Bijlage 2: Rapport PosadMaxwan Perspectief Waddinxveen 2050

40

Aan de A12 zijn veel nieuwe banen bij groene bedrijven.

De nieuwe wijk voor gezinnen aan de westrand is groen, ruim en modern, met veel water in de buurt.

Waddinxveen de perfecte centrale plek om te wonen in de Randstad.

Rens (50)

Desondanks voelen wij ons hier veilig en gelukkig.

Maar de laatste jaren merken we problemen door verzakkingen in de omliggende polders.

41

Waddinxveen bouwt voort op de trends van de laatste decennia, met uitbreidingen voor wonen en werken en maakt maximaal gebruik van de centrale ligging in de Randstad. Wonen In dit scenario bouwt Waddinxveen verder op eerdere ontwikkelingen. De gemeente maakt gebruik van haar centrale ligging in de Randstad en richt zich op een nieuwe woonwijk om te voldoen aan de regionale vraag naar woningen. Deze wijk komt in het westen, tussen de Bentwoudlaan en Groenswaard, en biedt ruimte voor 3.500 tot 4.500 woningen vooral gericht op jonge gezinnen, zowel uit Waddinxveen als niet-inwoners. In de nieuwe wijk wonen er gemiddeld 2,5 personen per huishouden, vergelijkbaar met de rest van de gemeente. Hierdoor groeit het aantal inwoners naar ongeveer 55.000 in 2050. Door de uitbreiding blijft Waddinxveen een aantrekkelijke plek om te wonen, omdat er voldoende huizen beschikbaar zijn. Voorzieningen In en rondom de nieuwe wijk komen er nieuwe voorzieningen gericht op de nieuwe bewoners: onderwijs, winkels en groen. Grotere sportvoorzieningen komen ten zuiden van de Vredenburghlaan in combinatie met de groene rand. Van deze voorzieningen kan ook de rest van de kern gebruikmaken. Toch kunnen maatschappelijke en groene voorzieningen onder druk komen te staan, omdat de gemeente niet alles even snel kan doen.

De gemeentelijke lasten kunnen in scenario D laag blijven door de groeiende bevolking, maar het onderhoud van bestaande wijken krijgt minder aandacht. Gezondheid In scenario D worden vooral de nieuwe wijken waar veel kinderen en jongeren wonen autoluw. Zo wordt buitenspelen en bewegen en elkaar ontmoeten aangemoedigd. Er wordt hier ook ingezet

42

op wonen in het groen aan de randen van de kern, zo kan men tijd doorbrengen in een groene omgeving. Natuur en vrije tijd Waddinxveen richt zich steeds meer op het westen. De nieuwe wijk sluit aan op de Bentwoudlaan en combineert nieuwbouw met wateropslag. Dit brengt uitdagingen met zich mee: ecologische verbindingen worden onder druk gezet. Tegelijkertijd wordt in dit scenario minder geïnvesteerd in openbaar groen in bestaande wijken. In het buitengebied ligt de focus meer op landbouw en recreatie waardoor er minder nieuwe ruimte komt voor natuur. Klimaatadaptatie De nieuwe wijk in het westen wordt aangelegd in een gebied dat gevoelig is voor klimaateffecten zoals wateroverlast en bodemdaling. Door de lage ligging van dit gebied kan de nodige waterberging alleen ter plekke worden gerealiseerd. Daarom wordt de nieuwe woonwijk met veel oppervlaktewater en groen aangelegd. Dit kan geïntegreerd worden in de openbare ruimte van de wijk en ook gebruikt voor recreatie of als ecologische verbinding. Waar nodig worden nieuwe woningen drijvend gebouwd. In de huidige kern Waddinxveen komen er weinig extra maatregelen voor waterberging in dit scenario. In het buitengebied gaan ondernemerschap en klimaatmitigatie hand in hand in scenario D, met innovatieve teeltmethoden gecombineerd met waterberging en recreatie.

Afbeeldingen: Passende AI-gegenereerde beelden uit de jongerenparticipatie. Disclaimer: de beelden geven een sfeer weer maar exacte elementen zijn niet leidend bedoeld.

43

Energie Door de groei van woningen en bedrijven is er relatief veel energie nodig. Waddinxveen wekt duurzame energie op met zonnepanelen op daken van bedrijven en met nieuwe, efficiëntere windmolens aan de A12. Waddinxveen kan echter niet de hele energievraag lokaal opwekken. Daarom wordt de gemeente aangesloten op het warmtenet van de WarmteSamenwerking Oostland (WSO) en wordt samengewerkt met de buurgemeenten om kansen voor geothermie te benutten. Zo kunnen glastuinbouw, nieuwe bedrijven en de nieuwe wijk op een duurzame manier verwarmd worden. Economie en werk In het zuidwesten en aan de A12 worden bedrijventerreinen en het glastuinbouw intensiever, efficiënter en duurzamer, waar productie en groene innovatie samenkomen. Dit gebied ontwikkelt zich tot een zeer aantrekkelijke werklocatie met een regionale focus. Bereikbaarheid In scenario D speelt regionale bereikbaarheid een centrale rol. Zowel de nieuwe woonwijk als het bedrijventerrein trekken veel regionaal verkeer aan. De bereikbaarheid wordt daarom verbeterd met nieuwe aansluitingen op regionale wegen en extra openbaar vervoer naar steden als Rotterdam, Den Haag en Leiden. Ook wordt de verkeersveiligheid verbeterd door lokale maatregelen. Met de nieuwe wijk zal de Bentwoudlaan een belangrijke rol hebben in het wegennet. Voor ontvlechting van wegverkeer op de N201 zal met de regio een oplossing worden gevonden.

Door de autoluwe inrichting van de nieuwe woonwijk, met veel water en groen, is hier uitgebreid parkeren op straat niet mogelijk. Bewoners en bezoekers kunnen in moderne parkeergebouwen gelegen aan de rand langs de Bentwoudlaan parkeren en verder de wijk in lopen of fietsen.

44

Afbeelding: Passend AI-gegenereerd beeld uit de jongerenparticipatie. Disclaimer: de beelden geven een sfeer weer maar exacte elementen zijn niet leidend bedoeld.

Regionale gevolgen Door deze groei blijft Waddinxveen een aantrekkelijke gemeente om in te wonen en werken. Hierdoor neemt de druk op woningbouw en bedrijventerreinen in omliggende gemeenten, zoals Gouda, af. Ook zijn de investeringen in weg en openbaar vervoer gunstig voor buurgemeenten zoals voor Alphen aan den Rijn. Tegelijkertijd moeten er samen met de regio oplossingen worden gevonden voor vervlechting van wegverkeer. Samenwerking met de regio ligt ook voor de hand op gebied van energieinfrastructuur en -opwekking.

Aansluiting op participatieopbrengsten Dit scenario sluit deels aan bij de wensen uit de participatie. Veel inwoners willen meer betaalbare woningen, en daarop scoort dit scenario hoog. Ook op werkgelegenheid en slimme economie scoort scenario D zeer hoog door de inzet op bedrijventerreinen en werkgelegenheid. Maar door de uitbreiding in het westen krijgen bestaande wijken minder aandacht op het gebied van gezondheid en leefbaarheid, daardoor is de score op dit aspect lager. De bereikbaarheid en voorzieningen in de nieuwe wijk verbeteren, maar de natuur en recreatie komen onder druk te staan. Dit komt doordat ecologische verbindingen worden verstoord en de openbare ruimte in oudere wijken minder aandacht krijgt. Ook wordt gebouwd op laaggelegen grond gevoelig voor klimaateffecten en ondanks mitigerende maatregelen scoort dit scenario daarop laag.

Scenario D scoort laag op thema gezondheid. In scenario D krijgen vooral de nieuwe wijken de aandacht qua investeringen in de openbare ruimte en voorzieningen. Ook worden deze wijken autoluw, waardoor buiten spelen, bewegen en ontmoeten aangemoedigd worden. Het buitengebied is ook binnen loopafstand vanuit deze wijken. Echter komen in dit scenario weinig voorzieningen en groen bij in de bestaande wijken en buurten. De nieuwe, grootschalige sportvoorziening past alleen buiten de kern, zo wordt het niet gelijk aantrekkelijk voor alle kinderen en jongeren. Voor reizen naar werk is het in dit scenario de auto aantrekkelijker, ook omdat men vaak in een andere gemeente werkt. Zo wordt men minder uitgenodigd om fysiek te bewegen.

Figuur: De scoring van scenario D in vergelijking met de participatieopbrengsten.

45

Scenario D

Voortbouwen op trends Wonen

• • •

Gericht op jonge gezinnen uit Randstad, eengezinswoningen + 3.500 á 4.500 extra woningen met huishoudensgrootte 2,4 (zoals huidig) ca. 55.000 inwoners in 2050

Voorzieningen • •

Voorzieningenniveau groeit mee, maar kan de groei in woningen en banen niet bijbenen Betaalbare gemeentelijke lasten

Watercompe gebiedsontw

Gezondheid • •

Uitnodigend voor buitenspelen, bewegen en ontmoeten in de nieuwe wijken Wonen in en naast het groen

Natuur en vrije tijd • •

Bestaande plannen met focus op recreatie en productie Droge en vochtige ecologische verbindingszones

Klimaatadaptatie • •

Zonne-energie en WSO

Watercompensatie voor nieuwe woningbouwontwikkelingen en bedrijventerrein In het buitengebied innovatieve en natte teelt en recreatieve functies met waterberging

Energie • • • •

Grote energievraag Bestaande woningen verduurzaamd Aantakken op Warmte Samenwerking Oostland (WSO) Duurzaam opwekken: wind, zon (op dak)

Economie en werk • • •

Intensiveren op efficiënt, duurzaam bedrijventerrein Productie van groen Nabijheid van wonen en werken neemt regionaal toe; lokaal kan een mismatch ontstaan.

Nieuwe voorzieningen zoals sport

Bereikbaarheid • • • • •

Wegverkeer ontvlechten Verbetering ontsluiting regionale wegen Hubs in nieuwe ontwikkelingen Verkeersveiligheid Hoogfrequent openbaar vervoer naar Randstad

Regionale gevolgen • • • • •

46

Benutten aantrekkelijke, centrale ligging Druk op water en bodem en voorzieningen neemt toe Druk woningbouwopgave in regio neemt af Betaalbare gemeente om te wonen Extra verbindingen ook gunstig voor Alphen

Intensiveren op groene bedrijventerrein

Focus op recreatie en productie in landschap

Groenblauwe wijk in de rand

ensatie voor wikkeling

Parkeergebouwen in nieuwe wijken

Vervlechting wegverkeer

Centrale ligging in Randstad benutten

47

Hoofdkeuzes Voor alle scenario’s zijn ruimtelijke keuzes gemaakt per thema. De tabel geeft een overzicht van de belangrijkste ruimtelijke keuzes binnen elk scenario. Het geeft een overzicht van de verschillen en overeenkomsten tussen de scenario’s. Wonen

In Scenario A ligt de nadruk op de huidige bewoners en wordt niet verder gebouwd. Scenario B richt zich op jongeren en ouderen, met een strategie van verdichting in het stadshart en aan de Gouwe. Scenario C kiest voor een combinatie van verdichten en uitbreiden, met aandacht voor alle doelgroepen. Scenario D legt de focus op jonge gezinnen en zet in op uitbreiding met een nieuwe woonwijk.

Voorzieningen Waar in Scenario A wordt ingezet op het uitbreiden van bestaande voorzieningen, kiest Scenario B voor nieuwe, stedelijke voorzieningen. Scenario C richt zich op kleinschalige voorzieningen verspreid in de wijken en Scenario D op voorzieningen voor inwoners van de nieuwe wijk.

Gezondheid

In Scenario A wordt gezondheid bevorderd door groen en voorzieningen nabij bestaande wijken, met focus op ouderen en beweging. Scenario B legt de nadruk op een autoluw centrum met goede bereikbaarheid, maar beperkt groen in de kern. Scenario C combineert autoluwe wijken met veel groen en goede bereikbaarheid. Scenario D focust op nieuwe wijken voor jonge gezinnen, met weinig vergroening in bestaande wijken.

Natuur en vrije tijd Scenario’s A en B bieden volop ruimte aan de natuur door de bestaande kern niet uit te breiden, terwijl scenario’s C en D focussen zich juist op het leven in het landschap.

Klimaatadaptatie

In zowel Scenario A als Scenario B ligt de nadruk op het voorkomen van klimaateffecten door bijvoorbeeld niet te bouwen op lage gronden, terwijl Scenario C en Scenario D zich richten op mitigatie, oftewel het verminderen van de gevolgen door bijvoorbeeld waterberging in de nieuwe wijken.

Energie Scenario’s A en C zetten in op kleinschalige, lokale energieoplossingen. In scenario’s B en D wordt grootschalige energie-infrastructuur ontwikkeld.

Economie en werk

Bereikbaarheid

Scenario A stimuleert banen in de nieuwe voorzieningen, terwijl Scenario B zich richt op een dynamische en stedelijke (kennis)economie. Scenario C kiest voor een lokale en circulaire economie, en Scenario D zet in op efficiëntie en duurzaamheid op bedrijventerreinen.

Scenario A streeft ernaar het mobiliteitsnetwerk op peil te houden. Scenario B investeert fors in openbaar vervoer, fiets en deelmobiliteit, om autoluwe zones mogelijk te maken. Scenario C geeft voorrang aan bovenlokale fietsroutes en autoluwe wijkcentra, terwijl Scenario D zet in op een combinatie van investeringen in weg en openbaar vervoer met autoluwe nieuwe wijken. In scenario’s A en C heeft Waddinxveen een bovenlokale rol, in samenhang met de

Regionale gevolgen buurgemeenten. In scenario’s B en D richt zich Waddinxveen juist breder op de Randstad. Er zijn ook verschillende regionale aandachtspunten: in scenario A wordt de vraag naar nieuwe woningen en bedrijfsruimtes naar de buurgemeenten geschoven, terwijl in scenario B worden door de autoluwe kern mogelijk nieuwe wegknelpunten in de buurgemeenten veroorzaakt. In scenario D trekt Waddinxveen juist de druk op woningbouw en bedrijvigheid juist naar zich toe.

48

A

B

C

D

Focus op huidige bewoners

Focus op jongeren en ouderen

Focus op alle groepen

Focus op jonge gezinnen

Focus op huidige bewoners

Focus op jongeren en ouderen

Focus op alle groepen

Focus op jonge gezinnen

Groen en voorzieningen nabij

Beweging bevorderen

Groen en voorzieningen nabij

Groen en voorzieningen nabij in nieuwe wijk

Geef natuur de ruimte

Leven in het landschap

Klimaateffecten voorkomen

Klimaateffecten mitigeren

Energie lokaal en kleinschalig

Grootschalige energie-infrastructuur

Energie lokaal en kleinschalig

Grootschalige energie-infrastructuur

Nieuwe voorzieningen

Dynamisch en stedelijk

Lokaal en circulair

Efficiënt en groen

Op peil houden

OV en fiets, autoluw

Fiets, autoluw

Weg en OV, autoluw in nieuwe wijken

Bovenlokaal, vraag wonen en bedrijven elders

Randstad, druk op weginfra elders

Bovenlokaal

Randstad, vraag wonen en bedrijven hier

49

3 Conclusies en aanbevelingen 50

De scenario’s geven inzicht in mogelijke toekomstbeelden van Waddinxveen. Vanuit de verschillende gesprekken met experts en de uitwerking en vergelijking van de scenario’s zijn een aantal lessen getrokken, die opgenomen zijn in de conclusies. Daarnaast worden aanbevelingen gedaan voor hoe straks om te gaan met de richtinggevende keuze. Conclusies Samenhang in opgaven: De opgaven in Waddinxveen zijn onderling verbonden. De scenario’s laten zien dat iedere ruimtelijke keuze leidt tot specifieke ingrepen in de natuur-, energie-, wateren mobiliteitssystemen. Hierdoor is selectief keuzes maken voor kenmerkende onderdelen vanuit verschillende scenario’s beperkt of niet mogelijk. Meervoudig ruimtegebruik In Waddinxveen is ruimte schaars en moet zo goed mogelijk benut worden: meervoudig ruimtegebruik boven eenzijdig ruimtegebruik. Denk aan combineren van functies zoals wonen met werken, of landbouw met waterberging en natuur of duurzame energieopwekking.

aan de lange termijn klimaateffecten op gebouwen, infrastructuur en landbouw. Daarvoor moet er rekening gehouden worden met toenemende wateroverlast, en locatie specifiek bekeken worden wat de meest geschikte oplossingen zijn voor bodemgebruik.

Aanbevelingen Gezonde leefomgeving als basis Ongeacht het gekozen scenario, focus op een gezonde leefomgeving als basis. Geef aandacht bijvoorbeeld aan de mogelijkheid om te fietsen en lopen naar werk, school en voorzieningen, aan goede luchtkwaliteit, de aanwezigheid van ruimte om elkaar te ontmoeten en voor kinderen om te spelen en aan voldoende groen in de wijk. Neem als basis voor het Perspectief 2050 de verbetering van lucht- en waterkwaliteit onder andere door verduurzaming en door energieneutraal te worden en geef verdere invulling aan gezondheid afhankelijk van de richtinggevende keuze.

Ecologische waarde versterken Natuurherstel en versterken van de ecologische waarde zijn belangrijk onderdeel voor een gezonde leefomgeving. Dit is uitgangspunt voor alle scenario’s in het buitengebied zoals in Polder Bloemendaal. In de westelijke rand tussen de huidige kern en de Bentwoudlaan moet eventuele ontwikkeling met natuur en water worden ingericht.

Nieuw helpt bestaand Zorg dat wat je toevoegt iets bijdraagt aan de bestaande omgeving en één of meerdere beleidsdoelen dient. Zorg bijvoorbeeld dat nieuwe ontwikkeling ook de bestaande wijken versterkt, en dat alle doelgroepen in Waddinxveen een zichtbare verbetering ervaren. Denk bijvoorbeeld aan verduurzamen van bestaande woningvoorraad, versterken van het voorzieningenniveau en aan aantrekkelijke, groene verbindingen voor voetgangers en fietsers. Een diverse woningmarkt is ook belangrijk. Zet ook in op betaalbare en starterswoningen, collectieve woonvormen of zorg dat nieuwbouw doorstroming bevordert.

Verder kijken na 2050 Het is van belang om ook verder te kijken na 2050. Bijvoorbeeld aan de demografische ontwikkelingen en de bevolkingssamenstelling: voor wie bouw je (of niet)? Dat bepaalt welke type nieuwe woningen, voorzieningen en werkgelegenheid nodig zijn. Denk ook

Zoek regionale samenwerking op voor oplossingen in bijvoorbeeld energievoorziening en mobiliteitsinfrastructuur. Breng daarnaast ook de regionale gevolgen van de ruimtelijke keuzes in Waddinxveen goed in beeld en zoek oplossingen samen met de buurgemeenten.

51