20250218 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050 incl amendement

Eveneens wonen armere gezinnen in oudere huizen en hebben ze niet de middelen om investeringen te doen om hun woningen energiezuiniger te maken. Zo zijn zij ook minder in staat hun energieverbruik terug te brengen. Energie armoede treedt op wanneer mensen om kosten te voorkomen het energieverbruik terugbrengen, wat vervolgens leidt tot een achteruitgang van levenskwaliteit. Voorbeelden zijn het overslaan van maaltijden of de verwarming uitzetten in de winter. Hier dient rekening mee gehouden te worden bij de energietransitie.

16 CBS, Huishoudensprognose 2018-2060

32 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

3.6.1 Woonzorgvisie Waddinxveen 2035 Het doel van de woonzorgvisie is richting te geven aan het beleid rondom wonen (de woning en de woonomgeving) en de woningmarkt in Waddinxveen. Deze richting bestaat uit een hoofddoelstelling en vier pijlers die hier vorm aan geven. 3.6.2 Beschikbaarheid en betaalbaarheid De druk op de woningmarkt is hoog in Nederland; we bevinden ons in een wooncrisis. De huizenprijzen zijn de afgelopen periode flink gestegen. Dit geldt ook voor Waddinxveen. Door de aantrekkelijke ligging, veel nieuwbouw en goede bereikbaarheid kent Waddinxveen een sterke stijging in nieuwe huishoudens. Niet iedereen kan een passende woning vinden in Waddinxveen. Ook is het steeds vaker een probleem dat een woning niet past bij de levensfase of woonbehoefte. Mensen worden steeds ouder en moeten langer zelfstandig blijven wonen. Dit vraagt om levensloopbestendige woningen die dit mogelijk maken. Er is een Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen opgesteld. Hiermee kunnen inwoners een lening met een gunstig rentetarief aanvragen. De lening kan worden ingezet om maatregelen op het gebied van levensloopbestendigheid en duurzaamheid te treffen aan de eigen woning.

inruilen voor een eengezinswoning wanneer ze daar klaar voor zijn. Starters vinden op deze manier moeilijk hun weg naar een passende woning omdat de verhuisketen niet tot nauwelijks op gang komt. De krapte op de woningmarkt is in elk segment merkbaar. Op basis van de Huisvestingswet kan de gemeente met een huisvestingsverordening zorgen dat de schaarse en betaalbare woningen bij de juiste woningzoekenden terecht komen. Door woonruimte aan te wijzen waarvoor een huisvestingsvergunning moet worden aangevraagd, kan de gemeente regelen dat de juiste doelgroep in de woningen terecht komt. Zonder deze vergunning mag de betreffende woning namelijk niet voor bewoning gebruikt worden. In Waddinxveen is de vergunningplicht en de voorrangsregeling vastgelegd in de ‘Huisvestingsverordening gemeente Waddinxveen 2023’. Het kan lang duren voordat een woningzoekende in aanmerking komt voor een sociale huurwoning. In de middeldure huursector is ook weinig aanbod. De middeninkomens vallen daarom tussen wal en schip; hun inkomen is te hoog voor een sociale huurwoning en te laag om een woning te kopen.

Ook is er een bestemmingsreserve betaalbare woningen ingesteld. Een bestemmingsreserve is een geldbedrag dat onder bepaalde voorwaarden uitgegeven mag worden. De gemeente heeft voorwaarden vastgesteld waarbinnen partijen een aanvraag kunnen doen voor een financiële bijdrage uit dat bestemde geldbedrag. Zo moet het bijvoorbeeld gaan om de bouw van sociale huurwoningen en middenhuurwoningen. De raad besluit per verzoek uiteindelijk of de financiële bijdrage wordt uitgekeerd. Het doel is zoveel mogelijk betaalbare woningen te kunnen realiseren vanuit het budget.

Met een doelgroepenverordening kan de gemeente vastleggen welke woningbouwcategorieën vertegenwoordigd moeten zijn op een bepaald stuk grond. De woningbouwcategorieën kunnen echter alleen worden aangewezen als is omgeschreven welke doelgroepen met de voorgeschreven woningbouwcategorieën worden bediend. De doelgroepenverordening geldt aanvullend op het bestemmingsomgevingsplan. Zo kan worden gewaarborgd dat bepaalde typen woningen een periode behouden blijft voor de beoogde doelgroep. De gemeente Waddinxveen heeft ook een doelgroepenverordening maar dan alleen voor het middenhuursegment: de ‘Verordening middenhuurwoningen Waddinxveen’.

Door de vertraagde doorstroming blijven ouderen vaak in hun eengezinswoning wonen, waardoor starters hun huurwoning niet kunnen

Er moet variatie zijn in het woningaanbod, zodat ongeacht inkomen, leefstijl en huishoudenssamenstelling iedereen een geschikte woning kan vinden in 33

Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

Waddinxveen. Een aparte aandachtsgroep zijn mensen voor wie het wonen in een woonwagen onderdeel is van hun culturele identiteit. Het woonwagenbeleid richt zich op behoud of versterking van de algehele leefbaarheid en woonkwaliteit op de woonwagenlocaties, waarbij sociaalgeografische aansluiting op een woonwijk van belang is. In de gemeente is een aantal woonwagenstandplaatsen aanwezig. De gemeente Waddinxveen en Woonpartners dragen, met respect voor de culturele eigenheid van de doelgroep, zorg voor kwalitatief goede huisvesting voor woonwagenbewoners. 3.6.3 Wonen, zorg en welzijn De komende jaren wordt een verdergaande groei van het aantal huishoudens verwacht. Er wordt een toename van alle huishoudenstypen voorzien, maar die van de alleenstaanden is naar verhouding het grootst. Niet alleen het aantal (kleine) huishoudens groeit, ook neemt de gemiddelde leeftijd van de inwoners verder toe waardoor er meer (en relatief kleine) woningen nodig zijn. Het aantal mensen dat zelfstandig woont en een zorgvraag heeft, groeit snel. Er moeten voldoende woningen beschikbaar zijn waarin mensen met een zorgvraag zelfstandig kunnen wonen, zowel in de bestaande voorraad als in nieuwbouw. Deze is idealiter gelijkvloers en goed toegankelijk met rolstoel of rollator. Dit voldoet ook aan de vraag naar woningen die geschikt zijn voor het huisvesten van de groeiende groep ouderen.

Langer zelfstandig wonen vraagt daarnaast om aanpassingen van de woon- en leefomgeving. Ook deze moet toegankelijk zijn met rolstoel of rollator. Dagelijkse voorzieningen zijn bij voorkeur op loopafstand aanwezig. 3.6.4 Duurzaamheid Duurzaamheid is een belangrijk thema. Bij woonbeslissingen wordt duurzaamheid steeds vaker meegenomen door kopers en bewoners. Duurzaamheid speelt zowel een rol in de bestaande woningvoorraad als in de nieuwbouw. Door duurzaam te bouwen, bestaande woningen te verduurzamen en door bewustwording en gedragsverandering van bewoners, wordt bijgedragen aan energiebesparing in woningen. Duurzaamheid is echter meer dan energiebesparing. Het draagt ook bij aan

het voorkomen van uitputting van fossiele brandstoffen, een beter woon- en leefklimaat, een gezond binnenmilieu en gezondheid van bewoners. 3.6.5 Leefbaarheid Prettig wonen hangt voor een belangrijk deel samen met leefbaarheid. Om kamerverhuur in goede banen te leiden, zonder aantasting van de leefbaarheid, heeft de gemeente Waddinxveen de ‘Beleidsregel inzake Persoonsgebonden omgevingsvergunning voor kamerbewoning’ vastgesteld. De vergunning kan verleend worden onder de voorwaarde dat er door de kamerbewoning geen aantasting plaatsvindt van het woonmilieu en de leefbaarheid van de buurt waar de woning in gelegen is. De vergunning kan worden ingetrokken indien de kamerbewoning leidt tot overlast in de directe omgeving van de woning. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in de eigen directe woonomgeving. We willen dat de woonomgeving bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoners. In Waddinxveen is de leefbaarheid goed. Doel is om dit zo te houden en op wijk- en buurtniveau in te zetten op de punten waar verbetering nodig is en zoveel mogelijk samen en met de bewoners. Leefbaarheid is niet alleen fysiek. We willen dat de sociale cohesie in de buurten en wijken wordt bevorderd, zodat eenzaamheid kan worden voorkomen.

3.7 Duurzame opvang vluchtelingen In juni 2023 heeft de raad de startnotitie ‘Duurzame Opvang Vluchtelingen’ vastgesteld. Deze startnotitie beschrijft de strategie en het plan van aanpak om te komen tot een (zoveel mogelijk) gedragen locatie voor de huisvesting van vluchtelingen en andere lokale spoedzoekers (zoals bijvoorbeeld Waddinxveense spoedzoekers die niet in aanmerking komen voor urgentie, arbeidsmigranten, jongeren en ouderen).

34 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

Het uitgangspunt van de gemeente Waddinxveen in deze aanpak is een ‘veilig thuis’ voor iedereen; voor vluchtelingen en ook voor andere groepen in de samenleving die moeilijk aan (tijdelijke) huisvesting kunnen komen.

35 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

36 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

4

Waddinxveen in 2050: onze ambities voor de toekomst

4.1 Bruggen bouwen richting de toekomst Op basis van onze kwaliteiten en de uitdagingen waar we mee aan de slag moeten, richten we ons in dit deel van de visie op de toekomst. We kiezen voor 2050, omdat dit ons uitdaagt om na te denken over de lange termijn opgaven die op ons afkomen en de lange termijn consequenties van onze keuzes. Ook daagt het ons uit om de beperkingen van de dagelijkse praktijk los te laten en te durven dromen. In dit hoofdstuk tonen we onze ambities, waar we met Waddinxveen naar toe willen en hoe we met opgaven om willen gaan. Daarbij laten we ons wel inspireren door het rijke verleden van Waddinxveen. We trekken de lijnen die we daar ontdekt hebben door naar de toekomst. De ontwikkeling van Waddinxveen heeft zich altijd gekenmerkt door een krachtdadige houding ten opzichte van de omstandigheden van haar omgeving, zoals beschreven is in de ontstaansgeschiedenis in 2.1. Deze historie laat zien dat het landschap van Waddinxveen altijd is veranderd door -en naar de hand is gezet van- haar inwoners, om in te spelen op de ontwikkelingen die op haar afkwamen. Ook nu komen er grote ontwikkelingen op ons af. En ook nu moeten we, net als in het verleden, de moed hebben om ingrijpende keuzes te maken.

Zo kan de brug (tegen wil en dank toch medebepalend voor de identiteit van Waddinxveen) worden geslagen tussen verleden en toekomst, tussen stad en land, tussen landschappen (hoog en laag, nat en droog) en tussen mensen onderling.

Het credo ‘Waddinxveen; bruggen bouwen richting de toekomst’ wordt verder uitgewerkt langs drie pijlers: ‘Veelzijdig polderlandschap’, ‘Goed leven tussen stad en land’ en ‘Innovatieve knoop aan de Gouwe’.

Perspectief Waddinxveen 2050: visie op groei Met de huidige gebiedsontwikkelingen zijn naar verwachting de woningbouwlocaties in Waddinxveen rond 2030 volgebouwd. Waddinxveen heeft dan ongeveer 40.000 inwoners. Er is nog niet bepaald of er ambitie is voor verdere groei, bijvoorbeeld in woningbouwlocaties en/of bedrijventerreinen na 2030. Willen we eventueel verder groeien, dan is het noodzakelijk nu een richtinggevende keuze te maken in verband met een voorbereidingstijd van ongeveer tien jaar. Bovendien is de vraag actueel omdat enkele gebieden om een gebiedsontwikkeling vragen. Dit betekent dat we moeten nadenken over de periode na 2030. Is Waddinxveen volgroeid met 40.000 inwoners of is er een ambitie voor verdere groei? En zo ja, wat is deze groeiambitie, willen we meer woningen, meer bedrijven of meer natuurgebieden? En wat betekent een dergelijke groei voor bereikbaarheid en mobiliteit, duurzaamheid of de belangrijkste maatschappelijke voorzieningen? Om hierop antwoord te geven, wordt het ‘perspectief Waddinxveen 2050: visie op groei’ opgesteld. De uitkomsten kunnen wel of niet leiden tot een actualisatie van de omgevingsvisie.

37 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

Toelichting Iedere pijler beschrijft belangrijke ambities voor de hele gemeente. Die zijn in een tweede ring verder thematisch uitgewerkt. Idealiter zijn de drie pijlers met elkaar in evenwicht. Die balans is niet overal in Waddinxveen hetzelfde. Een eigen koers per deelgebied zorgt ervoor dat de overkoepelende ambitie gebiedsgericht kan landen. Dit diagram is te beschouwen als het integraal inspiratie- en afwegingskader van de omgevingsvisie, dat richting geeft aan het beleid op onderdelen en helpt keuzes te maken. Het dient ook als kader voor nieuwe initiatieven en als basis voor de monitoring. Figuur 212 De ambities van de Omgevingsvisie Waddinxveen 2050 in een oogopslag

38 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

4.2 Integrale visiekaart Bijgaand is de integrale visiekaart Waddinxveen 2050 te zien. Hier zijn de belangrijkste ruimtelijke ingrepen weergegeven die in de komende hoofdstukken beschreven worden. Hier volgt een beknopte toelichting. De arceringen en icoontjes op de kaart zijn indicatief en de locaties liggen nog niet overal vast. Beginnend bij de woonkern, herkenbaar aan de lichtgele kleur. Hier worden de groenstructuren versterkt. Zowel de hoofdgroenstructuur als de wijkgroenstructuur krijgen een kwaliteit- en kwantiteitsimpuls en gaan meer bijdragen aan biodiversiteit. Daarnaast komt er meer ruimte voor ontmoeting. Dit wordt gestimuleerd op logische plekken, zoals bij buurthuizen of andere voorzieningen die mensen trekken. Ook komt er in de openbare ruimte meer plek voor recreatie en speelmogelijkheden. Gebieden rond scholen en andere plekken waar veel kinderen komen, worden rookvrije omgevingen. In het centrum is extra aandacht voor het creëren van een toegankelijke openbare ruimte voor eenieder. Ook is dit een mogelijk autoluwe omgeving in de toekomst. In het centrumgebied zetten we in op een versterking van de horeca en een betere verbinding met de horeca aan de kade. In het gehele woongebied wordt ingezet op het verbeteren van de fietsinfrastructuur en verbindingen met de fiets. Voor de auto komt er een dekkend laadpalennetwerk.

In het buitengebied zetten we in brede zin in op het bevorderen van de biodiversiteit en natuurontwikkeling. Ook zorgen we dat hier voldoende ruimte is voor waterberging. Op zorgvuldig gekozen plekken verhogen we het waterpeil. Hier kunnen bijvoorbeeld natte teelten worden ontwikkeld. In polder Bloemendaal zien we hier op sommige plekken kansen voor. De grote groene pijlen geven aan waar er groene verbindingen met de regio worden versterkt. In de recreatiegebieden en in het veenweidegebied breiden we recreatie en spelmogelijkheden verder uit. In de gehele gemeente verbeteren we de fietsverbindingen, ook tussen het woongebied en het buitengebied. Voor de bedrijventerreinen zijn de volgende ontwikkelingen te zien. We zetten in op een groene buffer tussen de bedrijvigheid en het woongebied. De Vredenburghzone is de eerste stap hierin. In de A12 driehoek wordt de focus gelegd op bedrijvigheid van de toekomst. In het geval dat dit gebied tot ontwikkeling komt, betekent dit dat naast bedrijfsvormen en productieprocessen ook dat dit natuur inclusieve en energieopwekkende gebouwen zijn in een groene omgeving. Alle bedrijventerreinen worden ingezet voor de energietransitie, door grootschalig zon op dak aan te leggen en duurzame warmte te gebruiken. Ze worden ook flink vergroend en duurzaam bereikbaar gemaakt.

In de woonwijken wordt sterk ingezet op het stimuleren van zon op dak en op klimaatadaptie. Er is een aantal potentiële woningbouwlocaties aangegeven met een rode arcering. De meest opvallende is de transformatie van het bedrijventerrein Noordkade naar woningen. Met een gele arcering zijn gebieden gemarkeerd waar de planvorming al loopt. Aan de rand van het woongebied zoeken we de verbinding met het buitengebied op. Hier creëren we ruimte voor het maken van groene ommetjes. 39 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

40 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

4.3 Veelzijdig polderlandschap Het Waddinxveense landschap is veelzijdig. Het bestaat uit strakke polders, maar ook bos, moeras en ongerept veenweidegebied. Dit wordt afgewisseld met een levendige dorpskern en allerlei kenmerken van de drukte en bewoning van de Randstad. Dit veelzijdige polderlandschap omvat dan ook niet alleen het buitengebied, maar eveneens het stedelijke landschap. Het koesteren van dit veelzijdig polderlandschap betekent voor ons het inzetten op ‘robuust groen’, een ‘klimaatadaptieve inrichting’ en een ‘toekomstbestendige leefomgeving: energieneutraal & circulair’.

Figuur 223 De ambities van de pijler 'veelzijdig polderlandschap'

41 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

4.3.1 Robuust groen Groene uitstraling Openbaar groen is van groot belang voor de beleving en waardering van onze woon, werk- en leefomgeving. Groen herbergt tal van maatschappelijke betekenissen en heeft grote sociale, ecologische en economische waarden. In de hoofdgroenstructuur staat behoud en versterken van het groen voorop, daar is weinig mogelijk. Voor de wijkgroenstructuur geldt een milder beschermingsregime. Voor het overige groen in de directe woon- en werkomgeving is meer mogelijk. In alle gevallen worden ingrepen in het groen gecompenseerd.17 We willen de groene uitstraling van Waddinxveen verbeteren en het openbaar groen waar nodig versterken. Door het bestaande groen te verbeteren krijgt het meer belevingswaarde voor bewoners. Ook draagt de aanwezigheid van voldoende openbaar groen direct en significant bij aan een gezonde leefomgeving en daarmee aan de gezondheid van de inwoners van Waddinxveen. In accentgebieden zoals het centrum is een hoogwaardige inrichting op zijn plaats: siergroen van kwalitatief hoogstaand en robuust sortiment. Accentplekken als rotondes worden uitgegeven aan derden met een hoge kwaliteit. In de wijken kiezen we voor groen wat bijdraagt aan een prettig leefklimaat. Groen met een lange levensduur, waarin gespeeld kan worden en wat bijdraagt aan het opvangen van water en verminderen van hittestress.

Elke wijk heeft zijn eigen sfeer en uitstraling van het groen en de openbare ruimte. Groen kan ook een sociale functie hebben in de vorm van een gedeelde eetbare buurttuin. Mensen kunnen elkaar hier ontmoeten, de tuin samen onderhouden en samen het eten plukken en bereiden. We stimuleren dit soort initiatieven. We werken aan meer mogelijkheden om in de directe woonomgeving een ommetje te kunnen maken; met groene wandelroutes in elke buurt/wijk. Zo stimuleren we beweging en een gezonde leefstijl Dit groen draagt ook bij aan meer biodiversiteit in de woonomgeving.

In de robuustere delen van de hoofdgroenstructuur binnen de bebouwde kom gaan we werken aan meer natuurlijk groen. We streven naar een duidelijke en herkenbare hoofdgroenstructuur, met eenduidige en samenhangende samenstelling van het groen. Elke wijk heeft zijn eigen sfeer en uitstraling van het groen en de openbare ruimte. Bij het groenonderhoud maken we geen verschil tussen de verschillende woonwijken, eenzelfde soort beplanting wordt in verschillende woonstraten op gelijke wijze onderhouden. De landelijke richtlijn van 75 m² groen per woning hanteren we als streefwaarde bij nieuwe projecten, waarbij per keer bezien wordt wat praktisch haalbaar is. Waar mogelijk wordt kleinschalig (snipper)groen uitgegeven aan omwonenden of op termijn omgevormd naar groenvakken van meer robuuste omvang en samenstelling. We stimuleren bewoners ook om hun tuinen te vergroenen, door tegels te vervangen voor beplanting. Dit doen we onder andere met campagnes zoals Stichting Steenbreek. Natuurlijk en ecologisch Het openbaar groen en water in Waddinxveen leveren een belangrijke bijdrage aan de doelstellingen op het gebied van duurzaamheid in de stedelijke omgeving. Er wordt in de gehele gemeente ingezet op het vergroten van de biodiversiteit.

We streven naar een meer natuurlijke en ecologische inrichting en beheer van ons groen waar mogelijk en zo veel mogelijk natuurvriendelijk ingerichte oevers. Ons openbaar groen is robuust en draagt bij aan herstel van de biodiversiteit. De openbare ruimte wordt waar mogelijk ecologisch beheerd en oevers worden waar mogelijk natuurvriendelijk ingericht. We kiezen voor een rijke variatie aan locatie specifieke beplanting. Er worden bomen bij geplant om de hoofdgroenstructuur sterker aan te zetten binnen de bebouwde kom. We streven naar ‘een boom voor elk huishouden’ in Waddinxveen en zetten hierop in bij o.a. nieuwe ontwikkelingen. We kiezen voor een groeninrichting met hoge ecologisch toegevoegde waarde:

17 Groenstructuur en Groenbeleid Waddinxveen, 2019

42 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

 

Bloeiende graslandjes, struweel en kleine bosjes. Poelen of waterpartijen met flauwe oevers en veel waterplanten in plaats van vijvers met beschoeide oevers en troebel water.

Daarnaast worden andere biodiversiteit verhogende maatregelen toegepast. Denk hierbij aan nestkasten, bijenlinten, insectenhotels en faunapassages. Zo streven we actief soorten- en habitatrijkdom in het openbare groen en de natuurgebieden na. Het openbaar groen en de natuurgebieden worden waar mogelijk met elkaar verbonden. Zowel qua fysieke groene verbinding als qua ecologie. Toekomstbestendige agrarische sector De landbouw is één van de beeldbepalende aspecten van het Waddinxveense landschap. Het landschap staat echter onder druk en de agrarische gebieden zien verschillende ontwikkelingen op zich afkomen (N207-Zuid, eventuele inpassing RES, de transitie naar kringlooplandbouw). Waddinxveen heeft de ambitie om samen met de bestaande agrariërs innovatieve oplossingen te zoeken. We bieden ruimte aan vernieuwing en experimenten op het gebied van natuur inclusieve en kringlooplandbouw. Dit kan ook gaan om hieraan gerelateerde kleinschalige nevenactiviteiten die passen in het landschap en karakter van het gebied, zoals kamperen bij de boer. Ook zijn vernieuwende functies in dit licht welkom wanneer bestaande agrariërs willen stoppen en er gronden vrijkomen. Een voorbeeld voor een welkom initiatief is de komst van een Herenboerderij in Waddinxveen.

Ook verticale landbouw is een optie om te onderzoeken, al zal dit geen plaats krijgen in het buitengebied zelf maar binnen de bebouwde kom. In samenspraak met agrariërs gaan we op zoek naar de beste manier om deze ontwikkelingen te implementeren. Recreatie Recreatiemogelijkheden zijn waardevol voor Waddinxveners zelf en voor bezoekers van buitenaf. In de groene gebieden faciliteren we recreatiemogelijkheden voor verschillende doelgroepen: verschillende leeftijden maar ook wandelaars, hardlopers, fietsers, racefietsers en andere

soorten recreanten. Verschillende doelgroepen zitten elkaar niet in de weg, door op sommige plekken te kiezen voor aparte routes voor aparte recreantendoelgroepen. De recreatiegebieden en recreatieve routes zijn vanaf het dorp goed te bereiken, zowel qua fysieke verbinding als qua bewegwijzering. Op sommige plekken kiezen we er bewust voor om een gebied rustig te houden en de natuur de vrije loop te laten. Er is ruimte van kleinschalige uitbreiding van (verblijfs)recreatiemogelijkheden in het buitengebied op boerenerven, mits passend bij de maat en schaal en karakter van het gebied. Water Om op het veranderende klimaat en de bijbehorende veranderende weerpatronen in te spelen, is het van belang om slim met water om te gaan. Water moet meerdere functies dienen, zoals voor flora en fauna, voor de energietransitie, voor verkoeling en voor verplaatsing. We werken in de gemeente aan beschikbaarheid van voldoende (oppervlakte)water, van goede kwaliteit. Bij ontwikkelingen is water een van de leidende principes bij de inrichting van de openbare ruimte. Er moet voldoende ruimte zijn om water op te vangen, te bufferen en vertraagd af te geven. Water kan ook verkoelend werken in tijden van hitte en gaat zo hittestress tegen. Voor een goede waterkwaliteit zijn zowel een hoge ecologische als een hoge chemische waterkwaliteit belangrijk.

Door voor een hoge ecologische waterkwaliteit te zorgen, creëren we een goede leefomgeving voor planten en dieren (ecosysteem). Dit is een leefomgeving met voldoende voedsel en beschutting. Natuurlijke oevers, natuurlijke zuiverende beplanting en een goede verbondenheid van waterwegen dragen hieraan bij. Een hoge chemische waterkwaliteit betekent dat het water geen afvalstoffen mag bevatten. Hiervoor is het van belang dat er geen illegale lozingen vanuit het bedrijfsleven of de glastuinbouw plaatsvinden op of in ons water. Hiervoor hebben we het Afsprakenkader Emissieloze Kas ondertekend met als doel

43 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

om de emissies naar bodem en oppervlaktewater in 2027 naar nul te brengen. Oppervlaktewater kan ook ingezet worden voor de energietransitie. Aquathermie is het verwarmen en koelen van gebouwen door het gebruik van warmte en koude uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater. De opties hiervoor in Waddinxveen gaan we onderzoeken.

aansluit. Gebiedspartners zien wij als de partijen die actief zijn in het gebied zoals agrariërs, grondeigenaren, ondernemers, bewoners, beheerders en belangenverenigingen De functies in het gebied worden aangepast op de draagkracht van de bodem en het waterpeil. Dit betekent dat de huidige agrarische functie op sommige plekken anders wordt ingericht: andere manieren van veeteelt of het verbouwen van natte teelt. De voorwaarde is dat de verschijningvorm van het landschap zoveel mogelijk hetzelfde blijft. De aanpak wordt altijd in overleg met partners bepaald.

4.3.2 Klimaatadaptieve inrichting Waddinxveen bereidt zich voor op de effecten van klimaatverandering en treft maatregelen tegen hittestress, waterstress, droogtestress en overstromingen:

Figuur 234 Zwanen bij polder Bloemendaal

Aanpak bodemdaling We pakken de bodemdaling aan door goed te kijken naar de oorzaken en verwachte ontwikkeling van een gebied. Vervolgens kiezen we er in gezamenlijkheid met gebiedspartners voor om ingrepen te doen zoals bijvoorbeeld het waterpeil (gedeeltelijk) te verhogen of door innovatieve maatregelen toe te passen. De keuzes worden afgestemd met de omringende gebieden en gebiedspartners zodat de aanpak op elkaar

Hittestress In 2050 heeft Waddinxveen een groen centrum waar mensen graag verblijven en wat zorgt voor koelte op warme dagen. In woonwijken wordt meer verkoelend groen toegepast. Bebouwd gebied en industriegebieden in Waddinxveen zijn door vergroening minder hittegevoelig. De openbare ruimte biedt voldoende schaduw, onder meer door het aanplanten en beschermen van (hoge) bomen. Naast schaduw zorgt ook de aanwezigheid van water voor verkoeling. Inwoners van Waddinxveen moeten in tijden van hitte idealiter binnen loopafstand verkoeling kunnen vinden. De planten en materialen die de gemeente in de openbare ruimte gebruikt, zijn, waar mogelijk, hittebestendig. Bewoners en bedrijven richten hun terrein, waar mogelijk, groen in. Als gemeente werken we samen met onze partners om hier in de juiste voorlichting te voorzien. Zo blijft Waddinxveen koel tijdens

44 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

warme dagen. Met name rondom kwetsbare doelgroepen komt geen hittestress voor.18 Waterstress De openbare ruimte van Waddinxveen biedt, waar mogelijk, ruimte voor waterberging en groen. Bij herinrichting en nieuwbouw wordt hier bewust rekening mee gehouden bij het inrichten van de openbare ruimte. De gemeente accepteert dat (buurt)wegen en groenstroken vaker kortdurend onder water staan. Belangrijke doorgaande routes in Waddinxveen zijn ook bij hevige neerslag begaanbaar voor hulpdiensten. Er staan in Waddinxveen geen nieuwe kwetsbare objecten, zoals verdeelstations voor gas of elektriciteit, op locaties die bij hevige neerslag onderlopen. Particulieren zijn verantwoordelijk voor het hemelwater dat op eigen terrein valt19. Bewoners en ondernemers in Waddinxveen weten in de toekomst dat wateroverlast op eigen perceel hun verantwoordelijkheid is. Ook weten ze welke maatregelen ze zouden kunnen treffen om water vast te houden en te infiltreren. De gemeente pakt haar rol in het informeren en aanjagen hiervan.20

droogtebestendige planten en materialen. Bewoners verharden zo min mogelijk van hun tuin en zijn bekend met slimme buffer- en infiltratiemethoden. Omdat er bij een calamiteit voldoende bluswater voorhanden dient te zijn, worden bij ruimtelijke ontwikkelingen in overleg met de brandweer de bluswatervoorzieningen van het plangebied beoordeeld. Overstromingen De gemeente houdt zich niet bezig met het verhogen of verstevigen van de dijken. Bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichting wordt rekening gehouden met overstromingsrisico’s, kwetsbare functies en evacuatieroutes. De gemeente werkt hierin samen met de veiligheidsregio. De bewoners van Waddinxveen zijn zich bewust van het overstromingsrisico. De gemeente informeert, samen met haar partners, bewoners over de mogelijke gevolgen van een overstroming en opties om verticaal te evacueren.

Zowel in de kern van Waddinxveen als in het akkerbouwgebied wordt, waar mogelijk, hemelwater gebufferd: dit hemelwater is een bron om verdroging tegen te gaan. De voorkeursvolgorde is het benutten, bergen en als laatste afvoeren van hemelwater. De gemeente gebruikt, waar mogelijk,

Aanvullend beleid Er wordt tot 2025 waar nodig (aanvullend) beleid geformuleerd om ervoor te zorgen dat de opgaven voor klimaat- en biodiversiteit worden verwerkt in gewone taken van de gemeente. Bijvoorbeeld op gebied van gebiedsontwikkeling, beheer en inrichting openbare ruimte, maatschappelijk vastgoedontwikkeling en de eigen bedrijfsvoering. We maken een handboek voor gebiedsontwikkeling (en bouwen inclusief maatschappelijk vastgoed), geïnspireerd op verschillende voorbeelden. Zoals over circulaire gronduitgifte (Amsterdam), circulair bouwen (Platform CB’23), convenant klimaatadaptief bouwen (voorbeeld Provincie Zuid Holland), natuur inclusief bouwen (storymap natuur inclusief bouwen, RVO), waarbij we gebiedsspecifieke kenmerken zoals bouwen op veengebied meenemen. Ook passen we de leidraad Inrichting Beheer Openbare Ruimte aan, waarin we

18 Resultaten klimaatstresstest en risicodialogen Waddinxveen, aanzet

20 Resultaten klimaatstresstest en risicodialogen Waddinxveen, aanzet

klimaatadaptatiestrategie, 2020 19 Vastgelegd in de Waterwet

klimaatadaptatiestrategie, 2020

Droogtestress Het grondwaterpeil wordt voldoende hooggehouden waardoor bodemdaling zo veel mogelijk wordt tegengaan en houten funderingen tegen droogvallen worden beschermd. De gemeente werkt hierin samen met de hoogheemraadschappen.

45 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

beschrijven welke inrichtingsmaatregelen we toepassen rondom hitte, droogte, wateroverlast en overstroming in de openbare ruimte.

4.3.3

Toekomstbestendige leefomgeving: energieneutraal & circulair

De Waddinxveense leefomgeving is duurzaam ingericht, met aandacht voor de energietransitie en de circulaire economie. We zetten ons natuurlijke- en stedelijke landschap in voor meerdere functies. Energietransitie: besparing Waddinxveen streeft ernaar om in 2050 CO2 neutraal te zijn. Dat betekent dat wij als gemeente in de toekomst een volledig schoon energiesysteem hebben en niet bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen. Daarvoor is het van belang dat we ons energieverbruik minimaliseren. We gaan uit van een besparingspotentie van 22% in de bestaande woningvoorraad in 2050 ten opzichte van het huidige verbruik. Voor bedrijven is dit 30%. 21 We streven dit na door inwoners te stimuleren hun huizen te isoleren en zuinige apparatuur te gebruiken. De rol van de gemeente is informeren over de mogelijkheden en beschikbare subsidies en inspireren door goede voorbeelden te delen. We werken samen met onze partners om inwoners die te maken hebben met energiearmoede verder te helpen. Besparing van de warmtevraag zorgt mogelijk voor een groei in energievraag, aangezien gas verbruik in veel gevallen zal worden vervangen door elektrische warmtepompen. Dit is zeker de komende jaren nog het geval, tot er aantrekkelijke alternatieven op grote schaal beschikbaar komen zoals waterstof en restwarmte.

Wat er overblijft qua energievraag, wordt zoveel mogelijk duurzaam lokaal en bovenregionaal opgewekt.

Opwekking van duurzame elektriciteit We passen de energietransitie in combinatie met andere opgaven in het stedelijke landschap in. We passen zoveel mogelijk dubbel ruimtegebruik toe. Zo zoeken we bijvoorbeeld naar combinaties tussen energieopwekking en natuurontwikkeling, recreatie, akkerbouw of waterberging. De focus ligt ten eerste op het toepassen van zonne-energie op grote daken. Daarnaast staan we open voor ontwikkelingen voor zon en wind op land. We houden de ontwikkelingen binnen de RES in de gaten om te zien of er mogelijkheden ontstaan voor een uitbreiding van onze windenergie. We streven naar 50% lokaal eigendom bij energieopwekkingprojecten. Zo kunnen omwonenden ook profiteren van de ontwikkelingen. Vanuit veiligheidsoverwegingen worden alternatieve energie productie- en opslagbronnen op voldoende afstand gerealiseerd van (beperkt) kwetsbare objecten zoals woningen, scholen, zorginstellingen en kantoren. We stimuleren energieleverende nieuwbouw in onze aanbestedingsprocedures. De bestaande woningvoorraad wordt ook meegenomen in de energietransitie, door inwoners te stimuleren om hun huizen te isoleren, energie te besparen en zonnepanelen te plaatsen. Op termijn zijn alle gebouwen en bedrijven losgekoppeld van fossiele energie. Ook mobiliteit is uiteindelijk CO2-neutraal.

Warmte Qua warmte is het doel dat in 2050 alle huishoudens in Waddinxveen gebruik maken van een betaalbare, betrouwbare en duurzame warmtevoorziening. De buurtuitvoeringsplannen van de Transitievisie Warmte worden uitgevoerd zodat alle woningen in 2050 aardgasvrij zijn. We maken werk met werk door het nemen van andere maatregelen aan de warmtetransitie van een buurt te koppelen, zoals vergroening of kwaliteitsverbetering. Per buurt is er maatwerk nodig om de warmtetransitie in te vullen. Er zijn verschillende mogelijkheden in Waddinxveen, die ook nog in ontwikkeling zijn en in de toekomst kunnen uitbreiden.

21 Transitievisie Warmte, 2021

46 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

In een groot deel van Waddinxveen is de inzet van (oppervlakkige) bodemenergie (met bodemwarmtepompen) mogelijk. Ook diepe ofwel ultradiepte aardwarmte is mogelijk te winnen. Deze potentie is aanwezig in het westen van Waddinxveen, waar de bodem het meest geschikt lijkt voor geothermie.22 De ondergrond wordt dan ook slim ingericht voor de optimale toepassing van deze twee (bodem en aardwarmte) bronnen van warmte uit de bodem, op plekken waar dat indicatief is aangegeven in de Transitievisie Warmte. Lokaal bodemonderzoek is nodig op het moment dat je deze manier wilt gebruiken. We gebruiken de bodem zonder dat we deze beschadigen en verbeteren de bodem waar mogelijk. Bij groot onderhoud worden kabels en leidingen geclusterd, zodat er ruimte overblijft voor functies zoals bodemenergie, warmtenetten, waterberging en voor de groei van bomen. Bij het uitrollen van een warmtenet is het ook van belang dat rekening wordt gehouden met de aanleg en ligging van de drinkwaterleidingen en andere belangrijke ondergrondse infrastructuur. Dit met het oog op interferentie tussen de leidingen Bodem Maatschappelijke opgaven leggen druk op de ondergrond. Tegelijkertijd is er de noodzaak om bodemdegradatie tegen te gaan. Dat vraagt om maatwerk. De bodem is immers een systeem dat op verschillende plekken ook verschillend kan zijn.

Daarnaast heeft de bodem verschillende kwaliteiten die afhankelijk van de specifieke casus meer of minder betrokken kunnen zijn. Tot slot zijn er meerdere opgaven, functies en projecten die een beroep doen op de ondergrond. Hierbij kan gedacht worden aan bodemenergie, archeologie, waterberging en vruchtbaarheid van de bodem. Waddinxveen zoekt een balans tussen benutting, bescherming en beheer van de ondergrond.23

22 Transitievisie Warmte gemeente Waddinxveen, 2021

Om de ambitie te realiseren zijn de volgende opgaven/afwegingen van belang: 1. 2. 3. 4. 5.

Ken de bodem Duurzaam ondergrondgebruik Werken vanuit de driedimensionale benadering Zorgen voor ondergrond coördinatie Extra aandacht voor de prioritaire aandachtspunten

Circulaire economie Reststof is grondstof. We werken toe naar een circulaire economie in 2050. We streven ernaar dat grondstofcycli in 2030 voor 50% zijn gesloten op een zo laag mogelijk schaalniveau. Met een zo laag mogelijk schaalniveau wordt bedoeld: zoveel mogelijk gebruik maken van lokaal beschikbare grondstoffen en deze ook weer op een zo lokaal mogelijk niveau (zo dicht mogelijk bij de bron) hergebruiken. 24 We zien ‘afval’ als grondstoffen, waardoor er steeds minder nieuwe grondstoffen nodig zijn. Hiervoor hebben we een aantal speerpunten. Een daarvan is het waar mogelijk inzetten op circulaire en modulaire bouw. Het is onze wens om in de gebouwde omgeving zoveel mogelijk gebruik te maken van restmaterialen, maar ook dat gebouwen zo ontworpen zijn dat ze weer makkelijk hergebruik kunnen worden. Het toepassen van een materialenpaspoort helpt hierbij. Een tweede speerpunt is het stimuleren van het hergebruik van grondstoffen. Dit doen we door mensen hier goed over te informeren en door voldoende scheidingsmogelijkheden aan te bieden, zowel in de wijken als bij het nieuwe Grondstoffenplein. Ten derde wordt ook in de openbare ruimte circulair materiaalgebruik toegepast.

24 Duurzaamheidskoers 2022

47 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

Beheer Openbare Ruimte We zetten in op kwalitatief goed beheer en onderhoud van onze wegen, groen en riolering. De kwaliteit van onze kapitaalgoederen moet zo goed zijn dat we ze kunnen blijven gebruiken. We beheren en onderhouden de openbare ruimte daarom volgens gedifferentieerde beheerniveaus, zoals vastgesteld in de Visie Beheer Openbare Ruimte. Dit zijn de verschillende niveaus waarop de kapitaalgoederen bijgehouden worden. Dit wil ook zeggen dat niet elk gebied in Waddinxveen op hetzelfde niveau wordt onderhouden. We spelen in op de wensen van onze partners en voldoen aan onze zorgplichten. Daarnaast richten we de openbare ruimte samen met de betrokkenen in volgens de richtlijnen van onze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). Tabel 1 Beheerniveau's openbare ruimte

Code

Naam

Technische staat (heel)

A+ A B

Zeer Hoog Hoog Basis

C

Laag

D

Zeer Laag

Als nieuw, perfect, heel, niet kapot Weinig op aan te merken Lichte schade, een en ander op aan te merken Duidelijke schade, veel op aan te merken Ernstige schade, kapot, onveilig

Verzorging (netheid) Brandschoon Schoon Matig schoon, niet storend Vuil, storend

Afval In Nederland is afgesproken het restafval in 2030 te verminderen naar maximaal 50 kg per inwoner. Dit is een tussenstap om ervoor te zorgen dat er in 2050 in Nederland geen restafval meer is. We voldoen aan de Wet milieubeheer door grondstoffen en afval op te laten halen en door steeds meer grondstoffen in te zamelen. Ook geven we inwoners de gelegenheid om verspilling van grondstoffen te voorkomen. Zwerfafval is van grote invloed op een prettige leefomgeving. Het opruimen en voorkomen van zwerfafval zien we als een belangrijke taak. Samen met inwoners verminderen we zwerfafval. In het collegeprogramma 2022-2026 ‘Thuis in Waddinxveen’ hebben we de volgende ambities vastgelegd over het verminderen van zwerf- en restafval en het verlagen van de kosten van afvalinzameling:  Zwerfafval hoort niet thuis in de openbare ruimte. We gaan met Cyclus onderzoeken hoe de hoeveelheid zwerfafval kan worden verminderd.  We willen minder vervuiling door restafval. Dat doen we door inwoners in staat te stellen hun afval goed te scheiden.  We streven naar de laagste woonlasten voor huishoudens in de regio Midden-Holland. We beoordelen jaarlijks of we het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid voor afvalstoffenheffing kunnen voortzetten. Daarbij vinden we het belangrijk dat inwoners zich gehoord en betrokken voelen bij besluiten van de gemeente.

Zeer vuil, duidelijk storend

In hoofdstuk 5 (koers per deelgebied) is aangegeven welk beheerniveau voor welk deelgebied in Waddinxveen van toepassing is.

48 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

4.4

Goed leven tussen stad en land

4.4.1 Inleiding We willen dat onze inwoners een goed leven hebben in Waddinxveen: een plek tussen stad en land in met alle voordelen van dien. Een goed leven bestaat uit de volgende elementen: gezonde leefomgeving, wonen en voorzieningen en sociaal en inclusief.

Figuur 245 De ambities van de pijler 'goed leven tussen stad en land'

49 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

4.4.2

Een gezonde leefomgeving

Risico’s Inwoners van Waddinxveen zijn zich bewust van, en worden waar nodig beschermd tegen, gezondheids- en veiligheidsrisico’s in de fysieke leefomgeving. Voorbeelden hiervan zijn blauwalg en eikenprocessierups, maar ook mogelijke bronnen van milieuvervuiling zoals bedrijven, verkeer en landbouw. Het geluidbeleid van de gemeente wordt voorgezet en gehandhaafd. Bewoners zijn ook zoveel mogelijk beschermd voor crisissituaties met betrekking tot externe veiligheid, zoals een brand in de omgeving of het vrijkomen van chemische stoffen. Daarnaast wordt een gezonde levensstijl zoveel mogelijk gestimuleerd. Schone lucht Op 13 januari 2020 heeft gemeente Waddinxveen het Schone Lucht Akkoord getekend samen met 45 andere gemeenten, provincies en het Rijk. Het doel van het Schone Lucht Akkoord is de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 met 50% te verminderen. Het schone luchtakkoord gaat een stap verder dan Nederlandse grenswaarden: de Europese normen zijn de ondergrens en het doel is gezondheidswinst door schonere lucht. Waddinxveen houdt zich aan de afspraken in dit akkoord en streeft naar het halen van luchtkwaliteitsnormen zoals voorgeschreven door de WHO, zoals afgesproken in het Schone Lucht Akkoord. In het schone luchtakkoord staan per thema acties benoemd. Waddinxveen voert samen met de regiogemeenten acties uit vanuit diverse thema’s (zoals mobiliteit en houtstook).

Lichthinder Lichthinder is als belangrijk aandachtspunt benoemd in de omgevingsvisie. Het belang van een gezonde leefomgeving staat vooraan. Bij kassen en belichting spelen lichthinder en effecten op de kwaliteit van de leefomgeving alsook het economische belang een grote rol. Het gaat daarbij om een specifieke belangenafweging per bedrijf. Het streven is lichthinder af te laten nemen in onze woongebieden.

Positieve gezondheid De openbare ruimte wordt zo ingericht dat invulling gegeven wordt aan het principe van ‘positieve gezondheid’. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. De ambitie is dat de inrichting van de openbare ruimte in Waddinxveen hieraan bijdraagt. Deze stimuleert welzijn en bevordert zelfredzaamheid. We zorgen dat de juiste zorg aanwezig is in Waddinxveen en dat dit laagdrempelig is en goed bereikbaar. Beweegvriendelijke omgeving We benutten de inrichting van de openbare ruimte om sporten laagdrempelig te maken en bewegen te stimuleren. Dit betekent dat lopen of fietsen een aantrekkelijk alternatief ten opzichte van de auto vormt om lokale voorzieningen te bereiken. Hierbij hanteren we bij aanpassingen in de wegenstructuur het STOMP-principe als uitgangspunt en is verkeersveiligheid een prioriteit voor ons. Hierbij geeft de inrichting ten eerste prioriteit aan voetgangers (S: stappen), vervolgens aan fietsers (T: trappen), daarna volgt het openbaar vervoer (O: OV), dan mobility as a service (M: MAAS) met de auto als hekkensluiter (P: persoonswagens). Met ‘mobility as a service’ wordt bedoeld deelmobiliteit.

We verbeteren de toegankelijkheid per fiets en te voet van onze voorzieningen. Bovendien willen we schoolzones veilig inrichten met voldoende ruimte voor fietsen. Vanuit het dorp zijn er veel recreatiemogelijkheden in het groen te bereiken. We benutten de inrichting van de openbare ruimte om sporten laagdrempelig te maken en bewegen te stimuleren. Dit betekent dat – naast de autobereikbaarheid - lopen of fietsen een aantrekkelijk alternatief ten opzichte van de auto vormt om lokale voorzieningen te bereiken. Hierbij hanteren we bij aanpassingen in de wegenstructuur het STOMPprincipe als uitgangspunt en is verkeersveiligheid een prioriteit voor ons. Hierbij geeft de inrichting ten eerste prioriteit aan voetgangers (S: stappen), 50

Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

vervolgens aan fietsers (T:trappen), daarna volgt het openbaar vervoer (O: OV), dan mobility as a service (M: MAAS) met de auto als hekkensluiter (P: persoonswagens). Met ‘mobility as a service’ wordt bedoeld deelmobiliteit. We verbeteren de toegankelijkheid per fiets en te voet van onze voorzieningen. We breiden fiets en wandelpaden uit en verbeteren de bestaande waarbij we rekening houden met de verander(en)de fietssnelheden. We zetten in op een snelfietspad van Noord naar zuid als ook een nieuwe route van Oost naar West. Bovendien willen we schoolzones veilig inrichten met voldoende ruimte voor lopen en fietsen. Vanuit het dorp zijn er veel recreatiemogelijkheden in het groen te bereiken

Gezond wonen Als onderdeel van een gezonde leefomgeving is ook een gezonde woning onmisbaar. Een gezonde woning heeft een prettig en gezond binnenmilieu en minimaal één aangename zijde (minimaal één zijde die rustig is en waar geen geur of geluid van wegen of horeca overheerst). We streven ernaar dat op termijn elke Waddinxveense woning hieraan voldoet. Daarnaast moet voor elke woning voldoende kwalitatief groen op loopafstand te bereiken zijn.

Verkeersveiligheid Voor ons is verkeersveiligheid een belangrijke prioriteit. De inrichting van de infrastructuur is daarvoor belangrijk. Wij zetten bijvoorbeeld in op een goed verlichte, veilige en uniforme inrichting van rotondes, kruispunten en oversteekplaatsen. Bij de vormgeving hiervan volgen we in principe de CROW richtlijnen. En alleen onder strikte voorwaarden willen we ‘Shared space zones’ in Waddinxveen. Daarnaast willen we de leefbaarheid en verkeersveiligheid in de woonwijken verbeteren door zoveel mogelijk een maximum snelheid van 30 km/uur te hanteren als leidend principe in de bebouwde kom. Op doorgaande wegen kan hiervan worden afgeweken mits het veilig kan. Als de Bentwoudlaan aangelegd is, willen we dat alleen vrachtwagens met bestemming de kernen, Waddinxveen in mogen, zodat het doorgaande verkeer buiten de bebouwde kom om wordt geleid. De reeds jaren bestaande knelpunten op de Brugweg worden opgelost en de weg zal niet meer (oneigenlijk) worden gebruikt als toegangsweg / ontsluitingsweg. Afwaardering is de geëigende maatregel op korte termijn.

51 Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

knooppunten, bijvoorbeeld met nieuwe of vernieuwde woningbouwlocaties in de nabijheid van ov-haltes. 4.4.3

Wonen en voorzieningen

Gevarieerd woningaanbod en woonmilieus De gemeente Waddinxveen richt zich op grote woningmarktopgaven om het aanbod zoveel mogelijk te vergroten, zoals het (versneld) toevoegen van voldoende woningen, op de juiste plekken en met de juiste kwaliteit. Ook richt de gemeente zich op de opgaven in de bestaande woningvoorraad, met oog voor verduurzaming en levensloopgeschiktheid en voor verschillende doelgroepen. De ‘Woonzorgvisie Waddinxveen 2035’ is hierin het kompas. In de woonzorgvisie staan de ambities van de gemeente voor de lange termijn. Er hoort ook een uitvoeringsprogramma bij de woonzorgvisie. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven welke maatregelen op de kortere termijn worden genomen om de ambities uit de woonzorgvisie te realiseren. Er is straks variatie in het woningaanbod, zodat ongeacht inkomen, leefstijl en huishoudenssamenstelling iedereen een geschikte woning kan vinden in Waddinxveen. Laag- en middeninkomens, starters en eenpersoonshuishoudens (veelal senioren) behoeven hierbij extra aandacht. De woningvoorraad heeft dan ook een evenwichtige verdeling van sociale huur, middenhuur en koopwoningen die op de lokale vraag wordt afgestemd en regionaal wordt afgestemd (RAW).

De gemeente streeft ernaar dat met name voor de doelgroepen van starters en van senioren passende, betaalbare en fysiek geschikte woningen worden gerealiseerd en in de bestaande woningvoorraad worden behouden. Het toevoegen van woningen vindt niet alleen plaats door nieuwbouw, maar ook door het benutten van leegstaande panden, zoals leegstaande winkels buiten de kernwinkelgebieden. Dit vraagt ook om periodiek toetsen aan actuele cijfers en trendinformatie om bij te kunnen sturen en/of te actualiseren. De gemeente streeft zoveel mogelijk naar versterking van ov-

Daarnaast heeft de raad in juni 2024 de locatie in de oksel Vredenburghlaan / Plasweg (zuidzijde) aangewezen voor de opvang van 195 vluchtelingen voor een periode van vijf jaar. Dit is in combinatie met 30 plaatsen in flexwoningen voor inwoners die met spoed op zoek zijn naar tijdelijke huisvesting. Besluitvorming hierover heeft plaatsgevonden op basis van een uitgebreid particatietraject en een vastgesteld wegingskader waarin verschillende locaties beoordeeld zijn. Passende voorzieningen We zorgen voor een goede match tussen het voorzieningenaanbod en de bewoners van Waddinxveen. Hiervoor kijken we naar de bevolkingssamenstelling en luisteren we naar de wensen van bewoners. Zo kan er op termijn meer zorg nodig zijn, meer educatie, meer sport/ beweging of meer cultuur. Er is speciale aandacht voor het tegemoetkomen van de groeiende groep ouderen, jongeren en andere aandachtsgroepen. Het gaat niet alleen om de hoeveelheid voorzieningen, maar ook hoe toegankelijk deze zijn. Het is belangrijk dat mensen hier gemakkelijk kunnen komen en dat ze laagdrempelig te bezoeken zijn. Om ervoor te zorgen dat het in de toekomst ook nog prettig wonen en leven is in Waddinxveen is het van belang dat er bij een toenemend aantal inwoners ook een goed aanbod en gebruik is van de maatschappelijke voorzieningen.

Hierbij is het ook belangrijk te kijken naar maatschappelijke trends die van invloed zijn. De maatschappelijke voorzieningen zijn opgedeeld in vijf clusters: onderwijs, kinderopvang, zorg en welzijn, sport en bewegen, kunst en cultuur (visie maatschappelijke voorzieningen 2024). Onderwijs Waddinxveen is een gemeente met veel (jonge) gezinnen. We willen ieder kind in Waddinxveen het liefst een goede passende schoollocatie bieden zowel voor basisonderwijs als voortgezet onderwijs. Onze inwoners vinden 52

Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

het belangrijk vinden dat basisscholen goed bereikbaar zijn in Waddinxveen en dat deze door ouders en kinderen bij voorkeur lopend of op de fiets bereikbaar moeten zijn. Daarnaast wordt aangegeven dat er voldoende aanbod van basisscholen beschikbaar is, maar dat er voor het voortgezet onderwijs geregeld wordt uitgeweken naar buurtgemeenten. Kinderopvang Wij willen in samenwerking met alle betrokken partijen en organisaties goede kinderopvang mogelijk maken voor al haar inwoners. Deze kinderopvang moet toegankelijk zijn, dichtbij zijn en bijdragen aan de optimale ontwikkeling van kinderen. Zorg en welzijn Zorg- en Welzijnsvoorzieningen zijn van groot belang voor onze gezondheid en welzijn. Het zijn voorzieningen die noodzakelijk zijn voor het behoud van een goede fysieke en mentale gezondheid, maar die ook een bijdrage leveren onze positieve gezondheid: ons vermogen om ons aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Deze voorzieningen in Waddinxveen zijn er dan ook voor bedoeld om inwoners een rustig en gezond leven te kunnen bieden, ieder op zijn eigen plek. Het gaat hierbij niet alleen om huisarts en tandarts, maar ook om voorzieningen ter bevordering van de ontmoeting en hulp en informatie bij het vinden van een oplossing voor een hulpvraag.

Voor huisarts, apotheek en fysiotherapeut streven we bij voorkeur naar een loopafstand van maximaal 500 meter. Tegelijkertijd kijken we dan ook naar spreiding en clustering van deze voorzieningen. Ook hebben we rekening te houden met het gegeven dat inwoners langer zelfstandig thuis blijven wonen. Langer zelfstandig thuis wonen betekent dat het nodig is om onze Zorg- en welzijns-voorzieningen goed en dichtbij huis te organiseren zodat inwoners de regie over het eigen leven zo lang mogelijk kunnen behouden. We hebben oog voor iedereen en in aanbod, bereikbaarheid en gebruik kijken we scherp of de Zorg- en welzijnsvoorzieningen nog voldoende beschikbaar zijn voor iedereen.

Sport en bewegen In de eerste plaats streven we ernaar om onze inwoners een goed en gevarieerd sportaanbod te kunnen bieden, zoals afgesproken in het Sportakkoord Waddinxveen (2020). Dit betekent dat we inzetten op breedtesport. Een rijk aanbod van verschillende sporten binnen de gemeentegrens van Waddinxveen. In de tweede plaats wil de gemeente er samen met lokale partners voor zorgen dat er door meer mensen en met meer regelmaat gesport en bewogen wordt. Het uiteindelijk doel is om meer mensen in Waddinxveen te laten voldoen aan de beweegnorm dat volwassenen tenminste vijf dagen per week minimaal 30 minuten per dag matig intensief bewegen. Hiervoor willen we nieuwe aantrekkelijke (sport)activiteiten mogelijk maken en het bestaande aanbod van sportactiviteiten versterken en verbreden. In samenwerking met de sportclubs willen we inzetten op een betere promotie van de sportactiviteiten. Om iedereen in Waddinxveen te kunnen laten sporten willen we als gemeente ook voldoende oog hebben voor het beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte. Dit noemen we informeel sporten. Sport die niet gebonden is aan een locatie en niet gebonden is aan een vereniging. We zien ook dat in de laatste jaren het aantal inwoners dat op individueel niveau sport aan het toenemen is. Dit is ook een landelijke trend die gedurende de coronaperiode is versterkt.

Het is niet duidelijk of die behoefte ook op de lange termijn zal blijven groeien, maar het realiseren van en rekening houden met brede en toegankelijke sportplekken in de buitenruimte komt aan deze behoefte tegemoet. De onlangs geopende QR-fit route, de Hindernisbaan Gouwebos en de aanleg van de mountainbiketrack in Bentwoud zijn mooie voorbeelden van de mogelijkheid tot het stimuleren van informele sport. Op het moment dat er nieuwe gebiedsontwikkeling in Waddinxveen zal plaatsvinden willen we concrete eisen meegeven om de realisatie van informele sport in de buitenruimte te borgen. Het is de ambitie van de gemeente om van uitsluitend sport naar combinaties van sport, recreatie, ontmoeting, welzijn, cultuur en zorg te 53

Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

gaan. Kansen in het gebruik van sportvoorzieningen, accommodaties en infrastructuur voor taken binnen het sociale domein willen we optimaal benutten. We zoeken samen met onze sportpartners verbinding op het gebied van dagbesteding, re-integratie en preventie. Kunst en cultuur Wij willen een samenleving “waarin iedereen in staat wordt gesteld om talenten te ontplooien. Waar kunst en cultuurvoorzieningen toegankelijk zijn voor alle inwoners. Waar het maken, beleven en delen van cultuur zorgt voor identiteitsvorming en ontmoeting tussen inwoners onderling.” Initiatieven voor culturele activiteiten worden daarom zo veel mogelijk ondersteund en gefaciliteerd door de gemeente door het stimuleren van een maatschappelijk cultureel platform door middel van (beleids-)regie en beheer, financiële middelen, waaronder subsidiegelden, en accommodaties. Er is behoefte aan meer, beter herkenbare en meer laagdrempelige culturele voorzieningen in Waddinxveen. Op dit moment sluit het aanbod niet altijd aan bij de vraag. Ook is er in het algemeen meer behoefte aan culturele voorzieningen, waarbij in het bijzonder wordt aangegeven dat de doelgroepen jeugd en ouderen niet goed bereikt lijken te worden.

Culturele voorzieningen, en zeker de meer laagdrempelige culturele plekken zoals bibliotheken, oefenplekken of atelierruimte, dragen niet alleen bij aan het culturele aanbod, maar vormen ook ontmoetingsplekken die verschillende leeftijdscategorieën bedienen. Denk bijvoorbeeld aan de Waddinxveense Kunst Kring (WKK) en Muziekvereniging Concordia. Daarnaast dragen, met name laagdrempelige, culturele voorzieningen bij aan de talentontwikkeling van kinderen, jongeren en volwassenen. We vinden het belangrijk dat dit soort voorzieningen meer op wijkniveau beschikbaar zijn in Waddinxveen. Dit kan gerealiseerd worden in een voorziening met een eigen gebouw, maar ook door wekelijks activiteiten op vaste dagen en vaste plekken in de verschillende buurten van Waddinxveen te organiseren, bijvoorbeeld bij een buurthuis of in een schoolgebouw.

Referentiekader In de visie Maatschappelijke Voorzieningen werken we met een referentiekader. Dit is een hulpmiddel met normeringen om een beeld te krijgen of een gemeente voor haar bevolking voldoende ruimte voor (maatschappelijke) voorzieningen heeft. Het referentiekader geeft richting aan de hoeveelheid/aantal benodigde voorzieningen in een gemeente op basis van de bestaande beleidsdoelstellingen, wens van inwoners en stakeholders en op basis van de wettelijke taken van de gemeente. Voor nu en in de toekomst. Daarnaast hebben we als aanvulling op het referentiekader oog voor demografische ontwikkeling van Waddinxveen, omdat deze van belang is bij het op de juiste plek aanbieden van bepaalde voorzieningen. Op basis van het referentiekader kan in iedere groeifase en bij iedere nieuwe gebiedsontwikkeling worden bezien hoe en waar de voorzieningen uitgebreid moeten worden. Dit betekent overigens niet automatisch dat voorzieningen eindeloos meegroeien. Er kan ook een moment komen om opnieuw te bezien of de wijze van invulling nog mogelijk of passend is, en of het referentiekader nog bruikbaar is. Dit komt ook aan bod bij het nog op te stellen uitvoeringsprogramma. Hierbij is ook van belang of er per cluster maatschappelijke voorzieningen voldoende aanbod is en of de kwaliteit van de voorzieningen voldoende is.

Mobiliteitshubs Bij nieuwbouwplannen en herinrichtingsplannen (waar de mogelijkheid er is en er draagvlak onder bewoners) passen we Mobiliteitshubs toe. De loopafstanden naar woningen is maximaal 200 meter. Deze Mobiliteitshubs zetten we waar mogelijk in als centrale locatie voor sociale ontmoeting, pakketpunten, centrale plek voor deelmobiliteit et cetera. De juiste functie op de juiste plek De gemeente houdt bij huisvesting van kwetsbare groepen rekening met de invloed van de omgeving. Groepen die vaak als kwetsbaar worden beschouwd, zijn mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking of die te maken hebben met sociale problematiek (o.a. geweld, verslaving). 54

Omgevingsvisie 1.1 Waddinxveen 2050

Plekken met hoge geluidsbelasting, luchtvervuiling en/of lichtbelasting (langs A12) zijn sowieso niet bevorderlijk voor de gezondheid, maar zeker minder geschikt voor extra kwetsbare doelgroepen. We houden rekening met eventuele overlast vanuit horeca- en sportvoorzieningen.

• •

Stedelijke verdichting vindt plaats op plekken waar dat logisch is. Locaties op korte afstand van de stations (binnen een straal van 400 meter) zijn hier een goed voorbeeld van. Ook worden verouderde bedrijventerreinen getransformeerd. In de gebiedsuitwerking volgt een nadere beschrijving van wat wenselijke voorzieningen zijn per gebied.

•

Parkeren Het autogebruik neemt al jaren toe. Dit komt niet ten goede aan de kwaliteit van onze leefomgeving en zorgt voor een toenemende drukte met meer parkeerplaatsen, meer geluidsoverlast en een toenemende verkeersonveiligheid. Bovendien zijn er vele andere ruimtevragers, die een plek moeten krijgen in onze gemeente. Denk hierbij aan meer woningen en meer groen. We moeten daarom anders kijken naar autogebruik en ruimte voor parkeren. De ambitie is om in eerste instantie het autogebruik en autobezit te verminderen daar waar het kan. Dit levert namelijk ruimte op en deze ruimte kan worden benut voor andere opgaven. Deze ruimte kan bijvoorbeeld worden ingezet om de kwaliteit van de leefomgeving te verhogen met meer groen, ruimte voor ontmoeting of voor spelen. Met ons parkeerbeleidWe streven we naar een goede en eerlijke parkeersituatie en maken onderscheid tussen bestaande wijken en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Dat betekent dat parkeren voor verschillende doelgroepen goed geregeld moet zijn.

•

We willen parkeerregulering toepassen waar het nodig is. We combineren Parkeren met een goede laadinfrastructuur voor duurzame mobiliteit; We hanteren de meeste actuele publicatie van het CROW om de parkeernormen te bepalen; Voor het berekenen van parkeernormen zijn er drie factoren van belang: stedelijkheid, zones en de bandbreedte. Hieronder wordt aangegeven hoe we omgaan met deze factoren: o Stedelijkheid: de stedelijkheidsgraad van de gemeente als geheel wordt gebaseerd op de meest recente data van het Centraal Bureau Statistiek. In de deelgebieden kan de stedelijkheidgraad afwijken van de gemiddelde stedelijkheidsgraad van Waddinxveen. Denk hierbij aan gebieden rondom de stations; o Zones: om de parkeernormen te bepalen moet er gekeken worden naar de zones voor parkeren. Dit zijn: centrum, schil centrum, rest bebouwde kom en buitengebied. Deze zones worden vastgesteld in het omgevingsprogramma Parkeren. o Waddinxveen hanteert het midden van de bandbreedte. Hier kan gemotiveerd van afgeweken worden. De doelgroep voor de functie ‘wonen’ is bijvoorbeeld een grond om van het midden van de bandbreedte af te wijken;