Bijlage II: Waddinxveen Duurzaamheidsscans Integraal Huisvestingsplan Waddinxveen 2025-2044

Pagina 9 van 19

•

ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 10 van 19

5. Verduurzamingsmaatregelen scenario B In dit hoofdstuk wordt de business case beschreven voor het verduurzamen van het gebouw naar Frisse Scholen klasse B voor luchtkwaliteit, BENG, en gasloos. De business case bevat de volgende onderdelen: • Te nemen maatregelen; • Aandachtspunten en risico’s; • Planning; • Investeringskostenraming; • Effect op exploitatiekosten (energie en onderhoud); • Financiering.

5.1. Te nemen maatregelen Het doel is om de luchtkwaliteit in het gebouw te laten voldoen aan Frisse Scholen klasse B met betrekking tot luchtkwaliteit. De eisen hiervoor zijn als volgt: • De CO2-concentratie in de leslokalen is tijdens de gebruikstijd maximaal 950ppm. • Het ventilatiedebiet – dat is de hoeveelheid verse luchttoe- en afvoer – is minimaal 30,6 m3 per uur per persoon. Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd elektronisch gestuurde natuurlijke ventilatie te geïnstalleerd te worden. Dit kan in de vorm van elektronisch gestuurde ventilatieroosters of elektronisch gestuurde kiepramen. Voor de precieze uitwerking hiervan dient nader onderzoek gedaan te worden.

BENG 1: Energiebehoefte

Eis < 230 kWh/m2

Huidig 196 kWh/m2

Na maatregelen 196 kWh/m2

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2

279 kWh/m2

69 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

Energielabel

C

A+++

5.2. Aandachtspunten en risico’s Het doorvoeren van de hiervoor genoemde maatregelen brengt risico’s met zich mee. Tevens zijn er een aantal zaken om rekening mee te houden. Men dient rekening te houden met de volgende risico’s en aandachtspunten: •

• •

De warmtepomp en PV-panelen zorgen voor een zwaardere belasting van de nutsaansluiting, mogelijk moet deze aansluiting verzwaard worden. Hier zitten kosten aan verbonden, en de wachttijden hiervan kunnen lang zijn. Dit dient nader onderzocht te worden. Voor de nieuw te plaatsen warmtepomp en PV-panelen is mogelijk een constructieverzwaring nodig indien deze op het dak geplaatst worden. Uit een eerste inschatting volgt dat het dak voldoende ruimte biedt aan de te plaatsen installaties en PV-panelen. Dit dient echter nader onderzocht te worden. Mogelijk moeten akoestische maatregelen genomen worden om te voorkomen dat de warmtepomp geluidsoverlast geeft in het gebouw. Dit dient nader onderzocht te worden. Wanneer ramen moeten worden gesloten, wordt het gebouw niet geventileerd. Door het plaatsen van veel ventilatieroosters en deze automatische te laten functioneren, kan je blootgesteld worden aan omgevingslawaai

•

Deze maatregelen zijn verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 10 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

5.3. Planning

Referentie: 1575405-0014.0.1.

60 %

Tabel 10: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar gasloos BENG-gebouw. Hiervoor dienen de volgende maatregelen genomen te worden: • Het vervangen van de CV-installatie door een lucht-water warmtepomp en elektrische ketel. Hierbij wordt tevens actieve koeling toegevoegd middels een change-oversysteem. • Het plaatsen van 60 m2 PV-panelen.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen

0 %

• •

De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

Pagina 11 van 19

5.4. Investeringskostenraming

Energielabel

Tabel 11 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen.

Installatieadvies

1 post

Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering Investeringskostenraming scenario B

Kostenadvies Bouwfysisch advies

Omschrijving Directe bouwkosten Plaatsen elektronisch gestuurde ventilatieroosters Inregelen elektronisch gestuurde ventilatieroosters Demonteren van bestaande CV-installatie Het toepassen van een lucht-water warmtepomp en elektrische ketel incl. actieve koeling (d.m.v. een change-oversysteem) Aanpassen hoofdverdeelkast en voedingen voor warmtepomp, elektrische ketel en PV panelen. PV-panelen aanbrengen

Aantal

Subtotaal

Prijs per eenheid

342 m2

€

600

€

205.200

1169 m2

€

25

€

29.225

1169 m2

€

5

€

5.845

1169 m2

€

80

€

93.520

1169 m

2

€

9

€

10.521

60 m

2

€

250

€

15.000

€

359.311

Winst en risico

13% post

€

46.710

7% post

€

28.422

3% post

€

13.033

€

Energieadvies

Referentie: 1575405-0014.0.1.

1,50% post

€

6.712

7,70% post

€

34.456

0,50% post

€

2.237

0,70% post

€

3.132

€

74.310

€

26.089

€

547.875

€

115.054

€

662.929

Subtotaal bijkomende kosten

Onvoorzien 5% post

BTW

21% post

Investeringskosten inclusief BTW

Tabel 11: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

5.5. Effect op exploitatiekosten

0,50% post 1169 m2 1 post

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Huidig verbruik

Verwacht verbruik na maatregelen

Verschil

Elektraverbruik

16.009 kWh / jaar

33.624 kWh / jaar

+110 %

Elektraopbrengsten

2.950 kWh / jaar

11.140 kWh / jaar

∞ %

447.476

Bijkomende kosten

Verzwaren nutsaansluiting

4.000

De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 12.

Subtotaal bouwkosten (prijspeil 00-01-1900)

Verzekeringen CAR

4.000

Investeringskosten exclusief BTW

Indirecte bouwkosten

Algemene kosten

€

Onvoorziene kosten

Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 01-012024)

Algemene bouwplaatskosten

€

€

2.237

€

15

€

17.535

€

4.000

€

4.000

Gasverbruik

11.095

m3 / jaar

0

m3 / jaar

-100 %

Tabel 12: Effect van maatregelen op energieverbruik

Het huidig verbruik in bovenstaande tabel is het gemiddelde verbruik van 2023. Het verwacht verbruik na maatregelen is berekend als het percentuele verschil tussen de

Pagina 12 van 19

•

NTA-berekening huidige situatie en de NTA-berekening na maatregelen, vermenigvuldigd met het huidig werkelijk verbruik. We zien vaak dat het werkelijk verbruik afwijkt van de NTA-berekening. Middels bovenstaande rekenmethode corrigeren we hiervoor. In de praktijk kan het daadwerkelijk verbruik na maatregelen echter substantieel afwijken van het verwacht verbruik na maatregelen. Een wijziging in energieverbruik resulteert in een wijziging in energiekosten. Het verschil in energiekosten voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 13. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

PV-panelen hebben onderhoud nodig met bijbehorende kosten.

Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 14. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen Verschil ∆

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen

Verschil

Preventief onderhoud

€

413

Vervangingsonderhoud

€

13.195

Totaal

€

13.608

Tabel 14: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

€

4.803

€

10.087

€

5.284

5.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP

Elektraopbrengsten €

620

€

2.339

€

1.719

In het MJOP zijn in de komende 20 jaar posten opgenomen voor (vervangings)onderhoud welke komen te vervallen door de voorgestelde maatregelen. In tabel 15 is weergegeven welke maatregelen dit betreft.

Elektraverbruik Gasverbruik

€

14.978

€

-

€

(14.978)

Totaal

€

19.161

€

7.748

€

(11.413)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

In het MJOP opgenomen posten (20 jaar)

Tabel 13: Effect van maatregelen op energiekosten

Post

Jaar

Naast dat de voorgestelde maatregelen effect hebben op het energieverbruik zullen de maatregelen effect hebben op de onderhoudskosten. De volgende gevolgen in onderhoudskosten kan men verwachten als gevolg van de maatregelen: • Een CO2-gestuurd elektronisch ventilatiesysteem heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. • Door het verwijderen van de CV-ketels vervallen de onderhoudskosten hiervoor. • Een warmtepomp heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten.

CV ketel vervangen

2039

€

13.988

Boiler elekrisch vervangen

2039

€

1.395

€

15.383

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Totaal

Kosten (incl. BTW)

Tabel 15: In MJOP opgenomen posten

Deze reserveringen zouden in mindering gebracht kunnen worden op de investeringskosten.

Pagina 13 van 19

5.7. Financiering Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van € 663.000 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor toenemen met €2.200 per jaar. Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%.

Hiermee resteert een onrendabele top van € 636.000. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn: • DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. • SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant. • ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op € 903.000. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier wel/niet het geval. Het is veelal gebruikelijk dat de school bijdraagt in de investering met een bedrag dat overeenkomt met een exploitatievermindering gedurende een periode van 20 jaar. De exploitatievermindering bestaat uit de som van de volgende onderdelen: • Wijziging in energiekosten; • Wijziging in onderhoudskosten; • Posten uit het MJOP die zijn te komen vervallen. In dat geval zou de Nederlandse Hervormde Christelijke Schoolvereniging € 27.000 inbrengen.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 14 van 19

6. Risico’s Met de voorgestelde ingrepen gaan tevens risico’s gepaard. Naast de maatregelspecifieke risico’s en aandachtspunten toegelicht in paragraaf 4.2. en 5.2., worden de belangrijkste mogelijke risico’s in dit hoofdstuk (nogmaals) benoemd. Vergunningen Het veranderen van een bouwwerk mag in sommige gevallen gebeuren zonder dat hier een omgevingsvergunning voor nodig is. Een van de voorwaarden is dat het volume van het bouwwerk niet toeneemt. Door de plaatsing van een luchtbehandelingskast neemt het volume van het bouwwerk echter in de meeste gevallen toe. Dit betekent dat voor deze ingreep een omgevingsvergunning nodig is. Ook is een omgevingsvergunning nodig wanneer het gebouw in kwestie een monument betreft, of wanneer het gebouw constructief aangepast wordt. Beeld Het plaatsen van installaties buiten de schil van het gebouw kan door gebruikers en omwonenden als storend worden ervaren. Dit kan in sommige gevallen tot weerstand leiden. Constructie Bij de plaatsing van luchtbehandelingsinstallaties en PV-panelen neemt het gewicht dat rust op de constructie toe. Hierdoor zal deze mogelijk versterkt moeten worden. Hoogte plafonds Bij aanpassing van het luchtbehandelingssysteem zullen ventilatiekanalen mogelijkerwijs geplaatst, aangepast of vervangen moeten worden.

Wegens de grote omvang van ventilatiekanalen is de inpassing hiervan in sommige gevallen complex of ingewikkeld. Er dient daarom geïnventariseerd te worden of er voldoende ruimte is in het gebouw, bijvoorbeeld boven het plafond. Het inpassen van kanalen kan aanzienlijk kostenverhogend werken, afhankelijk van het gebouw.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Geluidseisen Sommige luchtbehandelingskasten en warmtepompen kunnen enorm veel geluid produceren. Bij plaatsing van deze installaties dienen daarom de geluideisen in acht te worden genomen. Nutsaansluiting Bij het terugdringen van het gebruik van gas komt een hoger gebruik van elektriciteit kijken. Mogelijk dient hiervoor de elektra-aansluiting verzwaard te worden. Er dient daarom een nauwkeurige inventarisatie van het huidige en toekomstige gebruik gemaakt te worden. Nutsbedrijven hebben lange wachttijden voor het verzwaren van de elektra-aansluiting. Met name PV-panelen en warmtepompen zorgen voor een aanzienlijke belasting op het elektranet. Er moet een afweging worden gemaakt of de aanzienlijke belasting op het elektranet wenselijk is. Gebruikers Wij zien regelmatig dat dure luchtbehandelingssystemen worden geplaatst, waarna deze niet of nauwelijks worden gebruikt doordat de gebruikers van het gebouw (hier de docenten) niet geïnstrueerd zijn over de werking van het systeem. Het instrueren en informeren van gebruikers is belangrijk voor een goede werking van nieuwe installaties. Onderhoud Nieuwe – vaak complexe – installaties dienen onderhouden te worden voor een goede werking in de toekomst. Dit dient in gang gezet te worden en hier zijn kosten aan verbonden. Wij hebben deze kosten meegenomen in dit rapport.

U dient hier echter in uw eigen beheer en administratie rekening mee te houden.

Pagina 15 van 19

7. Conclusie en advies HEVO In dit rapport is op basis van beschikbare archiefgegevens en een schouw inzichtelijk gemaakt wat de huidige bouwfysische en installatietechnische staat van het gebouw is. Op basis hiervan zijn de huidige energieprestaties van het gebouw bepaald. Hierna is onderzocht hoe het gebouw verduurzaamd kan worden, waarbij twee scenario’s zijn uitgewerkt: • Scenario A: Frisse Scholen klasse B m.b.t. luchtkwaliteit & energielabel A. • Scenario B: Frisse Scholen klasse B m.b.t. luchtkwaliteit, BENG & gasloos. Beide scenario’s zijn technisch uitvoerbaar. In onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt wat de kosten zijn van beide scenario’s, en hoe deze kosten mogelijk gefinancierd kunnen worden. Financiering van de voorgestelde maatregelen Scenario A Investeringskosten (incl. BTW)

Scenario B

€ 421.500

€ 663.000

Waarvan bijdrage schoolbestuur Uit verlaging exploitatiekosten (20 jaar)

€

€ 11.500

Uit vervallen posten MJOP (20 jaar)

€

€ 15.500

€ 421.500

€ 636.000

€

€

Waarvan bijdrage gemeente Uit IHP

Relatie tot andere ingrepen In dit rapport is gekeken naar de mogelijkheden om het gebouw te verduurzamen. Naast verduurzaming is ook renovatie of vervanging een optie. Om te besluiten welke optie de voorkeur heeft, dienen ook andere aspecten in acht genomen te worden. Denk hierbij aan de functionaliteit van het gebouw in relatie tot het onderwijsconcept, de technische staat van het gebouw, en de esthetische kwaliteit van het gebouw. Ook de resterende levensduur van het gebouw en de levensduurverlenging van de verschillende ingrepen zijn hierbij van belang. Wij adviseren om in het integrale huisvestingsplan van de gemeente Waddinxveen een integrale afweging te maken tussen de aspecten duurzaamheid, technische staat van het gebouw, functionaliteit in relatie tot het onderwijsconcept, en esthetische kwaliteit, en op basis hiervan te besluiten of het gebouw wordt verduurzaamd, gerenoveerd, of vervangen. Voor deze afweging is dit onderzoek belangrijke input. Vervolgstappen In dit rapport zijn de mogelijkheden tot verduurzaming van het gebouw bekeken. Het is daarmee een instrument om te inventariseren of verduurzaming interessant is, en zo ja, waar men bij verduurzaming rekening mee dient te houden. Wanneer men kiest voor het verduurzamen van het gebouw dient men de volgende vervolgstappen te nemen: 1.

Het opstellen van een programma van eisen waarin wordt vastgesteld welke maatregelen genomen worden, en welke eisen men verbindt aan deze maatregelen. 2. Het uitwerken van een ontwerp op basis van het programma van eisen. 3. Het realiseren van het ontwerp.

Waarvan bijdrage Rijksoverheid Uit SUVIS-subsidie

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 16 van 19

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

De geldende BENG eisen voor functie onderwijs staan vermeld in de bijgaande tabel.

Definitie BENG en ENG Een BENG gebouw is een Bijna Energie Neutraal gebouw, de BENG eisen zijn opgedeeld in drie onderdelen te weten:

BENG 1 Energiebehoefte Voor het bepalen van de energiebehoefte wordt de energiebehoefte voor verwarming en koeling opgeteld. Deze kijkt naar een optimale kwaliteit van de gebouwschil waarbij zowel de verhouding glas ten opzichte van dichte gevel, de mate van isolatie, de mate van kierdichting als de aanwezigheid van koudebruggen een rol speelt. Niet alleen isolatie, maar juist het samenspel van bovenstaande factoren, de vorm (geometrie) en de ligging van een gebouw zijn van belang om de energiebehoefte van een gebouw zo veel mogelijk te beperken. BENG 1 gaat over al deze factoren. Hierbij wordt gerekend met een vastgesteld ‘neutraal’ ventilatiesysteem. De energiebehoefte invullen kan met hernieuwbare of fossiele energie.

BENG 2. Primair fossiel energiegebruik Het primair fossiel energiegebruik is een optelsom van het primair energiegebruik voor verwarming, koeling, warmtapwaterbereiding en ventilatoren. Voor utiliteitsgebouwen telt ook het primair energiegebruik voor verlichting en voor bevochtiging (indien aanwezig) mee. Voor zowel woningen en utiliteitsgebouwen geldt dat, als er PVpanelen of andere hernieuwbare energiebronnen aanwezig zijn, de opgewekte energie van het primair energiegebruik wordt afgetrokken.

BENG

Eis

BENG 1*

190 kWh/m2

BENG 2 BENG 3

70 kWh/m2 40%

Tabel 2 * In gevallen waar het oppervlak van de gebouwschil hoog is in verhouding tot het bruto vloeroppervlak geldt een hogere eis. Daar waar dit van toepassing is, is dit meegenomen in de berekeningen. Een ENG gebouw is een Energie Neutraal Gebouw waarbij het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) nul is en het een aandeel hernieuwbare energie (BENG 3) 100% is. Ter referentie • Een nieuwbouw uit 2022 conform bouwbesluit (BENG) heeft een energielabel van A++++ • Een nieuwbouw uit 2022 conform ENG heeft een energielabel van A+++++ • Een gebouw conform bouwbesluit 2012 heeft een energielabel van A/A+

BENG 3. Aandeel hernieuwbare energie Het aandeel hernieuwbare energie wordt bepaald door de hoeveelheid hernieuwbare energie te delen door het totaal van hernieuwbare energie en primair fossiel energiegebruik. Hernieuwbare energie is afkomstig uit zon, biomassa, buitenlucht en bodem en vergroten het aandeel hernieuwbare energie.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 17 van 19

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen BENG BVO ENG GBS IHP LBK MJ MJOP NTA ppm TCO Wp WTW

Bijna energieneutraal gebouw Bruto vloeroppervlak Energieneutraal gebouw Gebouwbeheerssysteem Integraal huisvestingsplan Luchtbehandelingskast Megajoule Meerjarig onderhoudsplan Nederlandse technische afspraak parts per million Total cost of ownership Wattpiek Warmteterugwinning

PV-paneel: Zonnepaneel. TCO: Total Cost of Ownership, de optelsom van de investeringskosten en de operationele kosten van een systeem. VAV-klep: Variable Air Volume-klep, een luchtbehandelingssyteem dat de hoeveelheid toegevoerde lucht variabel kan regelen afhankelijk van de luchtbehoefte. Deze wordt vaak bepaald op basis van een CO2 meting Wattpiek: De capaciteit van een zonnepaneel om zonlicht om te zetten in elektrische energie. Het aantal Watt energie dat een zonnepaneel kan leveren onder standaard testomstandigheden.

Begrippen Change-oversysteem: Het klimaatbeheerssysteem in het gebouw kan alleen volledig omschakelen van verwarmen naar koelen. Frisse scholen: Een richtlijn met eisen aan verschillende aspecten van het binnenklimaat van een school met als doel het bereiken van een goed binnenklimaat binnen een schoolgebouw. Het betreft de aspecten Energie, Lucht, Temperatuur, Licht en Geluid. HR(++)-beglazing: Een type beglazing met een hogere isolatiewaarde dan standaardbeglazing. HR107-ketel: Een ketel met een rendement van minimaal 107%. Alle warmte uit gasverbranding wordt nuttig gebruikt en daarnaast wordt de restwarmte uit de condensatie van waterdamp benut. IHP: Integraal huisvestingsplan, een gemeentelijk beleidsdocument met daarin alle voorgenomen investeringen in onderwijshuisvesting over een bepaalde periode. NTA-8800: Een formeel vastgestelde methode voor het bepalen van de energieprestatie van een gebouw.* * Indien men in dit rapport enkel over een ‘NTA-berekening’ spreekt bedoelt men een NTA-8800 berekening.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 18 van 19

Colofon Uitgave: Datum:

HEVO B.V. 17 mei 2024

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch

Burg. Roelenweg 40 8021 EW Zwolle

T 073 - 6 409 409 info@hevo.nl

T 038 - 4 258 101

www.hevo.nl ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 19 van 19

Theo Thijssenschool te Waddinxveen Onderzoek naar mogelijkheden om het vastgoed te organiseren

Opdrachtgever organisatie Datum 11 juli 2024 Project Duurzaamheidsscans Waddinxveen Referentie 1575405-0015.1.1 Auteur(s) de heer D. van der Venne MSc - HEVO B.V.

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

5223 LA 's-Hertogenbosch

T 073 - 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Burg. Roelenweg 40

8021 EW Zwolle

T 038 - 4 258 101

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

Inhoudsopgave

7.

1.

Inleiding

3

2.

Het onderzoek

4

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.5. 3.6. 3.7.

Huidige status gebouw Algemeen Bouwkundige kenmerken Bouwfysische kenmerken Installatietechnische kenmerken Ventilatie Verwarming Koeling Warm water Verlichting PV-panelen Huidige kwaliteit Frisse Scholen (ventilatie) Huidige energieverbruik en energiekosten Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6 6

4. 4.1.

Verduurzamingsmaatregelen scenario A Te nemen maatregelen

7 7

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4. 5.5. 5.6. 5.7.

Verduurzamingsmaatregelen scenario B Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

9 10 10 11 11 11 12 13

6.

Risico’s

14

Referentie: 1575405-0015.1.1.

Conclusie en advies HEVO

15

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

16

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen Begrippen

17 17 17

Pagina 2 van 18

1. Inleiding In opdracht van de Gemeente Waddinxveen is door HEVO een verduurzamingsscan uitgevoerd voor de Theo Thijssenschool gelegen te Waddinxveen. De Theo Thijssenschool is een open basisschool voor ca. 330 leerlingen. De scan heeft als doel om een beeld te krijgen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van het gebouw, de bijbehorende kosten en exploitatievoordelen, en de mogelijkheden om deze ingrepen te financieren. De scan start met een nulmeting van het gebouw, waarna twee verduurzamingsscenario’s zijn onderzocht. Het betreft de volgende twee scenario’s: • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A. • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos. Voor beide scenario’s is onderzocht welke ingrepen nodig zijn om dit scenario te behalen. Daarnaast is voor beide scenario’s een kostenraming gemaakt, en is onderzocht hoe de maatregelen gefinancierd kunnen worden. Deze scan is onderdeel van een reeks scans welke uitgevoerd zijn voor de gemeente Waddinxveen. Voor elk gebouw is een separate scan met een separaat rapport opgesteld.

Referentie: 1575405-0015.1.1.

Pagina 3 van 18

2. Het onderzoek Voor het opstellen van deze scan zijn de volgende stappen doorlopen: • •

• •

•

•

Stap 1: Inventarisatie van het gebouw op basis van documenten en een schouw op locatie. Stap 2: Nulmeting van de huidige staat van het gebouw. a. Analyseren van huidige bouwfysische en installatietechnische prestaties van het gebouw; b. Bepalen van de huidige energetische prestaties (middels een NTA 8800berekening); c. Inzichtelijk maken van het huidige energieverbruik; Stap 3: Bekijken welke maatregelen haalbaar zijn bij het project. Stap 4: Bepalen van een pakket duurzaamheidsmaatregelen en deze maatregelen doorrekenen middels een NTA8800-berekening. Hierbij worden een tweetal kwaliteitsniveaus doorgerekend: a. Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A b. Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos Stap 5: Opstellen van een business case voor beide duurzaamheidspakketten met daarin: a. De voorziene aandachtspunten en risico’s; b. De geraamde investeringskosten; c. Het effect van het pakket op de exploitatiekosten; d. De mogelijkheden tot financiering van het pakket. Stap 6: Een advies geven over de te nemen vervolgstappen.

Voor deze scan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Bouwkundige tekeningen a. Plattegronden b. Geveltekeningen c. Doorsneden d. Dakaanzichten e. Details • Installatietechnische tekeningen a. Principeschema CV-installatie b. Principeschema ventilatiesysteem c. Principeschema elektrotechnische installatie Tevens is een schouw op locatie uitgevoerd.

N.B.: Het behalen van de ENG-eisen resulteert doorgaans in de noodzaak om (extra) zonnepanelen toe te voegen t.o.v. de maatregelen om de BENG-eisen te behalen. Gezien de huidige elektraprijzen en de beperkte capaciteit op het elektranet is dit scenario niet uitgewerkt.

Referentie: 1575405-0015.1.1.

Pagina 4 van 18

3. Huidige status gebouw 3.1. Algemeen Het gebouw van de Theo Thijssenschool is gebouwd in 1930. In 2018 is het gebouw gerenoveerd. Het gebouw heeft een bruto vloeroppervlak van 1075m².

verbouwing. Voor het schuine dak is het niet bekend of deze geïsoleerd is. Omdat de vliering niet wordt gebruikt als gebruikersruimte, wordt er in dit rapport rekening gehouden met de Rc-waarde van de platte daken. Voor de RC-waardes voor alle delen is het originele bouwjaar gebruikt. Het dak lekt op bepaalde punten. Het gebouw heeft houten kozijnen voorzien van HR++-glas. Het glas is waarschijnlijk vervangen tijdens de verbouwing van 2021. Het gebouw is voorzien van zonwering.

3.3. Bouwfysische kenmerken Tabel 1 toont de isolatiewaarden van de gebouwschil. Isolatiewaarden van bestaande gebouwen zijn niet altijd bekend. Daar waar de isolatiewaarden niet bekend zijn, zijn deze benaderd op basis van het bouwjaar. In de tabel is aangegeven of de waarden benaderd of bekend zijn.

Isolatiewaarden gebouwschil Bouwdeel 1 (1930) Rc-waarde vloer

0,5 m2 K/W

Bekend

Rc-waarde gevel

0,5 m2 K/W

Bekend

m2 K/W

Bekend

Rc-waarde dak

0,8

U-waarde glas

1,1 W/m2 K

Benadering

HR++

Tabel 1: Isolatiewaarden gebouwschil

3.4. Installatietechnische kenmerken 3.4.1 Ventilatie

3.2. Bouwkundige kenmerken Het gebouw is gebouwd in 1930 en bestaat uit twee bouwlagen. De constructie bestaat uit gemetselde dragende wanden. De vloeren zijn naar verwachting opgebouwd uit een houten constructie. Het gebouw heeft voor een groot gedeelte een schuin dak met een stuk plat dak. Het dak is voor een gedeelte lek, waardoor er vochtplekken ontstaan. Het is niet bekend of de vloeren en wanden zijn geïsoleerd tijdens de verbouwing uit 2021. Ook bij het plat dak is het onbekend of dit na geïsoleerd is tijdens de

Referentie: 1575405-0015.1.1.

De ventilatie van het gebouw bestaat uit een decentraal systeem voor mechanisch luchttoevoer en luchtafvoer. Er is geen luchtbehandelingskast aanwezig. De mechanische toe- en afvoer is enkele jaren geleden geplaatst, per lokaal regelbaar en is CO2-gestuurd. Specificaties van dit systeem zijn niet aanwezig. Het ventilatiedebiet van het systeem is eveneens onbekend.

3.4.2 Verwarming Het gebouw wordt verwarmd middels twee gasgestookte CV-ketels (HR107), waarvan alle twee van het type NEFIT TOPLINE HR 70. Deze ketels zijn geplaatst in 2018. De

Pagina 5 van 18