Document · PDF

Bijlage II: Waddinxveen Duurzaamheidsscans Integraal Huisvestingsplan Waddinxveen 2025-2044

Besluitvormende raadsvergadering 16 april 2025, gemeente WaddinxveenBij agendapunt: Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024-202931.750 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

PV-paneel: Zonnepaneel. TCO: Total Cost of Ownership, de optelsom van de investeringskosten en de operationele kosten van een systeem. VAV-klep: Variable Air Volume-klep, een luchtbehandelingssyteem dat de hoeveelheid toegevoerde lucht variabel kan regelen afhankelijk van de luchtbehoefte. Deze wordt vaak bepaald op basis van een CO2 meting Wattpiek: De capaciteit van een zonnepaneel om zonlicht om te zetten in elektrische energie. Het aantal Watt energie dat een zonnepaneel kan leveren onder standaard testomstandigheden.

Begrippen Change-oversysteem: Het klimaatbeheerssysteem in het gebouw kan alleen volledig omschakelen van verwarmen naar koelen. Frisse scholen: Een richtlijn met eisen aan verschillende aspecten van het binnenklimaat van een school met als doel het bereiken van een goed binnenklimaat binnen een schoolgebouw. Het betreft de aspecten Energie, Lucht, Temperatuur, Licht en Geluid. HR(++)-beglazing: Een type beglazing met een hogere isolatiewaarde dan standaardbeglazing. HR107-ketel: Een ketel met een rendement van minimaal 107%. Alle warmte uit gasverbranding wordt nuttig gebruikt en daarnaast wordt de restwarmte uit de condensatie van waterdamp benut. IHP: Integraal huisvestingsplan, een gemeentelijk beleidsdocument met daarin alle voorgenomen investeringen in onderwijshuisvesting over een bepaalde periode. NTA-8800: Een formeel vastgestelde methode voor het bepalen van de energieprestatie van een gebouw.* * Indien men in dit rapport enkel over een ‘NTA-berekening’ spreekt bedoelt men een NTA-8800 berekening.

Referentie: 1575405-0011.0.1.

Pagina 18 van 19

Colofon Uitgave: Datum:

HEVO B.V. 17 mei 2024

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch

Burg. Roelenweg 40 8021 EW Zwolle

T 073 - 6 409 409 info@hevo.nl

T 038 - 4 258 101

www.hevo.nl ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven

Referentie: 1575405-0011.0.1.

Pagina 19 van 19

Rehobothschool nr 4 te Waddinxveen Onderzoek naar mogelijkheden om het vastgoed te organiseren

Opdrachtgever organisatie

Datum 17 mei 2024

Project Duurzaamheidsscans Waddinxveen

Referentie 1575405-0013.0.1

Auteur(s) de heer D. van der Venne MSc - HEVO B.V.

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

5223 LA 's-Hertogenbosch

T 073 - 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Burg. Roelenweg 40

8021 EW Zwolle

T 038 - 4 258 101

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

Het onderzoek

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.5. 3.6. 3.7.

Huidige status gebouw Algemeen Bouwkundige kenmerken Bouwfysische kenmerken Installatietechnische kenmerken Ventilatie Verwarming Koeling Warm water Verlichting PV-panelen Huidige kwaliteit Frisse Scholen (ventilatie) Huidige energieverbruik en energiekosten Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6 6

4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 4.7.

Verduurzamingsmaatregelen scenario A Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

7 7 7 7 7 8 9 9

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

Verduurzamingsmaatregelen scenario B Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming

11 11 11 11 11

Referentie: 1575405-0013.0.1.

5.5. 5.6. 5.7.

Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

12 13 14

Risico’s

Conclusie en advies HEVO

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen Begrippen

18 18 18

Pagina 2 van 19

1. Inleiding In opdracht van de Gemeente Waddinxveen is door HEVO een verduurzamingsscan uitgevoerd voor de Rehobothschool nr. 4 en 6, gelegen te Waddinxveen. Deze school is uitgesplitst in twee rapporten, omdat het twee aparte gebouwen zijn. De Rehobothschool is een basisschool voor Christelijk onderwijs aan ca. 310 leerlingen. De scan heeft als doel om een beeld te krijgen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van het gebouw, de bijbehorende kosten en exploitatievoordelen, en de mogelijkheden om deze ingrepen te financieren. De scan start met een nulmeting van het gebouw, waarna twee verduurzamingsscenario’s zijn onderzocht. Het betreft de volgende twee scenario’s: • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A. • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos. Voor beide scenario’s is onderzocht welke ingrepen nodig zijn om dit scenario te behalen. Daarnaast is voor beide scenario’s een kostenraming gemaakt, en is onderzocht hoe de maatregelen gefinancierd kunnen worden. Deze scan is onderdeel van een reeks scans welke uitgevoerd zijn voor de gemeente Waddinxveen. Voor elk gebouw is een separate scan met een separaat rapport opgesteld.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 3 van 19

2. Het onderzoek Voor het opstellen van deze scan zijn de volgende stappen doorlopen: • •

• •

•

Stap 1: Inventarisatie van het gebouw op basis van documenten en een schouw op locatie. Stap 2: Nulmeting van de huidige staat van het gebouw. a. Analyseren van huidige bouwfysische en installatietechnische prestaties van het gebouw; b. Bepalen van de huidige energetische prestaties (middels een NTA 8800berekening); c. Inzichtelijk maken van het huidige energieverbruik; Stap 3: Bekijken welke maatregelen haalbaar zijn bij het project. Stap 4: Bepalen van een pakket duurzaamheidsmaatregelen en deze maatregelen doorrekenen middels een NTA8800-berekening. Hierbij worden een tweetal kwaliteitsniveaus doorgerekend: a. Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A b. Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos Stap 5: Opstellen van een business case voor beide duurzaamheidspakketten met daarin: a. De voorziene aandachtspunten en risico’s; b. De geraamde investeringskosten; c. Het effect van het pakket op de exploitatiekosten; d. De mogelijkheden tot financiering van het pakket. Stap 6: Een advies geven over de te nemen vervolgstappen.

Voor deze scan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Bouwkundige tekeningen a. Plattegronden b. Geveltekeningen c. Doorsneden d. Dakaanzichten e. Details • Installatietechnische tekeningen a. Principeschema CV-installatie b. Principeschema elektrotechnische installatie • Overige documenten a. MJOP Tevens is een schouw op locatie uitgevoerd.

N.B.: Het behalen van de ENG-eisen resulteert doorgaans in de noodzaak om (extra) zonnepanelen toe te voegen t.o.v. de maatregelen om de BENG-eisen te behalen. Gezien de huidige elektraprijzen en de beperkte capaciteit op het elektranet is dit scenario niet uitgewerkt.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 4 van 19

3. Huidige status gebouw

Isolatiewaarden gebouwschil

3.1. Algemeen

Bouwdeel 1 (1985)

Het gebouw van de Rehobothschool nr. 4 is gebouwd in 1985. In 2022 is het gebouw gerenoveerd. Het gebouw heeft een bruto vloeroppervlak van 1022m². Het gebouw betreft een klein gedeelte dat aangebouwd is in 2009, deze aanbouw is zo klein dat het in de berekening is meegenomen als het originele bouwdeel, bouwdeel 1.

Rc-waarde vloer

1,3 m2 K/W

Rc-waarde gevel

2,76

m2 K/W

Rc-waarde dak

1,3 m2 K/W

Benadering

U-waarde glas

W/m2 K

Benadering

1,1

Benadering Bekend HR++

Tabel 1: Isolatiewaarden gebouwschil

3.4. Installatietechnische kenmerken 3.4.1 Ventilatie De ventilatie van het gebouw bestaat uit natuurlijke toevoer mechanische afvoer van verse lucht. De mechanische afvoer is geplaatst in 2021. Het systeem is niet CO2gestuurd. Het ventilatiedebiet van het systeem is onbekend. Er zijn klachten over de mechanische afvoer, deze maakt veel geluid.

3.2. Bouwkundige kenmerken Het gebouw is gebouwd in 1985 en beslaat uit één bouwlaag. De constructie bestaat uit gemetselde dragende wanden. De vloeren zijn naar verwachting opgebouwd uit een massief betonnen constructie. Het gebouw heeft veel hellende daken, maar ook een plat dak. De wanden zijn geïsoleerd tijdens de renovatie van 2022. Het is niet bekend of de vloer en het dak ook geïsoleerd is tijdens deze renovatie. Het gebouw heeft houten kozijnen voorzien van HR++-glas. Het glas is waarschijnlijk vervangen tijdens de verbouwing van 2019. Het gebouw is voorzien van zonwering, aan de binnenkant

3.3. Bouwfysische kenmerken Tabel 1 toont de isolatiewaarden van de gebouwschil. Isolatiewaarden van bestaande gebouwen zijn niet altijd bekend. Daar waar de isolatiewaarden niet bekend zijn, zijn deze benaderd op basis van het bouwjaar. In de tabel is aangegeven of de waarden benaderd of bekend zijn.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

3.4.2 Verwarming Het gebouw wordt verwarmd middels twee gasgestookte CV-ketels (HR107), waarvan alle twee van het type Remeha Quinta 65. Deze ketels zijn geplaatst in 2022 tijdens de

Pagina 5 van 19

renovatie. Warmte wordt afgegeven middels radiatoren, op de radiatoren is een thermostaatkraan aanwezig. Ook is er vloerverwarming aanwezig. In de berekening is de afgifte van warmte middels radiatoren opgenomen, omdat dit het meeste impact heeft op het energielabel. Er kan maar één afgifte van verwarming worden ingevoerd in UNIEC. Het is onbekend hoe de radiatoren en vloerverwarming samenwerken.

Werkelijk jaarlijks energiegebruik (2023) Verbruik

Verbruik per m2 BVO

Kosten

12.434kWh / jaar

12,2kWh / m2 / jaar

3.730€ / jaar

Elektraopbrengsten

8.682kWh / jaar

8,5kWh / m2 / jaar

1823€ / jaar

3.4.3 Koeling

Gasverbruik

11.165m3 / jaar

10,9m3 / m2 / jaar

De klaslokalen zijn niet voorzien van koeling. In de centrale hal hangt een airco-unit aan het plafond.

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per

3.4.4 Warm water

Elektraverbruik

Totaal

15.073€ / jaar 20.626€ / jaar

kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Het gebouw is voorzien van elektrische close-in boilers van 10 liter, die het warmte tapwater leveren.

Tabel 2: Energieverbruik en -kosten

3.4.5 Verlichting

Op basis van bovenstaande gegevens is een NTA 8800-berekening gemaakt. De NTA 8800-berekening is de nationale standaard voor het berekenen van de energieprestaties van een gebouw.

De verlichting van het gebouw is recentelijk vervangen door ledverlichting.

3.4.6 PV-panelen Het gebouw is voorzien van 185 m2 PV-panelen, 130 m2 gericht op het zuidoosten en 55 m2 gericht op het oosten.

3.5. Huidige kwaliteit Frisse Scholen (ventilatie) Het gebouw is voorzien van natuurlijke toevoer en mechanische afvoer van lucht. De afvoer is niet CO2-gestuurd. Het is hiermee aannemelijk dat de CO2-concentratie in klaslokalen niet onder de 950ppm blijft zoals vereist in Frisse Scholen Klasse B. Er zijn geen metingen uitgevoerd om dit te bevestigen. Er zijn klachten over de mechanische afvoer, deze zuigt niet goed lucht af waardoor de gebruikers het gevoel hebben dat er weinig geventileerd wordt. Ook zijn er klachten over te warme klaslokalen.

3.6. Huidige energieverbruik en energiekosten Tabel 2 toont het overzicht van het werkelijke energiegebruik van het gebouw en bijbehorende kosten. Alle weergegeven bedragen zijn inclusief BTW.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

3.7. Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

Tabel 3 geeft de resultaten van de NTA 8800-berekening weer. Deze resultaten worden tevens vergeleken met de eisen voor een bijna energieneutraal gebouw (BENG). In bijlage A vindt u een verdere toelichting op de BENG-eisen. Op basis van een vergelijk van de getallen valt te concluderen dat het gebouw op dit moment niet voldoet aan de BENG eisen. De resultaten komen wel overeen met de verwachting voor een gebouw met dit renovatiejaar en de verwachtingen naar aanleiding van de schouw.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Eis

Huidig

BENG 1: Energiebehoefte

< 224

kWh/m2

207 kWh/m2

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2

275 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

10 %

Energielabel

Tabel 3: Resultaten NTA-berekening

Pagina 6 van 19

4. Verduurzamingsmaatregelen scenario A

energie

In dit hoofdstuk wordt de business case beschreven voor het verduurzamen van het gebouw naar Frisse Scholen klasse B voor luchtkwaliteit en energielabel A. De business case bevat de volgende onderdelen: • Te nemen maatregelen; • Aandachtspunten en risico’s; • Planning; • Investeringskostenraming; • Effect op exploitatiekosten (energie en onderhoud); • Financiering.

Energielabel

Het doel is om de luchtkwaliteit in het gebouw te laten voldoen aan Frisse Scholen klasse B met betrekking tot luchtkwaliteit. De eisen hiervoor zijn als volgt: • De CO2-concentratie in de leslokalen is tijdens de gebruikstijd maximaal 950ppm. • Het ventilatiedebiet – dat is de hoeveelheid verse luchttoe- en afvoer – is minimaal 30,6 m3 per uur per persoon. Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd decentrale mechanisch balansventilatiesysteem geïnstalleerd te worden. Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar energielabel A. Hiervoor zijn geen extra maatregelen nodig. Deze maatregel is verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 4 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

A+

4.2. Aandachtspunten en risico’s Het doorvoeren van de hiervoor genoemde maatregelen brengt risico’s met zich mee. Tevens zijn er een aantal zaken om rekening mee te houden. Men dient rekening te houden met de volgende risico’s en aandachtspunten: • •

4.1. Te nemen maatregelen

Tabel 4: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

Mogelijk is een verzwaring van de constructie nodig voor het nieuw te plaatsen luchtbehandelingssysteem. Vanwege het verhoogde ventilatiedebiet dienen de huidige kanalen mogelijk vervangen te worden door kanalen met een hoger ventilatiedebiet. Op basis van de tekeningen verwachten wij dat hier voldoende fysieke ruimte voor is. Men dient nader te onderzoek of dit ook daadwerkelijk het geval is.

4.3. Planning De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

4.4. Investeringskostenraming Tabel 5 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen. Investeringskostenraming scenario A

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen BENG 1: Energiebehoefte BENG 2: Primair fossiele energie

Eis Huidig < 2 kWh/m 207 kWh/m2 224

Na maatregelen

< 70 kWh/m2 275 kWh/m2

170 kWh/m2

210

kWh/m2

Omschrijving

Aantal

Subtotaal

Prijs per eenheid

Directe bouwkosten Bouwkundige voorzieningen t.b.v. balansventilatiesysteem

1022 m2

€

20.440

1022 m2

€

348

€

355.656

Aanbrengen van een gebalanceerd

BENG 3: Aandeel hernieuwbare

Referentie: 1575405-0013.0.1.

> 40 %

10 %

16 %

decentraal ventilatiesysteem, voorzien van

Pagina 7 van 19

warmteterugwinning, naverwarming met leidingwerk en CO2 regeling

Investeringskosten exclusief BTW

Het toevoegen van een regelinstallatie met GBS systeem en onderbemetering De installaties geheel opnieuw inregelen.

1022 m

€

45.080

1022 m2

€

4.088

BTW

21% post

Investeringskosten inclusief BTW

Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 0101-2024)

€

425.264

€

625.108

€

131.273

€

756.380

Tabel 5: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

N.B.: Eventuele tijdelijke huisvesting is niet opgenomen in deze kostenraming. Indirecte bouwkosten Algemene bouwplaatskosten Algemene kosten Winst en risico

13% post

€

55.284

7% post

€

33.638

3% post

€

15.426

bouw)])

€

529.613

Bijkomende kosten

Energieadvies Energielabel Installatieadvies

0,50% post 1 post 1 post

€ €

4.000 4.000

€

2.648

€

4.000

€

4.000

1,50% post

€

7.944

7,70% post

€

40.780

0,50% post

€

2.648

0,70% post

€

3.707

€

65.728

€

29.767

Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering Kostenadvies Bouwfysisch advies

De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 6.

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen

Subtotaal bouwkosten (prijspeil [tot (start

Verzekeringen CAR

4.5. Effect op exploitatiekosten

Subtotaal bijkomende kosten

Huidig verbruik

Verwacht verbruik na maatregelen

Verschil

Elektraverbruik

12.434 kWh / jaar

13.195 kWh / jaar

-5 %

Elektraopbrengsten

8.682 kWh / jaar

0 %

Gasverbruik

11.165 m3 / jaar

6.880 m3 / jaar

-38 %

Tabel 6: Effect van maatregelen op energieverbruik

Het huidig verbruik in bovenstaande tabel is het gemiddelde verbruik van 2023. Het verwacht verbruik na maatregelen is berekend als het percentuele verschil tussen de NTA-berekening huidige situatie en de NTA-berekening na maatregelen, vermenigvuldigd met het huidig werkelijk verbruik. We zien vaak dat het werkelijk verbruik afwijkt van de NTA-berekening. Middels bovenstaande rekenmethode corrigeren we hiervoor. In de praktijk kan het daadwerkelijk verbruik na maatregelen echter substantieel afwijken van het verwacht verbruik na maatregelen.

Onvoorzien Onvoorziene kosten

Referentie: 1575405-0013.0.1.

5% post

Pagina 8 van 19

Een wijziging in energieverbruik resulteert in een wijziging in energiekosten. Het verschil in energiekosten voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 7. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

€

3.773

Vervangingsonderhoud

€

1.099

Totaal

€

4.872

Tabel 8: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen Elektraverbruik

Preventief onderhoud

4.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Verschil

€

3.730

€

3.551

€

(179)

Elektraopbrengsten €

1.823

€

1.823

€

Gasverbruik

€

15.073

€

9.288

€

(5.785)

Totaal

€

16.980

€

11.016

€

(5.964)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 7: Effect van maatregelen op energiekosten

Naast dat de voorgestelde maatregelen effect hebben op het energieverbruik zullen de maatregelen effect hebben op de onderhoudskosten. De volgende gevolgen in onderhoudskosten kan men verwachten als gevolg van de maatregelen: • Een CO2-gestuurd balansventilatiesysteem heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 8. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

In het MJOP zijn in de komende 20 jaar posten opgenomen voor (vervangings)onderhoud welke komen te vervallen door de voorgestelde maatregelen. Er komen bij scenario A geen posten te vervallen.

4.7. Financiering Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van € 756.500 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor afnemen met € 1090 per jaar. Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%. De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op € 977.500. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier wel het geval.

Verschil ∆

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 9 van 19

Het is veelal gebruikelijk dat de school bijdraagt in de investering met een bedrag dat overeenkomt met een exploitatievermindering gedurende een periode van 20 jaar. De exploitatievermindering bestaat uit de som van de volgende onderdelen: • Wijziging in energiekosten; • Wijziging in onderhoudskosten; • Posten uit het MJOP die zijn te komen vervallen. In dat geval zou de Nederlandse Hervormde Christelijke Schoolvereniging € 66.500 inbrengen. Hiermee resteert een onrendabele top van € 690.000. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn: • DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. • SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant. • ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 10 van 19

5. Verduurzamingsmaatregelen scenario B In dit hoofdstuk wordt de business case beschreven voor het verduurzamen van het gebouw naar Frisse Scholen klasse B voor luchtkwaliteit, BENG, en gasloos. De business case bevat de volgende onderdelen: • Te nemen maatregelen; • Aandachtspunten en risico’s; • Planning; • Investeringskostenraming; • Effect op exploitatiekosten (energie en onderhoud); • Financiering.

5.1. Te nemen maatregelen Het doel is om de luchtkwaliteit in het gebouw te laten voldoen aan Frisse Scholen klasse B met betrekking tot luchtkwaliteit. De eisen hiervoor zijn als volgt: • De CO2-concentratie in de leslokalen is tijdens de gebruikstijd maximaal 950ppm. • Het ventilatiedebiet – dat is de hoeveelheid verse luchttoe- en afvoer – is minimaal 30,6 m3 per uur per persoon. Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd mechanisch balansventilatiesysteem geïnstalleerd te worden. Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar gasloos BENG-gebouw. Hiervoor dienen de volgende maatregelen genomen te worden: • Het vervangen van de CV-installatie door een lucht-water warmtepomp en elektrische ketel. Hierbij wordt tevens actieve koeling toegevoegd middels een change-oversysteem. Deze maatregelen zijn verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 10 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen BENG 1: Energiebehoefte

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Eis < 224 kWh/m2

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2

275 kWh/m2

69 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

10 %

66 %

A+++

Energielabel

Tabel 10: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

5.2. Aandachtspunten en risico’s Het doorvoeren van de hiervoor genoemde maatregelen brengt risico’s met zich mee. Tevens zijn er een aantal zaken om rekening mee te houden. Men dient rekening te houden met de volgende risico’s en aandachtspunten: • •

• • •

•

Mogelijk is een verzwaring van de constructie nodig voor het nieuw te plaatsen luchtbehandelingssysteem. De warmtepomp en PV-panelen zorgen voor een zwaardere belasting van de nutsaansluiting, mogelijk moet deze aansluiting verzwaard worden. Hier zitten kosten aan verbonden, en de wachttijden hiervan kunnen lang zijn. Dit dient nader onderzocht te worden. Voor de nieuw te plaatsen warmtepomp en PV-panelen is mogelijk een constructieverzwaring nodig indien deze op het dak geplaatst worden. Uit een eerste inschatting volgt dat het dak voldoende ruimte biedt aan de te plaatsen installaties en PV-panelen. Dit dient echter nader onderzocht te worden. Mogelijk moeten akoestische maatregelen genomen worden om te voorkomen dat de warmtepomp geluidsoverlast geeft in het gebouw. Dit dient nader onderzocht te worden. Vanwege het verhoogde ventilatiedebiet dienen de huidige kanalen mogelijk vervangen te worden door kanalen met een hoger ventilatiedebiet. Op basis van de tekeningen verwachten wij dat hier voldoende fysieke ruimte voor is. Men dient nader te onderzoek of dit ook daadwerkelijk het geval is.

5.3. Planning Huidig 207 kWh/m2

Na maatregelen 210 kWh/m2

De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

Pagina 11 van 19

Verzwaren nutsaansluiting

5.4. Investeringskostenraming Tabel 11 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen.

Directe bouwkosten Bouwkundige voorzieningen t.b.v. balansventilatiesysteem Aanbrengen van een gebalanceerd decentraal ventilatiesysteem, voorzien van warmteterugwinning, naverwarming met leidingwerk en CO2 regeling Het toevoegen van een regelinstallatie met GBS systeem en onderbemetering De installaties geheel opnieuw inregelen. Demonteren van bestaande CV-installatie Het toepassen van een lucht-water warmtepomp en elektrische ketel incl. actieve koeling (d.m.v. een change-oversysteem) Aanpassen hoofdverdeelkast en voedingen voor warmtepomp, elektrische ketel en PV panelen. Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 01-012024)

Installatieadvies Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering Aantal

Subtotaal

Prijs per eenheid

Algemene kosten Winst en risico

1022 m2

€

15.330

1 post

€

4.000

€

4.000

1 post

€

4.000

€

4.000

1,50% post

€

9.739

Kostenadvies

7,70% post

€

49.993

Bouwfysisch advies

0,50% post

€

3.246

0,70% post

€

4.545

€

94.099

€

37.168

€

780.520

€

163.909

€

944.429

Onvoorzien 1022 m

€

348

€

355.656

1022 m2

€

45.080

1022 m2

€

4.088

1022 m2

€

5.110

Onvoorziene kosten

5% post

Investeringskosten exclusief BTW BTW

1022 m2

€

81.760

1022 m2

€

9.198

€

521.332

21% post

Investeringskosten inclusief BTW

Tabel 11: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

5.5. Effect op exploitatiekosten De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 12.

13% post

€

67.773

7% post

€

41.237

3% post

€

18.910

€

649.253

Bijkomende kosten

Referentie: 1575405-0013.0.1.

€

20.440

Subtotaal bouwkosten (prijspeil 00-01-1900)

Verzekeringen CAR

Subtotaal bijkomende kosten

Indirecte bouwkosten Algemene bouwplaatskosten

€

Energielabel

Investeringskostenraming scenario B

Omschrijving

1022 m2

Energieadvies

0,50% post

€

3.246

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Huidig verbruik

Verwacht verbruik na maatregelen

Verschil

Elektraverbruik

12.434 kWh / jaar

31.996 kWh / jaar

+157 %

Elektraopbrengsten

8.682 kWh / jaar

0 %

Gasverbruik

11.165 m3 / jaar

0 m3 / jaar

-100 %

Tabel 12: Effect van maatregelen op energieverbruik

Pagina 12 van 19

Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 14. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

We zien vaak dat het werkelijk verbruik afwijkt van de NTA-berekening. Middels bovenstaande rekenmethode corrigeren we hiervoor. In de praktijk kan het daadwerkelijk verbruik na maatregelen echter substantieel afwijken van het verwacht verbruik na maatregelen.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen Verschil ∆

Een wijziging in energieverbruik resulteert in een wijziging in energiekosten. Het verschil in energiekosten voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 13. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen Elektraverbruik

€

4.098

Vervangingsonderhoud

€

1.099

Totaal

€

5.197

Tabel 14: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

5.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP

Verschil

€

3.730

€

9.599

€

5.869

Elektraopbrengsten €

1.823

€

1.823

€

Gasverbruik

€

15.073

€

(15.073)

Totaal

€

16.980

€

7.776

€

(9.204)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 13: Effect van maatregelen op energiekosten

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Preventief onderhoud

In het MJOP zijn in de komende 20 jaar posten opgenomen voor (vervangings)onderhoud welke komen te vervallen door de voorgestelde maatregelen. In tabel 15 is weergegeven welke maatregelen dit betreft.

In het MJOP opgenomen posten (20 jaar)

Post

Jaar

CV ketel vervangen

2026

€

7.961

Boiler elektrisch vervangen

2039

€

1.395

€

9.356

Totaal

Kosten (incl. BTW)

Tabel 15: In MJOP opgenomen posten

Deze reserveringen zouden in mindering gebracht kunnen worden op de investeringskosten.

Pagina 13 van 19

5.7. Financiering De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van € 945.000 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor afnemen met € 4.000 per jaar. Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%.

•

• •

DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant. ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op €1.138.500. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier wel het geval. Het is veelal gebruikelijk dat de school bijdraagt in de investering met een bedrag dat overeenkomt met een exploitatievermindering gedurende een periode van 20 jaar. De exploitatievermindering bestaat uit de som van de volgende onderdelen: • Wijziging in energiekosten; • Wijziging in onderhoudskosten; • Posten uit het MJOP die zijn te komen vervallen. In dat geval zou de Nederlandse Hervormde Christelijke Schoolvereniging € 174.500 inbrengen. Hiermee resteert een onrendabele top van € 770.500. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn:

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 14 van 19

6. Risico’s Met de voorgestelde ingrepen gaan tevens risico’s gepaard. Naast de maatregelspecifieke risico’s en aandachtspunten toegelicht in paragraaf 4.2. en 5.2., worden de belangrijkste mogelijke risico’s in dit hoofdstuk (nogmaals) benoemd. Vergunningen Het veranderen van een bouwwerk mag in sommige gevallen gebeuren zonder dat hier een omgevingsvergunning voor nodig is. Een van de voorwaarden is dat het volume van het bouwwerk niet toeneemt. Door de plaatsing van een luchtbehandelingskast neemt het volume van het bouwwerk echter in de meeste gevallen toe. Dit betekent dat voor deze ingreep een omgevingsvergunning nodig is. Ook is een omgevingsvergunning nodig wanneer het gebouw in kwestie een monument betreft, of wanneer het gebouw constructief aangepast wordt. Beeld Het plaatsen van installaties buiten de schil van het gebouw kan door gebruikers en omwonenden als storend worden ervaren. Dit kan in sommige gevallen tot weerstand leiden. Constructie Bij de plaatsing van luchtbehandelingsinstallaties en PV-panelen neemt het gewicht dat rust op de constructie toe. Hierdoor zal deze mogelijk versterkt moeten worden. Hoogte plafonds Bij aanpassing van het luchtbehandelingssysteem zullen ventilatiekanalen mogelijkerwijs geplaatst, aangepast of vervangen moeten worden.

Wegens de grote omvang van ventilatiekanalen is de inpassing hiervan in sommige gevallen complex of ingewikkeld. Er dient daarom geïnventariseerd te worden of er voldoende ruimte is in het gebouw, bijvoorbeeld boven het plafond. Het inpassen van kanalen kan aanzienlijk kostenverhogend werken, afhankelijk van het gebouw.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Geluidseisen Sommige luchtbehandelingskasten en warmtepompen kunnen enorm veel geluid produceren. Bij plaatsing van deze installaties dienen daarom de geluideisen in acht te worden genomen. Nutsaansluiting Bij het terugdringen van het gebruik van gas komt een hoger gebruik van elektriciteit kijken. Mogelijk dient hiervoor de elektra-aansluiting verzwaard te worden. Er dient daarom een nauwkeurige inventarisatie van het huidige en toekomstige gebruik gemaakt te worden. Nutsbedrijven hebben lange wachttijden voor het verzwaren van de elektra-aansluiting. Met name PV-panelen en warmtepompen zorgen voor een aanzienlijke belasting op het elektranet. Er moet een afweging worden gemaakt of de aanzienlijke belasting op het elektranet wenselijk is. Gebruikers Wij zien regelmatig dat dure luchtbehandelingssystemen worden geplaatst, waarna deze niet of nauwelijks worden gebruikt doordat de gebruikers van het gebouw (hier de docenten) niet geïnstrueerd zijn over de werking van het systeem. Het instrueren en informeren van gebruikers is belangrijk voor een goede werking van nieuwe installaties. Onderhoud Nieuwe – vaak complexe – installaties dienen onderhouden te worden voor een goede werking in de toekomst. Dit dient in gang gezet te worden en hier zijn kosten aan verbonden. Wij hebben deze kosten meegenomen in dit rapport.

U dient hier echter in uw eigen beheer en administratie rekening mee te houden.

Pagina 15 van 19

7. Conclusie en advies HEVO In dit rapport is op basis van beschikbare archiefgegevens en een schouw inzichtelijk gemaakt wat de huidige bouwfysische en installatietechnische staat van het gebouw is. Op basis hiervan zijn de huidige energieprestaties van het gebouw bepaald. Hierna is onderzocht hoe het gebouw verduurzaamd kan worden, waarbij twee scenario’s zijn uitgewerkt: • Scenario A: Frisse Scholen klasse B m.b.t. luchtkwaliteit & energielabel A. • Scenario B: Frisse Scholen klasse B m.b.t. luchtkwaliteit, BENG & gasloos. Beide scenario’s zijn technisch uitvoerbaar. In onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt wat de kosten zijn van beide scenario’s, en hoe deze kosten mogelijk gefinancierd kunnen worden. Financiering van de voorgestelde maatregelen Scenario A

Scenario B

€ 756.500

Investeringskosten (incl. BTW)

€ 945.000

Waarvan bijdrage schoolbestuur Uit verlaging exploitatiekosten (20 jaar)

€ 66.500

€ 165.000

Uit vervallen posten MJOP (20 jaar)

€ -

€ 9.500

€ 690.000

€ 770.500

€ -

Waarvan bijdrage gemeente Uit IHP

Relatie tot andere ingrepen In dit rapport is gekeken naar de mogelijkheden om het gebouw te verduurzamen. Naast verduurzaming is ook renovatie of vervanging een optie. Om te besluiten welke optie de voorkeur heeft, dienen ook andere aspecten in acht genomen te worden. Denk hierbij aan de functionaliteit van het gebouw in relatie tot het onderwijsconcept, de technische staat van het gebouw, en de esthetische kwaliteit van het gebouw. Ook de resterende levensduur van het gebouw en de levensduurverlenging van de verschillende ingrepen zijn hierbij van belang. Wij adviseren om in het integrale huisvestingsplan van de gemeente Waddinxveen een integrale afweging te maken tussen de aspecten duurzaamheid, technische staat van het gebouw, functionaliteit in relatie tot het onderwijsconcept, en esthetische kwaliteit, en op basis hiervan te besluiten of het gebouw wordt verduurzaamd, gerenoveerd, of vervangen. Voor deze afweging is dit onderzoek belangrijke input. Vervolgstappen In dit rapport zijn de mogelijkheden tot verduurzaming van het gebouw bekeken. Het is daarmee een instrument om te inventariseren of verduurzaming interessant is, en zo ja, waar men bij verduurzaming rekening mee dient te houden. Wanneer men kiest voor het verduurzamen van het gebouw dient men de volgende vervolgstappen te nemen: 1.

Het opstellen van een programma van eisen waarin wordt vastgesteld welke maatregelen genomen worden, en welke eisen men verbindt aan deze maatregelen. 2. Het uitwerken van een ontwerp op basis van het programma van eisen. 3. Het realiseren van het ontwerp.

Waarvan bijdrage Rijksoverheid Uit SUVIS-subsidie

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 16 van 19

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

De geldende BENG eisen voor functie onderwijs staan vermeld in de bijgaande tabel.

Definitie BENG en ENG Een BENG gebouw is een Bijna Energie Neutraal gebouw, de BENG eisen zijn opgedeeld in drie onderdelen te weten:

BENG 1 Energiebehoefte Voor het bepalen van de energiebehoefte wordt de energiebehoefte voor verwarming en koeling opgeteld. Deze kijkt naar een optimale kwaliteit van de gebouwschil waarbij zowel de verhouding glas ten opzichte van dichte gevel, de mate van isolatie, de mate van kierdichting als de aanwezigheid van koudebruggen een rol speelt. Niet alleen isolatie, maar juist het samenspel van bovenstaande factoren, de vorm (geometrie) en de ligging van een gebouw zijn van belang om de energiebehoefte van een gebouw zo veel mogelijk te beperken. BENG 1 gaat over al deze factoren. Hierbij wordt gerekend met een vastgesteld ‘neutraal’ ventilatiesysteem. De energiebehoefte invullen kan met hernieuwbare of fossiele energie.

BENG 2. Primair fossiel energiegebruik Het primair fossiel energiegebruik is een optelsom van het primair energiegebruik voor verwarming, koeling, warmtapwaterbereiding en ventilatoren. Voor utiliteitsgebouwen telt ook het primair energiegebruik voor verlichting en voor bevochtiging (indien aanwezig) mee. Voor zowel woningen en utiliteitsgebouwen geldt dat, als er PVpanelen of andere hernieuwbare energiebronnen aanwezig zijn, de opgewekte energie van het primair energiegebruik wordt afgetrokken.

BENG

Eis

BENG 1*

190 kWh/m2

BENG 2 BENG 3

70 kWh/m2 40%

Tabel 2 * In gevallen waar het oppervlak van de gebouwschil hoog is in verhouding tot het bruto vloeroppervlak geldt een hogere eis. Daar waar dit van toepassing is, is dit meegenomen in de berekeningen. Een ENG gebouw is een Energie Neutraal Gebouw waarbij het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) nul is en het een aandeel hernieuwbare energie (BENG 3) 100% is. Ter referentie • Een nieuwbouw uit 2024 conform bouwbesluit (BENG) heeft een energielabel van A++++. • Een nieuwbouw uit 2024 conform ENG heeft een energielabel van A+++++. • Een gebouw conform bouwbesluit 2012 heeft een energielabel van A/A+.

BENG 3. Aandeel hernieuwbare energie Het aandeel hernieuwbare energie wordt bepaald door de hoeveelheid hernieuwbare energie te delen door het totaal van hernieuwbare energie en primair fossiel energiegebruik. Hernieuwbare energie is afkomstig uit zon, biomassa, buitenlucht en bodem en vergroten het aandeel hernieuwbare energie.

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 17 van 19

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen BENG BVO ENG GBS IHP LBK MJ MJOP NTA ppm TCO Wp WTW

Bijna energieneutraal gebouw Bruto vloeroppervlak Energieneutraal gebouw Gebouwbeheerssysteem Integraal huisvestingsplan Luchtbehandelingskast Megajoule Meerjarig onderhoudsplan Nederlandse technische afspraak parts per million Total cost of ownership Wattpiek Warmteterugwinning

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 18 van 19

Colofon Uitgave: Datum:

HEVO B.V. 17 mei 2024

Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch

Burg. Roelenweg 40 8021 EW Zwolle

T 073 - 6 409 409 info@hevo.nl

T 038 - 4 258 101

Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven

Referentie: 1575405-0013.0.1.

Pagina 19 van 19

Rehobothschool nr 6 te Waddinxveen Onderzoek naar mogelijkheden om het vastgoed te organiseren

Opdrachtgever organisatie

Datum 17 mei 2024

Project Duurzaamheidsscans Waddinxveen

Referentie 1575405-0014.0.1

Auteur(s) de heer D. van der Venne MSc - HEVO B.V.

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

5223 LA 's-Hertogenbosch

T 073 - 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Burg. Roelenweg 40

8021 EW Zwolle

T 038 - 4 258 101

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

Het onderzoek

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.5. 3.6. 3.7.

5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6

4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 4.7.

7 7 7 7 7 8 9 9

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

Verduurzamingsmaatregelen scenario B Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming

11 11 11 11 11

Referentie: 1575405-0014.0.1.

5.5. 5.6. 5.7.

Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

12 13 14

Risico’s

Conclusie en advies HEVO

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen Begrippen

18 18 18

Pagina 2 van 19

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 3 van 19

2. Het onderzoek Voor het opstellen van deze scan zijn de volgende stappen doorlopen: • •

• •

•

Voor deze scan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Bouwkundige tekeningen a. Plattegronden • Overige documenten a. MJOP Er zijn geen goede geveltekeningen aangeleverd, hierdoor zijn sommige delen van de gevel in de berekening meegenomen als schattig, en niet als exacte waardes. Dit kan voor afwijkende uitkomsten zorgen. Tevens is een schouw op locatie uitgevoerd.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 4 van 19

3. Huidige status gebouw 3.1. Algemeen Het gebouw van de Rehobothschool nr. 6 is gebouwd in 1985. In 2022 is het gebouw gerenoveerd. Het gebouw heeft een bruto vloeroppervlak van 1169 m².

Isolatiewaarden gebouwschil Bouwdeel 1 (1985) Rc-waarde vloer

1,3 m2 K/W

Benadering

Rc-waarde gevel

1,3

m2 K/W

Benadering

Rc-waarde dak

6,3 m2 K/W

U-waarde glas

W/m2 K

1,1

Bekend Benadering

HR++

Tabel 1: Isolatiewaarden gebouwschil

3.4.2 Verwarming

3.2. Bouwkundige kenmerken Het gebouw is gebouwd in 1985 en beslaat uit één bouwlaag. De constructie bestaat uit gemetselde dragende wanden. De vloeren zijn naar verwachting opgebouwd uit een massief betonnen constructie. Het gebouw heeft alleen maar schuine daken. Het dak is recent geïsoleerd tot nieuwbouwwaarde. Het is niet bekend of de vloer en de gevel ook na geïsoleerd zijn. Het gebouw heeft houten kozijnen voorzien van HR++-glas. Het glas is waarschijnlijk vervangen tijdens de verbouwing van 2019. Het gebouw is voorzien van zonwering, aan de binnenkant.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Het gebouw wordt verwarmd middels twee gasgestookte CV-ketels (HR107), waarvan alle twee van het type Remeha Quinta ACE 90. Deze ketels zijn geplaatst in 2022 tijdens de renovatie. Warmte wordt afgegeven middels radiatoren, op de radiatoren is een thermostaatkraan aanwezig. Ook is er vloerverwarming aanwezig. In de berekening is de afgifte van warmte middels radiatoren opgenomen, omdat dit het meeste impact heeft op het energielabel. Er kan maar één afgifte van verwarming worden ingevoerd in UNIEC. Het is onbekend hoe de radiatoren en vloerverwarming samenwerken.

3.4.3 Koeling Er is geen koeling in het gebouw aanwezig.

Pagina 5 van 19

3.4.4 Warm water

kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Het gebouw is voorzien van twee elektrische close-in boilers van 10 liter, die het warmte tapwater leveren.

Tabel 2: Energieverbruik en -kosten

3.4.5 Verlichting

Op basis van bovenstaande gegevens is een NTA 8800-berekening gemaakt. De NTA 8800-berekening is de nationale standaard voor het berekenen van de energieprestaties van een gebouw.

De verlichting van het gebouw is recentelijk vervangen door ledverlichting.

3.7. Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

3.4.6 PV-panelen Het gebouw is niet voorzien van PV-panelen.

Tabel 3 geeft de resultaten van de NTA 8800-berekening weer. Deze resultaten worden tevens vergeleken met de eisen voor een bijna energieneutraal gebouw (BENG). In bijlage A vindt u een verdere toelichting op de BENG-eisen. Op basis van een vergelijk van de getallen valt te concluderen dat het gebouw op dit moment niet voldoet aan de BENG eisen. De resultaten komen overeen met de verwachting voor een gebouw met dit bouw- en renovatiejaar en de verwachtingen naar aanleiding van de schouw.

Het huidige binnenklimaat van het gebouw wordt als goed ervaren door de gebruikers van het gebouw.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen

3.6. Huidige energieverbruik en energiekosten

BENG 1: Energiebehoefte

< 230 kWh/m2 196 kWh/m2

Tabel 2 toont het overzicht van het werkelijke energiegebruik van het gebouw en bijbehorende kosten. Alle weergegeven bedragen zijn inclusief BTW.

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2 279 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

Energielabel

Werkelijk jaarlijks energiegebruik (2023) Verbruik

Verbruik per m2 BVO

Elektraverbruik

16.009 kWh / jaar 13,7 kWh / m2 / jaar

Elektraopbrengsten

2.950 kWh / jaar

2,5 kWh / m2 / jaar

Gasverbruik

11.095 m3 / jaar

9,5 m3 / m2 / jaar

Totaal

Eis

Kosten €/ 4.803 jaar €/ 620 jaar €/ 14.978 jaar €/ 20.401 jaar

Huidig

0 % C

Tabel 3: Resultaten NTA-berekening

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Pagina 6 van 19

4. Verduurzamingsmaatregelen scenario A In dit hoofdstuk wordt de business case beschreven voor het verduurzamen van het gebouw naar Frisse Scholen klasse B voor luchtkwaliteit en energielabel A. De business case bevat de volgende onderdelen: • Te nemen maatregelen; • Aandachtspunten en risico’s; • Planning; • Investeringskostenraming; • Effect op exploitatiekosten (energie en onderhoud); • Financiering.

4.1. Te nemen maatregelen Het doel is om de luchtkwaliteit in het gebouw te laten voldoen aan Frisse Scholen klasse B met betrekking tot luchtkwaliteit. De eisen hiervoor zijn als volgt: • De CO2-concentratie in de leslokalen is tijdens de gebruikstijd maximaal 950ppm. • Het ventilatiedebiet – dat is de hoeveelheid verse luchttoe- en afvoer – is minimaal 30,6 m3 per uur per persoon. Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd elektronisch gestuurde natuurlijke ventilatie te geïnstalleerd te worden. Dit kan in de vorm van elektronisch gestuurde ventilatieroosters of elektronisch gestuurde kiepramen. Voor de precieze uitwerking hiervan dient nader onderzoek gedaan te worden. Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar energielabel A. Hiervoor zijn geen extra maatregelen nodig.

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2 279 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

Energielabel

164 kWh/m2

0 %

A+

Tabel 4: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

Wanneer ramen moeten worden gesloten, wordt het gebouw niet geventileerd. Door het plaatsen van veel ventilatieroosters en deze automatische te laten functioneren, kan je blootgesteld worden aan omgevingslawaai

4.3. Planning De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

4.4. Investeringskostenraming Tabel 5 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen. Investeringskostenraming scenario A

Deze maatregelen zijn verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 4 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Eis BENG 1: Energiebehoefte

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Huidig

< kWh/m2 196 kWh/m2 230

Na maatregelen 189 kWh/m2

Omschrijving Directe bouwkosten Plaatsen elektronisch gestuurde ventilatieroosters Inregelen elektronisch gestuurde ventilatieroosters Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 01-012024)

Aantal

Subtotaal

Prijs per eenheid

342 m2

€

600

€

205.200

1169 m2

€

29.225

€

234.425

Pagina 7 van 19

4.5. Effect op exploitatiekosten De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 6.

Indirecte bouwkosten Algemene bouwplaatskosten Algemene kosten Winst en risico

13% post

€

30.475

7% post

€

18.543

3% post

€

8.503

Subtotaal bouwkosten (prijspeil [tot (start bouw)])

€

Energieadvies Energielabel Installatieadvies Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering Kostenadvies Bouwfysisch advies

0,50% post

€

Huidig verbruik

Verwacht verbruik na maatregelen

Verschil

Elektraverbruik

16.009 kWh / jaar

10.862 kWh / jaar

-32 %

Elektraopbrengsten

2.950 kWh / jaar

0 %

Gasverbruik

11.095 m3 / jaar

6.404 m3 / jaar

-42 %

291.947

Bijkomende kosten Verzekeringen CAR

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen

1.460

Tabel 6: Effect van maatregelen op energieverbruik

1 post

€

4.000

€

4.000

1 post

€

4.000

€

4.000

1,50% post

€

4.379

7,70% post

€

22.480

0,50% post

€

1.460

0,70% post

€

2.044

€

39.822

€

16.588

Een wijziging in energieverbruik resulteert in een wijziging in energiekosten. Het verschil in energiekosten voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 7. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

€

348.357

€

73.155

€

421.512

Subtotaal bijkomende kosten

Onvoorzien Onvoorziene kosten

5% post

Investeringskosten exclusief BTW BTW

21% post

Investeringskosten inclusief BTW

Tabel 5: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen Elektraverbruik

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Verschil

€

4.803

€

3.259

€

(1.544)

Elektraopbrengsten €

620

€

620

€

Pagina 8 van 19

Gasverbruik

€

14.978

€

8.645

€

(6.333)

Totaal

€

19.161

€

11.284

€

(7.877)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 7: Effect van maatregelen op energiekosten

Naast dat de voorgestelde maatregelen effect hebben op het energieverbruik zullen de maatregelen effect hebben op de onderhoudskosten. De volgende gevolgen in onderhoudskosten kan men verwachten als gevolg van de maatregelen: • Een CO2-gestuurd ventilatiesysteem heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 8. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

4.7. Financiering Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van € 421.500 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor toenemen met € 5.150 per jaar. Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%. De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op € 671.500. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier niet het geval.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen Verschil ∆ Preventief onderhoud

€

Vervangingsonderhoud

€

13.035

Totaal

€

13.035

Tabel 8: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

4.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP In het MJOP zijn in de komende 20 jaar posten opgenomen voor (vervangings)onderhoud welke komen te vervallen door de voorgestelde maatregelen.

Referentie: 1575405-0014.0.1.

Hiermee resteert een onrendabele top van € 421.500. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn: • DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. • SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15320555/3