Programmabegroting 2024 - 2027

Programmabegroting 2024 – 2027

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 1. Juiste zorg voor iedereen .................................................................................................................... 7 2. Ruimte voor iedereen ........................................................................................................................ 11 3. Groeiende gemeente ......................................................................................................................... 16 4. Aantrekkelijke gemeente ................................................................................................................... 25 5. Slagvaardige gemeente ..................................................................................................................... 30 6. Ov. algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .............................................................................. 35 Paragraaf 1 Lokale heffingen ................................................................................................................

41 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 47 Paragraaf 3 Kapitaal goederen.............................................................................................................. 53 Paragraaf 4 Financiering ....................................................................................................................... 57 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 61 Paragraaf 6 Verbonden partijen ............................................................................................................ 64 Paragraaf 7 Grondbeleid ....................................................................................................................... 67 Paragraaf 8 Duurzaamheid ................................................................................................................... 75 Financiële begroting Staat van baten en lasten .................................................................................................................. 78 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ..............................................................................

79 Staat van incidentele baten en lasten ................................................................................................ 84 Toelichting op het overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................ 85 Uiteenzetting van de financiële positie .............................................................................................. 86 Bijlagen Bijlage 1: Samenvatting nieuw beleid 2024-2027 .............................................................................. 92 Bijlage 2: Meerjareninvesteringsprogramma 2024-2027 ................................................................... 93 Bijlage 3: Overzicht reserves 2024-2027 ........................................................................................... 95 Bijlage 4: Structurele mutaties reserves 2024-2027 .......................................................................... 98 Bijlage 5: Staat van voorzieningen 2024-2027 ................................................................................ 100 Bijlage 6: Taakvelden ....................................................................................................................... 103 Bijlage 7: Subsidies ..........................................................................................................................

105 Bijlage 8: Overzicht prestatie-indicatoren Programmabegrotingen ................................................. 106 Bijlage 9: Gemeenteraad en Griffie……………………………………………………………………….113

2

Voorwoord ‘Groeien aan de Gouwe: Samen bouwen aan een toekomstbestendig Waddinxveen’, dat is waar we aan werken. Daarom gaan we gestaag en in een flink tempo door met de bouw van (betaalbare) woningen, we spannen ons in voor een duurzamer en groener Waddinxveen, passende maatschappelijke voorzieningen en we sturen op de juiste zorg en ondersteuning voor de mensen die dat nodig hebben. We kiezen ervoor veel aandacht te hebben voor deze thema’s. Dit heeft tot gevolg dat we inspanningen op het gebied van natuur & recreatie en verkeer & vervoer niet uitbreiden, behalve als dit echt nodig is. In deze structureel sluitende meerjarenbegroting 2024 – 2027 werken we hard aan de lijnen die zijn uitgezet in het collegeprogramma ‘Thuis in Waddinxveen’. We geven u een financiële doorkijk naar de komende jaren. In dit voorwoord lichten we graag een aantal thema’s uit. Het aantal woningen in 2024 groeit In de afgelopen jaren is een flink aantal woningen opgeleverd. We verwachten dat deze trend ook in 2024 doorzet. Wel staat dit onder druk als gevolg van de opgelopen rente en kosten voor bouwmaterialen. Veel woningen worden opgeleverd in Triangel en we treffen voorbereidingen voor de transformatie van de Noordkade. We zetten daarbij in op tweederde betaalbare woningen. Om bij te dragen aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving ontwikkelen we de Vredenburghzone.

We richten ons ook op de periode na 2030 en gaan aan de slag met een integrale visie voor de gemeente. Zo nemen we zelf regie over hoe we als gemeente in 2050 eruit willen zien. En kunnen we inspanningen en initiatieven voor de langere termijn richting geven en mogelijk maken. Tegelijkertijd moeten we ook rekening houden met keuzes die provincies en het Rijk maken. Het gaat dan om beslissingen over het landelijke gebied en de ruimtelijke puzzel, die veel gevolgen kunnen hebben, zowel voor Waddinxveen als de regio. Passende en voldoende maatschappelijke voorzieningen We werken aan voorzieningen die passen bij het aantal inwoners dat we hebben in Waddinxveen, nu en in de komende jaren. We zetten ons in voor onderwijshuisvesting. We werken aan gedegen sportfaciliteiten, denk aan de verbouwing van de tennishal en de bouw van de Gouwehal. Voor de langere termijn gaat de visie op maatschappelijke voorzieningen meer richting geven en helpen bij het creëren van een passend aanbod. De financiële gevolgen van de uitvoering van de visie maatschappelijke voorzieningen zijn nog niet bekend. In 2024 werken we aan alle aspecten van de duurzaamheidskoers We werken aan de energietransitie, klimaatadaptatie, het herstel van biodiversiteit een circulaire economie. Dit doen we met zowel makkelijke uitvoerbare acties als grote inspanningen.

Met de kleine acties werken we aan bewustwording en het creëren van een breed maatschappelijke beweging (denk aan ‘pientere tuinen’, geveltuintjes en het uitdelen van bomen). De grote inspanningen gaan bijvoorbeeld over het opwekken en gebruik van schone energie en energiebesparing. Voor duurzaamheid zijn de middelen die het Rijk heeft toegekend voorlopig fors ontoereikend om de doelstellingen te halen. De juiste zorg voor iedereen krijgt veel aandacht We versterken de regionale samenwerking waardoor we mensen nog beter kunnen helpen bij het vinden van werk en het inzetten van talenten en kwaliteiten. Op het gebied van het sociaal domein werken we aan de beheersing van de kosten en zetten hier in 2024 en 2025 extra op in. We houden rekening met de groei van Waddinxveen en de recente loon- en prijsstijgingen in de zorg. We stellen in 2024 jeugdbeleid op, met als doel om jongeren zich thuis te laten voelen in Waddinxveen en te ondersteunen in hun ontwikkeling. De financiële tekorten op de jeugdzorg zijn nog niet opgelost. In 2024 stellen we veiligheidsbeleid op Thuis in Waddinxveen, daar hoort ook veiligheid bij. We richten ons onder andere op digitale veiligheid, ondermijning, jeugdproblematiek en een veilige woonomgeving. We werken ondertussen ook aan de aanwezigheid en zichtbaarheid van buitengewoon opsporingsambtenaren op straat en in de buurt.

We investeren daarbij in het ophalen van signalen om zo de aanpak voor veiligheid te verbeteren. We streven naar de laagste woonlastendruk in de regio De Onroerende Zaakbelasting (OZB) en de begraafrechten verhogen wij niet voor 2024. De afvalstoffenheffing (gemeentelijke belasting voor afval) stijgt wel door toenemende kosten voor het verwerken van met name restafval. De rioolheffing stijgt in lijn met het Gemeentelijk waterplan 2021-2025. Wat nog meer in 2024? Het Rijk heeft gedeeltelijk duidelijkheid gegeven over de nieuwe financieringssystematiek. De structurele daling vanaf 2026 blijft onverminderd hoog. Met de recente val van het kabinet verwachten we dat hier op korte termijn geen oplossing voor komt. Hierdoor is de verwachting dat veel gemeentes geen structureel sluitende meerjarenbegroting kunnen presenteren. In Waddinxveen is dit wel het geval door in de Kaderbrief 2024-2027

3 Voorwoord

nieuw beleid te minimaliseren en doordat de sterkere groei van Waddinxveen financiële ruimte met zich meebrengt. De structurele ruimte loopt meerjarig fors terug met een positief saldo in 2024 van € 5.834.000 aflopend tot € 181.000 positief in 2027. Bij de sterke groei van Waddinxveen hoort een heroriëntatie op de inrichting en samenstelling van de organisatie. De uitwerking hiervan vindt plaats in 2024, maar de verwachting is dat structureel financiële middelen nodig zijn om de organisatie toekomstbestendig te houden. De financiële onzekerheden en de teruglopende structurele ruimte vragen om voorzichtig begroten om zo financieel gezond te blijven. We houden nadrukkelijk aandacht voor bovenstaande en de ambities uit het collegeprogramma 2022 - 2026. We gaan de uitdagingen die voor ons staan met vertrouwen tegemoet en doen er alles aan om zoveel mogelijk te realiseren. Zo maken we ook in de komende jaren de gemeente weer een stukje mooier: een thuis voor alle inwoners van Waddinxveen.

4 Voorwoord

Begroting 2024 in één oogopslag De begroting van 2024 van de gemeente Waddinxveen in één oogopslag: Het laat zien hoeveel geld er binnenkomt, waar we het aan uitgeven en wat we allemaal gaan doen in het nieuwe jaar. Voor wie meer wil weten: de volledige begroting staat op onze website.

Verwachte inkomsten 2024

Verwachte uitgaven 2024

x €1.000,-

Juiste zorg voor iedereen

Totaal: €115.245

€29.828

Overige baten

€16.292

Totaal: €112.741

Ruimte voor iedereen

Overige bijdragen Rijk

€6.416

€14.265 Groeiende gemeente

€21.292

Afvalstoffen- en rioolheffing

€8.617

Aantrekkelijke gemeente

€17.110

Onroerende zaakbelasting

€9.005 Grondbeleid

€13.967 Algemene uitkering gemeentefonds

€60.948

x €1.000,-

Slagvaardige gemeente

€6.907 Algemene dekkingsmiddelen

€16.355 Stortingen in reserves

€6.985

Waddinxveen is financieel gezond. We zijn blij dat we een structureel sluitende begroting kunnen presenteren. Het aantal inwoners van de gemeente groeit. Daardoor krijgen we meer geld van het Rijk. En omdat we voorzichtig zijn met nieuwe plannen gaat dit goed. Er blijven wel grote uitdagingen. Vanaf 2026 gebruikt het Rijk een nieuwe financieringssystematiek om de bijdragen aan gemeenten te berekenen. Voor Waddinxveen wordt de bijdrage lager. De financiële tekorten op de jeugdzorg zijn nog niet opgelost. We willen de maatschappelijke voorzieningen mee laten groeien met de groei van Waddinxveen. We moeten dus extra investeren in meer voorzieningen. De bijdrage van het Rijk voor duurzaamheid is niet voldoende om onze doelstellingen te halen. Door de groei van de gemeente en de krappe arbeidsmarkt staat ook de gemeentelijke organisatie onder druk. We houden nadrukkelijk aandacht voor de ambities uit het collegeprogramma 2022 - 2026. We gaan de uitdagingen die voor ons staan met vertrouwen tegemoet. Zo maken we ook in de komende jaren de gemeente weer een stukje mooier: een thuis voor alle inwoners van Waddinxveen.

Juiste zorg voor iedereen

€ 29.828

We willen dat iedereen in Waddinxveen mee kan doen. En we willen dat iedereen die echt zorg nodig heeft, die zorg ook krijgt. Daarom is het nodig dat zorg beschikbaar en betaalbaar blijft. En we willen het voor iedereen mogelijk maken om bij te dragen aan verduurzaming. Wat gaan we doen in 2024? • Met nieuw op te stellen jeugdbeleid geven we Waddinxveense jongeren een duidelijke eigen plek en ondersteunen in hun ontwikkeling naar zelfstandige en actieve volwassenen • We ondersteunen huishoudens die problemen hebben met het betalen van hun energierekening. Dat doen we door de inzet van energiecoaches en (kleine) maatregelen om energie te besparen • We onderzoeken of de organisatievorm van Wadwijzer aangepast moet worden om de juiste en beste hulp te bieden aan inwoners • We gaan verder aan de slag met het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers die aan anderen ondersteuning geven

Ruimte voor iedereen

€ 14.265

We willen een passend en gevarieerd aanbod van voorzieningen als sport, kunst, cultuur, zwemles, onderwijs, kinderopvang, gezondheid, evenementen en ontmoeting. Dat meegroeit met het aantal inwoners. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in Waddinxveen op een prettige, gezonde manier kan wonen. Wat gaan we doen in 2024? • De visie op maatschappelijke voorzieningen is de basis waarmee we zorgen dat we voldoende maatschappelijke voorzieningen hebben, ook bij een groeiend aantal inwoners • We geven uitvoering aan het leefstijlplan van GALA • We maken onze gebouwen met een publieke functie gasloos • We ontwerpen een nieuw zwembad en zijn gestart met de voorbereidingen

Aantrekkelijke gemeente

€ 17.110

We willen dat de openbare ruimte aantrekkelijk is en toegankelijk voor iedereen. We behouden natuur- en recreatiegebieden en waar mogelijk verbinden we deze gebieden met elkaar. We willen de hoeveelheid restafval naar beneden brengen. Ook gaan we zwerfafval in de openbare ruimte tegen. Wat gaan we doen in 2024? • We laten de hoeveelheid openbaar groen en het aantal bomen in eigendom van de gemeente meegroeien met de groei van Waddinxveen • We maken plannen voor het Behoud van de Identiteit van de Plasweg • We stellen nieuw parkeerbeleid op • We maken een plan hoe we met de natuur- en recreatiegebieden in Waddinxveen om willen gaan en werken verder aan natuur- en recreatiegebied Vredenburghzone • We scheiden het aangeleverde afval beter op het Grondstoffenplein • We gaan zwerfafval tegen en stimuleren inwoners om afval te scheiden

Groeiende gemeente

€ 21.292

We werken aan een goede balans tussen woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Door de groei van Waddinxveen blijft dit een uitdaging. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woonruimte. Ook voor de verkeersveiligheid en bereikbaarheid zijn aanpassingen nodig. We werken samen met provincie en gemeente in het programma Beter Bereikbaar Gouwe (BBG). Bedrijven zitten niet altijd op de beste locatie voor henzelf of de omgeving. Daardoor kan een spanning tussen bedrijvigheid en leefbaarheid ontstaan. Wat gaan we doen in 2024? • We vertalen de uitkomsten van de regionale woonzorgvisie naar lokaal beleid en we maken afspraken over wat voor soort woningen we de komende jaren willen bouwen • We voeren samen met het bedrijfsleven het economisch koersdocument uit en we starten met een plan om bedrijventerreinen duurzamer te maken • We maken een plan waarin we beschrijven hoe Waddinxveen er in 2050 uit kan zien • We blijven inzetten op duurzaamheidsdoelen zoals klimaatadaptie en biodiversiteit

Slagvaardige gemeente

€ 6.907

We betrekken de jeugd beter bij de lokale politiek met een kinderburgemeester en een kindercomité. We werken aan het tegengaan van illegale activiteiten van legale bedrijven en diensten (ondermijning). We denken mee met onze inwoners om hun initiatieven tot stand te brengen. Samen maken we een levendig Waddinxveen. Wat gaan we doen in 2024? • We installeren de vijfde kinderburgemeester • We voeren scans uit op bedrijventerreinen om ondermijning tegen te gaan • We helpen inwoners met initiatieven die Waddinxveen levendiger maken. Soms met een duwtje in de rug, soms met een helpende hand

Leeswijzer Structuur Programma’s Het collegeprogramma en de begroting is opgebouwd rondom de volgende programma’s: 1: Juiste zorg voor iedereen 2: Ruimte voor iedereen 3: Groeiende gemeente 4: Aantrekkelijke gemeente 5: Slagvaardige gemeente. Elk programma kent onderliggende beleidsproducten. Programma

Beleidsproducten

Juiste zorg voor iedereen

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Jeugd Werk Inkomen

Ruimte voor iedereen

Volksgezondheid Educatie Nieuwe en kwetsbare groepen Kunst en cultuur Sport

Groeiende gemeente

Ruimtelijke ordening Grondbeleid Verkeer Duurzaamheid & Milieu Economie Wonen

Aantrekkelijke gemeente

Groen en water Wegen Riolering Afval

Slagvaardige gemeente

Algemeen bestuur Dagelijks bestuur Publiekszaken Openbare orde en veiligheid Wijkregie Brandweer

Alle programma’s zijn inhoudelijk op dezelfde wijze ingedeeld. Vanuit het maatschappelijk vraagstuk kaderen we op hoofdlijnen onze opgave. Deze is ingevuld op basis van de 3 W-vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat het kosten? Hierbij worden de beleidsmatige en financiële gevolgen van nieuw beleid inhoudelijk toegelicht. Bij de toelichting op de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn er de volgende aandachtspunten: De informatie over welke taakvelden bij een programma behoren is opgenomen in de Bijlage Taakvelden; De informatie over welke toekomstige investeringen bij een programma behoren is opgenomen in de Bijlage Meerjareninvesteringsprogramma 2024 – 2027; De toelichtingen op de reserves en voorzieningen bij een programma staan in Bijlage Overzicht reserves 2024 – 2027 en de Bijlage Staat van voorzieningen 2024 – 2027 en De toelichting op de risico’s bij een programma zijn opgenomen in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

5 Leeswijzer

Verwerking 1e Burap 2023 In de Staat van baten en lasten en de financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn in deze begroting de begrotingswijzigingen meegenomen tot en met de raadsvergadering van 8 juli 2023. In de begrotingscijfers 2024 – 2027 zijn tevens de structurele gevolgen van de 1e Burap 2023 meegenomen, waarover de raad heeft besloten in de raadsvergadering van 20 september 2023. De financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ hebben met name betrekking op de verschillen tussen de begrotingsjaren 2023 – 2024. Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Er is specifiek aandacht voor onderwerpen waar politieke of financiële risico’s aan verbonden zijn. De paragraaf Duurzaamheid is programma overstijgend en het beleid wat daaruit voortvloeit staat beleidsmatig en met financieel gevolg in de programma’s toegelicht. Financiële begroting De financiële begroting bevat specifieke financiële overzichten en toelichtingen op exploitatie en balansposten. Het betreft onder andere het overzicht van baten en lasten, een toelichting op het overzicht van baten en lasten, overzicht van incidentele baten en lasten, toelichting op het overzicht incidentele baten en lasten en een uiteenzetting van de financiële positie.

Bijlagen De Programmabegroting wordt gecompleteerd met een aantal bijlagen.

6

1e Burap 2023

Programma: Juiste zorg voor iedereen

1. Juiste zorg voor iedereen Iedereen telt mee en doet mee. De vraag naar zorg en ondersteuning is in de afgelopen jaren toegenomen. De verwachting is dat de groei van onze gemeente leidt tot meer gebruik van noodzakelijke zorg. Vergrijzing leidt tot meer inwoners met dementie. Ook zien we een toename van psychosociale problematiek en eenzaamheid. Door deze ontwikkelingen stijgen de kosten van de zorg. Daarnaast constateren we dat het kunnen betalen van de energierekening of het kunnen investeren in verduurzaming niet voor iedereen haalbaar is.

Wat willen we bereiken? We willen dat iedereen in Waddinxveen op een gelijke manier mee kan doen Niet voor iedereen is dat mogelijk. In die gevallen is het belangrijk dat onze inwoners hulp en zorg krijgen die hen goed helpen om mee te kunnen doen in de samenleving. We willen dat iedereen kan meedoen aan verduurzaming van de gebouwde omgeving De duurzaamheidskoers is leidend voor de energietransitie. Het vraagstuk van energiearmoede en het voor iedereen mogelijk maken om bij te dragen aan verduurzaming van de gebouwde omgeving nemen we daarin mee. Het omlaag brengen van het energiegebruik moet uiteindelijk ook bijdragen aan het verminderen van de energiearmoede. We willen dat iedereen die echt zorg nodig heeft, die zorg ook krijgt Om ook in de toekomst de noodzakelijke zorg te kunnen blijven bieden, is het belangrijk dat de zorg betaalbaar blijft. Een rechtvaardige en tegelijk zorgvuldige aanpak in het sociaal domein vraagt om een stevige sturing. We monitoren en sturen sterk op onder andere het voorkomen en op tijd verminderen van zwaardere zorg. We werken samen met andere gemeenten in de regio om dit te bereiken en letten hierbij ook op het behalen van onze eigen gestelde doelen. Dit vraagt om een gemeente die hier zowel lokaal als regionaal aandacht voor heeft. De vraag naar zorg en ondersteuning neemt al jaren toe.

Dit komt onder andere door de veranderingen in de samenstelling van de bevolking (zoals steeds meer ouderen). We zetten in op effectieve preventie. Dat betekent dat we preventie niet als doel op zich zien, maar dat we laten zien hoe preventie kan helpen bij lichtere, veilige zorg. We zetten ons in voor een veilige leefomgeving voor mensen met dementie. We kiezen daar waar mogelijk voor zorg vanuit (eigen) netwerk en de samenleving. Zo normaliseren we de hulpvraag. We ondersteunen diegenen die de informele zorg verlenen. We vinden het mentaal welzijn van onze inwoners belangrijk. Meer ouderen in vergelijking met jongeren leidt tot vragen over bijvoorbeeld dementie en/of eenzaamheid. Door nieuwbouw, zoals in Triangel, komen er steeds meer jeugdigen naar de gemeente. Dit zien we terug in de maatschappelijke ondersteuningen in de jeugdzorg.

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Iedereen telt mee en doet mee We willen dat iedereen tot zijn recht komt en zichzelf kan redden in de samenleving Dit is één van de doelstellingen uit de Visie Sociaal Domein 2024-2028 die in 2023 is vastgesteld. Op basis van deze nieuwe visie gaan verder aan de slag met het geven van zorg en ondersteuning aan inwoners. We stellen jeugdbeleid op In 2024 stellen we een beleidsnota vast waarin het jeugdbeleid is verwoord. Doel van het jeugdbeleid is om jongeren thuis te laten voelen in Waddinxveen en te ondersteunen in hun ontwikkeling naar zelfstandige, actieve en verantwoordelijke burgers. We helpen bij het vinden van werk We helpen inwoners die aan het werk willen. Zo verbinden we werkzoekenden en lokale ondernemers die op zoek zijn naar personeel. We werken daarin samen met het regionale Werkgevers Servicepunt (WSP) en de arbeidsmarktregio. Binnen de arbeidsmarktregio stemmen we werkgeversinstrumenten, zoals job coaching of proefplaatsingen op elkaar af.

7 Juiste zorg voor iedereen

We ondersteunen in het zo goed mogelijk inzetten van talenten en kwaliteiten Op basis van een in 2023 uitgevoerde nulmeting zetten we in op het verder ondersteunen van werkzoekenden bij het inzetten van hun talenten en kwaliteiten. Hiervoor zetten we bijvoorbeeld begeleiding op de werkplek in of een sollicitatietraining, maar ook de inzet van een taaltraject of een sportabonnement. We zorgen voor passende dagbesteding Voor inwoners die niet (zelfstandig) kunnen werken, zorgen we voor passende dagbesteding. Met dagbesteding wordt inwoners structuur geboden en kan de zelfstandigheid waar mogelijk worden vergroot. We stellen vertrouwen in inwoners We gaan uit van vertrouwen in inwoners bij het verstrekken van de juiste of volledige informatie met betrekking tot het recht op een bijstandsuitkering. We treden alleen hard op waar dat nodig is. We doen dit op basis van vastgesteld beleid waarin oog is voor de inwoner en de situatie. Minimabeleid We zetten een geactualiseerd minimabeleid in We gaan aan de slag met de aanbevelingen uit het evaluatieonderzoek naar het gemeentelijk minimabeleid. Dat betekent onder andere dat wij inwoners met een laag inkomen breed ondersteunen op de verschillende levensdomeinen. We blijven investeren in de samenwerking met onze ketenpartners. We geven voorlichting over de mogelijkheden van de minimaregelingen.

We ondersteunen bij het betalen van de energierekening We ondersteunen inwoners die problemen hebben met het betalen van hun energierekening. Dat doen we door de inzet van energiecoaches en (kleine) maatregelen om energie te besparen. Huiseigenaren binnen de doelgroep worden (financieel) ondersteund om grotere maatregelen te nemen. Ook werken we actief samen met onder andere de woningcorporatie en andere sociale organisaties in Waddinxveen. Zorg krijgen wanneer nodig We optimaliseren kostenbeheersing en sturing binnen het sociaal domein We zetten de in 2023 gestarte programmatische benadering van het beheersen van de uitgaven in het sociaal domein voort. Dat doen we door bestaande en nieuwe sturingsinstrumenten en beheersmaatregelen in samenhang in te zetten. Denk hierbij aan het overzicht over beschikkingen en preventieve inzet. We zetten hiervoor in 2024 en 2025 extra ambtelijke capaciteit (1,0 fte) in. De kosten (€ 102.000) per jaar worden in 2024 en 2025 gedekt vanuit de Egalisatiereserve Sociaal Domein. Naast het gemeentelijk sociaal team hebben de Gecertificeerde Instellingen (GI’s) mandaat om zorg te beschikken. De samenwerking met de GI’s is beperkt. Door de samenwerking te versterken willen we meer grip krijgen op de zorgtrajecten en de kosten die hiermee gepaard gaan. In 2024 zetten we in op extra ambtelijke capaciteit (1 fte) kosten € 100.000.

Deze kosten worden gedekt vanuit de Egalisatiereserve Sociaal Domein. We gaan zorg (jeugdhulp en Wmo) opnieuw inkopen De regio Midden-Holland, waar Waddinxveen onderdeel van uit maakt, koopt sinds 2015 de jeugdhulp en Wmo voorzieningen in. In 2024 wordt een nieuwe aanbesteding voorbereid. Met ingang van 2025 worden nieuwe contracten gesloten met zorgaanbieders voor jeugdhulp en Wmo voorzieningen. Effectieve preventie We versterken effectieve preventie We versterken effectieve preventie om de vraag naar specialistische hulp te verminderen en de kosten te verlagen. Hiervoor maken we inzichtelijk welke inspanningen bijdragen aan welke beleidsdoelen. Vervolgens stellen we indicatoren vast en gaan deze monitoren. Op deze manier weten we welke activiteiten effectief zijn. We implementeren het herijkte subsidiebeleid waarin de monitoring van de beoogde maatschappelijke effecten centraal staat. We bekijken samen met de netwerkorganisatie Wadwijzer of de huidige organisatievorm passend is bij de actuele ontwikkelingen of dat bijstelling nodig is. Mantelzorgers We ondersteunen mantelzorgers en zorgvrijwilligers Met de toename van de zorgvraag neemt ook het beroep op informele zorg toe. Dit brengt een toenemende belasting van mantelzorgers en vrijwilligers met zich mee.

In 2024 werken we verder aan de ondersteuning van inwoners met dementie en hun mantelzorgers op basis van de in 2023 uitgevoerde dementiescan en het opgestelde plan van aanpak. We vergroten de dementievriendelijkheid van onze gemeentelijke organisatie en werken samen met zorgaanbieders en welzijnsorganisaties aan de lokale en regionale netwerkaanpak van dementie. We stellen subsidie beschikbaar voor activiteiten die gericht zijn op inwoners met dementie. Onze cultuurmakelaar en de lokale aanpak ‘Eén tegen Eenzaamheid’ werken actief aan de ondersteuning en organisatie van activiteiten die eenzaamheid in Waddinxveen tegengaan. Deze activiteiten kunnen ook in aanmerking komen voor subsidie.

8 Juiste zorg voor iedereen

Sterke regionale samenwerking sociaal domein We versterken de regionale samenwerking In het sociaal domein werken we met vele partijen samen aan verschillende opgaven, vaak op regionaal niveau. De basis van de samenwerking in Midden-Holland is de door de gemeenteraden vastgestelde notitie “Samen scherper aan de wind. Een helder perspectief op regionale samenwerking jeugd en Wmo in Midden-Holland 2021–2024”. Deze samenwerking is bekrachtigd in een overeenkomst. De regiogemeenten hebben afgesproken om de kosten voor personeel en overhead die volgen uit het versterken van de samenwerking via een verdeelsleutel te verdelen. Het gaat hier om structurele lasten van € 148.000 vanaf 2024.

Beleidsindicatoren Jeugd Indicator Werkloze jongeren Kinderen in een uitkeringsgezin Jongeren met jeugdhulp Jongeren met delict voor rechter Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering

Jaar 2021 2021 2022 2021 2022 2022

Eenheid % werklozen 16-22 jarigen % kinderen tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jr % 12-21 jarigen % van alle jongeren tot 18 jr % van alle jongeren 12-23 jr

W'veen 1 3 11,6 1 1,2 0,2

Midden-H. 1 5 12,9 1 1,4 NB

Jaar

Eenheid

W'veen

Midden-H.

2022

Aantal per 10.000 inwoners

450

586

Wmo Indicator Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

Werk en inkomen Indicator

Jaar

Eenheid

W'veen

Midden-H.

Banen

2022

Aantal per 1.000 inwoners 1564 jaar

742,7

716,7

Netto arbeidsparticipatie

2022

% werkzame beroepsbevolking t.o.v. (potentiële) beroepsbevolking

75,4

74,1

Lopende re-integratie voorzieningen

2022

Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar

66,6

142,3

Personen met een bijstandsuitkering

2021

Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder

202,9

289,2

Verbonden partijen Promen We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt Werk is belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving en zelfstandig een inkomen te verdienen. De gemeente Waddinxveen neemt deel in de Gemeenschappelijke regeling Promen. Promen voert het werkdeel uit van de Participatiewet. Dit betekent dat Promen een (beschutte) werkplek kan bieden en ondersteunt bij het ontwikkelen van passende (garantie-)banen. Hiermee draagt Promen bij aan een inclusieve samenleving en het verminderen van het aantal inwoners in de bijstand.

Overige samenwerking Regionale samenwerking sociaal domein De uitvoeringsorganisatie Regionale Dienstverlening Sociaal Domein (RDS) bij de gemeente Gouda doet voor de gemeenten in Midden-Holland de inkoop en het contractmanagement bij de aanbieders van maatwerkvoorzieningen jeugdhulp en Wmo. Daarnaast levert het RDS de rapportage en analyse van het zorggebruik en coördineert de verantwoording en bijbehorende bestuurs-/ accountantsverklaringen. De RDS gaat in 2024 over in de Regionale WerkOrganisatie (RWO) die in 2023 is opgestart. We werken regionaal samen met de andere gemeenten in Midden-Holland bij centrumtaken die de gemeente Gouda overdraagt. Het gaat om taken op het gebied van maatschappelijke zorg, wat een verzamelnaam is voor zorg en ondersteuning aan mensen met een psychische kwetsbaarheid.

9 Juiste zorg voor iedereen

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting Programma 1

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

-30.142

-30.057

-29.478

-28.560

-28.462

-28.442

Baten

6.159

6.340

5.896

5.896

6.114

6.106

-350

-251

-148

-148

-23.716

-23.932

-22.915

-22.496

-22.483

184

82

0

212

107

-23.638

-22.807

-22.496

-22.483

Bestaand beleid

Nieuw beleid Lasten Baten Saldo voor bestemming

-23.983

Bestaand beleid Stortingen

-825

Onttrekkingen

186

Nieuw beleid Stortingen Onttrekkingen Saldo na bestemming

-24.622

-23.533

Bedragen x € 1.000 Toelichting Lagere lasten en baten door bestrijding (energie)armoede In 2024 zijn de baten en lasten € 202.000 lager, omdat voor bestrijding van energiearmoede in 2023 een specifieke rijksuitkering is ontvangen en wordt ingezet. In 2024 zijn de lasten lager doordat in 2023 extra middelen beschikbaar zijn voor armoedebestrijding € 108.000. Lagere lasten en baten door harmonica voorziening De Break In 2024 zijn de lasten € 101.000 lager door een incidentele bijdrage in 2023 voor het opzetten van pilotvoorziening De Break. Deze pilotvoorziening was echter aangevraagd voor 2023 en 2024 en de lasten worden gedekt vanuit de Egalisatiereserve Sociaal Domein. In de 1e Burap is alleen 2023 verwerkt en 2024 wordt meegenomen in de 2e Burap 2023. Doordat de lasten gedekt worden vanuit de Egalisatiereserve heeft dit geen invloed op het gepresenteerde saldo 2024 in de Programmabegroting 2024 – 2027. Lagere lasten en baten door incidentele compensatieregeling beschermd wonen In 2024 zijn de baten en lasten € 225.000 lager door een compensatie voor overbruggingszorg die lokaal is ingezet. De decentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld naar 2025. In de 2e Burap 2023 nemen we incidenteel de lasten en baten (budgettair neutraal) mee voor het jaar 2024 in afwachting van definitieve besluitvorming wat betreft de decentralisatie beschermd wonen.

Lagere lasten door ontwikkelen woonzorgvisie In 2024 zijn de lasten € 55.000 lager, omdat voor ontwikkelen van een woonzorgvisie in 2023 een éénmalig bedrag beschikbaar was. Verschil Cao gemeenten Vanaf 2024 zijn de lasten € 243.000 hoger dan in 2023. Dit komt doordat de nieuwe Cao Gemeenten die in is gegaan vanaf 2023 nu nog geraamd staat bij overige dekkingsmiddelen en onvoorzien. In de 2 e burap 2023 wordt dit naar de programma’s doorbelast. Overig In 2024 zijn de lasten lager door het beschikbaar stellen van aanvullende middelen in 2023 voor leerlingenvervoer € 30.000, inburgeringsvoorzieningen € 47.000 en crisisdienst jeugd GGZ € 45.000.

10 Juiste zorg voor iedereen

Programma: Ruimte voor iedereen

2. Ruimte voor iedereen De voorzieningen groeien mee met de groei van Waddinxveen Waddinxveen groeit snel. Een aantal maatschappelijke voorzieningen is daar nog niet op afgestemd. Bovendien wonen mensen langer zelfstandig thuis.

Wat willen we bereiken? We willen dat de voorzieningen meegroeien met de groei van het aantal inwoners Waddinxveen is de afgelopen jaren hard gegroeid. En ook de komende jaren groeit Waddinxveen fors. Het aanbod van voorzieningen in Waddinxveen is daar op dit moment niet op ingericht. We willen een passend en gevarieerd aanbod van voorzieningen als sport, kunst, cultuur, zwemles, onderwijs, kinderopvang, gezondheid, evenementen en ontmoeting. Hier zijn goede plekken en gebouwen voor nodig. We willen voor het basis- en het voortgezet onderwijs kwalitatief goede en voldoende huisvesting Om een toekomstbestendige huisvesting van scholen te garanderen, hebben we blijvend aandacht voor het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs. We willen de positieve gezondheid van onze inwoners bevorderen Positieve gezondheid gaat over meer dan alleen lichamelijke gezondheid. Het gaat ook over een betekenisvol leven hebben. Een betere positieve gezondheid staat voor een hogere kwaliteit van leven. Dit doen we onder andere door een passend en laagdrempelig formeel en informeel beweegaanbod te stimuleren. Mensen die voldoende bewegen, zitten beter in hun vel en hebben minder kans op overgewicht en chronische aandoeningen.

We willen dat iedereen die cultureel actief wil zijn dat zoveel mogelijk lokaal kan doen Dit doen we door het culturele aanbod zo veel mogelijk kenbaar en toegankelijk te maken op lokaal niveau. Bij voorkeur is dit aanbod uitdagend, kritisch, vernieuwend en verbindend. Het aanbod moet blijven bestaan uit verschillende disciplines, genres en allerlei mengvormen daartussen. Deze veelzijdigheid zorgt ervoor dat de kunst in de gemeente van, voor en door iedereen is. We willen voor ons maatschappelijk vastgoed de energietransitie maken Daar waar voorzieningen de vorm hebben van maatschappelijk vastgoed, houden we rekening met de energietransitie.

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Maatschappelijke voorzieningen We stellen een visie op maatschappelijke voorzieningen vast De visie geeft aan wat nodig is op diverse beleidsterreinen om als groeiende gemeente gezond en sociaal te zijn en te blijven. Met de visie wordt het voorzieningenprogramma vastgesteld. We vertalen de visie op maatschappelijke voorzieningen door in andere plannen Bij het opstellen van een globaal kader voor de ontwikkeling van een gebied (een zogenaamde gebiedsvisie) wordt rekening gehouden met de visie op de maatschappelijke voorzieningen. Een gebiedsvisie bevat de uitgangspunten voor een omgevingsplan. Dus ook in een omgevingsplan komen de uitgangspunten van de visie op maatschappelijke voorzieningen terug. In Programma 3 wordt hier meer over verteld. We vertalen de visie op maatschappelijke voorzieningen naar geld en ruimte De financiële consequenties van de visie op maatschappelijke voorzieningen worden, voor zover mogelijk, verwerkt in een meerjarig investeringsplan. Dat is een overzicht waarin alle investeringen voor de komende vier jaren staan. Daarnaast wordt de visie standaard gebruikt als richtlijn bij het (her)ontwikkelen van gebieden. Gezondheid en Sport We geven uitvoering aan het leefstijlplan van GALA In 2023 is een plan van aanpak opgesteld om uitvoering te geven aan het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA).

Een centrale doelstelling van het GALA is een sterkere verbinding tussen lokaal gezondheidsbeleid en 11 Ruimte voor iedereen

sport- en beweegbeleid. In het plan geven we aan wat onze lokale doelstellingen op het gebied van volksgezondheid zijn en wat we gaan doen om de leefstijl en gezondheid van onze inwoners te verbeteren. Ook geven we aan hoe we uitvoering geven aan de doelstellingen van het GALA, het Sportakkoord II en de Brede Regeling Combinatiefuncties. We gaan verder met de voorbereiding van het nieuwe zwembad We gaan verder met de onderzoeken en het ontwerpteam voor het ontwerp voor een nieuw zwembad. Hiervoor is in 2023 een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Dit bedrag is onderdeel van de totale investering voor het nieuwe zwembad en is bestemd voor de noodzakelijke voorbereidingen (o.a. honoraria architect, constructeur, adviseurs) om te komen tot de aanbesteding van de bouw van een nieuw zwembad. We zorgen voor personele uitbreiding om het beheer van de binnensport goed te kunnen uitvoeren In de corona periode is de binnensport overgenomen van Sportpunt Gouda. Hier heeft destijds geen personele uitbreiding tegenover gestaan, omdat tijdens de corona periode er weinig gebruik werd gemaakt van de binnensport. Nu de binnensport weer is aangetrokken blijkt personele uitbreiding van 0,33 fte noodzakelijk. De lasten hiervoor zijn vanaf 2024 structureel € 19.000.

We gaan vier nieuwe korfbalvelden aanleggen voor Korfbalvereniging Korbis De komende periode worden de voorbereidingen getroffen voor de aanleg van vier korfbalkunstgrasvelden bij korfbalvereniging Korbis. Dit wordt gedaan in nauw overleg met de korfbalvereniging. De aanleg vindt plaats na afloop van het buitenseizoen. De velden zijn dan klaar voor de start van het buitenseizoen 2024/2025 in maart 2025. We gaan de sporthal Gouwehal bouwen Onlangs is de aannemingsovereenkomst voor de bouw van de Gouwehal ondertekend. In het derde kwartaal 2023 is de bouw van start gegaan. Beoogd wordt om aan het begin van het nieuwe sportseizoen 2024/2025 de hal beschikbaar te kunnen stellen voor het onderwijs en sportverenigingen. We gaan nieuwe beheerplannen voor de buitensport opstellen In 2024 wordt gestart met het opstellen van de nieuwe beheerplannen Buitensport voor de periode 2025-2028. Onderwijshuisvesting We bereiden de bouw van een nieuw schoolgebouw, kinderopvang en gezondheidscentrum voor Het gaat hierbij om een nieuw gebouw voor basisschool TOV op de locatie Park Vredenburgh in Park Triangel. We willen hierbij ook ruimte voor kinderopvang en huisartsen realiseren. Zo mogelijk in combinatie met andere paramedische zorgverleners, zoals fysiotherapeuten, diëtisten of apothekers.

Voor de realisatie van ruimte voor kinderopvang en (para)medische zorg zijn wij afhankelijk van investeringen vanuit die partijen. We realiseren maatschappelijk voorzieningen in Park Triangel We starten met de realisatie van een sportzaal, buurthuis, sportkantine en ruimte voor kinderopvang. We beoordelen aanvragen voor meer capaciteit op basis van het IHP (Integraal HuisvestingsPlan) Aanvragen van schoolbesturen (zowel basisonderwijs als voortgezet onderwijs) voor uitbreiding van de bestaande capaciteit worden mede op basis van het nieuwe IHP beoordeeld. Bij de vaststelling van het huisvestingsprogramma worden de besluiten genomen over de uitbreiding van de capaciteit. We maken het aangekochte perceel ten behoeve van de uitbreiding van de Theo Thijssenschool bouwrijp en dragen de eigendom over aan het schoolbestuur We hebben grond aangekocht om de Theo Thijssenschool uit te breiden. Het bouwrijp maken en overdragen van het eigendom van de grond is de volgende stap in de realisatie van de benodigde uitbreiding met vier schoollokalen (c.a. 460m2). Voordat we de aangekochte grond bouwrijp kunnen maken moet het bedrijf dat daar nu is gevestigd wel zijn verhuisd.

We stellen de verordening “voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Waddinxveen 2017” bij Gewijzigde wet- en regelgeving (onder andere functie IHP en toevoeging huisvestingsvoorziening “renovatie) noodzaakt tot een bijstelling van de huidige verordening.

12 Ruimte voor iedereen

Kinderopvang We faciliteren en handhaven kwalitatief goede kinderopvang Voor de ontwikkeling van jonge kinderen is kinderopvang belangrijk. Daarom hebben we extra aandacht voor de kwaliteit van kinderopvang. Naast het uitvoeren van onze wettelijke handhavingstaken zetten we in op de continuering van Alert4You en uitbreiding van het aantal VVE-plekken. Cultuur We voeren het cultuurbeleid uit We bieden cultuureducatie in samenwerking met de Cultuurgroep Leiden. Daarnaast gaan we verder met de opbouw en uitbouw van het maatschappelijk cultuurplatform ‘KunstKade.’ Door middel van het cultuurplatform willen we culturele activiteiten stimuleren en aan elkaar verbinden en zo een actief cultureel leven Waddinxveen stimuleren. In de uitvoering van het cultuurbeleid besteden we aandacht aan huisvestingsvraagstukken. Maatschappelijk vastgoed We stellen een nota maatschappelijk vastgoed op Op basis van de visie op maatschappelijke voorzieningen wordt een nota over maatschappelijk vastgoed opgesteld. Hierin wordt aangegeven aan wie wij ons vastgoed verhuren en onder welke voorwaarden. Ook wordt in de nota het gewenste kwaliteitsniveau van ons vastgoed bepaald en benoemd wat er nodig is om dat te realiseren. We gaan een meerjarig onderhoudsplan voor de verduurzaming van ons vastgoed maken We hebben een voorbeeldfunctie in de duurzaamheidstransitie.

Daarom gaan we voor het maatschappelijk vastgoed een meerjaren onderhoudsplan maken voor het onderhoud en de verduurzaming van onze gebouwen. We gaan door met het gasloos maken van ons vastgoed. Dat doen we op basis van het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid. We streven naar volledig gasloos maatschappelijk vastgoed in deze bestuursperiode. Duurzaamheid We besteden aandacht aan de duurzaamheid en ventilatie van schoolgebouwen Op basis van een in 2024 uitgevoerde nulmeting naar het niveau van de voorzieningen “duurzaamheid en ventilatie” in de gebouwen van de scholen voor het basisonderwijs bekijken we welke voorzieningen in de gebouwen nodig zijn om het (dan actuele) wettelijke minimale niveau of het gewenste beleidsniveau te bereiken. Stichting nieuwe basisschool Wij zorgen voor adequate onderwijshuisvesting Een schoolbestuur kan een aanvraag bij het ministerie indienen voor de stichting van een nieuwe basisschool. Indien de minister besluit de aanvraag voor de stichting van een nieuwe basisschool in te willigen, zorgen wij voor adequate huisvesting. Beleidsindicatoren Sport Indicator

Jaar

Niet-sporters

2020

Eenheid

W'veen

Midden-H.

%

52,6

50,3

Eenheid

W'veen

Midden-H.

0

0

53

49

1,6

1,5

Onderwijs Indicator

Jaar

Absoluut verzuim

2021

Relatief verzuim

2022

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

2021

Aantal niet ingeschreven leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jr Aantal leerplichtigen wel ingeschreven, maar ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inwoners 5-18 jaar % deelnemers aan VO en MBO

Verbonden partijen Hecht Hecht werkt aan gezondheid, veiligheid en kansen voor iedereen in Hollands Midden In de regio Hollands Midden werken we met zeventien andere gemeenten samen in de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Midden (GGD HM), die onderdeel uitmaakt van Hecht. Het doel van de GGD HM is om de gezondheid en de veiligheid van inwoners in de regio te bewaken en te verbeteren. 13 Ruimte voor iedereen

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting Programma 2

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

-10.083

-12.543

-14.246

-14.327

-14.860

-15.261

Baten

2.752

3.330

2.935

2.966

2.877

2.380

-19

-19

-19

-19

-12.002

-12.901

Bestaand beleid

Nieuw beleid Lasten Baten Saldo voor bestemming

-7.330

-9.213

-11.330

-11.380

Stortingen

-576

-14.187

-2.898

-3.452

-25

-25

Onttrekkingen

1.721

13.390

2.417

2.551

2.222

2.936

-6.185

-10.010

-11.811

-12.281

-9.805

-9.990

Bestaand beleid

Nieuw beleid Stortingen Onttrekkingen Saldo na bestemming

Bedragen x € 1.000 Toelichting Hogere structurele lasten en baten Gouwehal Vanaf 2024 zijn de exploitatielasten (€ 591.000) en baten (€ 104.000) van de Gouwehal opgenomen in de begroting. Deze lasten schuiven voor een groot deel een jaar doorschuiven. Het grootste deel van deze exploitatielasten namelijk afschrijving € 390.000 wordt gecorrigeerd in Onderdeel 6 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. In de 2e Burap krijgt dit verder vorm en wordt het aangepast naar de juiste programma’s. Hogere structurele lasten tennishal Sniepweg 13F (oude tennishal) Vanaf 2024 zijn de exploitatielasten € 106.000 hoger door de ingebruikname van deze hal als sportaccommodatie voor diverse doeleinden. Hogere structurele lasten buitensportaccommodaties Vanaf 2024 zijn de kapitaallasten € 108.000 hoger als gevolg van de investering kunstgrasveld Be Fair en uitvoering beheerplannen. Lagere incidentele lasten sloop Peter Zuidlaan 3 In 2024 zijn de lasten € 53.000 lager door de éénmalige kosten sloop Peter Zuidlaan 3. Hogere structurele lasten wijkaccommodaties Vanaf 2024 zijn de lasten € 295.000 hoger door investeringen pand Mauritslaan 55. Hogere structurele lasten onderwijshuisvesting In 2024 stijgen de (kapitaal)lasten met € 608.000 vanwege de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan, voornamelijk vanwege het Coenecoop College.

Lagere incidentele baten en lasten eigendomsoverdracht In 2024 zijn de baten lager door een éénmalige inkomst eigendomsoverdracht Oude Dreef 6 in 2023 van € 435.000. Dit bedrag wordt gestort in de voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen. Lagere incidentele lasten visie maatschappelijke voorzieningen In 2024 dalen de lasten door een éénmalig bedrag van € 115.000 in 2023 voor een onderzoek naar de maatschappelijke voorzieningen om het aanbod van deze voorzieningen beter aan te laten sluiten op de groei van de gemeente. Hogere structurele lasten volksgezondheid Vanaf 2024 stijgen de lasten met € 166.000 door een hogere bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Hecht. Lagere incidentele lasten volksgezondheid In 2024 dalen de lasten door éénmalige lasten in 2023 voor het opstellen van het lokaal preventieakkoord met € 75.000 en inventarisatie/vervanging loden leidingen € 50.000.

14 Ruimte voor iedereen

Hogere structurele lasten zwembad Vanaf 2024 stijgen de lasten met € 69.000 voornamelijk vanwege kapitaallasten vervangingsinvesteringen en verduurzamingsmaatregelen. Verschil Cao Gemeenten Vanaf 2024 zijn de lasten € 51.000 hoger dan in 2023. Dit komt doordat de nieuwe Cao Gemeenten die in is gegaan vanaf 2023 nu nog geraamd staat bij overige dekkingsmiddelen en onvoorzien. In de 2 e burap 2023 wordt dit naar de programma’s doorbelast. Stortingen en onttrekkingen reserves In 2023 zijn diverse afschrijvingsreserves ten laste van de algemene bedrijfsreserve algemene dienst ingesteld ten behoeve van investeringen locatie Parklaan en Park Vredenburgh, voorkeursscenario zwembad en tennishal (€ 12,3 miljoen). In 2024 wordt er voor de kapitaallasten van diverse in 2023 afgeronde onderwijsinvesteringen een bedrag van € 826.000 uit de reserves gehaald. De incidentele storting in de reserve zwembad stijgt in 2024 met € 500.000.

15 Ruimte voor iedereen

Programma: Groeiende gemeente

3. Groeiende gemeente Een passende woonruimte voor iedere Waddinxvener en ruimte voor ondernemerschap in een goed bereikbaar Waddinxveen We werken aan een goede balans tussen woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Dit blijft een uitdaging, onder andere door de groei van Waddinxveen. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woonruimte. Daarnaast heeft Waddinxveen verschillende vraagstukken op het gebied van verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Bedrijven zitten niet altijd op de beste locatie voor henzelf of de omgeving. Daardoor ontstaat er mogelijk een spanning tussen bedrijvigheid en leefbaarheid.

Wat willen we bereiken? Wonen We willen bouwen naar behoefte en voor iedere Waddinxvener een passende woonruimte We willen bouwen naar behoefte en voor iedere Waddinxvener passende woonruimte. Nu én in de toekomst. We willen daarom bouwen en verbouwen voor alle doelgroepen, waaronder starters op de woningmarkt. Daarbij kan sprake zijn van flexibele en vaste oplossingen. Innovatieve oplossingen gaan we niet uit de weg. Ook transformatie van bestaande gebouwen of gebieden is een optie. Daarnaast is ons doel het bevorderen van de doorstroom, waar mogelijk binnen de eigen wijk, bijvoorbeeld door het realiseren van levensloopbestendige huurwoningen. Bereikbaarheid We willen dat Waddinxveen goed bereikbaar en fietsvriendelijk is Waddinxveen is goed bereikbaar en fietsvriendelijk. Ook in de toekomst moet het verkeer goed doorstromen. Aandacht voor verkeersveiligheid staat daarbij niet ter discussie. We geven prioriteit aan het oplossen of beheersbaar maken van een aantal verkeersknelpunten. Autoverkeer rondom scholen willen we nog meer terugdringen. We willen minder en schonere voertuigkilometers realiseren We stimuleren en ondersteunen de overstap naar duurzame vormen van mobiliteit. Waar nodig reguleren we dit. De gemeente wil dit bereiken door deelmobiliteit te vergroten enmeer schone (bestel)auto’s en door minder zakelijke kilometers binnen de gemeentegrens te laten rijden.

Economie We willen dat bedrijven zich op de meest wenselijke plek kunnen vestigen De bedrijvigheid in Waddinxveen ontwikkelt zich goed. Soms levert dit een spanningsveld op met de leefbaarheid van het dorp. We willen dat een groene en prettige leefomgeving niet wordt aangetast door bedrijven. We willen dat winkels en horeca nabij en toegankelijk zijn voor inwoners De situering van detailhandel moet passen, mede gelet op de groei van Waddinxveen. Winkels en horeca moeten toegankelijk zijn voor inwoners en nabij inwoners zijn, zeker als zij minder mobiel zijn. Ruimtelijke ordening We willen een goede balans tussen het behoud van de beste eigenschappen en groei van Waddinxveen We streven naar een goede balans tussen woningbouw, ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Daarnaast willen we op de korte en middellange termijn inzetten op het ontwikkelen van inbreidingslocaties. Op wijkniveau willen we voldoende (groene) voorzieningen. Duurzaamheid We willen deze periode flinke stappen zetten in het realiseren van de doelstellingen uit het koersdocument duurzaamheid De transities op het gebied van warmte en energie, klimaatadaptie, biodiversiteit en grondstoffengebruik zijn ingrijpend voor iedereen.

De doelstellingen die eraan gekoppeld zijn, zijn ambitieus en vergen van inwoners, het bedrijfsleven en alle overheden serieuze inspanningen. De vraagstukken zijn complex en kennen verschillende mogelijke oplossingsrichtingen met bijbehorende onzekerheden. Een integrale inzet op alle vier de transities is 16 Groeiende gemeente

daarbij belangrijk. Immers de transities versterken elkaar. Aandacht voor haalbaarheid en betaalbaarheid voor inwoners is van groot belang. Ook moet het voor inwoners en verenigingen van eigenaren duidelijk zijn welke duurzaamheidsmaatregelen op welk moment zinvol zijn. We willen onzekerheden die gepaard gaan met de energie- en warmtetransitie zoveel mogelijk wegnemen voor inwoners en ondernemers Wat betekent bijvoorbeeld het voldoen aan onze energieopgave voor onze leefomgeving? Dit vergt duidelijke en tijdige keuzes van de gemeente op het gebied van de energie-infrastructuur op wijkniveau. In deze bestuursperiode perspectief bieden aan onze inwoners weegt daarbij het zwaarst.

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Wonen We voeren het uitvoeringsprogramma van de woonzorgvisie uit De gemeente Waddinxveen heeft de ‘Woonzorgvisie Waddinxveen 2035’ in december 2022 vastgesteld. In de woonzorgvisie staan de ambities van de gemeente voor de lange termijn. Het uitvoeringsprogramma hoort bij de woonzorgvisie. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven welke maatregelen in de jaren tot en met 2027 worden genomen om de ambities uit de woonzorgvisie te realiseren. We passen het uitvoeringsprogramma aan wanneer nodig. Bijvoorbeeld omdat er door ontwikkelingen nieuwe maatregelen nodig of mogelijk zijn. Ook evalueren we de maatregelen elk jaar: zo wordt duidelijk wat er al is bereikt en wat extra aandacht nodig heeft. We actualiseren het woningbouwprogramma In het woningbouwprogramma laten we zien welke verschillen in woningen (type en prijsklasse) en woonmilieu we in Waddinxveen willen bereiken in de komende jaren. Het woningbouwprogramma is steeds in beweging en wordt elk jaar bijgewerkt. Bij het bijwerken gaan we uit van ontwikkelingen in de markt en de vraag in Waddinxveen en de regio Midden-Holland. Het lokale woningbouwprogramma maakt onderdeel uit van de Regionale Projectenlijst Woningbouw (RPW) Midden-Holland. Elk jaar wordt de regionale projectenlijst naar de Provincie Zuid-Holland gestuurd voor goedkeuring.

Het woningbouwprogramma moet namelijk aansluiten bij de woningbehoefte in Zuid-Holland. Het goedkeuren van de projectenlijst door de provincie is een belangrijke eerste stap in het proces tot het realiseren van woningbouwplannen. We maken jaarlijks prestatieafspraken We hebben onze partners nodig om tot uitvoering van het woonbeleid te komen. Woonpartners en de stichting Huurdersbelangen Regio Hollands-Midden (HRHM) zijn onze partners op het gebied van wonen. In vervolg op de Woonzorgvisie is eind 2023 een raamovereenkomst prestatieafspraken 2024-2027 gesloten met Woonpartners Midden-Holland en HRHM. In de raamovereenkomst staat wat er nodig is om jaarlijks tot prestatieafspraken te komen. Prestatieafspraken zijn samenwerkingsafspraken. Woonpartners en HRHM geven in de prestatieafspraken aan hoe zij een bijdrage leveren aan de uitvoering van de Woonzorgvisie. Elk jaar opnieuw wordt door Woonpartners en HRHM aangegeven hoe ze de uitvoering van het woonbeleid mogelijk willen maken. We ronden de notitie tijdelijke huisvesting af De woningmarkt is op dit moment ingericht op mensen die de tijd hebben om te zoeken naar een woning. Bij spoed is het lastig om (snel) een woning te vinden. Naast traditionele woningbouw, kijken we ook naar minder traditionele oplossingen om de wooncrisis tegen te gaan. Dit is noodzakelijk omdat de woningbehoefte groot is.

We brengen in beeld welke doelgroepen geholpen kunnen zijn bij tijdelijke huisvesting en welke oplossing dit kan bieden voor de korte en middellange termijn. Voor bijvoorbeeld arbeidsmigranten en spoedzoekers biedt tijdelijke huisvesting uitkomst. Denk bijvoorbeeld aan flexwoningen. Meestal kan een project met flexwoningen in een kortere tijd worden gerealiseerd dan het ontwikkelen van een regulier bouwproject. We maken duidelijk waar in de gemeente tijdelijke huisvesting mogelijk is. We onderzoeken of het ‘Woonwagenbeleid 2016’ geactualiseerd moet worden In de woonzorgvisie zijn onder andere de woonwagenbewoners als aandachtsgroep benoemd. Het Woonwagenbeleid richt zich op behoud of versterking van de leefbaarheid en kwaliteit van wonen op de woonwagenlocaties. We gaan in 2024 onderzoeken of het gemeentelijke ‘Woonwagenbeleid 2016’ aan actualisatie toe is door het lokale beleid te toetsen aan ‘Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid’ van het Rijk. We vertalen de uitkomsten van de regionale woonzorgvisie naar lokaal beleid De regio Midden-Holland heeft eind 2022 een analyse afgerond naar wonen en zorg in de vijf regiogemeenten (onderzoek ‘Nog Langer Thuis in Midden-Holland’). De doelgroep van de analyse zijn ouderen met een (toekomstige) lichte of zware zorgbehoefte en mensen met lichamelijke, verstandelijke en psychische beperking.

In 2023 wordt een regionale woonzorgvisie opgesteld en opgeleverd in 2024. In de regionale visie worden, naast de regionale opgaven, ook de opgaven op gebied van wonen en zorg per gemeente geformuleerd. Dit kan 17 Groeiende gemeente

betekenen dat lokaal beleid aangepast of nieuw opgesteld moet worden. Hiervoor is een budget van € 25.000 nodig in 2024 en mogelijk formatie voor de uitvoering hiervan vanaf 2025. We geven uitvoering aan nieuwe landelijke wetgeving op gebied van wonen Naar verwachting treedt de nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting in werking op 1 januari 2024. We brengen de consequenties van deze nieuwe wetgeving in beeld. Zodat we onze projecten en beleid kunnen aanpassen. Denk hierbij aan het bijstellen van woningbouwprogramma’s, de woonzorgvisie en de huisvestingsverordening. Hiervoor is budget van € 50.000 nodig in 2024 en mogelijk formatie voor de uitvoering hiervan vanaf 2025. Bereikbaarheid We werken samen met provincie en gemeenten in Beter Bereikbaar Gouwe (BBG) We werken samen met gemeenten in de buurt, de Regio Midden-Holland en de Provincie Zuid-Holland om de bereikbaarheid en leefbaarheid in het gebied op en rond de Gouwe te verbeteren. Hiervoor zijn verschillende maatregelen in voorbereiding, zoals nieuwe fietspaden en vaarwegmaatregelen aan de Gouwe. We stellen een uitvoeringsplan op om een doorfietsroute in Waddinxveen te verbeteren. Bij de uitvoering proberen we zoveel mogelijk aan te sluiten bij geplande herinrichtingen en gebiedsontwikkelingen. In 2023 wordt het regionaal plan van aanpak opgesteld en in 2024 wordt dit uitgewerkt in een lokaal uitvoeringsplan.

We ondersteunen de provincie bij de vaststelling van het inpassingsplan N207-Zuid Het project N207 Zuid heeft als doel dat Boskoop, Hazerswoude-Dorp en Waddinxveen bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig blijven. De komende jaren wordt dit gebied steeds drukker en vinden er diverse gebiedsontwikkelingen plaats. De N207-Zuid voorziet in de aanleg van de Bentwoudlaan, Verlengde Bentwoudlaan, Verlengde Beethovenlaan, een aantal maatregelen in Hazerswoude-Dorp, een ecologische verbindingszone langs de Bentwoudlaan en de Kleikade en fietspaden langs de Kleikade en Maaltocht. De aanleg van deze wegen kan pas plaatsvinden nadat o.a. het inpassingsplan N207-Zuid is vastgesteld en onherroepelijk is geworden. We werken continue aan de verbetering van de verkeersveiligheid in Waddinxveen We nemen deel aan de regionale werkgroep om verkeersveiligheid te verbeteren. Via deze regionale werkgroep worden verkeersveiligheidsacties georganiseerd, waar we ook in Waddinxveen aan meedoen. We vragen hierbij specifiek aandacht voor veiligheid in schoolzones en op rotondes. In 2023 hebben we de motie om een aantal verkeersknelpunten bij rotondes op te lossen uitgevoerd. De financiële gevolgen worden niet, zoals in de motie gevraagd, meegenomen bij deze begroting. Deze worden meegenomen bij de tweede Burap van 2023.

In deze begroting zijn alle budgetten voor het oplossen van verkeersknelpunten reeds geoormerkt als oplossen verkeersknelpunten. Hiermee geven we uitvoering aan de motie hierover die bij de kaderbrief is aangenomen. Omschrijving:

soort budget