecologische verbindingszone Bedreiging ecologische hoofdgroenstructuur Belangrijke ecologische verbinding met buitengebied (locatie indicatief) Wens betere verbindingen Uiterwaarden

Normaal/klein risico wateroverlast

Kansenkaart klimaatadaptatie

Klein risico wateroverlast

Hemelwater afvoer

Hoog risico hittestress

Geschikt afkoppeling regenwater

Normaal/ hoog risico hittestress

Matig geschikt afkoppeling regenwater

Normaal risico

Niet geschikt voor afkoppeling

Klein risico hittestress

41

Energietransitie en duurzaamheid

0

100

200

300 400m

0

Overzichtskaart van energielabels

200

300 400m

Overzichtskaart warmte opwek

A/ +

42

100

Concrete warmte projecten

B

E

Individuele warmtepomp

C

F

Warmte uit de stadsgracht

D

G

Warmtenet Benedenbuurt

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/ offline/stakeholdersessies) Ruim de helft van de deelnemers vindt dat Wageningen voorop moet lopen op het gebied van duurzaamheid. Een derde vindt het genoeg dat we ons aan de landelijke normen houden. Deelnemers wijzen erop dat niet iedereen duurzame aanpassingen aan de eigen woning kan betalen.

“Het is er een voor buiten de lijntjes, maar wanneer bijvoorbeeld een elektrische step als vervoermiddel in Wageningen mag worden gebruikt, scheelt dat zeker aan auto en motorverkeer.” Als duurzame maatregelen noemen deelnemers: zonnepanelen op daken, nieuwe huizen duurzaam bouwen en meer laadpalen voor elektrische auto’s. Bij bedrijven ziet de meerderheid van de deelnemers het liefst dat oude panden worden vervangen. Nieuwe bedrijfspanden verbruiken minder energie en vragen minder onderhoud. Een deelnemer wijst erop dat studentenhuizen in het centrum slecht zijn geïsoleerd: de doelgroep heeft geen lange-termijn belang en geen vermogen.

“Zonnepanelen op parkeergarages is prima, maar zorg ervoor dat je ook iets kunt met de grond onder die panelen, dus zet die panelen op palen en zet ze verder uit elkaar zodat je er een – gedeeltelijke schaduw – park (of moestuin) onder kunt leggen.” Deelnemers zien verschillende mogelijkheden om openbare locaties te verduurzamen. Zoals het gebruik van duurzame materialen. Het verduurzamen van parkeerplaatsen wordt veel genoemd. Bijvoorbeeld door parkeerplaatsen onder de grond te maken, met daarbovenop zonnepanelen of groen. Zonnepanelen wekken overigens dubbele gevoelens op: een deel van de deelnemers vindt zonnepanelen vooral lelijk en zou ze liever niet te veel in het zicht willen zien. In het kader van duurzame energieopwekking wordt door een deelnemer voorgesteld om in te zetten op gezamenlijke batterij-opslag voor zonneenergie. Enkele deelnemers wijzen op waterstof als mogelijke kans voor verwarming.

“Wageningen is reeds koploper in duurzaamheid en heeft ook dat imago. Laten we niet doorslaan en de ‘gewone’ wageninger niet uit het oog verliezen.”

“Bedrijven verplichten om daken met zonnepanelen te bedekken. Hier wordt veel te weinig gebruik van gemaakt. Met Omgevingswet kan gemeente bij nieuwbouw het verplicht stellen. Doen dus!”

Routekaart Wageningen Klimaatneutraal 20302040 (link), met op blz. 4 de mijlpalen in de route naar een klimaatneutraal Wageningen

Het belang van duurzame energieopwekking komt ook bij andere thema’s terug. Zo wordt onder het thema groen geopperd om groene planten te gebruiken om energie op te wekken (hoe weinig ook). En door een andere deelnemer wordt gesteld dat zonnepanelen belangrijker zijn dan groene daken.

Aanvullende ideeën ambtelijk • In de bebouwde kom of aan de rand daarvan is ruimte nodig voor warmteopwekinstallaties voor (kleinschalige) warmtenetten, zoals voor de Benedenbuurt. • Door de netbeheerder wordt een verdubbeling voorzien van de trafohuisjes in de bebouwde kom. Trafohuisjes worden vaak geplaatst in stukjes openbaar groen. De verdubbeling is een gevolg van een benodigde uitbreiding van het elektriciteitsnet voor zonnepanelen en toenemend elektrisch rijden en elektrische verwarming van huizen. • Duurzame opwekking van elektriciteit: ruimte op daken maar ook locaties zoals parkeerplaatsen voor zonne-energie. • Geluid: in all electric wijken en hybride wijken (hybride warmtepomp werkt nog op een gedeelte gas) krijgen woningen individuele (hybride) warmtepompen. Dit kan geluidshinder geven bij luchtwarmtepompen en/of het wordt drukker in de bodem bij bodemwarmtepompen. • Ondergronds: door de toenemende vraag zullen meer dikkere kabels getrokken worden in wijken om aan de elektriciteitsvraag te kunnen voldoen. Ook de eventuele warmtenetten leggen een claim in de ruimte in de ondergrond. • Laadpalen: het elektrisch rijden vraagt om laadpunten in de openbare ruimte. • Opslag van duurzame energie zal steeds belangrijker worden omdat het elektriciteitsnet overvol raakt.

Denk hierbij aan individuele oplossingen (een accu), collectieve oplossingen (een buurtbatterij) en alternatieve oplossingen (elektrische auto’s die ook energie af kunnen staan). • Het lokaal scheiden en verwerken van afval gaat meer aandacht krijgen in het klimaatbeleid.

80%

30-50% jaarlijkse toename in opwek zonneenergie (afgelopen 5 jaar)

van grondstof stromen in Gelderland wordt veroorzaakt door bouw

23%

31%

van alle daken hebben reeds zonnepanelen (2020)

afname energie verbruik per inwoner (2020 t.o.v. 2013)

i Nationaal is de ambitie om in 2050 van het gas af te gaan; Wageningen heeft dat doel al voor 2040. Het coalitieakkoord bevat daarnaast de ambitie om in 2030 al doelstellingen op het gebied van duurzame energieopwekking te behalen, met name door meer windenergie te realiseren.

43

Energietransitie en duurzaamheid - vervolg “In plaats van zonnepanelen groene parken op parkeerplaatsen lijkt me zinvoller en esthetisch mooier, zeker met de verwachte zeer hete zomers. Groen brengt verkoeling in de stad. Zonnepanelen niet, en ze zijn lelijk.” Boven-lokale visies Boven-lokale visie op duurzaamheid en energie (exclusief de Regionale Energie Strategie, waarvan de ambities al lokaal zijn vertaald in de Visie buitengebied) Nationale omgevingsvisie - ambities • Er wordt ingezet op een duurzame en circulaire economie. De doelstelling is om in 2050 een 100% circulaire economie te hebben. • Inzet op meer duurzame energie (bijv. windenergieparken). • Lokale energievoorzieningen zijn gerealiseerd met betrokkenheid van bewoners in de directe omgeving. • Huizen en gebouwen zijn energieneutraal of zelfs energieopwekkend.

“Pak vooral bestaande parkeerplaatsen aan. Die zou altijd multifunctioneel moeten zijn. Of een waterberging eronder of zonnepanelen boven de auto’s. Nooit meer alleen een parkeerplaats en niets meer dan dat.”

d • De betrokkenheid van de overheid wordt als nodig ervaren. Participatie met betrekking tot duurzame energieopwekking wordt aan de ene kant aangemoedigd, maar aan de andere kant wordt aangegeven dat dit vertraging oplevert. • Er is een spanningsveld tussen opwekken van duurzame energie en bescherming van groen en biodiversiteit. • Er is een spanningsveld tussen het behalen van de ambitie klimaatneutrale stad in 2040 en de woningbouwopgave. Als deze woningen niet energieneutraal (of zelfs -positief) gebouwd worden, zal er of meer duurzame opwek van energie moeten komen of wordt de doelstelling om klimaatneutraal te zijn in 2040 niet gehaald.

Zeer geschikt voor zonnepanelen op dak Gerealiseerde zonnepanelen op dak Verduurzaming van woningbouw

Overzichtskaart zonnepanelen

44

Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland - ambities • Het tegengaan van schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen en het investeren in nieuwe, alternatieve vormen van energie. • Een versnelde energietransitie. Gelderland klimaatneutraal in 2050. In 2030 wil Gelderland 55% broeikasreductie ten opzichte van 1990. • Inzet op energiebesparing en het terugdringen van het energieverbruik. Dit kan door isolatie en efficiëntere toepassingen in huizen en gebouwen, bij verkeer en vervoer, in de industrie en landbouw. • Inzet op duurzame energieopwekking: wind, zon, biomassa, waterstof, geo- en aquathermie en waterkracht. • Ruimte bieden aan windturbines, zonneparken, warmtecentrales, (mest) vergisters, waterkrachtcentrales. • Gelderland al eerste afvalloze provincie van Nederland. In 2030 is het gebruik van primaire grondstoffen in Gelderland met 50% teruggebracht. • Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van duurzame materialen en het hergebruik daarvan. Het is belangrijk dat partners en opdrachtnemers circulair werken (bijv. bij aanleg/onderhoud van wegen en verduurzaming van vastgoed in de stad). • Inzet op het wegnemen van beperkende regelgeving (bijv. dat niet alle afval als grondstof worden aangemerkt). • Stimuleren van innovatie op dit gebied. Verstedelijkingsstrategie – ambitie • Nieuwbouw energieneutraal en circulair maken.

“Ga gebalanceerd om met duurzaamheid. Er kan namelijk een spanningsveld bestaan tussen groen en duurzaamheid: bomen kunnen zon weg nemen van zonnepanelen. Andersom: zonnevelden nemen groen weg.”

Mogelijke warmtebronnen Mogelijk tracé warmtenetten Mogelijke aansluiting op warmtenet Individuele warmtepomp Hybride tussenoplossing Hybride tussenoplossing + hernieuwbaar gas

Kansenkaart energieopwek

45

Mobiliteit en Bereikbaarheid

0

100

200

300 400m

Overzichtskaart % personen lopend of fietsend naar school of werk

0

100

200

Overzichtskaart bereikbaarheid

Busstation

OV haltes binnen 400m wandelen

Buslijn + OV haltes

Westelijke entree

Hoofdfietsroute

Snelfietsroute Ede Wageningen

Bevoorradingsroute binnenstad

Rijnlijn (HOV) Beter Bereikbaar Wageningen (BBW)

46

i

300 400m

Mobiliteit en verkeer houdt niet op bij de grenzen van de stad: samenwerking met buurgemeenten, regio, provincie en Rijk is noodzakelijk

Ontwikkeling OV halte

Wat vinden de inwoners en stakeholders van Mobiliteit? (deelnemers online/offline/stakeholdersessies) Stakeholders en de grote meerderheid van de deelnemers aan de participatiefase kiezen voor meer ruimte/aandacht voor voetgangers, fiets en (Hoogwaardig) Openbaar Vervoer (HOV) voor verkeer in Wageningen. Liefst ziet men het aantal auto’s in Wageningen afnemen. Het STOP-principe (eerst voetganger, dan fiets, dan OV, dan de personenauto) wordt breed omarmd door deelnemers en stakeholders. Dat mag ten koste gaan van ruimte en snelheid voor de auto, maar niet door auto’s te verbieden. De auto wordt namelijk wel als een belangrijk vervoermiddel gezien.

“In 2045 is er in Wageningen geen behoefte meer aan persoonlijk autovervoer, worden alle reizen gemaakt zonder uitstoot en zijn alle bewegingen toegankelijk voor iedereen.” Deelnemers vinden dat sluiproutes door wijken/buurten moeten worden tegengegaan, buurten worden bij voorkeur verkeersluw/ autoluw. Ook vragen ze om een beter onderhoud van fiets- en wandelpaden en het tijdig snoeien van groen langs deze paden. Desondanks denken deelnemers dat het gebruik van de auto niet zo eenvoudig vermindert. Belangrijk onderwerp van het straatonderzoek is de verkeersveiligheid. Die is volgens deelnemers verder te verbeteren door lagere snelheden voor het autoverkeer (drempels), 30 km/h in woonwijken, veilige oversteekplekken, doorlopende stoepen.

Boven-lokale visie op mobiliteit Het aantal verplaatsingen in Wageningen en van/naar Wageningen is de afgelopen jaren toegenomen en zal ook tot 2040 blijven toenemen. Woningbouw en groei van arbeidsplaatsen in Wageningen en de regio zorgt hiervoor. Voor de leefbaarheid en de bereikbaarheid is het belangrijk dat de verplaatsingen (en dan met name de autoverplaatsingen) zo min mogelijk toenemen, zo kort mogelijk zijn en dat zo min mogelijk gebruik wordt gemaakt van de (benzine) auto. Wageningen is hierin niet uniek. In de Nationale omgevingsvisie, de omgevingsvisie Gelderland en in de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio (Foodvalley-Arnhem Nijmegen) worden dezelfde ontwikkelingen geconstateerd en wordt ingezet op de volgende doelen en ambities.

Nationale omgevingsvisie • Keuzes in de realisatie van infrastructuur en verbetering van de (stedelijke) mobiliteit zijn gekoppeld aan de locatiekeuzes voor wonen en werken. Nabijheid is daarbij het uitgangspunt. • In onze steden bewegen we ons in 2050 nog gemakkelijker en efficiënter met de fiets, te voet en met het (voor iedereen toegankelijke) openbaar vervoer (STOP-principe). • Bij de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkgebieden is vanaf het begin rekening gehouden met de vervoersvraag en nieuwe concepten als autodelen en inzet van vraagafhankelijke, zelfrijdende voertuigen. Omgevingsvisie Gelderland Doel: In 2050 is de groei van mobiliteit op een slimme manier opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal. Dit is te bereiken door:

12%

van Wageningers neemt een bus voor afstanden tussen 10-15km

14%

toename van alle soorten verplaatsingen (2010-2020)

83%

van Wageningers doet verplaatsingen tot 5km fietsend of lopend

i

• Bevorderen dat het openbaar vervoer en alternatieve vormen van mobiliteit toekomst- en vraaggericht blijven. • Stimuleren van alternatieve vormen van vervoer, in het bijzonder de fiets. • Er wordt eerst gekeken naar het benutten en optimaliseren van bestaande mogelijkheden, voordat wordt overgegaan tot het aanleggen van nieuwe infrastructuur. Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio • Mixen van wonen en werken, om onder andere lopen en fietsen te stimuleren. • Woningen bouwen op fiets- en loopafstand tot werkgebieden, voorzieningen en scholing. • Nieuwe woningen worden zoveel mogelijk geprogrammeerd nabij (H)OV (trein en bus) en/of in verbinding met nabijgelegen (regionale/snel-) fietspaden. • Bouwen/verdichten bij intercitystations of bij Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV). • Ontbrekende HOV-verbindingen en (snel)fietsroutes realiseren (om op deze locaties te kunnen bouwen).

Hoe verplaatsen inwoners van Wageningen zich? (alle afstandsklassen) • De Wageninger verplaatst zich binnen Wageningen met de fiets of te voet, 83% van de verplaatsingen tot 5 km gaat met de fiets (54%) of te voet (29%). • Bij verplaatsingen langer dan 5 km wordt de personenauto het belangrijkste vervoermiddel. • Het openbaar vervoer wordt door Wageningers niet gebruikt voor verplaatsingen binnen de stad. Wel voor afstanden tussen 10-15 km (de bus wordt voor 12% van de verplaatsingen gebruikt). Voor afstanden langer dan 15 km is de trein goed voor 15% en de bus voor 5% van de verplaatsingen.

47

Mobiliteit en Bereikbaarheid - vervolg Wat vinden de inwoners en stakeholders van bereikbaarheid? (deelnemers online/ offline/stakeholdersessies)

i

Bereikbaarheid van de stad Een grote meerderheid van de deelnemers aan de participatiefase geeft aan dat de stad ruimte moet geven aan voetganger, fiets en (H)OV. Maar daarnaast is er ook een substantiële groep deelnemers die aangeeft dat Wageningen beter bereikbaar moet worden met de auto door bijvoorbeeld meer uitgangswegen te creëren. De meerderheid wenst geen nieuwe rondweg (57%), maar ook hier is een derde van de deelnemers voorstander van een rondweg, ook als dit ten koste gaat van groen. Veel deelnemers doen de suggestie om de bestaande hoofdwegen beter te gebruiken door bijvoorbeeld een groene golf, spreiding van auto’s over de tijd (minder drukke spits, maar wel langer) en ruimte (verdelen over meer wegen).

“Hoewel duurzaamheid en natuur belangrijk zijn, moeten de bereikbaarheid en het dichtslibben van de stad niet over het hoofd worden gezien.” Deelnemers maken zich zorgen over de toename van verkeersstromen als gevolg van bijvoorbeeld de komst van grote bedrijven en woningen. Ze doen het advies om deelmobiliteit bij nieuwbouw te stimuleren en om de zichtbaarheid van deelauto’s te vergroten. Stakeholders doen het advies om het bedrijfsleven actief te benaderen om het gebruik van OV en verhuizen van hun medewerkers te stimuleren. Ook zien ze mogelijkheden om het bedrijfsleven een bijdrage te laten leveren aan de kosten van een hub (overstappunt) of hoogwaardig OV naar NS-station en bedrijfsterrein/campus. Stakeholders en deelnemers doen de volgende suggesties voor hubs: • maak hubs met parkeerruimte bij de A12, A50 en bij de Rijnbrug/Rhenen zodat mensen die naar Wageningen willen met goed openbaar vervoer of deelfiets verder kunnen; • maak hubs aan de randen van de wijken (ook voor de inwoners zelf), en biedt op deze plekken deelauto’s, deelfietsen en pakketkluizen aan. Bereikbaarheid met het openbaar vervoer Wageningen als geheel en veel wijken in Wageningen scoren volgens veel deelnemers slecht op het openbaar vervoer. Er wordt gevraagd om een betere OV-bereikbaarheid (sneller, vaker): naar Ede, Rhenen, Arnhem, Utrecht en Nijmegen en naar het station van Ede-Wageningen.

Ook wordt om meer bushaltes en bushaltes dichterbij gevraagd. De optie buurtbus met vrijwilliger-chauffeurs voor buurten met weinig OV wordt gedaan. De halte zelf moet ook goed bereikbaar zijn voor de voetganger, op/bij de halte zelf moeten voldoende fietsstallingen aanwezig zijn.

48

• Er is en wordt gewerkt aan de bereikbaarheid van en binnen Wageningen. Met realisatie van de snelle fietsroute naar Arnhem en Ede (start realisatie in 2022) worden comfortabele fietsroutes gemaakt naar treinstations en de centra van beide kernen. • Voor openbaar vervoer is Wageningen afhankelijk van de bus. De komende jaren wordt de busverbinding met station Arnhem (Rijnlijn) verbeterd. • Voor de auto bereikbaarheid is de aansluiting richting A12/Ede, N225/ A50 en N225-Rhenen/Rijnbrug van belang. De belangrijkste aansluiting is richting A12/Ede. Met het project Beter Bereikbaar Wageningen verbetert de autobereikbaarheid van Wageningen van/naar Ede/A12. Gelijktijdig met dit project werkt Wageningen aan een verbetering van de eigen fietsstructuur van/naar het campusterrein. Bereikbaarheid van de eigen woonwijk Veruit de meeste deelnemers wonen het liefst in een autoluwe/autovrije wijk, daar scoort hun eigen wijk vaak ook goed op. Maar woningen en voorzieningen moeten wel bereikbaar zijn met de auto. Het instellen van eenrichtingsverkeer voor auto’s, een lagere maximumsnelheid, een knip in de weg zodat doorgaand autoverkeer in de wijk niet meer mogelijk is, fietsstraten en handhaving worden genoemd als mogelijke maatregelen om autoluwheid te bereiken.

Bereikbaarheid van bedrijven Ondernemers vinden de auto bereikbaarheid van Wageningen nu slecht; werknemers en klanten zijn lang onderweg. Zij zien kansen om het busstation en de omgeving te verbeteren. En ook de verbindingen tussen het busstation, binnenstad en de rest van Wageningen en de vindbaarheid en zichtbaarheid beter te maken.

70%

van banen in Wageningen wordt ingevuld door nietWageningers

14%

vewachte toename van verplaatsingen (alle soorten, 2020-2040)

“Tja, je krijgt hier echt geen treinstation met intercitystop.”

Toegankelijkheid Een speciale vorm van bereikbaarheid is de toegankelijkheid voor mensen met een mobiliteitsbeperking. Veel deelnemers vragen aandacht voor de toenemende groep ouderen in Wageningen. Voor deze groep is de auto belangrijk en wordt parkeren op afstand onwenselijk geacht. Verder vragen deelnemers en stakeholders aandacht voor bereikbaarheid van mensen in een rolstoel en met rollator (breedte trottoir, doorlopen van trottoirs, hellingen).

• Huidig Gemeentelijk Mobiliteitsplan Wageningen (link) • Netwerkvisie verkeersstructuur Wageningen (link) • Routekaart Wageningen klimaatneutraal 2030 – 40 (link)

“Bereikbaarheid van het centrum per fiets, lopend en OV zo goed mogelijk maken.”

A12

d • We willen een goed bereikbare stad zijn met OV, auto en fiets. Maar slecht bereikbaar zijn heeft ook voordelen: Wageningen heeft een uniek karakter met sterk eigen studenten- en verenigingsleven omdat veel studenten in Wageningen wonen. • ‘De’ bereikbaarheid bestaat niet. Voor iedere doelgroep en voor ieder vervoermiddel is dit begrip anders. Bereikbaarheid van de binnenstad Een grote meerderheid van de deelnemers wil graag een goed bereikbare én een groene binnenstad en is het eens met de volgende ideeën om dit voor elkaar te krijgen: • een ondergrondse parkeergarage (met groen erbovenop), centraal gelegen met goede looproutes • betere bereikbaarheid voor de fietser en voetganger • meer parkeerplekken voor de fiets • de binnenstad autovrij maken, met een goede verbinding naar (ondergrondse) parkeergarages aan de rand van de binnenstad én aan de rand van de stad (campus, Wageningse Berg, Nudepark) Ondernemers en winkeliers hechten een groot belang aan een goede bereikbaarheid van de binnenstad voor auto, fiets en voetganger. Voldoende parkeerplaatsen voor bezoekers (zowel auto als fiets) zijn hiervoor noodzakelijk. Om meer bezoekers in de binnenstad te krijgen, adviseren stakeholders om de kenniswerkers en de grote werklocaties te verbinden met de binnenstad. Bezoekers kunnen zo meer verleid worden om naar de binnenstad te komen.

Meer/ betere (H)OV haltes Buurten/wijken autoluw A50

Nog aan te leggen fietsroutes Hub rand van de stad Hub nabij de stad Maatregelen hoofdinfra (leefbaarheid en doorstroming)

Deelnemers en stakeholders zien kansen voor het aantrekkelijker maken van het Plantsoen (meer ruimte voor fiets en voetganger, lagere snelheid voor de auto). Stakeholders vragen aandacht voor de Stadsbrink/N225, die nu is ingericht voor doorstroming van de auto en daarmee een barrière vormt voor fiets en voetganger naar het centrum.

Snelfietsroutes

Rijnbrug

Rondweg Fiets/ voetgangerstunnel

Kansenkaart mobiliteit en bereikbaarheid

49

Parkeren Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Parkeren algemeen Een grote meerderheid van de deelnemers aan de participatiefase geeft aan dat groen en ruime voor spelen, voetgangers en fietsers belangrijker is dan parkeren. Maar dat mag niet ten koste gaan van voldoende parkeerplaatsen in hun woonwijk. Er moeten voldoende parkeerplekken zijn voor de bewoners en bezoek. Veruit de meeste deelnemers vinden “Iedereen vindt groen belangrijker het niet noodzakelijk om voor het huis te kunnen parkeren. Parkeren op dan parkeren, maar we doen vaak enige afstand (maar niet te ver van of parkeren heilig is” de woning af) en dan bijvoorbeeld ondergronds (met een park, woningen of speelplek daarboven) is mogelijk, mits de woning wel bereikbaar is met de auto (voor bijvoorbeeld in/uitladen van de auto van boodschappen/ spullen). Deelnemers en stakeholders zien het stimuleren en gemakkelijker maken van autodelen als een kans om het aantal geparkeerde auto’s in de wijk te verminderen. De ruimte hiervoor moet gezocht worden op de centrale parkeerplaatsen, daar moet ook voldoende aanbod van laadpalen zijn. Nagenoeg alle deelnemers geven aan dat extra parkeerplaatsen niet ten koste mogen gaan van groen. En parkeerplaatsen worden bij voorkeur met groene tegels (waterdoorlatend) ingericht.

“Ik denk dat mensen in algemene zin best voorstander van een maatregel kunnen zijn, maar daar anders over gaan denken of op reageren als die in hun eigen straat of buurt wordt ingevoerd. Denk aan vermindering van parkeerplaatsen”

0

100

200

300 400m

Overzichtskaart aantal personenauto’s per huishouden per buurt (incl. studentenhuishoudens) Parkeerzone 1

50

Parkeerzone 2

Parkeerzone 1+2

Parkeerzone 3

Gerealiseerde laadpalen

Parkeerschijfzone

Openbare parkeervakken

0,6

gemiddeld auto bezit per huishouden (relatief laag vanwege studenten)

0,3

laagste auto bezit per huishouden in het Centum

1,6

hoogste auto bezit per huishouden in het Wageningen Hoog

De meerderheid van de deelnemers is het eens met de opmerking om kosten voor het parkeren in de openbare ruimte in rekening te brengen. Toch plaatsen veel deelnemers hier een kanttekening bij. Tijdens het straatonderzoek hebben deelnemende inwoners van de volgende wijken het parkeren als een probleempunt gemeld: Nude, Kortenoord, De Weiden en Boomgaarden, Veluvia/Hamelakkers. Veel deelnemers geven aan dat het kunnen parkeren bij supermarkten en andere voorzieningen (voor ouderen) erg belangrijk is. Parkeren op afstand is voor de groeiende groep ouderen in Wageningen ongewenst, ook in het geval van een eigen woning. Om auto’s in de stad te voorkomen adviseren deelnemers en stakeholders om grote parkeerplaatsen buiten de stad aan te leggen en deelfietsen en openbaar vervoer aan te bieden. Op dit soort Hubs ziet men ook kansen voor deelauto’s.

• Parkeerplan Wageningen 2015 (link) • Nota Parkeernormen Wageningen 2015 (link) • Beleidsregels fietsparkeren 2022 bij kamergewijze verhuur (link) • Visie openbare laadinfrastructuur 2030 (link) • De digitale parkeerkaart (link)

d Ontwikkeling laadplekken incl. mogelijke deelauto’s

Invoeren van betaald parkeren en vergunning parkeren leidt vaak tot een waterbed-effect: parkeerders gaan op zoek naar een andere plek om (gratis) te parkeren, waardoor de parkeerdruk in een ander deel van de stad toeneemt

Openbare parkeerplekken Parkeren buiten de gracht Autoluwe binnenstad Aandacht voor fietsparkeren

Kansenkaart parkeren

51

Bronvermelding Atlasleefomgeving. Opgehaald van https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten Gemeente Wageningen. Opgehaald van Content Viewer Gemeente Wageningen: https://gis.wageningen. nl/portal/apps/webappviewer/index.html?id=38d4d682e8a84db682d896653eaf4408 Nationaal Georegister. Opgehaald van https://www.nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog. search;jsessionid=9B586FB34C396934231222ACC315E99C#/home Publieke Dienstverlening Op de Kaart. Opgehaald van https://www.pdok.nl/datasets Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Gezondheid per buurt, wijk en gemeente. Opgehaald van https://www.rivm.nl/media/smap/ Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden. Opgehaald van https://kaarten.vggm.nl/viewer/ app/VGGM_leefomgeving

52

53

54