Jaarstukken ODMH 2022 (1)
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
ValidSigned door R. van Hattem Msc RA op 06-04-2023
Versienummer: 1.1 Datum: 28 maart 2023
Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 6 april 2023 met kenmerk 312017010.23.144
Productnummer Omschrijving Status Datum Opdrachtgever Opgesteld door
Jaarstukken 2022 Versie 1.1 28 maart 2023 Aangesloten gemeenten Midden-Holland en provincie Zuid-Holland Jaqueline Vos
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
2 van 67
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
3 van 67
Inhoudsopgave 1
Voorwoord ........................................................................................................................................6
2
Rekening in één oogopslag ..............................................................................................................7
3
2.1
Resultaat 2022 ............................................................................................................ 7
2.2
Resultaatbestemming ................................................................................................. 7
2.3
Toelichting kosten- en opbrengstensoorten ................................................................ 9
Jaarverslag .................................................................................................................................... 10 3.1 3.1.1
Programma milieu ......................................................................................................... 10
3.1.2
Programma bouw- en woningtoezicht ........................................................................... 15
3.1.3
Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien ...................................................... 18
3.1.4
Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................ 20
3.2
4
Programmaverantwoording ....................................................................................... 10
Paragrafen................................................................................................................. 22
3.2.1
Lokale heffingen ............................................................................................................ 22
3.2.2
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 22
3.2.3
Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 25
3.2.4
Financiering ................................................................................................................... 26
3.2.5
Bedrijfsvoering ............................................................................................................... 30
3.2.6
Verbonden partijen ........................................................................................................ 32
3.2.7
Rechtmatigheid .............................................................................................................. 32
3.2.8
Openbaarheid ................................................................................................................ 33
Jaarrekening .................................................................................................................................. 34 4.1
Balans per 31 december 2022 .................................................................................. 35
4.2
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................. 37
4.2.1
Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ................................... 37
4.2.2
Vaste activa ................................................................................................................... 38
4.2.3
Vlottende activa ............................................................................................................. 39
4.2.4
Voorzieningen ................................................................................................................ 40
4.2.5
Vaste schulden .............................................................................................................. 40
4.2.6
Vlottende passiva .......................................................................................................... 40
4.2.7
Waarderingsgrondslagen WNT ..................................................................................... 40
4.3
Toelichting op de balans per 31 december 2022 ...................................................... 41
ACTIVA .......................................................................................................................................... 41 4.3.1
Materiële vaste activa .................................................................................................... 41
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
4 van 67
4.3.2
Vlottende activa ............................................................................................................. 42
PASSIVA ....................................................................................................................................... 45 4.3.3
Vaste passiva ................................................................................................................ 45
4.3.4
Vlottende passiva .......................................................................................................... 47
4.3.5
Niet uit de balans blijkende verplichtingen .................................................................... 50
4.4
5
Overzicht van baten en lasten .................................................................................. 51
4.4.1
Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2022 ................................................. 51
4.4.2
Verschillenanalyse overzicht baten en lasten ............................................................... 52
4.4.3
Onvoorzien .................................................................................................................... 54
4.4.4
Structurele mutaties in de reserves ............................................................................... 54
4.4.5
Incidentele baten en lasten ........................................................................................... 54
4.5
Structureel begrotingssaldo ...................................................................................... 55
4.6
Wet Normering Topinkomens ................................................................................... 56
4.7
Taakvelden ................................................................................................................ 58
4.8
SiSa 2022 .................................................................................................................. 59
Vaststelling jaarrekening 2022 ...................................................................................................... 62
Bijlagen .................................................................................................................................................. 63 Bijlage 1
Bijdragen jaarprogramma’s 2022 .......................................................................... 64
Bijlage 2
Provinciale bijdragen 2022 ..................................................................................... 65
Bijlage 3
Informatie voor verbonden partijen ...................................................................... 66
Bijlage 4
Controleverklaring .................................................................................................. 67
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
5 van 67
1
Voorwoord
Het boekjaar 2022 vormde het derde jaar van de Coronapandemie. Waar bij de uitbraak in het voorjaar van 2020 nog de hoop werd gekoesterd dat de impact zich zou beperken tot dat eerste jaar, bleek de bijzondere situatie in heel 2021 en 2022 door te lopen. Ondanks alle restricties en aanpassingen bleef de productie van de ODMH op niveau. In deze jaarrekening wordt uitgebreid ingegaan op de productie en de exploitatie. In 2022 heeft de ODMH, net als veel andere organisaties, de balans moeten zoeken tussen thuiswerken en op locatie werken. Dit was soms lastig, maar dwong ook om op een andere manier naar het werk te kijken. Voor de lange termijn heeft dit nuttige inzichten opgeleverd. In het vergadercircuit is een doelmatigheidsslag gemaakt door het organiseren van digitale bijeenkomsten. Daarnaast is door de nieuwe flexibiliteit ruimte ontstaan om aanvullende functies toe te kennen aan het Midden-Hollandhuis. Ook in 2022 is het Programma Veenweiden Krimpenerwaard van de Provincie Zuid-Holland gehuisvest geweest in het pand van de ODMH. In de toekomst wil de ODMH kritisch blijven kijken naar het doelmatig gebruik van zijn pand. Daarom valt niet uit te sluiten dat meer gasten in de toekomst van de faciliteiten gebruik zullen gaan maken. In 2022 bereidde de ODMH zich verder voor op een aantal veranderingen die aanstaande zijn.
Wat lastig was, was de onzekerheid over de invoering van de Omgevingswet. Zeker omdat de invoering van deze wet implicaties heeft voor bijvoorbeeld de ICT, moest met verschillende scenario’s rekening worden gehouden. Duidelijk is nu dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 wordt ingevoerd. De impact van de digitalisering op het dagelijkse werk van de omgevingsdienst is groot. De twee belangrijkste systemen worden in 2023 vervangen. Om die reden stond 2022 voor een deel in het teken van de voorbereiding daarvan. Naast het primair processysteem wordt ook het document managementsysteem vervangen. Beide pakketten lopen naar het einde van hun levensduur en worden niet geactualiseerd door de leveranciers. Ondanks het vele werk dat in 2022 verricht werd ten gevolge van deze operaties, kon het operationele werk gewoon zonder storing of vertraging worden voortgezet. In 2022 steeg de inflatie naar grote hoogte, mede vanwege de situatie in de Oekraïne en de energiecrisis die daar het gevolg van was. De ODMH heeft de gevolgen daarvan in 2022 zoveel mogelijk zelf proberen op te vangen. Uiteindelijk is een positief resultaat gerealiseerd over 2022. Feit is wel dat budget en kosten de afgelopen jaren steeds dichter bij elkaar zijn gaan liggen. Met de doorlopende hoge inflatie zal in 2023 en 2024 veel bijsturing noodzakelijk zijn.
In het onderhavige begrotingsjaar 2022 is de schade voor de deelnemers beperkt gebleven. De systematiek met betrekking tot de rechtmatigheidscontrole zal met ingang van het begrotingsjaar 2023 veranderen. De accountant behoudt uiteraard haar certificerende rol, maar doet dit op basis van het onderzoek dat de organisatie naar haar eigen rechtmatigheid doet. Over 2022 wordt met genoegen teruggekeken op de samenwerking tussen de ODMH en haar deelnemers. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is sprake van goede zakelijke verhoudingen. Dit geeft veel vertrouwen naar de toekomst toe.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
6 van 67
2
Rekening in één oogopslag
2.1
Resultaat 2022
De jaarrekening 2022, waarvoor op de volgende pagina’s een voorstel is geformuleerd, sluit met een positief exploitatieresultaat van € 86.670. Het exploitatieresultaat van 2022 per kostensoort is als volgt opgebouwd, waarbij ter vergelijking de cijfers van de begroting 2022 (inclusief begrotingswijzigingen) zijn weergegeven. ODMH 2022 Kostensoort Contractuele bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Financieringsbaten Onttrekking reserves Totaal Baten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Financieringslasten Dotatie reserves Totaal Lasten Totaal baten en lasten
Milieu Realisatie Begroting -13.694.982 -13.714.705 -113.404 -108.617 -1.508.139 -1.816.694 0 0 -49.930 -50.000 -15.366.455 -15.690.016 8.529.371 8.550.060 270.687 231.110 97.766 99.506 1.558.068 1.816.694 0 0 9.530 9.530 10.465.422 10.706.899 -4.901.033 -4.983.117
Bouw- en Overhead ODMH Woningtoezicht Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting -7.654.232 -7.649.176 0 0 -21.349.214 -21.363.881 -10.207 -28.500 -669.881 -565.360 -793.491 -702.477 -60.362 -119.786 0 0 -1.568.501 -1.936.480 0 0 -22.439 0 -22.439 0 0 0 -46.543 -106.543 -96.473 -156.543 -7.724.801 -7.797.462 -738.862 -671.903 -23.830.118 -24.159.381 5.994.109 6.039.097 4.489.822 4.520.815 19.013.302 19.109.971 145.534 128.891 2.473.926 2.524.917 2.890.147 2.884.917 10.450 15.155 0 0 108.216 114.661 60.362 119.786 0 0 1.618.430 1.936.480 0 0 103.823 103.823 103.823 103.823 0 0 0 0 9.530 9.530 6.210.455 6.302.928 7.067.570 7.149.554 23.743.448 24.159.381 -1.514.345 -1.494.534 6.328.708 6.477.651 -86.670 0
NB In alle overzichten worden de baten weergegeven met een negatief bedrag en de lasten met een positief bedrag.
Het positieve resultaat is het resultaat van de twee programma’s milieu en bouw- en woningtoezicht (BWT) en van de overhead tezamen. De mutaties in de reserves betreffen de reguliere onttrekkingen ter dekking van de kapitaallasten van de verbouwing van het Midden-Hollandhuis, de jaarlijkse dotatie aan de reserve bodemkwaliteitskaarten voor de actualisatie van de kaarten. De begrote onttrekking aan de bestemmingsreserve ontwikkeling was bedoeld ter dekking van implementatiekosten van de Omgevingswet. Door het verdere uitstel van de inwerkingtreding naar op zijn vroegst 1 juli 2023 worden deze kosten in 2023 gemaakt en wordt ook de onttrekking een jaar opgeschoven. Voor een nadere specificatie van de mutaties van de reserves wordt verwezen naar de toelichting op de balans. Voor een compleet overzicht van de lasten en baten verwijzen wij naar de recapitulatie van de baten en lasten met toelichting in hoofdstuk 4.4 Overzicht van baten en lasten. Voor een toelichting op de diverse kosten en opbrengsten per kostensoort verwijzen wij naar hoofdstuk 2.3 Toelichting kostenen opbrengstensoorten.
2.2
Resultaatbestemming
Het totale resultaat van 2022 bedraagt € 86.670 positief.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
7 van 67
Resultaatbestemming Omschrijving
Stand 31-12-2022 voor bestemming
Algemene reserve Subtotaal algemene reserve
1.402.500 1.402.500
Bestemmingsreserve Automatisering Bestemmingsreserve Bodemkwaliteitskaarten Bestemmingsreserve Verbouwing Bestemmingsreserve Digitalisering Bestemmingsreserve Externe Veiligheid Bestemmingsreserve Ontwikkelingen Subtotaal bestemmingsreserves Totaal reserves
78.971 125.147 428.592 97.500 87.307 60.000 877.517 2.280.017
Stand 31-12-2022 na bestemming
Resultaat 2022
0
1.402.500 1.402.500
86.670 86.670 86.670
78.971 125.147 428.592 97.500 87.307 146.670 964.187 2.366.687
Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming het exploitatieresultaat ad € 86.670 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Ontwikkelingen als dekkingsmiddel voor verwachte tekorten als gevolg van de talrijke prijsstijgingen in 2023.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
8 van 67
2.3
Toelichting kosten- en opbrengstensoorten
In de tabellen van hoofdstuk 2.1 worden de baten en lasten weergegeven in diverse kosten- en opbrengstensoorten. Hierna volgt per soort een korte uiteenzetting van de kosten en opbrengsten, die onder deze posten worden verantwoord. Baten • Algemene bijdragen: Contractuele bijdragen conform de jaarprogramma’s voor zowel milieu als BWT • Overige bijdragen: Overige inkomsten en doorberekende bijdragen; • Projectbaten: Projectopbrengsten, deze maken in het algemeen geen onderdeel uit van het exploitatieresultaat; Lasten • Personeelskosten: Salarislasten van personeel van de ODMH, inclusief ingehuurd personeel en bijkomende personeelslasten, zoals studiekosten; • Apparaatskosten: Diverse kosten, zoals leaseauto’s, automatiseringskosten, huisvestingslasten en kapitaallasten; • Directe productkosten: Algemene kosten, zoals werkbudgetten; • Projectlasten: Projectlasten, deze maken in het algemeen geen onderdeel uit van het exploitatieresultaat; • Financieringslasten: Rentelasten van de langlopende geldlening. Mutatie reserves • Onttrekking reserves: onttrekkingen aan de reserves worden onder andere gedaan ter dekking van afschrijvingslasten; • Dotatie reserves: Toevoegingen aan reserves.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
9 van 67
3
Jaarverslag
3.1
Programmaverantwoording
In dit onderdeel van het jaarverslag geven we inhoudelijk toelichting over de ontwikkelingen in 2022. Via de programmaverantwoording en de paragrafen leggen wij verantwoording af over het gerealiseerde beleid in 2022. De programmaverantwoording is uitgesplitst in programma milieu (paragraaf 3.1.1) en programma bouw- en woningtoezicht (paragraaf 3.1.2).
3.1.1
Programma milieu
Wat wilden we bereiken? De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Voor het programma milieu doen wij dit door milieutaken in de hele regio uit te voeren in opdracht van de aangesloten gemeenten en de provincie Zuid-Holland. Daarnaast voeren wij de wettelijke zwemwatertaak uit in de gehele provincie Zuid-Holland. We voeren namens de gemeente de wettelijke taken uit op het gebied van milieu. Hierbij zoeken we aansluiting bij de gemeentelijke doelen en visies, verwoord in de eigen documenten zoals het collegeprogramma, beleidsdocumenten en uitvoeringsprogramma’s. Naast de wettelijk opgedragen taken, vormen de coalitieakkoorden en de programmabegroting 2022-2025 de inhoudelijke uitgangspunten voor dit jaarprogramma. Hierbij streven wij ernaar een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie te zijn. Wat realiseerden we? De hierna volgende tabel geeft de totale productie voor het programma milieu weer. Linksboven staat de totale productie per deelnemer. Voor alle deelnemers realiseerden wij een productie tussen de 96,1% en 102,8%. Een van de zeven deelnemers bleef niet binnen de zogenoemde 2%-marge (conform paragraaf 3.4 van de Nota Planning & Control 2020-2023). Deze onderproductie onder de 98% betaalden wij terug aan de gemeente Krimpenerwaard. De extra productie boven 102% brachten wij in rekening bij de gemeente Alphen aan den Rijn.
De totale productie (in uren) voor milieu in 2022 ziet er als volgt uit: Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal
ODMH Totaal geleverd begroot 35.849 34.862 15.160 14.921 17.108 16.833 20.443 21.265 33.674 33.291 10.614 10.424 16.682 16.564 149.530 148.160
Toezicht en Handhaving Vergunningverlening % geleverd begroot % geleverd begroot % 102,8% 12.766 12.756 100,1% 2.567 3.077 83,4% 101,6% 5.012 5.134 97,6% 1.138 1.087 104,7% 101,6% 5.829 5.526 105,5% 790 1.183 66,8% 96,1% 7.720 7.580 101,8% 1.778 2.212 80,4% 101,1% 12.030 11.840 101,6% 2.065 1.905 108,4% 101,8% 4.237 4.095 103,5% 868 1.179 73,6% 100,7% 6.172 6.337 97,4% 1.920 1.619 118,6% 100,9% 53.765 53.268 100,9% 11.126 12.262 90,7%
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
10 van 67
Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal
Algemeen geleverd begroot 5.132 4.501 892 892 1.308 1.308 1.964 2.175 2.310 2.310 628 628 993 993 13.227 12.807
Bodem en Archeologie Geluid, Lucht, Ec. en Veil. % geleverd begroot % geleverd begroot % 114,0% 4.481 3.998 112,1% 3.887 3.463 112,2% 100,0% 2.554 2.386 107,0% 2.108 1.930 109,2% 100,0% 1.442 1.408 102,4% 3.256 2.493 130,6% 90,3% 3.041 2.984 101,9% 1.744 2.057 84,8% 100,0% 12.591 12.294 102,4% 572 502 114,0% 100,0% 1.220 1.119 109,0% 1.344 1.136 118,3% 100,0% 2.310 2.290 100,9% 1.539 1.601 96,1% 103,3% 27.640 26.479 104,4% 14.451 13.182 109,6%
ROM geleverd begroot 2.653 3.184 1.269 1.238 948 1.359 1.270 1.158 2.117 2.000 1.007 837 1.205 1.288 10.469 11.064
Juridisch % geleverd begroot 83,3% 1.492 1.070 102,5% 274 272 69,8% 609 571 109,7% 441 537 105,8% 722 1.140 120,3% 216 364 93,5% 461 449 94,6% 4.215 4.403
Duurzaamheid % geleverd begroot % 139,4% 2.871 2.813 102,1% 100,7% 1.914 1.982 96,5% 106,7% 2.924 2.985 98,0% 82,1% 2.485 2.562 97,0% 63,3% 1.267 1.300 97,5% 59,3% 1.095 1.066 102,7% 102,7% 2.082 1.987 104,8% 95,7% 14.638 14.695 99,6%
Toezicht en handhaving We controleren namens de aangesloten gemeenten en de provincie Zuid-Holland of bedrijven binnen de regio zich houden aan de (milieu)wet- en regelgeving. Fysieke en administratieve controles We controleren voor aangesloten gemeenten omgevingsvergunningen en meldingen. Tijdens fysieke controles houden we toezicht op de impact van bedrijven op de veiligheid en de milieubelasting. Bedrijven met de grootste impact op de veiligheid of de milieubelasting krijgen de meeste aandacht. We plannen de bedrijfscontroles risicogericht in, waarbij we rekening houden met de ervaringen bij de bedrijven in de afgelopen jaren. Afhankelijk van onder andere het naleefgedrag, klachten en bedrijfsmeldingen voeren we extra toezicht uit waar dit nodig is. Naast de fysieke controles houden we ook administratief toezicht en onderzoeken we de juistheid en betrouwbaarheid van de door bedrijven beschikbaar gestelde informatie. Hierbij werken we nauw samen in de keten met andere handhavingspartners voor de optimalisering van het toezicht. Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving Wanneer er sprake is van een overtreding, zetten we een optimale mix van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten in om de overtreding ongedaan te maken. De basis hiervoor is de landelijke handhavingsstrategie.
De ernst van de overtreding (milieu, veiligheid, gezondheid) en het gedrag van de overtreder (pro-actief, onverschillig, calculerend bewust, structureel negatief) zijn bepalend voor de te kiezen instrumenten. Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz) Namens Gedeputeerde Staten is de ODMH gemandateerd voor de handhaving in het kader van de Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz) van de hele provincie Zuid-Holland. In het kader hiervan controleren wij jaarlijks 345 bad- en zweminrichtingen op hygiëne en veiligheid. Tijdens het zwemseizoen (1 mei – 1 oktober) controleren wij de buitenlocaties.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
11 van 67
Vergunningverlening Voor het thema Vergunningverlening binnen het onderdeel milieu behandelen we aanvragen voor een omgevingsvergunning. Ook actualiseren we deze vergunningen als dat nodig is. Een vergunning biedt rechtszekerheid aan ondernemers en beschermt daarnaast omwonenden tegen onaanvaardbare milieuhinder. De vergunningprocedure geeft omwonenden bovendien de gelegenheid inspraak uit te oefenen en kennis te nemen van de inhoud van de vergunning. Vergunningen voor vergelijkbare activiteiten verlenen we op vergelijkbare wijze, zodat sprake is van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de ondernemers. Daarnaast behandelen we ook meldingen van bedrijven die milieurelevante activiteiten uitvoeren maar daarvoor geen vergunning nodig hebben. Specialistische taken We voeren alle milieutaken uit inclusief in- en externe advisering op het gebied van bodem, archeologie, geluid, lucht, ecologie en externe veiligheid. Ook voeren wij werkzaamheden uit die gericht zijn op het realiseren van een duurzame leefomgeving in de regio Midden-Holland. Bodem en archeologie We leveren adviezen en ondersteuning op het gebied van bodem en archeologie. Dat leidt ertoe dat, naast het inrichten en beheer van de openbare ruimte, de aspecten bodem en archeologie worden meegewogen en meegenomen in de besluitvorming bij wettelijke taken.
Zo zorgen we ervoor dat niet wordt gebouwd op ernstig verontreinigde grond, zien we toe op het verantwoord toepassen van grond, stimuleren we hergebruik van grond, bieden we bodemonderzoek tegen een scherpe prijs aan en beschermen we de archeologische waarden. Geluid, Lucht, Ecologie en Externe Veiligheid (GLEV) Voor het thema GLEV ondersteunen en adviseren we onze opdrachtgevers daar waar geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid of ecologie van belang zijn. Dit kan zowel vergunningverlening, toezicht en handhaving betreffen. Door deze expertises in een zo vroeg mogelijk stadium in te schakelen, kunnen opdrachtgevers de veiligheid en leefbaarheid in de regio Midden-Holland verbeteren. Met betrekking tot externe veiligheid brengen we de plaatselijke risico’s voor de omgeving tijdens de verschillende productiefases van gevaarlijke stoffen (produceren, behandelen of vervoer) in kaart. We objectiveren de risico’s waarna de adviezen in het planvormingsproces van de regionale gemeenten worden meegenomen. Ruimtelijke Ordening en Milieu (ROM) Het team ROM adviseert en ondersteunt op milieugebied bij ruimtelijke plannen in de regio. Hiermee verhogen we de leefbaarheid en duurzaamheid in de regio en kunnen ruimtelijke processen doorgang vinden. In een zo vroeg mogelijk stadium brengen we de benodigde randvoorwaarden in kaart om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken.
Daarnaast hebben we aandacht voor kansen om de kwaliteit van de leefomgeving en duurzaamheid te verhogen. Duurzaamheid Het team duurzaamheid ondersteunt bij de uitvoering van duurzaamheidsprogramma’s van onze gemeenten. Wij doen dit door particulieren te stimuleren hun bestaande woning energetisch te verbeteren of de verduurzaming van de eigen organisatie en het maatschappelijk vastgoed te stimuleren. Daarnaast laat de ODMH, ondersteund door ons regionale Centrum voor Natuur- en Milieueducatie De Zwanebloem, kinderen in het basisonderwijs kennis maken met natuureducatie. Tevens bestaat de mogelijkheid voor buitenlessen op een locatie vlakbij school.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
12 van 67
Juridische taken De juridische taken van de ODMH bestaan uit juridische ondersteuning op de diverse vakgebieden van milieu. Daarnaast behandelen we bezwaar- en beroepzaken op deze vakgebieden. Algemeen Binnen de algemene werkzaamheden vallen de beleidsmatige activiteiten van de ODMH. Zo bereiden we ons op dit moment voor op de veranderingen die de Omgevingswet met zich meebrengt. Daartoe werken we in pilots met een nieuwe werkwijze die past bij de modernere overheid en de vereisten van de Omgevingswet (van “nee, tenzij…” naar “ja, mits…”). De Omgevingswet brengt ook een verdere digitalisering met zich mee. Om de veranderingen tijdig en goed op te vangen, gaan we door met digitalisering op basis van wat nu landelijk bekend is. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het positieve resultaat van het programma milieu € 4.901.033.
Programma Milieu
Baten/Lasten Baten
Totaal Baten Lasten
Mutatie reserves
Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten
Kostensoort Contractuele bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves
Totaal Milieu
2021 Realisatie -13.365.313 -117.080 -1.526.102 -15.008.494 8.334.006 234.069 117.862 1.526.102 10.212.039 0 0 9.404 9.404 -4.787.051
2022 Begroting -13.714.705 -108.617 -1.816.694 -15.640.016 8.550.060 231.110 99.506 1.816.694 10.697.369 -50.000 -50.000 9.530 9.530 -4.983.117
Realisatie -13.694.982 -113.404 -1.508.139 -15.316.526 8.529.371 270.687 97.766 1.558.068 10.455.892 -49.930 -49.930 9.530 9.530 -4.901.033
Algemene bijdragen De algemene bijdragen zijn gebaseerd op de jaarprogramma’s van het jaar 2022. De gemeentelijke en provinciale bijdragen voor milieu bedragen ruim 13,7 miljoen. De bijdragen worden berekend op basis van productfinanciering. Hiervoor zijn afspraken met de gemeenten en de provincie vastgelegd in jaarprogramma’s. De werkelijke bijdragen zijn iets lager dan de begrote bijdragen. In 2022 zijn conform de P&C-nota 2020-2023 een aanvullende rekening gestuurd voor de productie boven 102% van de gemeente Alphen aan den Rijn en is de productie onder 98% terugbetaald aan de gemeente Krimpenerwaard. Respectievelijk bedroeg de productie van de gemeenten Alphen aan den Rijn en Krimpenerwaard 102,8% en 96,1%. De terugbetaling voor een jaarprogramma milieu is overigens uniek. Dit is in de geschiedenis van de ODMH nog niet eerder gebeurd. De stijging ten opzichte van boekjaar 2021 wordt veroorzaakt door de indexering in 2022 (1,34%). Voor een uitgebreider overzicht van de bijdragen wordt verwezen naar de bijlage 1 van deze jaarstukken.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
13 van 67
Overige bijdragen De overige bijdragen zijn betreffen vooral de detachering van een medewerker. Deze medewerker wordt tegen salarislasten uitgeleend aan de Unie van Waterschappen. Ook zijn er een paar kleine opdrachten voor derden uitgevoerd. Personeelskosten De personeelskosten zijn net binnen de begroting gebleven. Dit bleek wel een uitdaging, want vooral de inhuurtarieven stijgen flink. Apparaatskosten De apparaatskosten worden met name gevormd door de kosten voor het functioneel applicatiebeheer. Deze kosten worden evenredig verdeeld over BWT en milieu. De verdeling vindt plaats op basis van de opbrengsten. Deze kostenpost was in 2022 hoger dan begroot. Vertraging in de implementatie van de nieuwe VTH-applicatie (vooral aan de kant van de leverancier) heeft een aantal maanden voor dubbele lasten gezorgd. De nieuwe VTH-applicatie is in februari 2023 definitief in gebruik genomen. Directe productkosten Onder de directe productkosten vallen diverse onderzoekskosten. Ook de bestedingen voor de Zwanebloem, het inhuren van de Watersnip voor educatielessen, de milieuvluchten en de kosten voor de meldkamer bij de DCMR worden hier weergegeven. De bestedingen zijn gelijk aan de raming, maar lager dan het voorgaande jaar. Projectbaten en -lasten De projectbaten en –lasten zijn in 2022 net als in ander jaren gelijk.
Toch lijken in het overzicht op de voorgaande pagina de kosten hoger dan de opbrengsten. Dit heeft als oorzaak dat de onttrekking aan de reserves op grond van het BBV niet meegenomen mag worden in de projectbaten en dus apart in het overzicht weergegeven wordt. Zowel de werkelijke baten als de werkelijke lasten zijn lager dan begroot, maar wel van ongeveer gelijk niveau als in 2021. In 2022 zijn diverse subsidies ontvangen voor bijvoorbeeld geluidsmaatregelen aan woningen. De uitvoering van de bijbehorende werkzaamheden heeft deels in 2021 plaatsgevonden. In 2022 wordt daar een vervolg aan gegeven. Over deze subsidies leggen wij verantwoording af via de SiSa-verantwoording, die in hoofdstuk 4.8 is weergegeven. Mutatie reserves De toevoeging aan de reserves in 2022 is conform de begroting. Dit betreft de jaarlijkse dotatie aan de bestemmingsreserve bodemkwaliteitskaarten ter grootte van 100 uur. De onttrekking aan de reserves is ter dekking van de personele inzet voor de overdracht van de provinciale bodemtaken naar de gemeenten, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Hiervoor was maximaal € 50.000 begroot.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
14 van 67
3.1.2
Programma bouw- en woningtoezicht
Sinds 1 januari 2013 voert de ODMH, naast milieutaken, ook taken op het gebied van bouw- en woningtoezicht en ruimtelijke ordening (BWT-taken) uit in een deel van de regio Midden-Holland. Wat wilden we bereiken? De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Voor het programma bouw- en woningtoezicht (BWT) doen wij dit door BWT-taken uit te voeren in opdracht van de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Waddinxveen en Zuidplas en de provincie Zuid-Holland. De afdeling BWT van de ODMH heeft daarbij een duidelijke missie: BWT ziet namens de aangesloten gemeenten toe op veilige bouw en het toegestane gebruik van gronden en bouwwerken. Wij doen dat door vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering op het gebied van bouwregelgeving. Die taken vertalen we waar mogelijk naar de speerpunten van onze opdrachtgevers. Regelmatig komen de regievoerders van onze gemeenten en de accounthouders van de ODMH samen om de voorgenomen planning te monitoren en al dan niet bij te stellen. Naast de wettelijke taken, voeren we ook taken uit waarbij meer beleidsruimte is. Dat biedt ons de mogelijkheid om een programma op maat te maken. Hierbij zoeken wij aansluiting bij de gemeentelijke doelen en visies. Met de uitvoering van het jaarprogramma dragen we actief bij aan het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen en ambities.
Wat realiseerden we? De volgende tabel geeft de totale productie voor het programma BWT weer. Linksboven staat de totale productie per deelnemer. Voor de deelnemers realiseerden wij een productie tussen de 100,1% en 102,3%. Een deelnemer ging de zogenoemde 2%-marge (conform paragraaf 3.4 van de Nota Planning & Control 2020-2023) net te boven. Deze productie boven de 102% van Zuidplas brachten wij apart in rekening. De totale productie (in uren) voor BWT in 2022 ziet er als volgt uit: Gemeente Bodegraven Reeuwijk Gouda Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal
Gemeente Bodegraven Reeuwijk Gouda Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal
ODMH Totaal Toezicht Vergunningverlening geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot % 17.787 17.635 100,9% 4.902 4.901 100,0% 7.949 7.158 111,1% 24.071 23.698 101,6% 7.593 7.451 101,9% 10.647 10.351 102,9% 14.436 14.416 100,1% 5.178 4.918 105,3% 6.642 6.675 99,5% 21.317 20.847 102,3% 7.151 7.114 100,5% 8.955 8.113 110,4% 77.610 76.596 101,3% 24.824 24.384 101,8% 34.194 32.297 105,9%
Juridische aspecten Handhaving Diversen geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot 1.752 1.807 96,9% 1.622 2.146 75,6% 1.562 1.623 2.276 2.209 103,1% 1.730 1.768 97,8% 1.825 1.920 729 1.008 72,3% 924 781 118,3% 963 1.034 2.281 1.600 142,6% 1.338 1.661 80,5% 1.592 2.359 7.038 6.624 106,3% 5.613 6.356 88,3% 5.942 6.936
% 96,3% 95,1% 93,1% 67,5% 85,7%
Vergunningverlening Voor het thema Vergunningverlening binnen het onderdeel BWT behandelen we aanvragen voor een omgevingsvergunning voor bouwen. Voor de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Waddinxveen en
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
15 van 67
Zuidplas verzorgen wij ook de BWT frontoffice. Een omgevingsvergunning kan betrekking hebben op meerdere activiteiten waaronder bouwen, slopen, kappen en reclame. Een vergunning biedt rechtszekerheid aan de aanvrager. De vergunningprocedure geeft omwonenden bovendien de mogelijkheid inspraak uit te oefenen en kennis te nemen van de inhoud van de vergunning. Vergunningen voor vergelijkbare activiteiten verlenen we op éénduidige wijze, zodat sprake is van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor iedereen. Naast het werken met een standaard voorschriftenpakket, leveren we ook maatwerkproducten. Toezicht en handhaving We houden toezicht op verleende omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten. De beleidsplannen en uitvoeringsplannen zijn hierbij het uitgangspunt. Mede aan de hand van deze plannen en de gemeentelijke criteria, bepalen we per verleende omgevingsvergunning of activiteit welk toezichtniveau nodig is. Daarnaast beschikt de afdeling BWT over een wachtdienst die 24x7 uur paraat staat voor situaties waarbij de constructieve veiligheid van panden in het geding is of waarbij asbest vrijkomt. Naast toezicht, voeren we ook handhaving uit en beschikken we over bestuursrechtelijke handhavingstrajecten. Het gaat om het toepassen van al dan niet spoedeisende bestuursdwang of het opleggen van een dwangsom.
Het opleggen van een dwangsom doen wij uitsluitend na overleg met de betreffende gemeente. Voorafgaand aan een handhavingstraject proberen wij in veel gevallen de kwestie via een minnelijk traject genaamd pre-mediation op te lossen. Hiermee voorkomen wij met regelmaat een langlopend, juridisch traject. Uitzonderingen daargelaten, want soms is het wenselijk om een overtreding aan te pakken door een bestuurlijke strafbeschikking. De afdeling BWT heeft een beëdigde bijzondere opsporingsambtenaar (BOA). Ook ondersteunen we bij de aanpak van ondermijning. Zo nemen we deel aan gerichte acties zoals integrale controles met ketenpartners als de politie, Stedin en het RIEC. Juridische aspecten Bezwaar- en beroepschriften en overige procedures die te maken hebben met BWT-taken handelen wij af. De ODMH beschikt over een juridisch team dat het voortouw neemt in bestuursrechtelijke handhavingstrajecten. Dit team stelt verweerschriften op en vertegenwoordigt onze opdrachtgevers tijdens hoorzittingen in bezwaar- en beroepzaken. Diversen Onder “diversen” vallen taken waaraan alle teams een bijdrage leveren. Het gaat om diverse gebiedsgerichte of thematische (handhavings)projecten, beleidsadvisering, delen van gebiedskennis, minnelijk traject bij handhavingszaken en bezwaarprocedures inclusief mediation, advisering over bestemmingsplannen, helpdesk en tenslotte datamanagement en ontsluiting.
Daarnaast bestaat altijd de mogelijkheid om in overleg afspraken te maken over projecten die niet onder een specifiek product vallen, maar die wel onder het vakgebied BWT vallen. Aanvullende bijdrage Provincie Zuid-Holland In 2022 is een aanvullende bijdrage van de provincie ad € 50.000 ontvangen voor de BRIKS-taken. Ten aanzien van deze taken kan het volgende opgemerkt worden: • Het uitvoeren van de BRIKS-taak door de ODMH is vanwege het geringe aantal provinciale bedrijven waar wij deze taak voor uitvoeren, kleinschalig van opzet.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
16 van 67
• •
•
Conform afspraak hielden wij over 2022 een tijdsregistratie bij voor de BRIKS-regietaak en de BRIKS-adviestaak. Voor alle aanvragen om vergunning/meldingen geldt dat deze zijn vergund, dan wel in procedure zijn. Alle vergunningen en meldingen zijn onder de aandacht gebracht van de toezichthouders. De werkelijke besteding van het budget bedroeg € 48.616. Het teveel ontvangen budget is terugbetaald.
De bestedingen van alle aanvullende bijdragen van de provincie zijn weergegeven in bijlage 2. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het positieve resultaat van het programma BWT € 1.514.345.
Programma BWT
Baten/Lasten Baten
Totaal Baten Lasten
Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten Totaal Bouw- en woningtoezicht
Mutatie reserves
Kostensoort Algemene bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves
2021 Realisatie -7.004.875 -31.342 -109.606 -7.145.823 4.761.300 108.527 11.344 109.606 4.990.776 0 0 0 0 -2.155.047
2022 Begroting -7.649.176 -28.500 -119.786 -7.797.462 6.039.097 128.891 15.155 119.786 6.302.928 0 0 0 0 -1.494.534
Realisatie -7.654.232 -10.207 -60.362 -7.724.801 5.994.109 145.534 10.450 60.362 6.210.455 0 0 0 0 -1.514.345
Algemene bijdragen De algemene bijdragen omvatten de bijdragen van de gemeenten Bodegraven Reeuwijk, Zuidplas, Gouda en Waddinxveen. De bijdragen zijn gebaseerd op productfinanciering. Hiervoor zijn voorafgaand aan het jaar afspraken gemaakt in de jaarprogramma’s. Een nadere specificatie is beschikbaar in bijlage 1 van deze jaarrekening. De werkelijke bijdragen wijken nauwelijks af van de begrote bijdragen. In 2022 is conform de P&Cnota 2020-2023 een aanvullende rekeningen gestuurd voor de productie boven 102% van de gemeente Zuidplas. De overschrijding was minimaal, namelijk 0,3%. De stijging ten opzichte van 2021 kent 2 oorzaken. De indexering van 1,34% in 2022 en de stijging van de productie. In 2022 zijn de jaarprogramma’s met bijna 10.000 uur opgehoogd ten opzichte van het jaar daarvoor. Overige bijdragen De overige bijdragen zijn gering van omvang.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
17 van 67
Personeelskosten Extra productie in 2022 ten opzichte van 2021 heeft ertoe geleid dat ook de personeelslasten gestegen zijn ten opzichte van het jaar ervoor. Hoewel nog veel personeel ingehuurd moest worden, zijn de totale lasten binnen de begroting gebleven. Apparaatskosten De apparaatskosten worden met name gevormd door de kosten voor het functioneel applicatiebeheer. Deze kosten worden evenredig verdeeld over BWT en milieu. De verdeling vindt plaats op basis van de opbrengsten. Deze kostenpost was in 2022 hoger dan begroot. Vertraging in de implementatie van de nieuwe VTH-applicatie (vooral aan de kant van de leverancier) heeft een aantal maanden voor dubbele lasten gezorgd. De nieuwe VTH-applicatie is in februari 2023 definitief in gebruik genomen. Directe productkosten Onder de directe productkosten vallen onder andere onderzoekskosten en kosten van de meldkamer, die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de BWT-taken. De totale omvang is gering. Projectbaten en -lasten De projectbaten en – lasten zijn in 2022 gelijk. Voor een deel betreft dit de BRIKS-adviestaken van de provincie. Daarnaast zijn er zeer beperkt buiten de jaarprogramma’s om opdrachten uitgevoerd voor de gemeenten. In 2022 was dit minder dan in het voorgaande jaar.
3.1.3
Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien
In het vernieuwde BBV wordt overhead gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Kort samengevat omvat de overhead: - Leidinggevenden primair proces, exclusief coördinatoren in het primair proces; - Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; - Human Resource; - Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement); - Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC); - Juridische zaken, voor zover het bedrijfsvoering betreft; - Bestuursondersteuning; - Informatievoorziening en automatisering (ICT), exclusief functioneel beheer ten behoeve van primaire proces systemen; - Facilitaire zaken en Huisvesting; - DIV; - Managementondersteuning primair proces. Specifiek voor de ODMH zijn de volgende conclusies getrokken: - De afdeling Bedrijfsvoering wordt toegerekend aan de overhead met uitzondering van het cluster Functioneel Applicatiebeheer (FAB), welke de systemen van het primair proces in beheer heeft; - De huisvestingslasten zijn overhead met uitzondering van de kosten die gemaakt worden voor de Zwanebloem; - Alle loonkosten van MT-leden en teamleiders van de afdelingen milieu en BWT behoren tot de overhead; Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
18 van 67
-
Alle loonkosten van de bedrijfskundige en communicatiemedewerkers behoren tot de overhead; De juristen op het gebied van milieu en BWT behoren tot het primair proces. Juristen op het gebied van P&O behoren tot de overhead; Beleidsadvisering op het gebied van milieu en BWT behoort tot het primair proces.
Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de Wet Modernisering Vennootschapsbelastingplicht Overheidsondernemingen in werking getreden. Ondersteund door een fiscalist van Deloitte heeft de ODMH onderzocht welke gevolgen deze wet heeft voor de dienst. Geconcludeerd is dat de ODMH aangemerkt wordt als ondernemer in de zin van de wet voor een beperkt aantal van haar aanvullende taken. Niet voor de primaire taken voor milieu en BWT. Omdat op deze aanvullende taken geen winst behaald wordt, is de ODMH volledig vrijgesteld van aangifte én van de administratieve rompslomp die daarbij komt kijken. Om ook in de toekomst gevrijwaard te blijven van aangifte, moet de ODMH deze en eventuele nieuwe taken blijven monitoren. Onvoorzien De ODMH houdt in de begroting geen rekening met een post onvoorzien. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het negatieve resultaat van de overhead € 6.328.708.
Programma Overhead
Baten/Lasten Baten
Totaal Baten Lasten
Mutatie reserves
Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten
Kostensoort Contractuele bijdragen Financieringsbaten Overige bijdragen Personeelskosten Apparaatskosten Financieringslasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves
Totaal Overhead
2021 Realisatie 0 0 -493.481 -493.481 4.660.580 2.344.928 111.005 7.116.513 -46.543 -46.543 0 0 6.576.489
2022 Begroting 0 0 -565.360 -565.360 4.520.815 2.524.917 103.823 7.149.554 -106.543 -106.543 0 0 6.477.651
Realisatie 0 -22.439 -669.881 -692.319 4.489.822 2.473.926 103.823 7.067.570 -46.543 -46.543 0 0 6.328.708
Financieringsbaten Sinds de laatste maanden van 2022 ontvangen we weer rente op de uitgezette gelden in de Schatkist. Deze rentebaten waren niet begroot. Overige bijdragen De overige bijdragen in de begroting bestaan voornamelijk uit opbrengsten voor geleverde diensten aan de RDOG. RMH en het Streekarchief en voor de verhuur van het pand aan de RDOG. De werkelijke inkomsten zijn circa € 100.000 groter dan de geraamde inkomsten. Dat komt door verlening van de verhuurperiode van werkplekken verhuurd aan een provinciaal projectbureau en door extra inzet voor derden, waaronder inzet in het kader van de SPUK Interbestuurlijk Programma VTH voor de Omgevingsdienst NL.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
19 van 67
Personeelskosten De personeelskosten van de overhead betreffen het management, zijn ondersteuning, alle teamleiders en vooral de afdeling bedrijfsvoering. De uitzondering hierop is het cluster FAB. Dit cluster behoort niet tot de overhead, maar wordt toegerekend aan de programma’s milieu en BWT. De kosten zijn binnen budget gebleven en zijn ook lager dan in 2021. In dat jaar hadden we te maken met incidentele kostenposten als gevolg van de coronapandemie en eenmalige kosten die verband houden met de uitdiensttreding van enkele medewerkers. Apparaatskosten De apparaatskosten bestaan uit alle kosten voor de bedrijfsvoering van de ODMH. Hier vallen dus alle algemene lasten onder zoals de huisvestinglasten, de ICT-kosten, de administratiekosten en de afschrijvingslasten. Uitzondering zijn de kosten voor het functioneel onderhoud en beheer, dat onder verantwoording van het cluster FAB valt. Deze kosten behoren volgens het vernieuwde BBV tot het primaire proces en komen dus ten laste van de programma’s milieu en BWT. De gerealiseerde kosten zijn iets lager dan begroot, maar er is wel een forse stijging te zien ten opzichte van 2021. Vooral binnen de apparaatslasten worden we geconfronteerd met hoge indexcijfers. Ook voor 2023 zal dat het geval zijn.
Financieringskosten De enige financieringskosten van de ODMH zijn de rentelasten voor de langlopende lening die afgesloten is voor het pand. Dit betreft een annuïtaire lening, zodat de rentelasten jaarlijks verminderen. Mutaties reserves De mutaties in de reserves zijn deels (€ 46.543) ter dekking van de afschrijvingslasten. Hiervoor zijn jaren geleden bestemmingsreserves aangemaakt. De geraamde onttrekking ad € 60.000 aan de bestemmingsreserve Ontwikkeling is niet uitgevoerd. Als gevolg van het verdere uitstel van de invoering van zowel de Ow als de Wkb schuift deze onttrekking door naar 2023, ter dekking van de gemaakte kosten ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de genoemde, nieuwe wetten.
3.1.4
Algemene dekkingsmiddelen
In de programmaverantwoording moet ook het overzicht Algemene dekkingsmiddelen worden gegeven. Voor onze gemeenschappelijke regeling interpreteren wij dit als de bijdragen, die de deelnemende gemeenten en provincie betalen aan de ODMH (hoewel dit volgens het BBV niet als zodanig kwalificeert). De algemene bijdragen worden verantwoord in de programma’s milieu en BWT en worden ook weergegeven in de bijlagen 1 en 2 van deze jaarstukken. Financieringsfunctie Met ingang van 2014 zijn deze rentebaten bijna geheel weggevallen door de invoering van het schatkistbankieren. Door deze invoering is de ODMH, net als andere lagere overheden, verplicht overtollige middelen weg te zetten bij het rijk. De rentevergoeding die hier tegenover staat is vooralsnog nihil. Wel kent de ODMH sinds 2015 rentelasten. Bij de overname van het Midden-Hollandhuis is ook de geldlening van het ISMH bij de BNG overgenomen. Voor deze lening, die ultimo 2022 € 2,77 miljoen bedroeg, was de rentelast over het jaar 2022 € 103.823.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
20 van 67
Op 1 juli 2023 loopt de huidige renteperiode met een rente van 3,62% voor de lening ten einde. De looptijd van de lening is dan nog 10 jaar. In het eerste half jaar van 2023 zal een nieuwe rentevastperiode aangegaan worden met de BNG.
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
21 van 67
3.2
Paragrafen
Artikel 26 van het BBV schrijft voor dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen opgenomen moeten worden als die in de begroting opgenomen zijn. Op advies van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is een extra paragraaf toegevoegd: de corona-paragraaf. In deze paragraaf zijn de gevolgen van de Covid-19 op de begroting en de getroffen maatregelen weergegeven.
3.2.1
Lokale heffingen
De paragraaf betreffende de lokale heffingen is voor de ODMH niet van toepassing.
3.2.2
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
De paragraaf weerstandsvermogen dient te omvatten: a. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de ODMH beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; b. Een inventarisatie van de risico's, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Hierbij dient bijvoorbeeld te worden gedacht aan risico’s in het kader van organisatieontwikkelingen, rechtmatigheid, garantieverplichtingen, voldoen aan formele voorschriften met betrekking tot de uitvoering van regelingen door de ODMH; c. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risicobeheersing. Weerstandsvermogen: Het weerstandsvermogen is in artikel 11 van het BBV gedefinieerd als “De relatie tussen de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken, en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.” Het weerstandsvermogen weerspiegelt de mate waarin de ODMH in staat is middelen vrij te maken om de risico’s, die zich in de praktijk voordoen, op te vangen, zonder dat dit betekent dat het beleid gewijzigd dient te worden. Het vermogen om het beleid door te zetten is afhankelijk van de omvang van de weerstandscapaciteit.
Er zijn geen algemeen geldende normen voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen. Iedere gemeenschappelijke regeling moet zelf invulling geven aan de gewenste omvang, gelet op haar eigen situatie en context. De omvang van het weerstandsvermogen moet in verhouding staan tot de risico’s die de organisatie loopt en die niet kunnen worden opgevangen door stuur- en beheersmaatregelen en ook niet financieel kunnen worden afgedekt door voorzieningen. Weerstandscapaciteit Onder weerstandscapaciteit wordt verstaan: het geheel aan beschikbare en vrij aanwendbare financiële middelen om mogelijke “resterende” risico’s met financieel gevolg op te kunnen vangen. Met “resterende” risico’s worden bedoeld: de risico’s die onvoldoende “in control” zijn of kunnen worden gehouden door stuur- en beheersmaatregelen en/of waarvoor (nog) geen specifieke voorzieningen zijn of kunnen worden getroffen. Bij de weerstandscapaciteit wordt een onderverdeling gemaakt naar: 1. Stille reserves: Materiële en financiële vaste activa In de materiële en financiële vaste activa van de ODMH komen geen stille reserves voor. Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
22 van 67
2.
3.
Vrije deel passiva: Reserves en voorzieningen Bij het bepalen van het vrije deel van de reserves en voorzieningen moet voorzichtigheid betracht worden. Criterium is of het algemeen bestuur de betreffende reserve in geval van een calamiteit kan vrijmaken zonder dat hierdoor een exploitatietekort ontstaat. Van de reserves is alleen de algemene reserves aan te merken als beschikbare weerstandscapaciteit. Overige componenten In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de deelnemende gemeenten en provincie als achtervang dienen. Zij dienen derhalve in hun risicoparagrafen, naar rato van hun aandeel in de gemeenschappelijke regeling, rekening te houden met de weerstandscapaciteit van de ODMH.
Op grond van voorgaande kan gesteld worden dat het weerstandsvermogen van de ODMH slechts gevormd wordt door de algemene reserves. Kenmerken van een algemene reserve zijn: • Algemene reserve is eigen vermogen • Het totaal van de algemene reserve dient als dekkingsmiddel • Bedragen zijn vrij besteedbaar • Het algemeen bestuur besluit over de vorming en besteding van de algemene reserve. • Toevoegingen en onttrekkingen verlopen via de exploitatie (maar blijven buiten resultaatbepaling) De algemene reserve bestaat uit de componenten van het eigen vermogen waaraan het algemeen bestuur geen ‘bepaalde’ bestemming heeft gegeven. De algemene reserve heeft als belangrijkste functie het dienen als een buffer voor financiële tegenvallers. Het exploitatieresultaat van de jaarrekening (zowel voordelig als nadelig) komt in principe ten gunste respectievelijk ten laste van de algemene reserve en bepaalt dus in beginsel de werkelijke hoogte van de algemene reserve. Omvangbepaling van het weerstandsvermogen De omvangbepaling van het weerstandsvermogen vindt plaats op basis van een risico-inventarisatie. Jaarlijks wordt deze risico-inventarisatie geactualiseerd. De werkelijk beschikbare weerstandscapaciteit Wanneer een risico zich voordoet, welke niet kan worden opgevangen in de reguliere exploitatie, zal in eerste instantie een beroep gedaan worden op de weerstandscapaciteit.
In de navolgende tabel is een overzicht van de reserves opgenomen die tot de weerstandscapaciteit worden gerekend. De hoogte van de weerstandscapaciteit op basis van de stand per 31-12-2022 in de jaarrekening 2022 (vóór resultaatbestemming): Vrij aanwendbare reserves behorend tot weerstandscapaciteit Algemene reserve Totaal weerstandscapaciteit
Bedrag in € 1.402.500 1.402.500
Risico-inventarisatie Nadat in 2017 de risicoanalyse volgens de methodiek van het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) uitgevoerd is, is de risicoanalyse begin 2022 volgens diezelfde methodiek geactualiseerd. Om aan te sluiten bij algemeen aanvaarde grondslagen wordt hiervoor gebruik Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
23 van 67
gemaakt van NARIS, de methodiek van het NAR. De uitkomsten van de risicoanalyse in 2017 zijn meegenomen in de Nota Weerstandsvermogen & Risicomanagement 2018. Deze nota is vastgesteld op 21 juni 2018. De uitgevoerde risico-inventarisatie inclusief kwantificering is een logische basis voor het bepalen van het gewenste weerstandsvermogen. Bij de actualisatie van begin 2023 is vooral gekeken naar de invloeden van de krappe arbeidsmarkt en de digitalisering van processen. De arbeidsmarkt is momenteel moeizaam en zorgt daarmee voor een risicoverhogend effect. Dit effect wordt door ons bestreden door het inzetten van goed scorende wervingsacties, al dan niet optrekkend met de andere omgevingsdiensten in Zuid-Holland. De digitalisering van de processen brengt vooral ICT-risico’s met zich mee. Hiervoor zijn diverse maatregelen getroffen om die te verkleinen. Die maatregelen betreffen onder andere de back-up en de beveiliging van alle systemen. Ook de Wifi binnen het MiddenHollandhuis is vernieuwd, waardoor een beter en stabiel bereik gerealiseerd is en uitval van systemen voorkomen wordt. De uitgevoerde actualisatie van de risico-inventarisatie leidt tot een kleiner totaal aan risico’s dan in voorgaand jaar. Ook het gewenste weerstandsvermogen is daarom afgenomen ten opzichte van vorig jaar.
De in NARIS uitgevoerde risicosimulatie op basis van de geactualiseerde inventarisatie levert de volgende tabel met de bij de zekerheidspercentages behorende bedragen voor het benodigde weerstandsvermogen op:
Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%
Bedrag € 365.159 € 539.845 € 796.092 € 1.141.447 € 1.244.045 € 1.531.515 € 1.785.315 € 2.328.626
Uitgaande van het door het NAR geadviseerde zekerheidspercentage van 90% voor het totaal aan risico’s wordt het gewenste weerstandvermogen (streefhoogte van de algemene reserve) op basis van deze risico-inventarisatie bepaald op € 1.531.515 (in 2021: € 1.693.201). Conform de wens van het algemeen bestuur om het weerstandsvermogen van de ODMH te compartimenteren in een BWT- en een milieudeel, wordt het weerstandsvermogen in 2 delen gesplitst. Voor deze splitsing wordt de verhouding in risico’s tussen BWT en milieu als verdeelsleutel gehanteerd: 13% voor BWT en 31% voor milieu. Ook de overheadrisico’s van in totaal 56% worden in die verhouding verdeeld. Het gewenste gecompartimenteerde weerstandvermogen ziet er dan als volgt uit: Gewenst weerstandvermogen: Aandeel BWT Aandeel milieu Totaal
€ 452.493 € 1.079.022 € 1.531.515
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
24 van 67
Het streefsaldo van het weerstandsvermogen bedraagt dus € 1.531.515. De aanwezige weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2022 € 1.402.500. Geconcludeerd kan worden dat de berekende aanwezige weerstandscapaciteit 91,6% (in 2021: 82,8%) van het gewenste weerstandvermogen bedraagt. Kengetallen Op grond van een ministeriële regeling moeten jaarlijks de volgende financiële kengetallen weergegeven worden.
Verloop van de kengetallen
Kengetallen: netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit
Verslag 2021 12,4% 12,4% 21,7% 1,1% n.v.t. n.v.t.
Begroting 2022 14,1% 14,1% 20,8% 1,6% n.v.t. n.v.t.
Verslag 2022 12,5% 12,5% 18,8% 0,0% n.v.t. n.v.t.
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Normaliter ligt de netto schuldquote tussen 0% en 90%. Pas bij 100% wordt de kritische norm bereikt. De ODMH voldoet dus ruim aan de norm. Het corrigeren voor alle verstrekte leningen wijzigt de netto schuldquote niet. De ODMH verstrekt immers geen leningen. Solvabiliteit gaat over de vraag of een organisatie in staat is om aan alle financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit van de ODMH is stabiel. De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een organisatie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Uit de resultaten blijkt dat de structurele baten van de ODMH maar beperkt lager zijn dan de structurele lasten, hetgeen een financieel gezonde situatie weergeeft. De kengetallen voor de grondexploitatie en de belastingcapaciteit zijn niet van toepassing op de ODMH.
3.2.3
Onderhoud kapitaalgoederen
In deze paragraaf dient inzicht te worden gegeven in de realisatie van het beleid ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties ten opzichte van de begroting. Het gaat hierbij ook om het verlangde onderhoudsniveau, de (lange termijn) onderhoudsplanning voor alle belangrijke activa en het voorzieningenbeleid. Voor de voorziening wordt uitgegaan van een horizon van 20 jaar. Het meerjarenonderhoudsplan geldt als een planningsinstrument. In werkelijkheid wordt altijd voordat een post wordt uitgevoerd bezien of dit inderdaad noodzakelijk is of dat enig uitstel verantwoord is of dat er beter een alternatieve oplossing kan worden gekozen. Dit leidt er toe dat sommige posten naar een volgend jaar
Jaarstukken 2022, Omgevingsdienst Midden-Holland
25 van 67
doorschuiven. Daar staat tegenover dat soms blijkt dat vervroegd onderhoud of vervanging noodzakelijk is of dat het veel duurder uitvalt dan voorzien. Sinds begin 2015 is het Midden-Hollandhuis eigendom van de ODMH. Voor het meerjaren onderhoud is een voorziening beschikbaar, die gebaseerd is op het meerjarenonderhoudsplan. In het laatste kwartaal van 2020 is het meerjaren onderhoudsplan van het Midden-Hollandhuis geactualiseerd. Dit plan bestaat uit 2 delen. Een voor het onderhoud van het pand en een voor de technische installaties. Op basis van de actuele stand van zaken is voor beide delen in 2021 een langjarige begroting opgesteld. Beide kennen een looptijd van 30 jaar. Op basis van deze actuele gegevens is in 2021 de jaarlijks benodigde dotatie opnieuw berekend. Voor het uitvoeren van het onderhoud gedurende de komende 30 jaar bleek een dotatie van € 117.755 nodig voor het jaar 2021. Met ingang van 2022 wordt dit bedrag jaarlijks geïndexeerd met dezelfde index die ook gehanteerd wordt voor het uurtarief. De dotatie in 2022 bedraagt € 119.333.
3.2.4
Financiering