Programmabegroting 2022-2025

Programmabegroting 2022 – 2025

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 4 1. Participatie in samenhang ................................................................................................................... 6 2. Mens in ontwikkeling ......................................................................................................................... 12 3. Dorp in Ontwikkeling .......................................................................................................................... 17 4. Leefbaar Dorp .................................................................................................................................... 26 5. Bestuur in samenhang ....................................................................................................................... 31 6. Ov. algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .............................................................................. 36 Paragraaf 1 Lokale heffingen ................................................................................................................

43 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 49 Paragraaf 4 Financiering ....................................................................................................................... 55 Paragraaf 4 Financiering ....................................................................................................................... 58 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 62 Paragraaf 6 Verbonden partijen ............................................................................................................ 65 Paragraaf 7 Grondbeleid ....................................................................................................................... 68 Financiële begroting Staat van baten en lasten .................................................................................................................. 77 Toelichting op het overzicht van baten en lasten .............................................................................. 78 Uiteenzetting van de financiële positie ..............................................................................................

84 Bijlagen Bijlage 1: Samenvatting nieuw beleid 2022-2025 .............................................................................. 90 Bijlage 2: Overzicht nog te realiseren ombuigingen 2022-2025 ........................................................ 91 Bijlage 3: Meerjareninvesteringsprogramma 2022-2025 ................................................................... 92 Bijlage 4: Incidenteel lasten en baten ................................................................................................ 93 Bijlage 5: Overzicht reserves 2022-2025 ........................................................................................... 95 Bijlage 6: Staat van voorzieningen 2022-2025 .................................................................................. 99 Bijlage 7: Taakvelden ....................................................................................................................... 101 Bijlage 8: Subsidies .......................................................................................................................... 103

2

Voorwoord Voor u ligt de Programmabegroting 2022 - 2025. De laatste in deze college- en raadsperiode. De start van het begrotingsproces kende vele onzekerheden. Er was geen duidelijkheid of het Rijk de structurele tekorten in de Jeugdzorg zou compenseren en hoe het Rijk het geld voor het gemeentefonds zou verdelen over de gemeenten. Volgens de kaderbrief was ons doel om een begroting aan de raad aan te bieden die voor de begrotingsjaren 2022 en 2023 in evenwicht is. Dat doel is meer dan behaald. We presenteren u een structureel sluitende begroting 2022 - 2025. Voor 2022 is er een positief saldo van € 1.721.000 aflopend naar € 212.000 positief in 2025. Na het vaststellen van de kaderbrief zijn de gevolgen van de meicirculaire verwerkt. Ook is duidelijk geworden hoe we met de tekorten bij Jeugd om mogen gaan. In 2022 boeken we in dat het tekort voor 100% aangevuld wordt door het rijk via de algemene uitkering en vanaf 2023 voor 75%. Het nieuwe kabinet moet nog een definitief besluit nemen over de structurele tekorten in de Jeugdzorg vanaf 2023. Er is een nieuwe verdeling van het gemeentefonds voorgesteld. Voor ons betekent het dat we minder geld ontvangen. Het gaat in 2023 om € 457.000 minder, oplopend naar € 701.000 minder vanaf 2024. We verwachten dat het nieuwe kabinet dit gaat besluiten. Vooruitlopend op dit besluit hebben we het verwerkt in deze Programmabegroting.

Het aantal woningen en inwoners is de afgelopen jaren hard gegroeid. Dit zorgt voor meer inkomsten maar ook voor meer kosten. We planten de komende 10 jaar 3000 extra bomen en meer groen. Er zijn meer wegen die onderhouden moeten worden. Het aantal aanvragen voor een omgevingsvergunning en voor voorzieningen in het sociaal domein stijgt met het aantal inwoners. Om dat werk aan te kunnen, moet het aantal medewerkers van de gemeente mee groeien. Daarom komen er vanaf 2022 ruim 11 arbeidsplaatsen bij. De Onroerende Zaakbelasting (OZB) wordt niet verhoogd voor 2022. De afvalstoffenheffing (gemeentelijke belasting voor afval) zal wel stijgen door stijgende kosten. De rioolheffing stijgt ook volgens het Gemeentelijk waterplan 2021-2025. Voor het project Beter Bereikbaar Gouwe (een project van provincie en gemeenten rondom de Gouwe om de doorstroming van het verkeer te verbeteren) wordt in 2022 € 25.000 in een reserve gestort. In 2024 is een investering van € 1.270.000 gepland voor een snelfietsroutenetwerk. Deze begroting ‘kijkt’ tot en met 2025. Na 2025 zijn er ook grote financiële uitdagingen. We krijgen dan te maken met de structurele lasten van de Omgevingswet, het Klimaatakkoord, de Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WKB). Omdat nog onzeker is of het rijk hiervoor geld beschikbaar stelt, zijn de lasten in deze begroting vooral verwerkt als incidenteel nieuw beleid.

Het Uitvoeringsprogramma Maatschappelijk Vastgoed werkt ook door na 2025, net als nieuw beleid als gevolg van een Coalitieakkoord na de Gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022. Ook de financiële gevolgen van de Toekomstvisie zwembad 2030 zijn nog onbekend. Waddinxveen groeit. We willen Waddinxveen gezond houden. Een plaats waar het fijn is om te wonen en te werken. Daarom zorgen we niet alleen dat Waddinxveen bereikbaar blijft, maar ook dat Waddinxveen groen blijft en groener wordt. Voor een gezond Waddinxveen, is een gezond huishoudboekje nodig. Dat is, ondanks alle uitdagingen, met deze begroting gelukt. We zien deze uitdagingen met vertrouwen tegemoet. Als college en gemeenteraad staan we voor de taak om samen met inwoners, bedrijven en organisaties het beste te zoeken voor Waddinxveen. Met elkaar voor Waddinxveen. Het college van B&W Waddinxveen, 5 oktober 2021

3 Voorwoord

Begroting 2022 in één oogopslag De begroting van 2022 van de gemeente Waddinxveen in één oogopslag: hoe makkelijk is dat! Het laat zien hoeveel geld er binnenkomt, waar we het aan uitgeven en wat we allemaal gaan doen in het nieuwe jaar. Voor wie meer wil weten: de volledige begroting staat op onze website.

Verwachte inkomsten 2022

€ 104.258 Overige baten

€ 12.166

Overige bijdragen Rijk

€ 5.935

Participatie in samenhang

€ 26.915

.

We werken aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen en inwoners hun mogelijkheden en talenten kunnen ontwikkelen. Dit doen we door de inwoner centraal te stellen en zorg op maat te bieden. Waar het kan werken we samen met gemeenten in de regio. Daarnaast doen we lokaal mee aan een koplopertraject cliëntondersteuning en versterken we de samenwerking met huisartsen. Zo sturen we op passende zorg en ondersteuning. Hiermee voorkomen we problemen of terugval en wordt de kans op zwaardere én duurdere zorg kleiner. Wat gaan we doen in 2022? • We blijven inwoners helpen om financiële problemen te voorkomen. De pilot om zo vroeg mogelijk te zien waar schulden ontstaan breiden we uit • We blijven ons inzetten om te voorkomen dat inwoners een uitkering nodig hebben. Inwoners met een uitkering begeleiden we naar werk • We blijven proberen de kosten voor de jeugdzorg te beheersen door afspraken met aanbieders en de toepassing van budgetplafonds • We beginnen regionaal met de gezamenlijke voorbereidingen voor een nieuw inkooptraject voor de Jeugdzorg

Afvalstoffen- en rioolheffing

€ 7.169

Onroerende zaakbelasting

€ 7.881

Grondbeleid

€ 24.202 Algemene uitkering gemeentefonds

€ 46.905

Mens in ontwikkeling

€ 10.736

Ons doel is dat iedereen in Waddinxveen mee kan doen en zijn talenten kan ontwikkelen. We willen dat de basisvoorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, welzijn, cultuur en gezondheid op orde zijn en bereikbaar zijn voor alle inwoners. Op die manier zorgen we ervoor dat iedereen in Waddinxveen op een prettige, gezonde manier kan wonen. En dat iedereen zo lang mogelijk zichzelf kan blijven redden. Wat gaan we doen in 2022? • We blijven sport, spel en bewegen stimuleren, samen met het Sportplatform • We helpen anderen om Waddinxveen gezonder te maken • We helpen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven (laaggeletterden) • We voeren het nieuwe cultuurbeleid uit en zetten daar een cultuurmakelaar voor in • We hebben aandacht voor voldoende huisvesting van onderwijs en kinderopvang. En bouwen daarom schoollokalen in Park Triangel

Dorp in ontwikkeling

€ 27.823

Waddinxveen ligt op de grens van stad en platteland: de zuidelijke Randstad en het Groene Hart liggen beide om de hoek. Er zijn goede voorzieningen, de sociale cohesie is sterk, er is werkgelegenheid en er is een rijk verenigingsleven. Waddinxveen is goed bereikbaar. Er zijn drie treinstations en de snelwegen A12 en A20 zijn in de buurt. Dit alles maakt Waddinxveen een aantrekkelijke gemeente en dat willen we graag zo houden! Wat gaan we doen in 2022? • We stellen een Omgevingsvisie op met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties • We voeren de Woonvisie Waddinxveen 2018-2022 uit • We nemen deel aan het programma Beter Bereikbaar Gouwe • Samen met het bedrijfsleven en het onderwijs voeren we het Economisch Koersdocument uit • We ronden de nieuwe duurzaamheidsvisie af

Verwachte uitgaven 2022

€ 102.537 Participatie in samenhang

€ 26.915

Mens in ontwikkeling

€ 10.736

Dorp in ontwikkeling

€ 27.823

Leefbaar dorp

€ 13.548

Leefbaar dorp

€ 13.548

We willen een aantrekkelijke gemeente zijn waar het prettig is om te wonen, werken en recreëren. Een schone en veilige openbare ruimte helpt bij de leefbaarheid van Waddinxveen. Om de leefomgeving samen te onderhouden, rekenen we op onze inwoners, ondernemers en andere betrokkenen. Wat gaan we doen in 2022? • We geven uitvoering aan het Projectenboek Openbare Ruimte 2021-2024 • We geven uitvoering aan de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2022-2025 • We geven uitvoering aan het Uitvoeringsplan Groen 2021-2024 • We voeren parkeeronderzoek uit en geven uitvoering aan het nieuwe parkeerbeleid • We geven uitvoering aan het Rijksprogramma ‘Van Afval naar Grondstoffen (VANG)

Bestuur in samenhang

€ 5.887

De wereld om ons heen verandert snel. Denk bijvoorbeeld aan de veranderende relatie tussen inwoners en overheid. Dat heeft invloed op de rol van de raad, het college en de gemeentelijke organisatie. Daarnaast heeft de digitale wereld effect op onze dienstverlening. Hier willen we zo goed mogelijk op inspelen. Ondanks alle veranderingen blijft veiligheid een basisvoorwaarde. Aandacht voor het voorkomen van overlast en criminaliteit is hierbij belangrijk. De samenwerking met de regio blijft ook een belangrijke rol spelen voor Waddinxveen. Wat gaan we doen in 2022? • We gaan niet alleen werken met een kinderburgemeester, maar ook met een kinderraad • We versterken onze regionale samenwerking op verschillende beleidsterreinen • We sluiten de acties uit de leidraad Samenlevingsparticipatie en het uitvoeringsplan Dienstverlening zoveel mogelijk af en beslissen of we voor 2023 en verder nieuwe plannen maken • We bezoeken de wijken regelmatig en zijn aanwezig in de buurt • We gaan verder met het voorkomen van ondermijning

Bestuur in samenhang

€ 5.887

Algemene dekkingsmiddelen

€ 13.201

Stortingen in reserves

€ 4.427

We zijn blij dat we een sluitende meerjarenbegroting hebben. Wel hebben we te maken met meerdere financiële uitdagingen. Denk aan de definitieve compensatie van de tekorten in de Jeugdzorg. Ook zijn de kosten Omgevingswet, Klimaatakkoord en Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WKB) nog onzeker en niet structureel ingeboekt. De moeilijke formatie sinds de tweede kamer verkiezingen 2021 helpt niet mee om die duidelijkheid te krijgen. Daarnaast heeft het Uitvoeringsprogramma maatschappelijk vastgoed ook in 2026 nog extra structurele lasten tot gevolg. In 2022 komt er na de verkiezingen een nieuw Coalitieakkoord/Collegeprogramma inclusief de Toekomstvisie zwembad 2030. We zien deze uitdagingen met vertrouwen tegemoet en gaan ze zoveel mogelijk met elkaar aan. Want Waddinxveen maken we samen.

Leeswijzer Structuur Programma’s Het collegeprogramma en de begroting is opgebouwd rondom de volgende programma’s: Hoofdstuk 1: Participatie in samenhang. Hoofdstuk 2: Mens in ontwikkeling. Hoofdstuk 3: Dorp in ontwikkeling. Hoofdstuk 4: Leefbaar dorp en Hoofdstuk 5: Bestuur in samenhang. Elk programma kent onderliggende beleidsproducten. Programma

Beleidsproducten

Participatie in samenhang

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Jeugd Werk Inkomen

Mens in ontwikkeling

Volksgezondheid Educatie Nieuwe en kwetsbare groepen Kunst en cultuur Sport

Dorp in ontwikkeling

Ruimtelijke ordening Grondbeleid Verkeer Duurzaamheid & Milieu Economie Wonen

Leefbaar dorp

Groen en water Wegen Riolering Afval

Bestuur in samenhang

Algemeen bestuur Dagelijks bestuur Publiekszaken Openbare orde en veiligheid Wijkregie Brandweer

Alle programma’s zijn inhoudelijk op dezelfde wijze ingedeeld. Vanuit het maatschappelijk vraagstuk kaderen we op hoofdlijnen onze opgave. Deze is ingevuld op basis van de 3 W-vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat het kosten? Hierbij worden de beleidsmatige en financiële gevolgen van nieuw beleid inhoudelijk toegelicht. Bij de toelichting op de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn er de volgende aandachtspunten: De informatie over welke taakvelden bij een programma behoren is opgenomen in de Bijlage Taakvelden; De informatie over welke toekomstige investeringen bij een programma behoren is opgenomen in de Bijlage 3 – Meerjareninvesteringsprogramma 2022 – 2025; De toelichtingen op de reserves en voorzieningen bij een programma zijn staan in Bijlage 5 – Overzicht reserves 2022 – 2025 en de Bijlage 6 – Staat van voorzieningen 2022 – 2025 en De toelichting op de risico’s bij een programma zijn opgenomen in Paragraaf 2 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

4 Leeswijzer

Verwerking 1e Burap 2021 In de Staat van baten en lasten en de financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn in deze begroting de begrotingswijzigingen meegenomen tot en met de raadsvergadering van 7 juli 2021. In de begrotingscijfers 2022 – 2025 zijn tevens de structurele gevolgen van de 1e Burap 2021 meegenomen, waarover de raad heeft besloten in de raadsvergadering van 22 september 2021. De financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ hebben met name betrekking op de verschillen tussen de begrotingsjaren 2021 – 2022 Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Er is specifiek aandacht voor onderwerpen waar politieke of financiële risico’s aan verbonden zijn. Financiële begroting De financiële begroting bevat specifieke financiële overzichten en toelichtingen op exploitatie en balansposten. Het betreft onder andere het overzicht van baten en lasten, een toelichting op het overzicht van baten en lasten en een uiteenzetting van de financiële positie. Bijlagen De Programmabegroting wordt gecompleteerd met een aantal bijlagen.

5 Leeswijzer

Programma: Participatie in samenhang

1. Participatie in samenhang Maatschappelijk vraagstuk We willen dat iedereen in Waddinxveen op voet van gelijkheid kan meedoen in de samenleving We streven dus naar een inclusieve samenleving. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties geven we daaraan invulling. De mogelijkheden, talenten en eigen regie van onze inwoners staan daarbij voorop. We hanteren de volgende uitgangspunten:  Veel aandacht voor preventie (het voorkomen van hulpvragen en kosten)  Integraliteit en maatwerk (dat past bij de vraag)  Iedereen doet mee  Duurzaamheid en nazorg  Samenredzaamheid Elk uitgangspunt geeft handvatten voor het aanpakken van verschillende soorten hulpvragen We vergoeden kosten van vervoer voor bepaalde groepen van inwoners Om aan de samenleving deel te kunnen nemen, kan vervoer een probleem zijn. Wij vergoeden in bepaalde situaties kosten van het vervoer. Thema’s waar aandacht voor is In het beleidskader voor het Sociaal Domein zijn thema’s genoemd waarmee we aan de slag zijn gegaan. Bij het bepalen van de thema’s zijn trends en signalen opgehaald bij professionals en (belangen-) organisaties. Thema’s waar de komende jaren aandacht voor moet zijn:  Gezond opgroeien in Waddinxveen  Leven met voldoende middelen  Mantelzorgers en (zorg)vrijwilligers  Wonen  Huiselijke relaties  Mentaal welbevinden Een hulpvraag kan op meerdere leefgebieden spelen.

Regionale samenwerking in het sociaal domein We kunnen als gemeente niet alles alleen uitvoeren. Daarom pakken we de uitvoering van opgaven en veranderingen binnen het Sociaal Domein voor een deel samen op met de gemeenten in de regio. De kosten van de Jeugdhulp houden we zo goed als mogelijk onder controle door maatregelen Zoals alle gemeenten moet ook Waddinxveen de kosten voor Jeugdhulp beperken. Met maatregelen proberen we de groei van de kosten te verminderen of terug te dringen. Dat doen we bijvoorbeeld door afspraken met aanbieders bij de inkoop van het zorgaanbod en de toepassing van budgetplafonds. We geven dan vooraf aan tot welk bedrag uitgaven mogen worden gedaan. We maken ook afspraken met externe verwijzers, zoals de huisartsen, over een werkwijze die leidt tot lagere kosten. Met de organisaties waarmee we samenwerken geven we veel aandacht aan het voorkomen van hulpvragen en de kosten die daardoor kunnen ontstaan. We zorgen dat organisaties daar tijd voor hebben en ook lichtere vormen van hulp kunnen bieden die niet zo kostbaar zijn. De financiële gevolgen van de coronacrisis voor het gemeentelijk sociaal domein zijn nog onbekend Het is nog onduidelijk wat de economische gevolgen van de coronacrisis zullen zijn en hoe die doorwerken in 2022.

Wat betreft werkloosheid onder jongeren en arbeidsparticipatie zien we geen of maar kleine afwijkingen in de afgelopen periode. Wel is het zo dat de landelijke steunmaatregelen voor bedrijven nog beperkt worden.

Wat willen we bereiken? Gezond opgroeien in Waddinxveen We hebben laagdrempelige, toegankelijke en herkenbare hulp en zorg voor jeugdigen Voor het thema Gezond opgroeien geldt dat iedere jongere uit Waddinxveen in de jeugdzorg de zorg krijgt die nodig is en dat hulp altijd direct bereikbaar is als de situatie daarom vraagt.

6 Participatie in samenhang

Leven met voldoende middelen Ons doel is om het aantal inwoners met schulden te verminderen Leven met voldoende middelen is niet voor al onze inwoners vanzelfsprekend. Door de corona-situatie hebben we dit doel moeten wijzigen naar minimaal het gelijk blijven van het aantal inwoners dat zich aanmeldt voor schuldhulpverlening. Landelijk stijgt het aantal uitkeringsgerechtigden Voor het aantal uitkeringsgerechtigden is landelijk de aanname dat dit nog stijgt tot en met 2022. We willen onder het landelijk gemiddelde van de stijging blijven. Mantelzorgers en (zorg)vrijwilligers Mantelzorgers moeten zich gewaardeerd en ondersteund voelen Bij het langdurig onbetaald zorgen voor een ander hebben we het over mantelzorgers. We willen dat inwoners die een langere tijd onbetaald veel zorgen voor een familielid, vriend, vriendin of buurtgenoot zich gewaardeerd en ondersteund voelen. We willen voorkomen dat het langdurig onbetaald zorgen te zwaar wordt. Wonen We proberen genoeg passende en betaalbare woningen te hebben in Waddinxveen Bij het thema Wonen richten we ons op samenwerking met de woningcorporatie en zorgpartijen. Met hen willen we bereiken dat er lokaal voldoende passende en betaalbare woningen beschikbaar zijn voor inwoners uit kwetsbare groepen.

We denken daarbij extra aan jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg en inwoners die op zoek zijn naar wonen waaraan zorg is verbonden. We willen ook dat het aantal Waddinxveense inwoners in beschermd wonen of de daklozenopvang afneemt of gelijk blijft. We gaan in het collegeprogramma uit van de Woonvisie Waddinxveen 2018 – 2022. Door maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende zorgvragen maken we onze visie op wonen met zorg een onderdeel van de woonvisie die in 2022 wordt gemaakt. Huiselijke relaties Iedere Waddinxvener moet een veilig thuis hebben We leggen bij het thema huiselijke relaties de nadruk op veiligheid. De thuissituatie moet voor iedere inwoner veilig zijn. We willen een blijvende oplossing vinden voor de aanpak van huiselijk geweld. Mentaal welbevinden We zien problemen vroeg en starten de hulp ook vroeg Bij het thema Mentaal welbevinden zijn onze nieuwe taken op het gebied van inburgering en jeugdproblematiek hoofdpunten. We zetten in op het vroeg opmerken van problemen en het in gang zetten van hulp. We richten ons daarbij op de kortere en de langere termijn.

Wat gaan we daarvoor doen in 2022? Gezond opgroeien in Waddinxveen We verbeteren en versterken de zelfredzaamheid op een betaalbare wijze We verbeteren en versterken de zelfredzaamheid van jeugdigen en van ouders/verzorgers in hun rol als opvoeder. De samenwerking met het onderwijs verstevigen we bijvoorbeeld via de lokaal educatieve agenda. We zetten in op het verbeteren en het laten doorgaan van zorg na de leeftijd van 18 jaar. Bij de centrumgemeente Gouda worden tot en met 2021 de structurele lasten regionale samenwerking sociaal domein betaald uit incidentele overschotten op baten, zoals beschermd wonen. Vanaf 2022 moeten de samenwerkende gemeenten structureel gaan bijdragen. De lasten daarvan bedragen € 142.000 structureel met ingang van 2022 oplopend naar € 163.000 in 2025. Met de regiogemeenten in Midden-Holland gebruiken we de mogelijkheden (binnen de inkoopafspraken) om kosten in de hand te houden of om bij te sturen. Het regionaal programma sturen op kosten geeft hieraan richting. We maken de kosten van zorgtrajecten duidelijk en met verwijzers van buiten de gemeentelijke organisatie gaan we daarover regelmatig in gesprek. We werken daarmee aan kostenbewustzijn. In het bijzonder zullen we gesprekken voeren met huisartsen over de duur en omvang van een verwijzing en de kosten daarvan.

We beginnen met de gezamenlijke voorbereidingen voor een nieuw inkooptraject voor de Jeugdzorg. Op 1 januari 2022 wordt het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet gewijzigd. Dit heeft gevolgen voor lasten en baten in de (meerjaren-)begroting. We gaan hierbij uit van financieel evenwicht. Leven met voldoende middelen We ondersteunen inwoners bij het op orde brengen en houden van hun financiële situatie We ondersteunen inwoners bij het op orde brengen en houden van hun financiële situatie Op 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd. Door deze wijziging is het oppakken van signalen van achterstanden een wettelijke taak van de gemeente geworden. Ziektekostenverzekeraars, 7 Participatie in samenhang

energiemaatschappijen, verhuurders en de waterleverancier geven door welke inwoners in onze gemeente achterstanden hebben. Als gemeente hebben we de plicht om uiterlijk binnen 4 weken contact op te nemen met deze inwoners. Hierdoor wordt voorkomen dat schulden problematisch worden en kunnen we tijdig passende hulp bieden. Het is vooralsnog onduidelijk hoeveel vroegsignalen we daadwerkelijk gaan ontvangen en hoeveel inwoners hulp accepteren. We zijn daarom een pilot gestart in september 2021. Vanaf 2022 is er € 45.000 beschikbaar om de lasten voor vroegsignalering op te vangen. We houden aandacht voor het gebruik en de effecten van de financiële ondersteuningsmaatregelen voor de minima en we gaan na welke vervolgacties nuttig en mogelijk zijn. We zorgen ervoor dat de inwoners weten welke mogelijkheden er zijn voor de ondersteuning van hun inkomen. Dat doen we door onder andere het preventieteam Wadwijzer voldoende onder de aandacht te brengen. We proberen ook te voorkomen dat inwoners een uitkering nodig hebben door hen te helpen aan werk. Daarbij zetten we in op regionale samenwerking met het werkgeversservicepunt. De collectieve zorgverzekering blijft in 2022 zodat laagdrempelige, kwalitatieve en betaalbare medische zorg mogelijk is voor minima.

Het voortzetten van de verzekering na 2022 hangt af van de uitkomsten van het wetsvoorstel “Afschaffen collectiviteitskorting zorgverzekering”. Mantelzorgers en (zorg)vrijwilligers We geven aandacht en bieden hulp bij langdurig onbetaald zorgen voor een ander We laten inwoners die langdurig onbetaald zorgen voor een ander ieder jaar weer weten dat we hun inzet waarderen. Dit doen we door ze een bedankje te geven en we zorgen ervoor dat ze weten waar ze hulp en ondersteuning kunnen krijgen. Daar waar de zorg voor een ander toch even te veel dreigt te worden, zorgen we voor hulp. Dit doen we door vrijwilligers of professionals in te zetten die de zorg tijdelijk over kunnen nemen. Wonen We brengen de vragen van inwoners over wonen in beeld en gaan voor praktische oplossingen We maken de vragen over wonen van verschillende maatschappelijke doelgroepen duidelijk en we werken met onze partner-organisaties aan praktische oplossingen. Waar dat kan maken we afspraken met regiogemeenten en waar dat nodig is kiezen we voor lokale oplossingen. Het leggen van de verbinding tussen wonen en het sociaal domein is zeer wenselijk. We gaan veranderingen in de zorgvragen van inwoners betrekken bij het maken van een nieuwe woonvisie. Lasten: € 55.000 incidenteel in 2022. Sinds 2021 werken we volgens de aanpak Gewoon Thuis aan het realiseren van 10 beschut-wonen-plekken.

Ook verbeteren we snelle uitstroom van cliënten naar regulier wonen. Dit is een lokale verantwoordelijkheid. Voor beschut wonen stelt de regio budget beschikbaar vanuit de compensatieregeling. Het mandaat voor de deeltaken beschermd wonen en de maatschappelijke opvang ligt bij centrumgemeente Gouda. Landelijk is besloten de doordecentralisatie van de maatschappelijke opvang uit te stellen tot nader onderzoek in 2024/2025. Tot die tijd blijft dit een taak van de centrumgemeenten. Huiselijke relaties We blijven aandacht geven aan het verbeteren van de veilige thuissituatie Binnen het thema Huiselijke relaties zetten we in op het vroeg opmerken en voorkomen van vormen van mishandeling en huiselijk geweld. We zorgen ervoor dat onze professionals daarvoor over de juiste middelen en vaardigheden beschikken. We willen dat onze inwoners een zo veilig mogelijke thuissituatie ervaren. Dat geldt voor de opvoeding van jeugdigen, maar ook voor situaties rondom ouderenmishandeling en vechtscheidingen. Waar dat nodig is bieden we opvang of andere voorzieningen waaraan behoefte is. Het is een wettelijke taak om dat te organiseren. Aan dit vraagstuk werken we in regionaal verband, maar we hebben ook een lokaal uitvoeringsplan.

Mentaal welbevinden Mentaal welbevinden is belangrijk, we willen depressies en burn-outs voorkomen Bij het thema Mentaal welbevinden richten we ons op meerdere aandachtsgebieden. Vanuit de Wet Inburgering organiseren we waar dit kan samen met regiogemeenten een passend aanbod bij onderwerpen als: leren, werken, inburgeren en maatschappelijke begeleiding. Daarvoor stellen we per statushouder een Persoonlijk Integratie Plan (PIP) op waarin het aanbod van een gecombineerd inburgerings- en (arbeids-)participatietraject is vastgelegd. We maken afspraken met aanbieders over een aanpak voor het voorkomen van depressies en burn-outs onder jongeren. Met het plan van aanpak volumebeheersing specialistische GGZ proberen we met de gemeenten in de regio een verschuiving van specialistische GGZ naar basis GGZ in gang te zetten. Samen met het preventieteam Wadwijzer werken we aan de monitor voor het tijdig opmerken van problemen en het in gang zetten en volgen van hulp.

8 Participatie in samenhang

Beleidsindicatoren Jeugd Indicator

Jaar Eenheid

W'veen Midden-H. Zuid-H.

Werkloze jongeren

2019 % werklozen 16-22 jarigen

1

1

2

Kinderen in een uitkeringsgezin

2019 % kinderen tot 18 jaar

3

4

8

Jongeren met jeugdhulp

2020 % van alle jongeren tot 18 jr

8,5

10,3

10,2

Jongeren met delict voor rechter

2019 % 12-21 jarigen

1

1

1

Jongeren met jeugdbescherming

2020 % van alle jongeren tot 18 jr

1,7

1,5

1,1

Jongeren met jeugdreclassering

2019 % van alle jongeren 12-23 jr

0,3

0,3

0,5

Wmo Indicator

Jaar Eenheid

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

2020 Aantal per 10.000 inwoners

W'veen Midden-H. Zuid-H. 420

557

631

Werk en inkomen Indicator

Jaar Eenheid

W'veen Midden-H. Zuid-H.

Banen

2020 Aantal per 1.000 inwoners 1564 jaar

758,1

711,5

739,4

Netto arbeidsparticipatie

2020 % werkzame beroepsbevolking t.o.v. (potentiële) beroepsbevolking

71,6

70,3

67,4

Lopende re-integratie voorzieningen

2020 Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar

65,6

127,9

217,5

Personen met een bijstandsuitkering

2020 Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder

225,8

311,8

565,5

Verbonden partijen Promen We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt De gemeente Waddinxveen heeft belang bij de organisatie Promen gezien het feit dat deze een (beschutte) werkplek kan bieden. Hiernaast ondersteunt de organisatie bij het ontwikkelen van passende (garantie-)banen. Het hebben van werk is belangrijk voor het gevoel dat je maatschappelijk van betekenis bent. Hiermee draagt Promen bij aan een inclusieve samenleving en het verminderen van het aantal inwoners in de bijstand. Sinds 1 januari 2018 is er hiervoor een nieuwe samenwerkingsrelatie tussen Promen en de gemeenten, waaronder Waddinxveen. De hierover in 2017 regionaal gemaakte afspraken hebben betrekking op de periode 2018-2025. De uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening blijft voor Promen binnen de Gemeenschappelijke Regeling de belangrijkste taak. ProWork, is een onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Promen. Gemeenten nemen daar ook individueel diensten af zodat die zoveel mogelijk aansluiten bij de behoefte van de betreffende gemeente.

9 Participatie in samenhang

Overige samenwerking Jeugdhulp en WMO De uitvoeringsorganisatie Regionale Dienstverlening Sociaal Domein (RDS) bij de gemeente Gouda doet voor de gemeenten in Midden-Holland de inkoop en het contractmanagement bij de aanbieders van maatwerkvoorzieningen jeugdhulp en WMO. Daarnaast levert het RDS de rapportage en analyse van het zorggebruik en coördineert de verantwoording en bijbehorende bestuurs-/ accountantsverklaringen. Centrumtaken Gouda We werken regionaal samen met de andere gemeenten in Midden-Holland bij centrumtaken die de gemeente Gouda overdraagt. Het gaat om taken op het gebied van maatschappelijke zorg, een verzamelnaam voor zorg en ondersteuning aan mensen met een psychische kwetsbaarheid.

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

-28.351

-27.375

-26.673

-26.584

-26.581

-26.573

Baten

8.400

6.376

5.792

5.792

5.792

5.792

-242

-220

-208

-208

-21.123

-21.012

-20.996

-20.989

-20.996

-20.989

Programma 1

Nieuw beleid Lasten Baten Saldo voor bestemming Stortingen Onttrekkingen

Saldo na bestemming

-19.951

-20.999

-295

-1.116

50

237

10

1

-20.196

-21.878

-21.113

-21.011

Bedragen x € 1.000 Toelichting Incidentele lasten corona In 2021 was er € 213.000 beschikbaar voor extra ondersteuning van jeugd, jongeren, ouderen en kwetsbaren. Incidentele en structurele lasten preventieteam In 2021 was er € 253.000 beschikbaar voor het project koplopertraject cliëntondersteuning en de maatschappelijke begeleiding statushouders. Deze lasten worden voor € 208.000 gedekt uit de Reserve Koplopersgemeente cliëntondersteuning. Vanaf 2022 is € 50.000 meer beschikbaar voor de wet inburgering. Structurele lasten Wet Sociale Werkvoorziening De gemeentelijke bijdrage aan Promen daalt vanaf 2022 met € 232.000 ten opzichte van 2021 vanwege een daling van het aantal Wsw arbeidsplaatsen. Incidentele baten geëscaleerde zorg 18+ In 2021 ontvingen we € 600.000 van de gemeente Gouda. Dit bedrag was onderdeel van het overschot in de Reserve Beschermd wonen, maatschappelijk opvang en vrouwenopvang. Bij de 2 e Burap 2020 is besloten dit bedrag toe te voegen aan de Egalisatiereserve Sociaal Domein. Incidentele lasten geëscaleerde zorg 18In 2021 waren er extra middelen beschikbaar van € 71.000 voor de caseloadverlichting van de jeugdbescherming.

10 Participatie in samenhang

Incidentele lasten en baten maatwerkdienstverlening 18In 2021 ontvingen we extra Rijksmiddelen voor de aanpak jeugdzorg. Hiervan is in 2021 € 150.000 beschikbaar gesteld bij 1e Burap 2021. Het restantbedrag van € 516.000 is gestort in de Egalisatiereserve Sociaal Domein. Structurele lasten sociaal team Vanaf 2022 vindt er uitbreiding in de formatie plaats bij het sociaal team. Hierdoor stijgen de lasten met € 153.000. Bijstandsverlening en inkomensvoorziening In 2021 was er € 19.000 beschikbaar voor de uitvoering van de hersteloperatie. Deze lasten worden gedekt uit de Reserve Gedupeerden toeslagenproblematiek.

11 Participatie in samenhang

Programma: Mens in ontwikkeling

2. Mens in ontwikkeling Maatschappelijk vraagstuk De rol van de gemeente verandert in een steeds veranderende samenleving Vroeger was de gemeente vaak de eerste die een probleem oppakte. Nu komen inwoners en organisaties vaak met ideeën en voorstellen voor een probleem. Daar waar nodig zorgen we voor ondersteuning in het uitvoeren van de ideeën en voorstellen. Iedereen moet kunnen meedoen We ondersteunen omdat het belangrijk is dat iedereen in de samenleving kan meedoen. En dat iedereen zich kan ontwikkelen. Goede basisvoorzieningen zijn daarom nodig voor:  onderwijs en kinderopvang  kunst en cultuur  sport  gezondheid Basisvoorzieningen maken het mogelijk dat inwoners op een prettige en gezonde manier in Waddinxveen kunnen wonen en zichzelf zo lang als mogelijk kunnen redden. Verenigingen zorgen voor verbinding Deelnemen aan sociaal-culturele activiteiten zorgt voor verbinding tussen inwoners. Daarom is het lid kunnen zijn van een sportvereniging of een culturele vereniging belangrijk. Het zorgt ervoor dat inwoners met elkaar in contact blijven en minder snel een gevoel van eenzaamheid hebben. Goede schoolgebouwen zijn belangrijk voor goed onderwijs Ook deelnemen aan onderwijs is belangrijk. Goede schoolgebouwen en voldoende lokalen zijn nodig. Daarnaast hebben we altijd aandacht voor onverwachte problemen met te weinig lokalen voor leerlingen.

Leerlingenvervoer maakt deelname aan onderwijs mogelijk We vinden het belangrijk dat kinderen naar een school gaan die past bij hun talenten en mogelijkheden. En die aansluit bij de levensovertuiging en godsdienst van de ouders. Onder bepaalde voorwaarden vergoeden we aan ouders de kosten van het vervoer van hun kind naar een school.

Wat willen we bereiken? We willen een sterke samenleving en samenwerking We willen een krachtige samenleving. Daar zijn de basisvoorzieningen voor nodig. Als het nodig is, verbeteren we ook de huisvesting van maatschappelijke organisaties. En maken we de samenwerking tussen maatschappelijke organisaties, culturele organisaties en bedrijfsleven sterker. We willen een goede samenwerking met scholen en kinderopvang Een goede samenwerking met scholen en kinderopvangorganisaties is belangrijk. Daarom maken we samen met het onderwijs een ‘Lokale Educatieve Agenda’. Op deze agenda staan de belangrijkste onderwerpen die we met scholen bespreken. Een onderwerp is de aandacht voor achterstanden bij leerlingen. Het geld van het Rijk gebruiken we dan ook om aan ouders een vergoeding te geven voor de kosten van peuteropvang. We willen dat inwoners gezond leven Gezond leven vinden we belangrijk. Daarom willen we dat:  minder mensen roken;  meer mensen voldoende bewegen;  inwoners minder drinken;  kinderen in Waddinxveen gezond opgroeien;  niemand in Waddinxveen eenzaam hoeft te zijn. Omdat we dit willen, hebben we niet alleen een Lokaal Sportakkoord maar ook een Preventieakkoord. Daarnaast hebben we afspraken met verschillende partijen over samenwerking en het ontwikkelen van nieuwe activiteiten.

12 Mens in ontwikkeling

Wat gaan we daarvoor doen in 2022? Onderwijs We gebruiken de lokale Educatieve Agenda (LEA) in onze samenwerking met het onderwijs Deze agenda is samen met het onderwijs opgesteld. Ook nu staan er onderwerpen op de agenda zoals:  het voorkomen en terugdringen van taal- en onderwijsachterstanden  passend onderwijs  veiligheid  armoede  gezondheid Samen met het onderwijs en andere partijen bespreken we verschillende onderwerpen. We hebben aandacht voor leerachterstanden door Corona. Het is belangrijk dat kinderen in hun schooljaren steeds begeleiding hebben en het lesaanbod aansluit. Dit noemen we de doorgaande leerlijn. We gaan door met jeugdondersteuning op school (JOS) Met JOS kunnen we al vroeg en op een makkelijke manier hulp geven aan leerlingen. De inzet van zwaardere vormen van hulp en ondersteuning kan daardoor worden voorkomen. Door de goede resultaten met JOS gaan we de komende vijf jaar hiermee door. Daarbij geven we ook extra aandacht aan de verdere ontwikkeling van de methode JOS. We helpen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven (laaggeletterden) Om mee te kunnen doen in de samenleving is het belangrijk dat iemand kan lezen en schrijven. Daarom helpen we mensen die daar moeite mee hebben. Samen met andere gemeenten hebben we daarvoor een plan gemaakt. In het ‘Regioplan Bevordering Basisvaardigheden Midden Holland’ staat de aanpak beschreven.

We willen ook met werkgevers afspraken maken over het helpen van werknemers. De afspraken komen in een ‘taalakkoord’ te staan. Onderwijshuisvesting Er is dit jaar geen programma voor onderwijshuisvesting Schoolbesturen kunnen ieder jaar aanvragen indienen bij de gemeente voor nieuwe onderwijsvoorzieningen, zoals een onderwijsleerpakket en meubilair. Er kan ook een aanvraag voor nieuwbouw of de aanpassing van een schoolgebouw worden gedaan. De gemeente beoordeelt de aanvragen. De goedgekeurde aanvragen komen in een huisvestingsprogramma te staan. Voor dit jaar zijn er geen aanvragen ingediend. Voor de 1e Inrichting nieuwe groepen is in de jaren 2022 t/m 2025 een verwachte investering € 700.000 benodigd. Lasten: € 22.000 structureel met ingang van 2023 oplopend naar € 44.000 in 2025.De uiteindelijke investeringen en structurele lasten zijn afhankelijk van de toegekende aanvragen. We bouwen schoollokalen in Park Triangel De gemeente is wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende ruimte voor het geven van les en gymnastiek. Daarom bouwen we in Park Triangel, naast de in 2020 gebouwde school, nieuwe lokalen en een gymnastieklokaal. Er worden 18 lokalen gebouwd waarvan 10 lokalen tijdelijk zijn. De verwachting is dat de tijdelijke lokalen 15 jaar nodig zijn. In augustus 2022 moet er voor 10 groepen tijdelijke huisvesting beschikbaar zijn.

Het Coenecoop College krijgt nieuwbouw Het schoolbestuur van het Coenecoop College start met nieuwbouw. De planning is dat de nieuwbouw in de zomervakantie van 2023 klaar is. Maatschappelijk vastgoed We gaan door met de uitvoering van de plannen voor maatschappelijk vastgoed De uitvoering van het in 2020 vastgestelde ‘Uitvoeringsprogramma maatschappelijk vastgoed’ gaat door. De sporthal op sportpark De Sniep vervangt sporthal de Dreef. De verbouw van de Mauritslaan 55 – Waddinxveen Wereldwijd – gaat verder door. We werken aan de toekomst van Gouwebad De Sniep We hebben in 2021 een voorstel opgesteld over de toekomst van Gouwebad de Sniep na 2030. Dit wordt in december 2021 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. In 2022 gaan we het genomen besluit uitvoeren. Kinderopvang Goede kwaliteit van kinderopvang is belangrijk Voor de ontwikkeling van jonge kinderen is kinderopvang belangrijk. Daarom hebben we aandacht voor de kwaliteit van kinderopvang en voor voldoende huisvesting van kinderopvang. In een visiedocument gaan we beschrijven hoe we hier aandacht aan geven.

13 Mens in ontwikkeling

Sport, spel en bewegen We blijven sport, spel en bewegen stimuleren In 2021 is de samenwerking van start gegaan tussen verschillende organisaties over sport, spel en bewegen. Daarnaast is er een Sportplatform. Het platform stimuleert ook dit jaar dat mensen sporten. Zo worden er sportcafés georganiseerd en zijn er sportnieuwsbrieven. Om sport, bewegen en deelnemen aan cultuur ook voor iedereen mogelijk te maken, blijven we ook deelnemen aan de ‘Brede Regeling Combinatiefuncties’. Combinatiefunctionarissen zijn buurtsport- en cultuurcoaches die sporten, bewegen en deelnemen aan cultuur voor iedereen mogelijk maken. Ze combineren sport of cultuur met ten minste één andere sector zoals onderwijs, zorg, welzijn of het bedrijfsleven. Cultuur We voeren het nieuwe cultuurbeleid uit We voeren de in 2021 vastgestelde cultuurnota uit. De cultuurmakelaar heeft daarin een belangrijke rol. Met de ‘Rijksregeling Cultuureducatie met Kwaliteit’ is samenwerking gezocht met de Cultuurgroep Leiden (contactpersoon voor de regio Midden-Holland) om cultuureducatie te maken. Lasten: € 42.500 per jaar incidenteel in 2022 en 2023. Evaluatie exploitatie Cultuurhuys De Kroon In de memo ‘Evaluatie exploitatie Cultuurhuys De Kroon’ hebben we u bijgepraat over de komende evaluatie van het gebruik en beheer van de accommodatie en de zaken die hierop van invloed zijn.

De exploitatielasten 2022 moeten in afwachting van de uitkomsten van de evaluatie worden aangevuld. Lasten: € 40.000 incidenteel in 2022. Gezondheid We gaan verder met het lokaal gezondheidsbeleid Hierbij werken we samen met onder andere:  Wadwijzer  GGD Hollands Midden  Jeugd en Jongerenwerk  Scholen  Huisartsen We gaan eenzaamheid bestrijden We maken eenzaamheid bespreekbaar. Ook maken we inwoners er van bewust dat er eenzame mensen in hun directe omgeving kunnen zijn. Inwoners of organisaties kunnen ook goede ideeën hebben over het tegengaan van eenzaamheid. We ondersteunen deze ideeën. We zorgen dat waar mogelijk ze uitgevoerd kunnen worden. We proberen te voorkomen dat kwetsbare vrouwen ongewenst zwanger worden Hiervoor gaan samen met de GGD-verloskundigen en andere zorgverleners trainen. Zo leren zij om op een goede manier in gesprek te gaan met deze vrouwen en hun partners. We helpen anderen om Waddinxveen gezonder te maken In 2021 is een Waddinxveens preventieakkoord opgesteld. Veel organisaties hebben dit akkoord ondertekend. Daarmee beloven zij iets te gaan doen waardoor de inwoners van Waddinxveen gezonder gaan leven. We helpen hen bij het opstarten en uitvoeren van hun plannen. Weerbaarheid We zorgen ervoor dat kinderen steviger in hun schoenen staan Dit doen we door meer trainingen aan te bieden op scholen.

In deze trainingen leren kinderen beter voor zichzelf op te komen. Deze trainingen worden aan een gehele schoolklas gegeven. Ook bieden we dit soort trainingen aan kinderen die extra aandacht kunnen gebruiken. Deze laatste soort trainingen worden dus niet aan een hele klas gegeven, maar alleen aan de kinderen die extra aandacht nodig hebben. Beleidsindicatoren

Sport Indicator

Jaar

Eenheid

Niet-sporters

2016 %

W'veen

Midden-H.

Zuid-H.

54,8

50,9

50,9

14 Mens in ontwikkeling

Onderwijs Indicator

Jaar

Absoluut verzuim

2019 Aantal niet ingeschreven leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jr 2019 Aantal leerplichtigen wel ingeschreven, maar ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inwoners 5-18 jaar 2019 % deelnemers aan VO en MBO

Relatief verzuim

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

Eenheid

W'veen

Midden-H.

Zuid-H.

NB

1,2

2,7

47

45

31

1,5

1,7

2,3

Verbonden partijen We werken met andere gemeenten aan de gezondheid van inwoners In de regio Midden Holland werken we met 17 andere gemeenten samen in de Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden (RDOG). Het doel van de RDOG is om de gezondheid en de veiligheid van inwoners in de regio te bewaken en te verbeteren. De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) van het gebied Midden-Holland is de organisatie die het meeste werk daarin doet. De GGD adviseert gemeenten ook over hun beleid. Hierbij kan het gaan om uitvoeringstaken, maar ook om advisering aan gemeenten. We betalen meer geld aan de RDOG dan vorig jaar Dat we meer geld betalen aan de RDOG heeft een aantal oorzaken:  De belangrijkste oorzaak is dat het aantal inwoners is gestegen.  Daarnaast stijgt onze bijdrage ook omdat de RDOG verwacht dat er meer slachtoffers van mensenhandel zullen zijn. De RDOG vangt deze slachtoffers op, waarna de GGD de slachtoffers begeleidt.  Ook betalen we meer aan de RDOG, omdat de RDOG meer taken voor ons uitvoert. Zo zorgt de RDOG voor meer soorten vaccinaties. Ook zorgt de RDOG ervoor dat sommige aanstaande ouders een huisbezoek krijgen van de jeugdgezondheidszorg

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

-8.078

-8.835

-10.652

-10.373

-11.429

-11.470

Baten

1.467

2.112

2.422

2.383

2.336

2.335

-83

-65

-38

-45

Programma 2

Nieuw beleid Lasten Baten Saldo voor bestemming

-6.611

-6.723

-8.313

-8.055

-9.131

-9.180

Stortingen

-950

-6.442

-25

-25

-498

-652

Onttrekkingen

2.020

6.974

1.571

1.333

2.396

2.489

Saldo na bestemming

-5.541

-6.191

-6.767

-6.747

-7.233

-7.343

Bedragen x € 1.000

15 Mens in ontwikkeling

Toelichting Incidentele en structurele lasten onderwijshuisvesting Vanaf 2022 stijgen de kapitaallasten met € 1.300.000 vanwege de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan. Incidentele lasten en baten zwembad In 2021 waren de inkomsten van het zwembad € 349.000 lager en de kosten € 61.000 lager. Dit kwam door tijdelijke sluiting en beperkingen vanwege corona. Incidentele en structurele lasten binnensportaccommodaties In 2021 waren de inkomsten van de binnensportaccommodaties € 93.000 lager. Dit kwam door tijdelijke sluiting en beperkende maatregelen vanwege corona. Vanaf 2022 stijgen de kapitaallasten met € 443.000 door investeringen in de binnensportaccommodaties. Structurele lasten wijkaccommodaties Vanaf 2022 stijgen de kapitaallasten met € 214.000 vanwege investeringen in het kader van het Uitvoeringsprogramma maatschappelijk vastgoed. Incidentele lasten onderwijsbeleid In 2021 hebben we € 200.000 meer uitgegeven aan het onderwijsachterstandenbeleid. Dit is gedekt met de OABmiddelen die over was gebleven uit voorgaande jaren In 2021 heeft het Rijk € 82.000 aan niet bestede OAB-middelen over de periode 2011 - 2018 teruggevorderd. Structurele lasten volksgezondheid Vanaf 2022 stijgt de bijdrage aan de RDOG met € 150.000.

Stortingen en onttrekkingen reserves en voorzieningen In 2021 zijn er afschrijvingsreserves gevormd voor aanvullende voorzieningen in de wijk Triangel, Nieuwbouw Coenecoop College en voor een hybridehal die zijn voorgefinancierd uit de Algemene Bedrijfsreserve Algemene Dienst. De Reserve Zwembad is opgeheven in 2021 en vrijgevallen ten gunste van de Algemene Bedrijfsreserve Algemene Dienst. Dit zorgt voor hoge onttrekkingen en stortingen in 2021. Per saldo gebeurt er niets. De stijgende kapitaalasten die komen door uitvoering van het integraal huisvestingsplan worden voor het deel afschrijving gedekt door nog eerder gevormde afschrijvingsreserves IHP. Deze en hierboven genoemde afschrijvingsreserves zullen bij uitvoer van die plannen hogere structurele onttrekkingen opleveren. Deze trend kunt u zien als u de jaren 2022 t/m 2025 bekijkt.

16 Mens in ontwikkeling

Programma: Dorp in ontwikkeling

3. Dorp in Ontwikkeling Maatschappelijk vraagstuk Waddinxveen is een aantrekkelijke gemeente om te wonen, te werken en te recreëren Waddinxveen ligt op de grens van stad en platteland: de zuidelijke Randstad en het Groene Hart liggen beide om de hoek. Er zijn goede voorzieningen, de sociale cohesie is sterk, er is werkgelegenheid en er is een rijk verenigingsleven. Waddinxveen is goed bereikbaar. Er zijn drie treinstations en de snelwegen A12 en A20 zijn in de buurt. Dit alles maakt Waddinxveen een aantrekkelijke gemeente en dat willen we graag zo houden! De Omgevingswet zorgt voor een goed evenwicht tussen de manier waarop we de fysieke leefomgeving benutten en beschermen De fysieke leefomgeving is de omgeving zoals we die zien, voelen, ruiken en horen. Met het benutten van de omgeving bedoelen we de manier waarop we de omgeving gebruiken, onderhouden en veranderen of verbeteren. Tegelijkertijd moeten we de leefbaarheid van de omgeving in brede zin beschermen. Er komt meer ruimte voor nieuwe ideeën initiatieven van inwoners en bedrijven. Het wordt eenvoudiger om hier toestemming voor te vragen en procedures worden korter. Voor bedrijven wordt het gemakkelijker te vernieuwen. We zetten ons in op het voorkomen van uitputting van de aarde Duurzaamheid wordt steeds meer het kompas voor de inrichting en ontwikkeling van onze samenleving. De aarde raakt uitgeput.

Om de uitputting van de aarde tegen te gaan moeten we als samenleving een bijdrage leveren aan een aantal maatschappelijke opgaven:    

Het beperken van de opwarming van de aarde. Het omgaan met de gevolgen van opwarming van de aarde. Het tegengaan en herstellen van verlies van biodiversiteit. Onze samenleving zo inrichten dat we niet meer grondstoffen gebruiken dan de aarde ons kan leveren.

Wat willen we bereiken? Ruimtelijke Ontwikkeling We willen de beste eigenschappen van Waddinxveen behouden én kunnen groeien Op basis van dit uitgangspunt stellen we onze visies en beleid op, zoals de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. De Omgevingsvisie is de belangrijkste ruimtelijke visie van de gemeente. Het opstellen van deze visie is verplicht vanwege invoering van de nieuwe omgevingswet. Deze nieuwe wet treedt (naar verwachting) in werking op 1 juli 2022. De Omgevingsvisie, al dan niet aangevuld met gebiedsvisies, helpt onze inwoners en bedrijven bij het ontwikkelen van ruimtelijke plannen. De regels die gaan gelden voor de fysieke leefomgeving komen uiteindelijk terecht in het Omgevingsplan. We willen Waddinxveens erfgoed behouden en versterken Het behouden en versterking van het cultureel en industrieel erfgoed in Waddinxveen blijven we nastreven. Wonen Voor de plannen voor wonen gaan we uit van de ‘Woonvisie Waddinxveen 2018-2022’ We willen dat iedereen die dat wil op een prettige en geschikte manier kan wonen in Waddinxveen. Hiervoor moeten de beschikbare koop- en huurwoningen passen bij de wensen van mensen die een woning zoeken. Mensen die hulp nodig hebben bij het vinden van een woning passend bij hun situatie, moeten deze ondersteuning krijgen. We willen in Waddinxveen zorgen dat we om kunnen gaan met veranderingen die de toekomst gaan brengen.

Ook vinden we het belangrijk dat onze wijken bestaan uit verschillende soorten woningen. Zo voelen verschillende alle zich prettig in dezelfde wijk. De vraag naar (betaalbare) woningen is groot dus bouwen we zoveel mogelijk nieuwe woningen De nieuwe woningen bouwen we zoveel mogelijk zodat je er je hele leven kan blijven wonen. Ook ontwikkelen we woningen zoveel mogelijk klimaatbestendig, zodat ze zo min mogelijk schade veroorzaken aan het klimaat. We noemen dit levensloopbestendig en duurzaam bouwen. Daarnaast doen we ons best om de nieuwe woningen zo betaalbaar mogelijk te houden. We hebben daarom de doelstelling om 30% sociale huurwoningen te bouwen in nieuwe projecten. Ook voor mensen die net buiten de sociale huur vallen bouwen we woningen. Dit noemen we middenhuur. We proberen 12% van de nieuwe woningen in deze categorie te bouwen. Ook de bestaande woningen zijn belangrijk voor de vraag naar een fijne plek om te wonen. De grootste uitdaging is om ook de bestaande woningen duurzaam te maken.

17 Dorp in ontwikkeling

Bereikbaarheid We zorgen voor een goede bereikbaarheid van Waddinxveen Een goede bereikbaarheid is een belangrijke voorwaarde om in Waddinxveen aantrekkelijk te kunnen wonen, werken en recreëren. Mobiliteit We willen dat inwoners en bedrijven overstappen op duurzaam vervoer Onder duurzaam vervoer verstaan we lopen, fietsen, openbaar vervoer, elektrisch of waterstof vervoer en het delen van auto’s en fietsen. Hierdoor wordt ook een bijdrage geleverd aan de duurzaamheidsdoelstellingen op het gebied van vervoer. We willen de verkeersveiligheid verbeteren We willen zorgen dat kwetsbare verkeersdeelnemers zich veilig kunnen verplaatsen. Onder kwetsbare verkeersdeelnemers verstaan we fietsers, voetgangers, jonge bestuurders, ouderen en mensen met een lichamelijke beperking. Economie We willen dat Waddinxveen een ondernemersvriendelijke gemeente is Een bloeiend bedrijfsleven is belangrijk voor een gemeente waar het goed wonen en werken is. Goede mogelijkheden voor ondernemerschap biedt inkomen en werkgelegenheid. Verbetering van het vestigingsklimaat voor ondernemers is belangrijk in onze dienstverlening. Duurzaamheid We zijn in 2030 halverwege met de verduurzaming van onze samenleving In het klimaatakkoord staat dat in 2030 de CO2-uitstoot met 50% wordt teruggebracht. Inwoners en ondernemers gebruiken minder aardgas, elektriciteit en andere fossiele brandstoffen.

We wekken in de regio Midden Holland 0,435 TWH schone elektriciteit op. Het kabinet wil dat in 2030 50% van onze grondstof kringlopen zijn gesloten. We zorgen er eerst voor dat biodiversiteit niet meer afneemt. De aarde wordt warmer en dat heeft gevolgen voor onze leefomgeving. We nemen maatregelen om deze gevolgen te beperken. Dit doen we op basis van de uitkomsten van de klimaatstresstest en risicodialogen die elke 6 jaar worden gehouden. We zijn in 2050 een volledig duurzame samenleving In 2050 is volgens de doelstellingen van Nederland de CO 2-uitstoot nagenoeg 0 en gebruiken we alleen nog schone elektriciteit. We gebruiken geen fossiele brandstoffen (zoals aardgas en benzine) meer. Alle grondstoffenkringlopen zijn gesloten. Dat betekent dat ondernemers en organisaties circulaire businessmodellen hebben en er geen afval meer is. In 2050 zien we weer herstel van biodiversiteit.

Wat gaan we daarvoor doen in 2022? Ruimtelijke Ontwikkeling We bereiden ons voor op de Omgevingswet De Omgevingswet treedt (naar verwachting) op 1 juli 2022 in werking De voorbereidingen om op 1 juli 2022 met deze wet te kunnen werken zijn al in volle gang. Deze voorbereidingen bestaan uit:  Digitalisering;  werkafspraken maken;  leren werken met de nieuwe wet;  een plan maken om ervoor te zorgen dat we op uiterlijk 1 januari 2029 een Omgevingsplan hebben voor de hele gemeente. De incidentele lasten van de invoering van de Omgevingswet worden, volgens bestaand beleid, gedekt uit de Reserve invoering Omgevingswet. Deze reserve moeten we aanvullen om verdere invoering in 2022 – 2024 door te laten gaan. Lasten: € 1.241.500 incidenteel in de jaren 2022 tot en met 2024. In 2022 wordt € 1.046.000 aan de Reserve invoering Omgevingswet toegevoegd om deze lasten te dekken. Het restant wordt gedekt vanuit de egalisatiereserve bouwvergunningen. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden alle gemeenten bevoegd gezag over de bodem Verschillende provinciale bodemtaken en verantwoordelijkheden worden daarbij overgenomen door de gemeenten. De structurele beheerkosten van het digitale stelsel en overgenomen bodemtaken zijn € 94.000 met ingang van 2022. Inclusief +/+ 0,33 formatieplaats applicatiebeheer.

18 Dorp in ontwikkeling

We werken verder aan het opstellen van de Omgevingsvisie Waddinxveen Dit doen we samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. In de Omgevingsvisie geven we een totale visie op de leefomgeving van Waddinxveen. De Omgevingsvisie vervangt de bestaande visies en beleidsnota’s die betrekking hebben op de leefomgeving. We willen de Omgevingsvisie in de loop van 2022 laten vaststellen. We passen het monumentenbeleid aan op de Omgevingswet en stellen een kerkenvisie op Het monumentenbeleid en de erfgoedverordening worden opgenomen in de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Daarnaast wordt er gestart met het opstellen van een kerkenvisie: een visie op een duurzame toekomst voor gebedshuizen in Waddinxveen. De WKB gaat naar verwachting op 1 juli 2022 in en wordt in stappen ingevoerd. Hoofddoelen zijn versterking van de positie van de bouwconsument en een nieuw systeem van kwaliteitsborging bij bouwactiviteiten. De invoering van deze wet heeft gevolgen voor lasten en baten in de (meerjaren)begroting. We gaan hierbij uit van financieel evenwicht. Alle bouwaanvragen moeten aan het Parapluplan archeologie en parkeren worden getoetst. Lasten: € 44.000 structureel met ingang van 2022. Is +/+ 0,6 formatieplaats. Wonen We werken de woonvisie bij en we werken samen met de regiogemeenten Om de bouw van alle woningen te volgen werken we elk jaar het woningbouwprogramma bij.

Het woningbouwprogramma laat de toekomstige woningen zien. We blijven de inwoners bewust maken van hun woonsituatie en de mogelijkheid om verder te verhuizen naar een nieuwe, passende woning. Ook gaan we verder met de plannen voor de inwoners die in een woonwagen wonen. We werken in de Regio Midden-Holland samen met onze buurgemeenten aan verschillende woonthema’s. Zoals het huisvesten van arbeidsmigranten en het verdelen van sociale huurwoningen. Ook bekijken we de mogelijkheden dat een koper zijn of haar gekochte woning zelf moet bewonen voor in ieder geval enige periode. Om te voorkomen dat de woning snel wordt doorverkocht met winst. We werken de huidige woonvisie bij en passen deze aan voor de komende jaren. We zetten ons in voor de verduurzaming van bestaande woningen We doen dit door eigenaren te informeren. Met de woningbouwcorporatie maken we hier ook afspraken over. Bereikbaarheid We leggen nieuwe wegen aan met de Provincie Zuid-Holland en werken samen om drukte op de A20 en de A12 te verminderen Bijvoorbeeld de Bentwoudlaan, de Verlengde Bentwoudlaan en de Verlengde Beethovenlaan. Hierdoor wordt de bereikbaarheid met de auto beter. En zal er minder doorgaand verkeer via de huidige 50 kilometer per uur wegen door de gemeente gaan.

Daarnaast werken we met gemeenten in de buurt, de Regio Midden-Holland, de Provincie Zuid-Holland en Rijkswaterstaat aan het verlagen van de drukte op de A20 en de A12. We nemen deel aan het programma Beter Bereikbaar Gouwe Dit is een programma voor de gemeenten in het gebied, het hoogheemraadschap, de Regio Midden-Holland en de Provincie Zuid-Holland. Samen werken we aan een betere bereikbaarheid en leefbaarheid op en rond de Gouwe. Om de mogelijkheid te hebben om uitvoering te geven aan maatregelen die zijn behandeld in Beter Bereikbaar Gouwe richten we een bestemmingsreserve op. Hiermee geven we uitvoering aan Motie “Bestemmingsreserve maatregelen BBG”. In 2022 wordt er € 25.000 toegevoegd aan de reserve Beter bereikbaar Gouwe. In 2024 wordt er voor € 1.270.000 een investering gedaan in de snelfietsroute. Lasten structureel vanaf 2025 € 47.500. We verbeteren het (door)fietsnetwerk binnen de gemeente Waddinxveen Hierbij worden fietspaden verbreed en waar mogelijk worden tegels vervangen door asfalt. Hierdoor worden de doorfietspaden comfortabele, veilige en aantrekkelijke fietsroutes voor het woon-werkverkeer. Dit is een manier om fietsen te stimuleren. Hiermee wordt bijgedragen aan de bereikbaarheid van Waddinxveen, een lagere CO2uitstoot en gezondheid voor de inwoners.