BI7210 Fase I Klimaatadaptatie en Biodiversiteit eindrapport
Tekst van het document
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
73
Vertrouwelijk
Figuur B.49. Voorbeeld van habitattype kale zandbodem. Bron: Cyclomedia.
B3.4 Soort-Habitatmatrix De geselecteerde doelsoorten en de habitats komen samen in de zogenaamde biomatrix (Figuur B.50). Daaraan zijn tevens omgevingskenmerken toegevoegd die voor verschillende doelsoorten relevant zijn, maar die niet op basis van de LGN te duiden zijn. Deze componenten zijn wel kwalitatief te beoordelen op basis van andere bronnen, zoals het veldbezoek, kennis van gebiedsexperts en waarnemingen. In het onderdeel kwaliteit wordt voor elke soort ingegaan op deze omgevingskenmerken. Deze biomatrix geeft weer welke habitats en omgevingskenmerken nodig zijn om een geschikt leefgebied voor de doelsoorten te realiseren. Hieruit blijkt tevens welke soorten profiteren van verbetering dan wel uitbreiding van welk type habitat.
Figuur B.50. Biomatrix met in kolommen de habitattypes en omgevingskenmerken, en in regels de geselecteerde doelsoorten.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
74
Vertrouwelijk
B4.
Analyse doelsoorten en habitats
In dit hoofdstuk wordt voor iedere doelsoort in beeld gebracht hoe de kwantiteit en kwaliteit van de habitats in de gemeente eruitzien. Ieder soort wordt besproken op dezelfde wijze, waarbij eerste de kwantiteitsanalyse wordt gepresenteerd, op kaart en in een grafiek. Vervolgens wordt de kwaliteit besproken en volgt een oordeeltabel. Om spraakverwarring te voorkomen wordt in het onderdeel kwantiteit gesproken van ‘potentieel geschikt leefgebied’, omdat de kwaliteit hier immers nog niet besproken is.
B4.1 Bruin blauwtje Analyse kwantiteit
Het habitat voor bruinblauwtje bevindt zich vrij verspreid over de gemeente, maar in grootste oppervlaktes buiten de stedelijke kern (Figuur B51). Zo zijn in Bentwoud, Agrarisch West, ’t Weegje en langs de snelweg in deelgebied Veenweide de meeste oppervlaktes bloermijk (schraal) grasland aanwezig. (Het zoekgebied voor) bloemrijke akkerranden bevindt zich grotendeels op de akkers in deelgebieden Bentwoud en Agrarisch West (Figuur B.52).
Figuur B.51. Kaart met aanwezige habitats voor bruin blauwtje.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
75
Vertrouwelijk
Figuur B.52. Oppervlaktegrafiek met aanwezige habitats voor bruin blauwtje.
Analyse kwaliteit
Het bruin blauwtje komt voornamelijk voor op droge, zandige, open, kruidenrijke en schrale graslanden. De vlinder heeft een voorkeur voor gebieden met een afwisseling van open grond en begroeide plaatsen. Wanneer gekeken wordt naar het voorkomen van de geschikte habitattypen (en de combinatie daarvan) binnen de gemeente is te zien dat in het noorden van het deelgebied Bentwoud relatief veel bloemrijk (schraal) grasland aanwezig is. Ook zijn hier open en zandige plaatsen aanwezig in de vorm van verschillende fietspaden en zandpaden in het gebied. Binnen dit deelgebied is naar verwachting voldoende habitat aanwezig voor het bruin blauwtje. Dit is ook terug te zien in de waarnemingen van het bruin blauwtje, waarbij duidelijk te zien is dat het grootste deel van de waarnemingen afkomstig zijn uit het noordelijke deel van het deelgebied Bentwoud. Te zien is dat ten zuiden van de gemeente, voornamelijk in de bermen van A12, ook bloemrijk (schraal) grasland aanwezig is. In veel van deze bermen staan veel bomen en ontbreekt het aan open zandige grond, wat het ongeschikt maakt als kwalitatief habitat voor het bruin blauwtje. In de meer open bermen zit echter veel potentie. Deze bermen kunnen worden ingezaaid met een kruidenrijk grasmengsel en hier kunnen open zandige ‘putten’ worden aangelegd om deze geschikt te maken als habitat voor het bruin blauwtje.
De huidige populatie van het bruin blauwtje binnen de gemeente bevindt zich in het Bentwoud. Om de in potentie geschikte bermen van de A12 te bereiken is een verbindingszone nodig tussen de twee gebieden, welke momenteel niet aanwezig is. De akkerranden van het zuidelijke deel van het Bentwoud en de graslanden in het zuidoosten van het deelgebied Agrarisch West zijn hier in potentie voor geschikt, waar een corridor kan worden ingepast en ingezaaid met een kruidenrijk bloemenmengsel (Figuur B.53).
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
76
Vertrouwelijk
Figuur B.53. Toelichtende kaart met aandachts- en potentiegebieden voor bruin blauwtje.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
77
Vertrouwelijk
Oordeel Tabel B1. Oordeel van de habitats van het bruin blauwtje per buurtcluster.
soort
habitat
bruin bloemrijk blauwtje (schraal) grasland
buurtcluster kwaliteit Bentwoud Park noord bebouwd zuidoost bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west veenweide t Weegje
bruin bloemrijke blauwtje akkerranden
Bentwoud Park noord bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje
bruin kale blauwtje zandbodem
Bentwoud Park noord bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje
29 november 2022
oordeel
opmerking
onbekend onbekend kwaliteit onbekend volledig vergrast en soortenarm slecht slecht matig
matig
slecht
slecht
slecht
slecht
deels ingezaaid, matig bloemrijk (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort soortenarm, verruigd grasland rond slecht slecht snelweg kwaliteit onvoldoende in beeld voor onbekend onbekend deze soort onbekend onbekend
slecht
slecht
Kwaliteit akkerranden in de huidige situatie ongeschikt
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
Kwaliteit akkerranden in de huidige situatie ongeschikt (vrijwel) niet aanwezig
Kwaliteit akkerranden in de huidige situatie ongeschikt (vrijwel) niet aanwezig
onbekend onbekend onvoldoende in beeld onbekend onbekend onvoldoende in beeld onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend
onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld
onbekend onbekend onvoldoende in beeld onbekend onbekend onvoldoende in beeld
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
78
Vertrouwelijk
B4.2 Weidehommel Analyse kwantiteit
Weidehommel heeft door zijn grote verscheidenheid aan habitattypes een groot oppervlak aan potentieel geschikt gebied binnen de gemeente (Figuur B.54). De kwaliteit van deze oppervlaktes, met name de (doorlopende) aanwezigheid van geschikte bloeiende bloemen, is hier meer bepalend dan de kwantiteit. Te zien is dat met name Bentwoud, Veenweide en Park Noord grote oppervlaktes hebben, maar ook in de stedelijke kern komt potentieel geschikt oppervlak voor (Figuur B.55). Weidehommel kan ook geschikt habitat vinden in bloemrijke tuinen, welke in deze analyse niet in beeld zijn gebracht. Het potentieel geschikt habitat zou om die reden met name in stedelijk gebied nog wat groter kunnen zijn.
Figuur B.54. Kaart met aanwezige habitats voor weidehommel.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
79
Vertrouwelijk
Figuur B.55. Oppervlaktegrafiek met aanwezige habitats voor weidehommel.
Analyse kwaliteit
Het habitat van de weidehommel bestaat uit weidegebieden, lichte bossen, tuinen en parken. Uit de kwantiteitsanalyse blijkt dat een combinatie van habitattypen in een groot deel van de gemeente aanwezig is. Binnen het noordelijke deel van het Bentwoud komt struikvegetatie, bosschage en bloemrijk grasland in combinatie voor en binnen het deelgebied Veenweide een uitgestrekt veenweidegebied met graslanden. Deze locaties bevatten dan ook de meeste geschikte habitattypen voor de weidehommel en kunnen waarschijnlijk ook worden aangemerkt als hotspots van goede kwaliteit (Figuur B.56). In het deelgebied ‘t Weegje zijn eveneens graslanden aanwezig welke naar alle waarschijnlijkheid voldoende nectarplanten herbergen voor de weidehommel. Ook zijn in potentie de parken binnen de bebouwde omgeving van kwalitatieve waarde voor de weidehommel. De parken binnen de bebouwde omgeving zijn nu echter van lage kwaliteit voor de weidehommel, gezien het hier grotendeels ontbreken aan wilde bloemen en kruiden. Wel is tijdens het veldbezoek gebleken dat op verschillende locaties bloemrijke bermen, tuinen en perken aanwezig zijn welke een waardevolle voedselbron kunnen vormen. Ook de bloemrijke akkers binnen deelgebied Bentwoud en Agrarisch west komt uit de kwantiteitsanalyse. De kwaliteit van deze akkerranden is in de huidige situatie laag omdat ze vrijwel helemaal uit ingezaaid gewas bestaan.
De akkers zijn intensief in gebruik en het ontbreekt hier aan zones waar wilde bloemen en kruiden voorkomen. Wel zit er potentie in deze akkergebieden om verhoogd te worden in kwaliteit als geschikt habitat voor de weidehommel. Dit kan bereikt worden door stroken aan te leggen waar struweelranden en bloem- en kruidzomen worden gerealiseerd. Tijdens het veldbezoek is net buiten de gemeente, aan de westzijde, wel een ingezaaide akkerrand aangetroffen die als voorbeeld zou kunnen dienen en waarbij aansluiting kan worden gezocht.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
80
Vertrouwelijk
Figuur B.56. Hotspots waar voldoende habitat aanwezig is voor de weidehommel.
Oordeel Tabel B2. Oordeel van de habitats van de weidehommel per buurtcluster.
soort weidehommel
weidehommel
29 november 2022
habitat buurtcluster bloemrijk (schraal) Bentwoud grasland Park noord
bloemrijke akkerranden
kwaliteit onbekend slecht
oordeel onbekend slecht
opmerking kwaliteit onbekend
bebouwd zuidoost bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west
matig
matig
deels ingezaaid, matig bloemrijk
slecht slecht
slecht slecht
(vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
onbekend
onbekend
veenweide
slecht
slecht
t Weegje
onbekend
onbekend
Bentwoud
slecht
slecht
kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort soortenarm, verruigd grasland rond snelweg kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort
Park noord slecht bebouwd noord slecht bebouwd slecht zuidwest
slecht slecht slecht
(Vrijwel) niet aanwezig, grasland is veenweide
Kwaliteit akkerranden in de huidige situatie ongeschikt (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
81
Vertrouwelijk
weidehommel
weidehommel
weidehommel
weidehommel
29 november 2022
bossen en bosschages
kale zandbodem
struikvegetatie
veenweide
agrarisch west
slecht
slecht
kwaliteit akkerranden in de huidige situatie ongeschikt
bebouwd zuidoost veenweide
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
slecht
slecht
kwaliteit akkerranden in de huidige situatie ongeschikt
t Weegje Bentwoud
slecht goed
slecht goed
Park noord
goed
goed
bebouwd noord veenweide bebouwd zuidwest agrarisch west
goed goed matig
matig matig slecht
goed
goed
bebouwd zuidoost t Weegje
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig in voldoende oppervlak aanwezig met gras- en struikvegetatie voldoende oppervlak met gras- en struikvegetatie lokaal geschikt, beperkt oppervlak lokaal geschikt, beperkt oppervlak zeer lokaal en te te gefragmenteerd aanwezig voldoende oppervlak met gras- en struikvegetatie nauwelijks aanwezig en losstaand
goed
goed
Bentwoud Park noord bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje Bentwoud
onbekend onbekend onbekend onbekend
onbekend onbekend onbekend onbekend
voldoende oppervlak met nabijheid van overig geschikt habitat onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld
onbekend onbekend
onbekend onbekend
onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld
onbekend onbekend goed
onbekend onbekend goed
bebouwd noord bebouwd zuidwest bebouwd zuidoost agrarisch west
slecht slecht
slecht slecht
onvoldoende in beeld onvoldoende in beeld voldoende en samen met andere habitats aanwezig, mooie randzones nauwelijks aanwezig en losstaand nauwelijks aanwezig en losstaand
slecht
slecht
nauwelijks aanwezig en losstaand
matig
matig
Park noord
matig
matig
veenweide t Weegje
slecht matig
slecht matig
Bentwoud bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje Park noord
slecht slecht slecht
slecht slecht slecht
beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats nauwelijks aanwezig en losstaand beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
slecht slecht
slecht slecht
(vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
goed slecht matig
goed slecht matig
voldoende en aaneengesloten aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
Weids open karakter dankzij voldoende oppervlak, maar beperkte kwaliteit
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
82
Vertrouwelijk
B4.3 Steenuil Analyse kwantiteit
Het leefgebied van steenuil bestaat uit een combinatie van open gras en bossen en bosschages. Dit habitat is het meest aanwezig in Bentwoud en Agrarisch West (Figuur B.57 en Figuur B.58). Ook in bijvoorbeeld Park Noord en ‘t Weegje komt potentieel geschikt oppervlak voor, maar dit is door respectievelijk verstoring en te natte omstandigheden minder geschikt (zie onderdeel kwaliteit).
Figuur B.57. Kaart met aanwezige habitats voor steenuil.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
83
Vertrouwelijk
Figuur B.58. Oppervlaktegrafiek met aanwezige habitats voor steenuil.
Analyse kwaliteit
De steenuil komt veelal voor in kleinschalige cultuurlandschappen met een variatie aan houtwallen, heggen, weitjes en knoestige bomen. Jachtgebied bestaat uit open terrein met het hele jaar door lage vegetatie (beweiding). Uit de kwantiteitsanalyse blijkt dat bovenstaand habitat in voldoende hoeveelheid voornamelijk aanwezig is in het deelgebied Bentwoud en in kleine mate in het deelgebied Veenweide, Agrarisch West en ‘t Weegje. Het deelgebied Bentwoud komt als meest kwalitatief uit de analyse omdat in dit deelgebied als enige de combinatie van grasland/ akker en bos en bosschage veel vertegenwoordigd is. Verder heeft het deelgebied Agrarisch west een hoge potentie om geschikt te worden als leefgebied voor de steenuil. In de huidige situatie ontbreken de bosschages grotendeels, maar zijn grasland en akkers (waar gefoerageerd wordt) en kleinschalige erven wel aanwezig. Door hier meer bomen/ kleinere bosschages aan te planten kan het gebied worden opgewaardeerd van enkel foerageergebied naar algeheel leefgebied (Figuur B.59).
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
84
Vertrouwelijk
Figuur B.59. Overzichtskaart met aandachts- en potentiegebieden voor steenuil.
Oordeel Tabel B3. Oordeel van de habitats van de steenuil per buurtcluster.
soort
habitat
buurtcluster
kwaliteit
oordeel
steenuil
agrarisch gras
Bentwoud
goed
goed
matig
matig
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
goed
goed
slecht
slecht
slecht
slecht
Bentwoud
onbekend
onbekend
Park noord
slecht
slecht
goed
matig
matig
matig
veenweide bebouwd noord Park noord bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost t Weegje steenuil
bloemrijk (schraal) grasland
agrarisch west bebouwd zuidoost
29 november 2022
opmerking geschikte oppervlaktes open grasland met aangrenzend uitkijkplaatsen geschikt oppervlak maar te vochtig en open karakter ongeschikt door verstoring en gefragmenteerde oppervlaktes ongeschikt door verstoring en gefragmenteerde oppervlaktes ongeschikt door verstoring en gefragmenteerde oppervlaktes geschikte oppervlaktes open grasland met aangrenzend uitkijkplaatsen ongeschikt door verstoring en gefragmenteerde oppervlaktes ongeschikt door nat en te kleinschalig karakter kwaliteit onbekend volledig vergrast en soortenarm oppervlak beperkt, mogelijk niet bloemrijk maar als habitat voor deze soort geschikt deels ingezaaid, matig bloemrijk
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
85
Vertrouwelijk
t Weegje bebouwd noord bebouwd zuidwest veenweide steenuil
bossen en bosschages
Bentwoud Park noord agrarisch west t Weegje bebouwd noord veenweide bebouwd zuidwest bebouwd zuidoost
matig
matig
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
goed
goed
matig
slecht
matig
matig
matig
matig
slecht
slecht
goed
matig
slecht
slecht
slecht
slecht
beperkt en vrij kleinschalig oppervlak met vochtig karakter (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig ongeschikt oppervlak met teveel verstoring (snelweg) in voldoende oppervlak aanwezig met grasen struikvegetatie niet in combinatie met geschikt open terrein aanwezig weinig oppervlak en te gefragmenteerd aanwezig voldoende oppervlak met vrij kleinschalig open terrein gefragmenteerd zonder open terrein en met verstoring lokaal geschikt, beperkt oppervlak gefragmenteerd zonder open terrein en met verstoring nauwelijks aanwezig en losstaand
B4.4 Grutto Analyse kwantiteit
Grutto heeft een weids open nat veenweidelandschap nodig, en dit is binnen de gemeente aanwezig in deelgebied Veenweide en Park Noord (Figuur B.60 en Figuur B.61). De overige gebieden zijn vanwege beperkt oppervlak minder geschikt, hoewel hier wel sprake kan zijn van passanten of tijdelijke bezoeken, zoals ook blijkt uit de waarnemingen (bijvoorbeeld in Bebouwd Zuidwest en ‘t Weegje).
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
86
Vertrouwelijk
Figuur B.60. Kaart met aanwezige habitats voor grutto.
Figuur B.61. Oppervlaktegrafiek met aanwezige habitats voor grutto.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
87
Vertrouwelijk
Analyse kwaliteit De habitat van de grutto bestaat uit veenweidegebieden (plas-dras weilanden), waterwegen (sloten en vaarten) en natuurvriendelijke oevers (Figuur B.62). Natuurvriendelijk oevers zijn wel belangrijk maar niet cruciaal, het belangrijkste kwaliteitselement is het open, weidse en natte karakter van het landschap. De kwaliteit van de natuurvriendelijke oevers is in de meeste deelgebieden (behalve ’t Weegje) zeer beperkt, maar dit is dus minder bepalend voor de geschiktheid. Voor een goede kwaliteit zijn voldoende natte omstandigheden belangrijk, en deze zijn in habitattype veenweidegebied veelal ondermaats, vanwege de voor bebouwing en weidegang gehanteerde drooglegging. Hoewel ruimte voor peilfluctuatie hierdoor lastig te realiseren is, draagt elke vorm van vernatting bij aan een betere kwaliteit. Dit zorgt voor minder toegankelijk gebied voor predatoren tijdens het broedseizoen en voor een geschikter voedselaanbod. In ’t Weegje is de kwaliteit enigszins beperkt doordat het oppervlak kleiner is en de opgaande begroeiing het door grutto gewenste uitzicht ontneemt. Deze variatie in begroeiingsstructuur is echter wel wenselijk voor andere soorten, dus hier is een onderbouwde keuze voor inzet op doelsoorten gewenst.
Figuur B.62. Overzichtskaart met waarnemingen en potentiegebieden voor grutto, weergegeven met rood.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
88
Vertrouwelijk
Oordeel Tabel B4. Oordeel van de habitats van de grutto per buurtcluster.
soort grutto
grutto
habitat natuurvriendelijke oever
sloten en vaarten
buurtcluster kwaliteit bebouwd noord slecht bebouwd slecht zuidwest Bentwoud matig Park noord matig agrarisch west slecht bebouwd slecht zuidoost veenweide slecht t Weegje goed Bentwoud slecht Park noord bebouwd noord bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje
grutto
veenweide
Bentwoud bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd noord bebouwd zuidoost veenweide t Weegje Park noord
29 november 2022
oordeel slecht slecht matig matig slecht slecht slecht goed slecht
opmerking (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig lokaal aanwezig, maar beperkt oppervlak lokaal aanwezig, maar beperkt oppervlak (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig goed ontwikkelde, flauwe, vegetatierijke taluds beperkte omvang en afwezigheid overig geschikt habitat voldoende oppervlak met overwegend goede kwaliteit en aangrenzend geschikt veenweidegrasland beperkte omvang en afwezigheid overig geschikt habitat beperkte omvang en afwezigheid overig geschikt habitat beperkte omvang en afwezigheid overig geschikt habitat beperkte omvang en afwezigheid overig geschikt habitat voldoende oppervlak met overwegend goede kwaliteit en aangrenzend geschikt veenweidegrasland beperkte omvang met onvoldoende open karakter (vrijwel) niet aanwezig
goed
goed
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
goed
goed
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht slecht
slecht slecht
slecht
slecht
goed
goed
voldoende en aaneengesloten aanwezig
slecht
slecht
matig
matig
(vrijwel) niet aanwezig Weids open karakter dankzij voldoende oppervlak, maar beperkte kwaliteit
(vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
89
Vertrouwelijk
B4.5 Rietorchis Analyse kwantiteit
Het habitat van Rietorchis wordt hoofdzakelijk bepaald door de kwaliteit. Voor deze soort is geen kwantiteitsanalyse gedaan, omdat op basis van de beschikbare data geen goed inzicht kan worden verkregen. Uit de waarnemingen blijkt dat rietorchis slechts op enkele plekken voorkomt, hoofdzakelijk beschermde natuurgebied in deelgebied Veenweide. Voor een inzicht in kwantiteit zouden de standplaatsfactoren op meer potentieel geschikte locaties in beeld moeten worden gebracht.
Analyse kwaliteit
De kwaliteit van habitats voor rietorchis is onvoldoende in beeld. Met de hier uitgevoerde analyse is de kwaliteit onvoldoende te duiden, daarvoor is nader onderzoek nodig. Inbreng van kennis en wellicht onderzoek of kaartmateriaal van gebiedsbeheerders (Zuid Hollands Landschap) is hierbij belangrijk. Om geschikte standplaatsfactoren te creëren voor rietorchis is een zeer nat biotoop nodig, met matig voedselrijke, zwak zure en liefst kalkhoudende grond. Bovendien is de aanwezigheid van een geschikte schimmelcultuur noodzakelijk omdat zaden van rietorchis voor kieming afhankelijk zijn van de samenwerking met deze schimmels. Eventueel actief verspreiden van de soort dient dus niet alleen te bestaan uit zaadverspreiding maar ook uit geschikt bodemmateriaal.
Oordeel Tabel B5. Oordeel van de habitats van de rietorchis per buurtcluster.
soort
habitat
buurtcluster
kwaliteit
oordeel
opmerking
rietorchis
bloemrijk (schraal) grasland
Bentwoud
onbekend
onbekend
kwaliteit onbekend
Park noord
slecht
slecht
volledig vergrast en soortenarm
bebouwd noord
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
slecht
slecht
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
slecht
slecht
onbekend
onbekend
slecht
slecht
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
slecht
slecht
onbekend
onbekend
slecht
slecht
bebouwd zuidwest agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje rietorchis
veenweide
Bentwoud Park noord bebouwd zuidwest bebouwd noord agrarisch west bebouwd zuidoost veenweide t Weegje
29 november 2022
(vrijwel) niet aanwezig kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort (vrijwel) niet aanwezig kwaliteit voor rietorchis onvoldoende in beeld (vrijwel) niet aanwezig
(vrijwel) niet aanwezig kwaliteit voor rietorchis onvoldoende in beeld (vrijwel) niet aanwezig
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
90
Vertrouwelijk
B4.6 Merel Analyse kwantiteit
Het potentieel geschikt leefgebied voor merel bevindt zich wijdverspreid over de gemeente (Figuur B.63 en Figuur B.64). In elk buurtcluster bevindt zich enig oppervlak van het benodigde habitat. De merel vindt al in betrekkelijk kleine aaneengesloten oppervlaktes geschikt leefgebied, dus alle aanwezige habitats op de kaart vormen potentieel geschikt leefgebied. Daarnaast vinden merels ook in tuinen geschikt leefgebied, mits hierin dezelfde habitatkenmerken aanwezig zijn. In het stedelijk gebied is het potentieel geschikt leefgebied om die reden mogelijk groter.
Figuur B.63. Kaart met aanwezige habitats voor merel.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
91
Vertrouwelijk
Figuur B.64. Oppervlaktegrafiek met aanwezige habitats voor merel.
Analyse kwaliteit
De merel broedt in bossen en bosrijke landschappen, maar in Nederland vaak ook daarbuiten, geregeld in houtwallen en lanen, soms in solitaire bomen in open landschap. Ook veelvuldig in steden, in tuinen en groenstroken. De merel komt overal voor waar grasvelden zijn (hoe klein dan ook) in combinatie met bomen en struiken. Er bevinden zich meerdere hotspots binnen de gemeente waar een combinatie van de hierboven genoemde geschikte habitattypen voor de merel voorkomen, zie Figuur B.65. Deze hotspots bevinden zich in het noorden van het deelgebied Bentwoud, het park ten noorden van het deelgebied Bebouwd Noord, meerdere parken in het bebouwde gebied, een strook binnen het deelgebied veenweide, een strook in Agrarisch west en binnen ‘t Weegje. In alle bovengenoemde hotspots is voldoende geschikt habitat voor de merel aanwezig (meer dan 0,5 ha) en is een verscheidenheid aan bossen of struwelen aanwezig in combinatie met grasland.
Figuur B.65. Geschikt habitat in kwantiteit en kwaliteit voor de merel, binnen de gemeente Waddinxveen. Links: park ten noorden van het deelgebied Bebouwd Noord. Rechts: park ten noorden van de Willem den Zwijgerlaan, binnen het deelgebied Bebouwd Noord. (Luchtfoto’s: Cyclomedia)
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
92
Vertrouwelijk
Naast de hotspots die uit de kwantiteitsanalyse komen zijn ook de groenere delen van de verschillende wijken geschikt als leefgebied voor de merel. De combinatie van graslandjes en bermen, plukken struiken en struweel en groen ingerichte tuinen zorgt hier ook voor voldoende nestgelegenheid, dekking en foerageergebied. De potentie voor verbetering van leefgebied voor de merel zit hem juist in de wijken waar een combinatie van deze elementen grotendeels ontbreekt, zoals de wijken binnen Bebouwd Zuidwest (Figuur B.66). Hier is voornamelijk gemaaid grasland aanwezig met solitaire bomen of bomenrijen, maar mist voldoende struikvegetatie en structuurrijk grasland. Door het openbaar groen in deze wijken extensiever te beheren en door meer struweel aan te planten worden ook deze wijken geschikt(er) als habitat voor de merel.
Figuur B.66. Voorbeeld van een minder geschikte wijk voor de merel, in het deelgebied Bebouwd Zuidwest. Het ontbreekt in deze wijk veelal aan struikvegetatie, waardoor er minder schuil- en nestgelegenheid aanwezig is voor de merel (Cyclomedia, 2022).
Oordeel Tabel B6. Oordeel van de habitats van de merel per buurtcluster.
soort
habitat
merel
bloemrijk agrarisch west (schraal) grasland bebouwd zuidoost bebouwd noord
merel
bossen en bosschages
29 november 2022
buurtcluster
kwaliteit
oordeel
opmerking
goed
matig
matig
matig
oppervlak beperkt, mogelijk niet bloemrijk maar als habitat voor deze soort geschikt deels ingezaaid, matig bloemrijk
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
bebouwd zuidwest Bentwoud
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
onbekend
onbekend
kwaliteit onbekend
Park noord
slecht
slecht
volledig vergrast en soortenarm
t Weegje
goed
goed
veenweide
onbekend
onbekend
agrarisch west
goed
matig
voldoende oppervlak met nabijheid van overig geschikt habitat kwaliteit onvoldoende in beeld voor deze soort weinig oppervlak
bebouwd noord
goed
matig
lokaal geschikt, beperkt oppervlak
bebouwd zuidoost bebouwd zuidwest Bentwoud
slecht
slecht
nauwelijks aanwezig en losstaand
matig
slecht
zeer lokaal en te te gefragmenteerd aanwezig
goed
goed
in voldoende oppervlak aanwezig met grasen struikvegetatie BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
93
Vertrouwelijk
merel
merel
parkgrasland
struikvegetatie
29 november 2022
Park noord
goed
matig
lokaal geschikt, beperkt oppervlak
t Weegje
goed
goed
veenweide
goed
matig
voldoende oppervlak met nabijheid van overig geschikt habitat lokaal geschikt, beperkt oppervlak
agrarisch west
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
bebouwd zuidoost bebouwd noord
goed
goed
goed
matig
bebouwd zuidwest Bentwoud
goed
matig
goed
goed
Park noord
goed
goed
t Weegje
goed
goed
veenweide
slecht
slecht
ruim aanwezig, goed aaneengesloten, met ruimnte voor verruiging ruim aanwezig, maar slecht verbonden en zonder struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, maar slecht verbonden en zonder struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, in combinatie met struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, in combinatie met struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, goed aaneengesloten, met ruimnte voor verruiging (vrijwel) niet aanwezig
bebouwd zuidoost bebouwd noord
slecht
slecht
nauwelijks aanwezig en losstaand
slecht
slecht
nauwelijks aanwezig en losstaand
bebouwd zuidwest Bentwoud
slecht
slecht
nauwelijks aanwezig en losstaand
goed
goed
agrarisch west
matig
matig
Park noord
matig
matig
t Weegje
matig
matig
veenweide
slecht
slecht
voldoende en samen met andere habitats aanwezig, mooie randzones beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats nauwelijks aanwezig en losstaand
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
94
Vertrouwelijk
B4.7 Egel Analyse kwantiteit
Aan de egel zijn drie habitattypen toegekend, te weten parkgrasland, struikvegetatie en bebouwd met groenstructuren (Figuur B.67 en Figuur B.68). Van deze elementen is de kwantiteit minder relevant dan de kwaliteit en de mate van verbinding. Egels trekken via vaste routes door gebieden om te foerageren, waarbij de foerageergebied zelf kleinschalig en gevarieerd kunnen zijn. Ook in de bebouwde omgeving kan geschikt leefgebied aanwezig zijn, en de egel is dan ook bij uitstek een goede ambassadeur voor natuurwaarden in de stad.
Figuur B.67. Kaart met aanwezige habitats voor egel.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
95
Vertrouwelijk
Figuur B.68. Oppervlaktegrafiek met aanwezige habitats voor egel.
Analyse kwaliteit
De egel komt in allerlei typen landschap voor, zolang er maar voldoende schuilmogelijkheden aanwezig zijn, in de vorm van (groene) tuinen, bosranden, struweel en loofbos, liefst met ondergroei. Er bevinden zich meerdere hotspots binnen de gemeente waar een combinatie van de hierboven genoemde geschikte habitattypen voor de egel voorkomen, zie Figuur B.69. Een aantal van deze locaties is in de huidige situatie suboptimaal, zoals de Vinex wijk in stedelijk Zuidwest. Hier is met eenvoudig aanpassen van plantsoenbeheer veel meerwaarde te halen. Daarnaast is de spoorbaan een waardevolle centrale as die potentie heeft als verbindingsroute. Op dit traject bevinden zich echter ook harde barrières zoals tunnels en kruisingen. Het zo goed mogelijk verbinden en geschikt maken van deze as is waardevol voor deze soort.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
96
Vertrouwelijk
Figuur B.69. Overzichtskaart met hotspots en potentiegebieden voor egel.
Oordeel Tabel B7. Oordeel van de habitats van de egel per buurtcluster.
soort
habitat
buurtcluster
kwaliteit
oordeel
egel
bebouwd met groenstructuren
agrarisch west bebouwd noord Bentwoud
matig
matig
matig
matig
goed
goed
matig
matig
matig
matig
matig
matig
huizen en tuinen bieden geschikt terrein, kassen niet westelijk deel geschikt, oostelijk deel versteend goede kwaliteit, in combinatie met andere habitats voldoende oppervlak, maar te weinig heggen, open tuinen en struikplantsoenen beperkt geschikt oppervlak en variatie, industrie en versteende wijken zuidelijk deel (zeer) geschikt, rest versteend
slecht
slecht
(vrijwel) niet aanwezig
slecht
slecht
Park noord
slecht
slecht
agrarisch west
matig
matig
matig
matig
matig
matig
matig
matig
bebouwd zuidoost bebouwd zuidwest Park noord veenweide t Weegje egel
lijnvormige elementen
bebouwd noord bebouwd zuidwest Bentwoud
29 november 2022
opmerking
(vrijwel) niet aanwezig (vrijwel) niet aanwezig graslanden en slootkanten bieden verbinding, maar nauwelijks heggen of ruigtes spoorlijn en aaneengesloten oeverbermen, maar veel barrieres en weinig beschutting brede aaneengesloten groenstroken, maar kaal en weinig beschutting sloten en bermen door luw gebied (akker) maar slechte kwaliteit
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
97
Vertrouwelijk
bebouwd zuidoost veenweide t Weegje egel
parkgrasland
Bentwoud Park noord bebouwd noord agrarisch west bebouwd zuidwest bebouwd zuidoost veenweide t Weegje
egel
struikvegetatie
Bentwoud bebouwd noord bebouwd zuidwest bebouwd zuidoost agrarisch west veenweide Park noord t Weegje
goed
goed
slecht
slecht
goed
goed
goed
goed
goed
goed
goed
matig
slecht
slecht
goed
matig
goed
goed
slecht
slecht
goed
goed
goed
goed
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
slecht
matig
matig
slecht
slecht
matig
matig
matig
matig
brede aaneengesloten groenstrook die mag verruigen, met bomen en enkele struiken (vrijwel) niet aanwezig hele gebied is overwegend groenblauw terrein ruim aanwezig, in combinatie met struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, in combinatie met struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, maar slecht verbonden en zonder struikvegetatie en bosschages (vrijwel) niet aanwezig ruim aanwezig, maar slecht verbonden en zonder struikvegetatie en bosschages ruim aanwezig, goed aaneengesloten, met ruimnte voor verruiging (vrijwel) niet aanwezig ruim aanwezig, goed aaneengesloten, met ruimnte voor verruiging voldoende en samen met andere habitats aanwezig, mooie randzones nauwelijks aanwezig en losstaand nauwelijks aanwezig en losstaand nauwelijks aanwezig en losstaand beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats nauwelijks aanwezig en losstaand beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats beperkt aanwezig maar in combinatie met andere benodigde habitats
B4.8 Glassnijder Analyse kwantiteit
Glassnijder is als libel van verschillende habitats afhankelijk. De soort kent in haar levenscyclus verschillende stadia, van aquatisch, naar terrestrisch, naar vliegend. Voor al deze stadia is in dichte nabijheid van elkaar, geschikt habitat nodig. De geschikte, plantenrijke overgang van water naar land is daarbij een belangrijke vereiste, en de glassnijder is om die reden een sterke ambassadeur voor natuurvriendelijke oevers. De kwantiteit, zoals weergegeven in Figuur B.70 en Figuur B.71, is een overschatting van het potentieel geschikt habitat, daarvoor ligt de focus op de raakvlakken tussen de habitats. Daarbij moet worden opgemerkt dat het oppervlak natuurvriendelijke oevers op de kaart mogelijk een onderrepresentatie is, omdat kleine fragmenten langs watergangen geschikt kunnen zijn, zonder dat ze als natuurvriendelijke oevers zijn aangemerkt.
29 november 2022
BI7210-RHD-XX-XX-RP-EO-0001
98