Bijlage 1 Ontwikkelperspectief Bentwoud

Rekening dient gehouden te worden met verschillende waterpeilen en welk type waterverbindingen dan mogelijk zijn. De verbinding naar het Gouwebos heeft in het bijzonder veel potentie.

Kansen voor uitbreiding Bentwoud

De strategische ligging van het Bentwoud in de regio biedt veel kansen voor sterke verbindingen met de omliggende woon-, natuur- en recreatiegebieden. In alle windrichtingen liggen kansen voor robuuste recreatieve en ecologische verbindingen, zeker wanneer ook buiten de huidige beheersgrenzen wordt gedacht. De bereikbaarheid voor recreanten kan daarmee nog meer worden versterkt, leefgebieden verder uitgebreid en verplaatsingsmogelijkheden voor doelsoorten vergroot. Grenzend aan de huidige beheergrenzen kan het afwisselende Bentwoud-landschap worden doorgezet, met natte natuur, horsten en bosgebied. Recreatie en natuur kunnen hier verder ontwikkelen in combinatie met het tackelen van andere ruimtelijke opgaven, bijvoorbeeld omtrent toekomstbestendige landbouw, opwek van duurzame energie of waterberging. Dit biedt tevens kansen om - bijvoorbeeld in het kader van de Nationale Bossenstrategie - het bosareaal te vergroten.

“De grote zone met natte natuur is bijzonder belangrijk voor amfibieën, libelle-achtigen en als broedplaats voor veel vogelsoorten”

Voorbeeld zone met natte natuur

30

BOSKOOP

Hazerswou de Oude Rijn

a dA or nd No ietla Rijn l V de Ou

Hoogeveenseweg

Benthuizerplas

BENTHUIZEN Bentwoudlaan Noordeinde Gou w Ree ebos uww ijkse pla

Krimpenerwaard (= geplande verbinding)

Ni

eu

we

Ho

ef

we

g

Verlengde Bentwoudlaan

ZOETERMEER

ssen

Rottemer en Groene W at Krimpene erparel rwaard

Perspectief natuur- en landschappelijke waarden

WADDINXVEEN

OUDE RIJN

Legenda: Natuurlijk bos: versterken diversiteit binnen de bosvakken en onderling Parkachtig bos: versterken diversiteit binnen de bosvakken en onderling Versterken structuur van open velden met horsten, op natte delen natte bostypen Uitbreiden natte natuurzone Potentie ecologische verbindingen Zichtrelatie met het omliggende landschap behouden en versterken Doorkiijkjes naar het Bentwoud vanuit de omgeving behouden en versterken Potentie voor uitbreiding Bentwoud

Gouwebos

VLIETLAND

HAZERSWOUDE

NOORD AA GOUWEBOS / REEUWIJKSE PLASSEN ROTTEMEREN GROENE WATERPAREL KRIMPENERWAARD Overzichtskaartje ‘Bentwoud als ecologische schakel’ 31

Bereikbaarheid en toegankelijkheid

Op de themakaart ‘Bereikbaarheid en toegankelijkheid’ wordt getoond hoe de entrees, parkeervoorzieningen en padenstructuur naar en in het Bentwoud worden geoptimaliseerd. Ook is te zien waar sport- en themaroutes zijn toegestaan. In het algemeen geldt: De hoeveelheid bos die eventueel moet wijken voor het inpassen van entrees/ parkeervoorzieningen en padenstructuur dient elders in het Bentwoud te worden gecompenseerd.

Entrees

Het perspectief schetst drie herkenbare en goed vindbare hoofdentrees die leiden naar de parkeerplaatsen van het Bentwoud. Deze entrees zijn vanuit de omgeving goed aangegeven en ter plekke goed zichtbaar met bijvoorbeeld een welkomstbord. Daarnaast zijn er diverse lokale entrees die ook duidelijk gemarkeerd zijn. Het ontwerp van de entreeborden refereert aan het bosrijke en natuurlijke karakter van het Bentwoud. Er moet eenheid zijn in de vormgeving van alle entrees.

Parkeerplaatsen als recreatief startpunt

Iedere parkeerplaats (Bentwoud West, Noord en Oost) fungeert als recreatief startpunt. Hier begint de verkenning van het Bentwoud met een grote diversiteit aan paden en (thematische) routes. Net als de entreeborden, hebben de parkeerplaatsen een herkenbare uitstraling, passend bij het bosrijke en natuurlijke karakter van het Bentwoud. Alle parkeerplaatsen dienen landschappelijk ingepast te worden, zodat het echt ‘parkeren in het bos’ is en de beleving van het Bentwoud al op de parkeerplaats begint. Het bosrijke en natuurlijke karakter komt terug in het ontwerp en in materiaalkeuze, denk aan natuurlijke afrastering en meubilair van natuurlijke materialen, zoals hout.

32

Zoals op de themakaart aangegeven, worden de drie parkeerplaatsen strategisch gepositioneerd. De huidige parkeerplaats West schuift iets naar het noorden ten opzichte van de huidige situatie, waardoor deze centraler gelegen is. Parkeerplaats Noord schuift wat meer het bos in, zodat deze een bosrijke aankleding en uitstraling kan krijgen. Parkeerplaats Oost wordt aan de westkant van de Verlengde Bentwoudlaan ingepast, zodat je van daaruit meteen in het Bentwoud bent. Een aandachtspunt bij het inpassen van de parkeerplaatsen is dat er voldoende sociale controle mogelijk is, bijvoorbeeld door middel van voldoende zicht op de plek vanaf de hoofdweg. Bij de toekomstige herinrichting van parkeerplaatsen dient rekening gehouden te worden met de parkeercapaciteit. Deze is afgestemd op de toekomstige situatie, waarin Bentwoud is doorontwikkeld en nog aantrekkelijker is voor bezoekers om heen te gaan. Daarnaast dient integraal gekeken te worden naar piekmomenten op zonnige weekenddagen of bij evenementen. Overloop parkeerterreinen kunnen hierop inspelen.

Paden

Voor de padenstructuur in het Bentwoud wordt in het perspectief een opwaardering en verknoping voorgesteld. De paden moeten dusdanig vormgegeven zijn, dat zij het mogelijk maken om de afwisseling van het Bentwoud op de fiets en te voet te beleven. Ook dienen zij aan te sluiten op de paden in de omgeving. Zo wordt het Bentwoud sterker verbonden met de omliggende woongebieden, ook oostwaarts richting Waddinxveen/Boskoop en zuidwaarts richting Moerkapelle via het Verlengde Molengangenpad. Bestaande paden worden

op strategische plekken met elkaar verbonden en waar nodig worden (delen van) de huidige paden verwijderd. In het gebied tussen het huidige Bentwoud en Noordeinde is veel potentie voor het versterken en verbeteren van de fiets- en wandelverbindingen naar en van het Bentwoud. Op de volgende pagina wordt verder ingegaan op de optimalisatie van fiets- en wandelpadenstructuur en over de verschillende routes door het Bentwoud.

“Dwalen en struinen door de bosvakken en de open velden. Veel keus aan routes en paden voor een divers gebruik”

n en aan de Rij Leiden/Alph

s pla rse ee m r e et nd Zo ietla Vl iden del Le eijen M

Benthuizerplas

Welkom Bentwoud

Hoogeveenseweg

Hazerswoude Oude Rijn Alphen aan de Rijn Kaag en Braassem

BOSKOOP

Welkom Bentwoud

BENTHUIZEN

Boskoop

Bentwoudlaan

Oost

Welkom Bentwoud

West

eg fw tte

rd

a we m Ho e

Ro

eu

Ni

Oorspro ng Moerkap van de Rotte el Rottemer le en Krimpene rwaard

Wad Gou dinxvee w n Ree ebos uwij kse plas sen

Verlengde Bentwoudlaan

Moerkappelle Zuidplas Gouda Krimpenerwaard

ZOETERMEER

Noordeinde

Noord

Gouwebos

WADDINXVEEN

Perspectief bereikbaarheid en toegankelijkheid Legenda: Goed vindbare en duidelijk herkenbare entrees Goed bereikbare parkeerplaatsen als recreatieve startpunten in het bos Verknopen en versterken huidige wandelpadenstructuur Uitbreiden en meer gevarieerd maken fietspadenstructuur Versterken regionale recreatieve verbindingen

33

Fietspaden

De fietspaden in het Bentwoud sluiten grotendeels aan op het onderliggende slagenlandschap, wat daardoor leesbaar blijft. Op een aantal plekken wijkt het pad af van die rechtlijnige structuur en zorgt een slinger voor het versterken van de afwisselende beleving van het gebied. Het fietsnetwerk wordt uitgebreid en verhard uitgevoerd in hetzelfde profiel en materiaalgebruik als de bestaande paden. Binnen het Bentwoud zijn hierdoor meer ommetjes mogelijk. Naar de omgeving worden betere aansluitingen voorgesteld, voornamelijk richting oostzijde (Waddinxveen/Gouwebos) en zuidzijde (Rottedijk/Rottemeren). Hier kan ook koppeling worden gezocht met Lange Afstand Fietsroutes.

Wandelpaden

De wandelpaden in het Bentwoud worden verknoopt, waardoor een grote diversiteit aan ommetjes ontstaat. Naar buiten toe worden de paden uitgebreid en beter aan de omgeving gekoppeld, zodat dat bereikbaarheid en toegankelijkheid toeneemt. Hier kan ook koppeling worden gezocht met Lange Afstand Wandelroutes. De paden in het Bentwoud worden zo gelegen, dat de afwisseling van het gebied op meerdere schaalniveaus beleefbaar is. Nabij de recreatieve startpunten (parkeerplaatsen) en nabij de woongebieden (in de Driehoek en aan de oostkant nabij Waddinxveen) hebben de paden een hoge dichtheid en zijn ze voornamelijk verhard, qua profiel en materialisatie in aansluiting op de bestaande verharde wandelpaden. In de extensieve recreatieve delen van het Bentwoud neemt de dichtheid van paden af en worden de paden ook minder tot niet verhard.

Sportroutes

Sportroutes worden gekenmerkt door gebruikers met een ongemotoriseerde hogere snelheid dan de reguliere fietser en wandelaar. Sportroutes in het Bentwoud zijn altijd doorlopend en zoveel mogelijk gescheiden van andere routes en paden. Deze routes kunnen onderdeel zijn van een groter netwerk buiten het Bentwoud. Voorbeelden zijn een mountainbikeroute, 34

ruiterroute, boscross (route met obstakels, zoals houten hindernis of sloot) of veldlooproute (route over ongelijke ondergronden en met hoogteverschillen).Deze routes kunnen onderdeel zijn van een groter netwerk buiten het Bentwoud.

Themaroutes

In het Bentwoud kunnen allerlei individuele en gegidste wandelingen plaatsvinden. Zowel gericht op actieve avontuurlijke uitdaging (bv. kabouterpad, speelroute) als het beleven van rust en stilte (bv. struinen, vogelspotten, bentfive themaroute, kunstroute). Deze themaroutes kunnen op kaart en/of door middel van specifieke themapaaltjes worden aangegeven. Nabij de recreatieve startpunten bevindt zich een hoge concentratie aan themaroutes. De meeste starten vanaf hier. Nabij de recreatieve startpunten zijn de themaroutes vooral gericht op actieve recreatie (denk aan kabouterroute, speurroute). Hoe meer de routes richting de zuidoost kant liggen, hoe meer de themaroutes gericht zijn op rust- en natuurbeleving (denk aan educatieve route, pluk- en verzamelroute).

Spelregels fiets- en wandelpaden • Het pad dient altijd landschappelijk ingepast te worden, passend bij de bosrijke omgeving. • Het pad moet de belevingswaarde van het Bentwoud behouden, dan wel versterken. • Zoveel mogelijk vrijliggende paden realiseren om conflictsituaties tussen verschillende gebruikersgroepen te voorkomen. • Zoveel mogelijk ‘gesloten rondjes’ aanleggen, d.w.z. niet zelfde weg heen en terug moeten afleggen, maar ommetjes kunnen maken. • Nabij de recreatieve startpunten een hoge dichtheid aan paden en voornamelijk verharde paden; in de delen voor extensieve recreatie een lagere dichtheid aan paden en voornamelijk struinpaden.

Voorbeelden paden en routes

Intermezzo: Een kijkje in het Bentwoud van 2035 In de vroege ochtend stapt Gerke op zijn fiets. In de tas een thermoskan met verse dampende koffie en een verrekijker. Even later rijdt hij door een nog mistig bosgebied – een mystieke ervaring, zo onder het dichte bladerdek en tussen de silhouetten van kale takken en stammen. Gerke snapt wel waarom zijn buurkinderen dit deel ‘het woud’ noemen. Zij kunnen hier eindeloos dwalen en bouwen er hutten. Hij schrikt op uit zijn gedachten door een ree wat in de verte ineens over het fietspad springt. Aan het einde van het pad bereikt hij zijn favoriete deel van het Bentwoud: een jaren geleden aangelegd waterrijke gebied dat nu tot bloei begint te komen. Boven de plassen en poelen trekt de mist langzaam op. De lucht kleurt oranje door de opkomende zon. Bij de uitkijktoren stalt Gerke zijn fiets en klimt naar boven. Door zijn verrekijker tuurt hij naar het riet. Na enkele minuten ontwaart hij tussen de rietpollen iets met bruinzwarte veren – de roerdomp. Deze vogel staat al jaren op de lijst van bedreigde broedvogels, maar komt sinds de uitbreiding van de natte natuurzone hier steeds meer voor. Op de terugweg denkt Gerke terug aan hoe het Bentwoud er in zijn jeugd uitzag. De bomen waren nog vrij klein en er was een stuk minder te doen en beleven in het gebied. Hij en zijn vriendjes kwamen er daarom niet vaak.

Gerke was dan ook blij verrast toen hij tijdens de feestelijke heropening zag hoe met een aantal ingrepen het Bentwoud was opgeknapt. Er waren nieuwe ruiter- en fietspaden, een uitdagend MTB-parcours en door de nieuwe watergangen waren er ook meer dieren te spotten in het Bentwoud.

Thuis aangekomen is de rest van het gezin nog aan het ontwaken. Gerke’s jongste dochter komt hollend de trap af en heeft haar sportkleding al aan. Door het raam schijnt de zon de woonkamer in. De perfecte dag om haar nieuwe fiets uit te proberen. Gerke is bijna elk weekend met zijn kinderen in het Bentwoud te vinden. Als ze na de lunch aankomen is het inmiddels al een stuk drukker op de fietspaden. Door de aanleg van een losse mountainbike route kunnen ze ongestoord crossen over slingerpaden en door modderpoelen. Vandaag rijden ze richting Moerkapelle. De kinderen vinden de brug over de dijk het leukste. Een klim van zes meter hoog, met bovenop de kruin van de dijk een mooi uitzicht over Bentwoud aan de ene zijde en de open agrarische polder met de oude molens langs de Rotte aan de andere zijde. Aan het eind van de middag keren ze terug in het Bentwoud en ploffen ze moe maar voldaan op een terrasje. Er staat dan 23 kilometer op de teller. Op het terras is het altijd weer een gezellig weerzien met dorpsbewoners en goede vrienden. Gerke ziet bekenden van twee straten verderop die net gegolfd hebben. Ze bestellen een lokaal biertje. Dat hebben ze wel verdiend na een goede inspanning. Verderop horen ze de klanken van een kinderfeestje op een boerderij verderop langs de Hoogeveenseweg. Leuk om te zien hoe steeds meer recreatieve ondernemers zich in en langs het Bentwoud vestigen.

Terwijl de zon ondergaat roept Gerke zijn kinderen bij elkaar. Hij neemt afscheidt van het gezelschap en langzaam fietsen ze huiswaarts.

35

3. Hoe verder? Concretisering van het perspectief Recreatiegebieden zijn belangrijk en staan onder druk Het inrichten en beheren van recreatiegebieden is een samenhangende en continue opgave. Gebieden zijn nooit af. Eisen en wensen van gebruikers veranderen en maatschappelijke opgaven wijzigen in de tijd. De afgelopen jaren zijn de opgaven die om ruimte vragen - en impact op de beschikbare ruimte hebben - enorm toegenomen. Denk aan klimaatopgave, woningbouw ontwikkeling, energietransitie en het vergroten van de biodiversiteit. Daarnaast heeft de COVID-19 pandemie het belang van groengebieden dichtbij huis onderstreept. Recreatiegebieden bieden de ruimte om deze opgaven aan te pakken. Door opgaven te combineren ontstaat een gebied wat aantrekkelijker wordt voor recreanten en inspeelt op de maatschappelijke, klimatologische en ecologische aspecten. Het Bentwoud is een bos om trots op te zijn De totstandkoming van het ontwikkelperspectief heeft inzichtelijk gemaakt dat het Bentwoud een gebied is met veel kwaliteit en potentie voor de directe omgeving en de regio. Het perpectief laat zien dat het Bentwoud een bos is om trots op te zijn. Om dit zichtbaar te maken aan een groter en breder publiek is een sterke profilering van belang en een kwaliteitsimpuls nodig. De toenemende druk vanuit de stedelijke context en eerder genoemde opgaven legitimeren om het gebied door te ontwikkelen.

Het gaat voornamelijk om de aanleg van betere fiets- en wandelverbindingen en een groter en diverser recreatief aanbod voor een bredere doelgroep.

36

Een kwaliteitsslag vraagt om een investering Het is noodzakelijk om de ontwikkeling van het Bentwoud niet af te laten hangen van private partijen en ondernemers. De eigenaren en beheerders van het gebied moeten actief voorzieningen toevoegen en verbindingen verbeteren. In tegenstelling tot wat ten tijde van de aanleg van het ‘Basisgroeimodel Bentwoud’ verwacht werd, kan zo’n kwaliteitsslag namelijk niet gefinancierd worden vanuit exploitatiegelden. Een investering in het gebied is noodzakelijk. Daarvoor liggen kansen in bijvoorbeeld provinciale budgetten voor kwaliteitsimpulsen en middelen vanuit het Bos- en bomenbeleid. Een eerste kwaliteitsimpuls zal gebruikers en ondernemers aantrekken, waardoor het Bentwoud zich nog verder kan ontwikkelen. Daarnaast kan een investering in het gebied op de korte termijn een bijdrage leveren aan lagere beheerlasten op de langere termijn.

Fasering van het perspectief Het ontwikkelperspectief speelt in op ambities voor zowel de korte als lange termijn. De ambities voor de korte termijn zien er als volgt uit: 1.

Opwaarderen padennetwerk: Bestaande paden opwaarderen en strategisch nieuwe verbindingen toevoegen, zowel binnen het Bentwoud als naar de omgeving. De belangrijkste is de aantakking naar Waddinxveen en het Gouwebos en daarnaast de verbinding naar het Verlengde Molengangenpad en de Rottedijk. Met een opwaardering van de padenstructuur wordt het gebied toegankelijker voor een groter publiek.

2.

Opwaarderen entrees en recreatieve startpunten: Entrees aantrekkelijk en vindbaar maken, o.a. door het verplaatsen van P-west, het toevoegen van bebording naar en op de parkeerplaatsen en het duidelijk markeren van de andere toegangsroutes tot het Bentwoud.

3.

Versterken natuurbeleving: Verhogen van de kwaliteit van de groeninrichting en uitbreiden van de huidige natte natuur aan de zuidzijde van het Bentwoud, inclusief het toevoegen van natuurbelevingspunten. Bij het vergroten van de natte natuurzone is afstemming met het waterschap van belang.

4.

Initiatieven van (lokale) stakeholders faciliteren: Concreet afwegingskader opstellen en basisvoorzieningen aanleggen. Een uitgewerkt kader is van belang als toetsingskader en biedt inspiratie voor lopende en nieuwe initiatieven. Dit versterkt de differentiëring van het gebied, waardoor een toename in bezoekersstromen beter kan worden gefaciliteerd. Ook draagt het bij aan een heldere identiteit, waardoor de bekendheid en recreatieve waarde wordt vergroot. Belangrijk hierbij is dat de basisvoorzieningen er zijn die gewenste

“Vooruitkijken en samen stappen zetten naar een nog mooier Bentwoud”

initiatieven mogelijk maken. Er zal dus bijvoorbeeld een investering moeten worden gedaan in de aanleg van nutsvoorzieningen op de plekken waar uitbreiding van voorzieningen gewenst is. Daarnaast moet er overal (zowel binnen Bentwoud als langs de rand) aandacht zijn voor de toename van verkeersdruk en dus verkeersveiligheid. Een aantal ambities uit het perspectief zijn langere termijn opgaven. Op korte termijn kan hiervoor de basis al voor worden gelegd: 5.

6.

Aanleggen verbindingen naar de omgeving en andere natuur- en recreatiegebieden: Droge en natte verbindingen (af)maken en deze versterken naar de gebieden rondom het Bentwoud, zoals Zoetermeer/Balije bos, Waddinxveen/Gouwebos, Moerkapelle/Rottemeren en Krimpenerwaard en Alphen aan den Rijn/Oude Rijn. Deze ambitie vraagt in de eerste plaats om een ontwerpende verkenning. Daarbij dient rekening gehouden te worden met eigendomsgrenzen, initiatieven (vanuit bewoners en de markt) en met het creëren van logische aansluitingen voor voetgangers, fietsers en en ecologie. Op en rond deze verbindingen kan de natuur verder ontwikkelen, al dan niet in combinatie met met bijvoorbeeld een bijdrage leveren aan de energie transitie, waterberging of toekomstbestendige landbouw. Uitbreiden areaal Bentwoud: Bentwoud uitbreiden, waardoor meer ruimte is voor recreatieve voorzieningen, leefgebieden en sterkere verbindingen naar de omgeving (zowel voor recreanten als fauna). Dit speelt in op de toenemende druk vanuit de stedelijke omgeving en biedt nog meer mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan de andere ruimtelijke opgaven die spelen en meegekoppeld kunnen worden.

Samenwerken en prioriteren Ontwikkelperspectief Bentwoud is geen blauwdruk, maar biedt inspirerende ideeën voor de toekomst. Gebiedspartijen (provincie Zuid-Holland, Staatsbosbeheer, waterschap, gemeenten, Gebruikersplatform Bentwoud en andere betrokkenen) kunnen met elkaar in gesprek over het geschetste toekomstperspectief. Gezamenlijk bepalen ze wat de koers voor het gebied wordt en waar prioriteit ligt. Dit draagt bij aan het gevoel van eigenaarschap. Ieders rol en bijdrage moet duidelijk zijn, zodat eigendom en beheer toekomstbestendig zijn. Gezien de regionale potentie van het Bentwoud is het zinvol om in gesprek te gaan met meer gemeenten en stakeholders uit de regio, zoals gemeente Zuidplas. Wanneer er een uitvoeringsagenda is opgesteld en het Bentwoud zich doorontwikkelt, is het zaak om ook op de langere termijn met elkaar in gesprek te blijven om de uitgezette lijn te bewaken of aan te scherpen. Voor een goede samenwerking tussen de verschillende partijen zijn in ieder geval twee onderdelen van belang: •

•

Vergroting van de betrokkenheid bij het gebied: Een actievere participatiegraad vanuit lokale overheden. Het gaat hierbij onder andere over financiering van een kwaliteitsimpuls of een bijdrage leveren aan het onderhoud. Vergroting van de bekendheid van het gebied: In gesprek met VVV en Staatsbosbeheer kan gesproken worden over het vergroten van de bekendheid van het gebied onder bewoners en bezoekers uit de regio. Hierbij kan bijvoorbeeld de boswachter een rol spelen en mensen (blijven) enthousiasmeren en op de hoogte houden via bijvoorbeeld social media.

Gemeenten en provincie zullen daarnaast ook moeten besluiten of zij de huidige plannen en regelgeving moeten en willen aanpassen om de gewenste ontwikkeling

van Bentwoud mogelijk te maken. Mogelijk zijn er bestemmingsplanwijzigingen nodig voor transformatie van erven naar recreatieve voorzieningen. Het is van belang de doorontwikkeling af te stemmen op andere lopende trajecten, zoals de realisatie van de Ecologische Verbindingszone Krimpenerwaard en het Ontwikkelperspectief uitbreiding bossen recreatiegebieden Zuid-Holland. In gesprek over financiering, beheer en onderhoud Aan de hand van een (ontwerp)uitwerking van het ontwikkelperspectief kan een inschatting worden gemaakt van de bedragen die hangen aan de gestelde ambities en voorstellen. Daarmee kan worden bepaald hoeveel er nodig is voor een eerste kwaliteitsimpuls. Hoe die eerste kwaliteitsimpuls en de ontwikkelingen daarna gefinancierd kunnen worden, moet worden bezien in verhouding tot de andere grote ruimtelijke opgaven die in de regio spelen. Dat biedt namelijk kansen, zowel voor het Bentwoud als voor de andere opgaven in de omliggende regio. Daarnaast biedt mogelijk CO2-certificering uitkomst. Of de oprichting van een ‘Bentwoudfonds’, waarin ieder initiatief bijdraagt en algemene belangen uit kunnen worden betaald. De invulling van sport- en thematische routes (bijv. mountainbike- en ruiterroute) kan goed voortkomen uit initiatieven van bijvoorbeeld bewoners, ondernemers of verenigingen. Per route kunnen afspraken worden gemaakt over beheer en onderhoud.

Het is goed mogelijk om een groot deel daarvan te laten organiseren door de initiatiefnemers, zolang het basis padennetwerk op orde is - wat dus onderdeel zou moeten zijn van de kwaliteitsimpuls. Rond voorzieningen kunnen ondernemers zorg dragen voor het eigen terrein inclusief de daarop aansluitende entrees. Tot slot kan er een koppeling worden gemaakt met vrijwilligers en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Dit kan bijvoorbeeld interessant zijn om meer reuring in het gebied te brengen met een voorziening die door hen gebruikt en onderhouden kan worden, zoals een pluktuin.

37

Bijlage 1 Lijst betrokken stakeholders Direct betrokkenen overheden

Provincie Zuid-Holland Staatsbosbeheer Gemeente Alphen aan den Rijn Gemeente Waddinxveen Gemeente Zoetermeer Staatsbosbeheer beheerteam Bentwoud

Laura de Vrueh (projectleider) Anneke Vonk - Noordegraaf (projectleider) Wim Kaandorp Angelique Martens Caroline van Heijningen Cees van Vliet (Teamleider beheer) Jonathan Leeuwis (boswachter publiek) Jaap Meere (boswachter beheer)

Lokale stakeholders

Gebruikersplatform Bentwoud Vrienden van Bentwoud Golfbaan Potentiële ondernemers

BOA Projectteam Verlengde Bentwoudlaan

Alfred Lohman (secretaris) Deelnemers gebruikersplatform Carla Prins-Laban/Harry van Laviere Dustin Schouten/Donald Broekhuizen (Bentpoort initiatief), Eric Droogh (wellness initiatief), Martin Eelderink (MTB-parcours initiatief) Christel van Leeuwen Bas Hengelveld, Gabi van Duynhoven

Regionale stakeholders

Hoogheemraadschap van Rijnland Fietsersbond Lansingerland Natuur- en vogelwacht Rotta Gemeente Zuidplas

Ron van der Heijden, Sander van Rooij Harry van Laviere Hans Sanders Jolande van Niemeijer

Wel gecontacteerd, niet betrokken

Fietsersbond Rotterdam Fietsersbond Zuidplas VVV MRDH St. Plezierrivier de Rotte Gemeente Lansingerland Gemeente Gouda Regio Midden - Holland Advisering bedrijven

Frans Pijnenburg Ad Smit Boskoop, Jose de Wit Joni Braas, Doris Vermeer algemeen, wel via tel. nr. Jody Milder Beschier Grisnich, Marieke Kruijt Jeroen MekenKamp Martien Zijderhand

38

Bijlage 2 Samenvatting uitkomsten werksessies Hieronder de samegevatte uitkomst van de werksessies met: • Direct betrokkenen: gemeenten (Alphen a/d Rijn, Zoetermeer, Waddinxveen) en beheerteam Bentwoud • Lokale gebruikers en potentiële ondernemers (Gebruikersplatform, Vrienden van Bentwoud, Bentpoort, wellness, MTB) • Regionale gebruikers en belanghebbenden (Fietsersbond, Rotta, gem. Zuidplas) Direct betrokkenen Gemeenten Hoofdkwaliteiten van het Bentwoud: • Populair hondenbos • Contrast aan zuidzijde van agrarisch gebied en natuurlijke oevers en bos • Gebied om langer te verblijven • Afwisselende variatie in het gebied Belangrijkste aandachtspunten voor het perspectief: • Slechte bereikbaarheid zuidelijke rand • Wandelroutes oostelijk deel kunnen beter worden uitgenut • Weinig (informatie)borden • Zichtbaarheid vanaf noordzijde (westelijk deel) Grootste kansen voor het Bentwoud: • Gebied beter verbinden met omgeving (zuidkant, noorden van Driehoek en Gouwebos) • Meer bosgevoel creëren, waterverbindingen versterken • Verhaal van Bentwoud uitdragen (educatie, bebording) Beheerteam Bentwoud Hoofdkwaliteiten van het Bentwoud: • Sterke bosontwikkeling op plekken waar bomen dicht op elkaar staan • Grote variatie aan inheemse boomsoorten • Hoge ecologische waarde in horsten (kern-mantel-zoom principe) • Aanwezigheid bijzondere territoria zoals roerdomp in natte moeraszone

Belangrijkste aandachtspunten voor het perspectief: • Minste bosontwikkeling op plekken waar bomen ver uit elkaar staan • Veel uitval door ziektegevoelige boomsoorten (m.n. essen en iepen) • Bewaak verhouding recreatief gebruik en bescherming natuurwaarden Grootste kansen voor het Bentwoud: • Ecologische verbinding richting Waddinxveen • Versterken zonering met beschermde intensieve natuur • Natte natuur versterken Lokale stakeholders Potentiële ondernemers Hoofdkwaliteiten van het Bentwoud: • Groot en veilig wandel- en fietsnetwerk • Ruimtelijke afwisseling van open en besloten delen • Redelijk goede auto-ontsluiting Belangrijkste aandachtspunten voor het perspectief: • Beperkte sociale veiligheid • Eénzijdig recreatief aanbod voor een beperkte doelgroep • Slechte verbinding tussen deelgebieden (m.n. in oostwestelijke richting; spoor is barrière) • Parkeerplaats noord vaak (te) vol Grootste kansen voor het Bentwoud: • Diverser aanbod creëren voor een bredere doelgroep • Activiteiten sterker zoneren • Toegankelijkheid van het gebied versterken (paden+water) Gebruikers Hoofdkwaliteiten van het Bentwoud: • Gevarieerd gebied: afwisseling open en besloten • Aantrekkelijke oude bosdelen • Begrazingsgebied als aantrekkelijke beleving Belangrijkste aandachtspunten voor het perspectief: • Druk hondenlosloopgebied • Waarborging recreatie en natuur • Ontwikkelingen ond Bentwoud (m.n.

oostkant) zijn bedreiging voor voorzieningen en beleving

• • • •

Beperkte bereikbaarheid, m.n. wandel- en fietsverbindingen aan zuid- en oostkant Veel rechtlijnige sloten en paden Onduidelijke entrees en beperkte informatievoorziening Schravenwildertpad te druk en te smal

Grootste kansen voor het Bentwoud: • Verbeteren fietsverbindingen vanuit omgeving (m.n. aan oost- en westkant • Contrast met open agrarisch gebied versterken en die openheid behouden • Bentwoud uitbreiden richting zuidkant (als het oorspronkelijke plan) • Ecologische verbinding toevoegen, aanhakend op EVZ’s in de omgeving • Zonering versterken • Versterken aansluiting op+voorzieningen in oostelijk deel • Toevoegen recreatieve voorzieningen (bv. Horeca, MTB-route, natuurspeelplaats, natuurkunst, educatie/ bezoekerscentrum) Regionale stakeholders Gebruikers en belanghebbenden Hoofdkwaliteiten van het Bentwoud: • Rust en ruimte • Goed hondenbeleid • Omliggend open agrarisch landschap als onderdeel van de beleving • Parkachtige sfeer in de Driehoek Belangrijkste aandachtspunten voor het perspectief: • Onduidelijk waar je kunt parkeren • Weinig verweving met omliggend gebied aan oostkant Grootste kansen voor het Bentwoud: • Toegankelijkheid van de kern versterken en verbinden met de extensieve delen • Versterken leefgebieden in relatie tot aanliggende ecologische verbindingszones • Toevoegen basisvoorzieningen, zoals picknickbankjes en toiletten • Verbeteren fietsvoorzieningen en -verbindingen aan de randen van het Bentwoud • OV-bereikbaarheid vergroten 39

Bijlage 3

Impressie van stakeholderreacties tijdens de werksessies over het Ontwikkelperspectief Bentwoud op de vraag: hoe omschrijf je het Bentwoud aan iemand die er nog nooit is geweest? 40

“Ik ben blij dat we het mooie Bentwoud in onze achtertuin hebben. De mooie natuur daar geeft toch altijd dat beetje extra energie. Heerlijk om zo de dag te starten”

“Vorige week zag ik nog een mooie maandagmiddag aankomen en dacht ‘dit is mijn kans om eindelijk eens naar het Kabouterbos in het Bentwoud te gaan!’”

Bron: Facebook.com

“Alsof ze rechtstreeks uit het verleden komen. met hun grote horens en lange haren. Omdat ze in de Schotse hooglanden wonen, grazen ze ook graag hier in het Bentwoud.”

“Heerlijk wandelen in het Bentwoud met Gijs!”

“Nog een zonsopkomst van gisteren in het Bentwoud, het lijkt wel een schilderij. Het vroege opstaan meer dan waard, betoverend mooi.“

Bron: Facebook.com

“Hooibalen“

“Ook dit is Bentwoud!”

Impressie van uitingen van huidige gebruikers van het Bentwoud op social media 41

Bronnenlijst afbeeldingen Pagina 1 Pagina 2 Pagina 3 Pagina 3 Pagina 4 Pagina 5 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 42

Bentwoud gebied: Alieke-Datema (Asgraphy) Bospad in Bentwoud: Alieke-Datema (Asgraphy) Wandeling honden: Celina-Polane Vliegende roerdomp: Jonathan-Leeuwis (Staatsbosbeheer) Fietstocht locatiebezoek (Jolanda de Jong) Hooglander (Staatsbosbeheer) Wandelpad: (Kwekerij Leune) Bloemenveld: (Staatsbosbeheer) Rosse woelmuis: Jonathan Leeuwis (Staatsbosbeheer) Putter met jong Golfbaan: (VOA) Water: (Wandel.nl) Schotse hooglanders: Alieke Datema (Asgraphy) Informatiebord: (Treesforall) Geschilderde kabouter: (Instagram.com) Kind met kabautermuts: (Pinterest.com) Moeder en dochter: (Instagram.com) Spelende kinderen: (Google.com) Zwarte hond: (Instagram.com) Familie: (Instagram.com) Jongen en meisje: (Instagram.com) Wandelende mensen: (Google.com) Bei: (Facebook.com) Vlinder: (Instagram.com) Vogel: (Instagram.com) Uil: (Instagram.com) Vogel in water: (Instagram.com) Groep schotse hooglanders: (Instagram.com) Enkele schotse hooglander: (Facebook.com) Golfer: (Instagram.com) Fietser: (Instagram.com) Ruiter: (Instagram.com) Paard: (Instagram.com) Enkele wielrenner: (Instagram.com) Wielrenners: (Google.com) Hardlopers: (Instagram.com) Enkele hardloper: (Instagram.com) Water met zwanen: (Facebook.com) Zonsopgang: (Instagram.com)

Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 8 Pagina 8 Pagina 8 Pagina 9 Pagina 9 Pagina 9 Pagina 10 Pagina 10 Pagina 10 Pagina 12 Pagina 12 Pagina 12 Pagina 14 Pagina 14 Pagina 14 Pagina 16 Pagina 16 Pagina 16 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 18 Pagina 20 Pagina 20 Pagina 20 Pagina 20 Pagina 20 Pagina 22 Pagina 22

Hooibalen: (Instagram.com) Veren: (Facebook) Water: (Instagram.com) Kind met camera: (Instagram.com) Klaprozen: (Facebook.com) Groen: (Facebook.com) Speelbos: (Staatsbosbeheer) Kinderbomenbos: (Jolanda de Jong) Schotse hooglander: Alieke Datema (Asgraphy) Tongvaren in Bentwoud (Staatsbosbeheer) Natuurgebied: Alieke Datema (Asgraphy) Sloot: (Jolanda de Jong) Parkeerplaats: (Jolanda de Jong) Wandel- en fietspad: (Jolanda de Jong) Pad: Jolanda de Jong Hoo geveenseweg (Google Maps) Fietser: Celina-Polane Wandeling honden: Celina-Polane Krimpenerwaard: (Vastgoedbs.nl) Bospad: Alieke Datema (Asgraphy) Natuurgebied: Alieke Datema (Asgraphy) Ingang Bentwoudlaan: (Google Maps) Bushalte Bentwoudlaan: (Google Maps) N209: (Google Maps) Rosse Woelmuis: (Staatsbosbeheer) Putters: (Staatsbosbeheer) Hooglanders: (Staatsbosbeheer) Pad tussen aanplant (Boomkwekerij Leune) Geel bloeiende akkers (Staatsbosbeheer) Golfbaan (Golfbaan Bentwoud) Sloot (Wandel 2) Infobord (Trees for all) Boommarter: Zweer de Bruin (Flickr) Ree: Arend Vermazeren (Flickr) Blauwborst: Martha de Jong (Flickr) Roerdomp: Hoebeke Yves (Wikimedia Commons) Otter: Pixel2013 (Pixnio) Gezin: (visitzuidlimburg.nl) Wellness: (Scandinave.com)

Pagina 22 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 25 Pagina 26 Pagina 26 Pagina 26 Pagina 26 Pagina 26 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 27 Pagina 28 Pagina 28 Pagina 28 Pagina 28 Pagina 28 Pagina 28 Pagina 28 Pagina 29 Pagina 29 Pagina 29 Pagina 29 Pagina 30

Kabouterroute: (npduinenvantexel.nl) Golfer: (landgoedbergvliet.nl) Terras parasol: (Geldersestreken.nl) Terras: (haarlemcityblog.nl) Mountainbike: (Bezoekhollandskroon.nl) Scouting: (cdn.nos.nl) Stallen: (ervetank.nl) Imker: (assests.crowdaboutnow.nl) Wandelaars met honden: (woefwelkom.nl) Sauna: (bartsboekje.com) Winkel (Natuurmonumenten) Camping: (boerderijcamping-deoosthoek.nl) Servies: (media.insiders.nl) Evenement: (platform-duic.imgix.net) Festival podium: (festifairs.nl) Jazz festival: (Indebuurt.nl) Outdoor theater: (Bezoekoisterwijk.nl) Hardlopers: (hoornmarathon.nl) Sporters: (whssports.nl) Picknicktafel: (visitlimburg.be) Tentjes: (lc.nl) Pluktuin: (mooiwatplantendoen.nl) Evenement: Marcel Krijgsman (Hollandse Hoogte) Moestuins: (Stadstuinieren.nl) Natuurspeelplaats: (Junora.fr) Hut: (Naomiheidinga.nl) Foodtrucks: (foodtruckbooking.nl) Informatiebord Bosje van Goes: (Pressart.nl) Informatiebord Takkenrillen: (Sportadviesamsterdam.nl) Ingang: (i.pinimg.nl) Uitkijktoren Vogelkijkscherm: (erfgoedstem.nl) Vrouw van takken: (i.pinimg.nl) Uitkijktoren open: (reislegende.nl) Recreanten: (Klankenbos.nl) Vogelspotters: (Amazonaws.com) Ruiters: (vvvterschelling.nl) Verbinding: (ooipolder-groesbeek.nl) Eendragtspolder: (Waymarking.com)

43

Ontwikkelperspectief Bentwoud